RŁO-30/2006

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA UOKIK w Ł ODZI Aleja Pi ł sudskiego 8 90-051 Ł ód ź , P - 73 Tel. (0-42) 636-36-89, Fax (0-42) 636-07-12 E-mail: lodz@uokik.gov.pl RLO-411-17/06-AB- Ł ód ź , dnia 27 listopada 2006 r. DECYZJA Nr R Ł O 30/ 2006 I. Stosownie do art. 28 ust. 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity Dz. U. 2005 r., Nr 244, poz. 2080 z pó ź n. zm.) i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. 2002 r. Nr 18 poz. 172; Dz. U. 2003 r. Nr 6, poz. 68), po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego z urz ę du przeciwko Spó ł ce „Wodoci ą gi i Kanalizacja – Zgierz” Sp. z o.o., ul. Struga 45, 95-100 Zgierz - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: 1. Na podstawie art. 9 wymienionej na wst ę pie ustawy uznaje si ę za ograniczaj ą c ą konkurencj ę i naruszaj ą c ą art. 8 ust. 1 oraz ust. 2 pkt 6 tej ustawy praktyk ę polegaj ą c ą na nadu ż ywaniu przez „Wodoci ą gi i Kanalizacja – Zgierz” Sp. z o.o. z siedzib ą w Zgierzu pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku zbiorowego zaopatrzenia w wod ę obejmuj ą cym obszar miasta i gminy Zgierz oraz lokalnym rynku zbiorowego odprowadzania ś cieków obejmuj ą cym obszar miasta Zgierz, poprzez narzucanie uci ąż liwych i przynosz ą cych nieuzasadnione korzy ś ci warunków umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, przez zamieszczanie w ich tre ś ci zapisów, zgodnie z którymi Przedsi ę biorca nie ponosi odpowiedzialno ś ci za przerwy w ś wiadczeniu us ł ug spowodowane brakiem wody na uj ę ciu i nakazuje si ę zaniechanie jej stosowania. 2. Na podstawie art. 9 wymienionej na wst ę pie ustawy uznaje si ę za ograniczaj ą c ą konkurencj ę i naruszaj ą c ą art. 8 ust. 1 oraz ust. 2 pkt 6 tej ustawy praktyk ę polegaj ą c ą na nadu ż ywaniu przez „Wodoci ą gi i Kanalizacja – Zgierz” Sp. z o.o. z siedzib ą w Zgierzu pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku zbiorowego zaopatrzenia w wod ę obejmuj ą cym obszar miasta i gminy Zgierz oraz lokalnym rynku zbiorowego odprowadzania ś cieków obejmuj ą cym obszar miasta Zgierz, poprzez narzucanie uci ąż liwych i przynosz ą cych nieuzasadnione korzy ś ci warunków umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, przez zamieszczanie w ich tre ś ci zapisów, zgodnie z którymi Przedsi ę biorca nie ponosi odpowiedzialno ś ci za przerwy w ś wiadczeniu us ł ug spowodowane przerwami w zasilaniu energetycznym urz ą dze ń wodoci ą gowych lub kanalizacyjnych i nakazuje si ę zaniechanie jej stosowania. 3. Na podstawie art. 9 wymienionej na wst ę pie ustawy uznaje si ę za ograniczaj ą c ą konkurencj ę i naruszaj ą c ą art. 8 ust. 1 oraz ust. 2 pkt 6 tej ustawy praktyk ę polegaj ą c ą na nadu ż ywaniu przez „Wodoci ą gi i Kanalizacja – Zgierz” Sp. z o.o. z siedzib ą w Zgierzu pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku zbiorowego zaopatrzenia w wod ę obejmuj ą cym obszar miasta i gminy Zgierz oraz lokalnym rynku zbiorowego odprowadzania ś cieków obejmuj ą cym obszar miasta Zgierz, poprzez narzucanie uci ąż liwych i przynosz ą cych nieuzasadnione korzy ś ci warunków umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, przez zamieszczanie w ich tre ś ci zapisów, zgodnie z którymi Us ł ugobiorca nale ż no ść za dostarczon ą wod ę i odprowadzone ś cieki oraz inne op ł aty wynikaj ą ce z umowy ureguluje w terminie 17 dni od daty wystawienia faktury, a brak zap ł aty we wskazanym terminie spowoduje naliczanie odsetek ustawowych i nakazuje si ę zaniechanie jej stosowania. II. Na podstawie art. 101 ust.1 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nak ł ada si ę na „Wodoci ą gi i Kanalizacja – Zgierz” Sp. z o.o., ul. Struga 45, 95-100 Zgierz kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 12 000,- z ł (s ł ownie: dwana ś cie tysi ę cy z ł otych), p ł atn ą do bud ż etu pa ń stwa, z tytu ł u naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ww. ustawy, w zakresie opisanym w punktach I.1., I.2. i I.3..sentencji niniejszej decyzji. Uzasadnienie W okresie od 23 maja 2006 r. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej zwany: „Prezes Urz ę du”) - Delegatura w Ł odzi prowadzi ł post ę powanie wyja ś niaj ą ce w sprawie badania lokalnych rynków zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i zbiorowego odprowadzania ś cieków w województwie ł ódzkim i ś wi ę tokrzyskim. Badanie obejmowa ł o warunki umów o dostaw ę wody i odprowadzanie ś cieków, stosowanych przez przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo-kanalizacyjne, w kontek ś cie przestrzegania przez tych przedsi ę biorców przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (dalej zwana: „ustawa o okik”). W trakcie przedmiotowego post ę powania zbadano warunki umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków zawieranych z odbiorcami indywidualnymi i przedsi ę biorcami przez „Wodoci ą gi i Kanalizacja – Zgierz” Sp. z o.o. z siedzib ą w Zgierzu (dalej zwana: „Spó ł ka” lub „Wod-Kan Zgierz”), w oparciu o wykorzystywane w obrocie wzorce tych umów (karty nr 36- 56). Analiza tre ś ci tych dokumentów da ł a podstawy do przyj ę cia, i ż w przedmiotowej sprawie mog ł o doj ść do naruszenia przepisów ustawy o okik. Bior ą c powy ż sze pod uwag ę , Postanowieniem Nr 1/411-17/06 z dnia 14 lipca 2006 r. Prezes Urz ę du wszcz ął z urz ę du post ę powanie antymonopolowe przeciwko „Wod-Kan Zgierz” w zwi ą zku z podejrzeniem naruszenia przez tego przedsi ę biorc ę zakazu okre ś lonego w art. 8 ust. 1 oraz ust. 2 pkt 6 ustawy o okik, polegaj ą cego na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku zbiorowego zaopatrzenia w wod ę obejmuj ą cym obszar miasta Zgierz i gminy Zgierz oraz na lokalnym rynku odprowadzania ś cieków obejmuj ą cym obszar miasta Zgierz, poprzez : 1/ narzucanie uci ąż liwych i przynosz ą cych nieuzasadnione korzy ś ci warunków umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków przez zamieszczanie w ich tre ś ci zapisów, zgodnie z którymi Przedsi ę biorca nie ponosi odpowiedzialno ś ci za przerwy w ś wiadczeniu us ł ug spowodowane brakiem wody na uj ę ciu, 2/ narzucanie uci ąż liwych i przynosz ą cych nieuzasadnione korzy ś ci warunków umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków przez zamieszczanie w ich tre ś ci zapisów, zgodnie z którymi Przedsi ę biorca nie ponosi odpowiedzialno ś ci za przerwy w ś wiadczeniu us ł ug spowodowane przerwami w zasilaniu energetycznym urz ą dze ń wodoci ą gowych lub kanalizacyjnych, 2 3/ narzucanie uci ąż liwych i przynosz ą cych nieuzasadnione korzy ś ci warunków umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków poprzez zamieszczanie w ich tre ś ci zapisów, zgodnie z którymi Us ł ugobiorca nale ż no ść za dostarczon ą wod ę i odprowadzone ś cieki oraz inne op ł aty wynikaj ą ce z umowy ureguluje w terminie 17 dni od daty wystawienia faktury, a brak zap ł aty we wskazanym terminie spowoduje naliczanie odsetek ustawowych (dowód: karty nr 1-2). Prezes Urz ę du zawiadomi ł „Wod-Kan Zgierz” o wszcz ę ciu post ę powania antymonopolowego w dniu 14 lipca 2006 r. stosownie do przepisu art. 84 ust. 3 ustawy o okik (dowód: karta nr 3). Prezes Urz ę du na mocy Postanowienia Nr 2/411-17/06 z dnia 14 lipca 2006 r. i Postanowienia Nr 3/411-17/06 z dnia 17 lipca 2006 r., zaliczy ł w poczet dowodów w tym post ę powaniu nast ę puj ą ce dokumenty zgromadzone w post ę powaniu wyja ś niaj ą cym w sprawie badania lokalnych rynków zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i zbiorowego odprowadzania ś cieków w województwie ł ódzkim i ś wi ę tokrzyskim, w tym badania warunków umów o dostaw ę wody i odprowadzanie ś cieków stosowanych przez przedsi ę biorców, w kontek ś cie przestrzegania przepisów ustawy o okik: 1/ pismo „Wodoci ą gi i Kanalizacja – Zgierz” Sp. z o. o. z siedzib ą w Zgierzu z dnia 2 czerwca 2006 r. wraz z za łą cznikami, sygn. akt: R Ł O- 401-8/06/TD-27 (karty nr 5 - 29), 2/ pismo Spó ł ki „Wodoci ą gi i Kanalizacja – Zgierz” Sp. z o. o. z siedzib ą w Zgierzu z dnia 7 lipca 2006 r. wraz z za łą cznikami, sygn.. akt: R Ł O – 401-8/06 – TD – 80 (karty nr 33 - 83), o czym zawiadomi ł Spó ł k ę pismem z dnia 14 lipca 2006 r. i pismem z dnia 17 lipca 2006 r. (dowód: karty nr 30 i 84). W odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania antymonopolowego w pi ś mie z dnia 31 lipca 2006 r. „Wod-Kan Zgierz” odrzuci ł a postawione zarzuty. Spó ł ka podnios ł a, ż e przypadki, w których nie ponosi odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej za przerwy w dostawach wody i odprowadzaniu ś cieków na skutek braku wody na uj ę ciu lub braku zasilania energetycznego urz ą dze ń kanalizacyjnych i wodoci ą gowych dotycz ą wy łą cznie sytuacji, gdy braki te s ą nast ę pstwem okoliczno ś ci, za które Przedsi ę biorca nie odpowiada. Spó ł ka wyja ś ni ł a, ż e ponosi pe ł n ą odpowiedzialno ść za stan techniczny i ci ą g ł o ść dzia ł ania instalacji s ł u żą cej do wydobycia, uzdatniania i przesy ł u wody, a przez brak wody na uj ę ciu rozumie wyst ą pienie znacz ą cego obni ż enia poziomu wody w warstwie wodono ś nej na skutek na przyk ł ad kl ę ski suszy. Zasilanie energetyczne uzale ż nione jest od dzia ł a ń osoby trzeciej, Zak ł adu Energetycznego zawodowo trudni ą cego si ę tego typu us ł ugami, ś wiadcz ą cego profesjonalnie us ł ugi dostawy pr ą du, na którego dzia ł anie Spó ł ka nie ma wp ł ywu. Jednak dla pewno ś ci zasilania urz ą dze ń technologicznych Spó ł ka jest zabezpieczona dodatkowo drugim niezale ż nym systemem zasilania (dowód: karty nr 85 - 86). W odniesieniu do zarzutu narzucenia odbiorcom siedemnastodniowego terminu p ł atno ś ci za us ł ugi, od dnia wystawienia faktury, Spó ł ka stwierdzi ł a, ż e ustalenie takiego terminu jest podyktowane ch ę ci ą dostosowania si ę do pozostaj ą cych ze sob ą w sprzeczno ś ci, przepisów ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i us ł ug oraz przepisów rozporz ą dzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 marca 2002 r. w sprawie okre ś lenia taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozlicze ń za zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe odprowadzanie ś cieków (dalej zwane: „rozporz ą dzenie taryfowe”). Pierwszy z wymienionych aktów prawnych nak ł ada na podatników ś wiadcz ą cych tzw. us ł ugi ci ą g ł e obowi ą zek ustalenia daty rozliczania podatku VAT, zgodnie z terminem p ł atno ś ci okre ś lonym na fakturze. 3 Natomiast rozporz ą dzenie taryfowe stanowi, i ż termin p ł atno ś ci za ś wiadczone us ł ugi ma zosta ć okre ś lony w fakturze i nie mo ż e by ć krótszy ni ż czterna ś cie dni od daty dostarczenia faktury odbiorcy. W zwi ą zku z tym okre ś lenie przez Spó ł k ę terminu p ł atno ś ci liczonego od daty otrzymania faktury przez odbiorc ę w sytuacji, gdy faktury wysy ł ane s ą poczt ą , nie pozwoli ł oby na spe ł nienie ustawowego obowi ą zku okre ś lenia na fakturze terminu rozliczania podatku VAT. Maj ą c na uwadze obowi ą zki wynikaj ą ce z obydwu tych regulacji, Spó ł ka okre ś li ł a termin p ł atno ś ci za ś wiadczone us ł ugi na siedemna ś cie dni od daty wystawienia faktury. Oznacza to, ż e w praktyce znaczna wi ę kszo ść odbiorców, która otrzymuje faktury z chwil ą ich wystawienia, ma wyd ł u ż ony o trzy dni termin p ł atno ś ci w stosunku do terminu wskazanego w rozporz ą dzeniu taryfowym. Natomiast do pozosta ł ych odbiorców faktury wysy ł ane s ą poczt ą w dniu ich wystawienia, a z informacji Naczelnika Urz ę du Pocztowego w Zgierzu jak i samych zainteresowanych odbiorców wynika, ż e docieraj ą one do adresata ju ż nast ę pnego dnia lub najpó ź niej w ci ą gu dwóch dni od daty wys ł ania, czyli de facto od daty wystawienia. Wobec tego w praktyce nie ma naruszenia § 17 ust. 1 rozporz ą dzenia taryfowego. Spó ł ka podnios ł a ponadto, ż e zmieniaj ą cy si ę z dniem 16 sierpnia 2006 r. stan prawny wyeliminuje opisan ą wy ż ej niespójno ść uregulowa ń prawnych, a sposób okre ś lenia terminu p ł atno ś ci na siedemna ś cie dni od daty wystawienia faktury b ę dzie, bez ż adnych w ą tpliwo ś ci, zgodny z przepisami (dowód: karty nr 86 - 87). Spó ł ka odrzuci ł a zarzut narzucania warunków umów i wskaza ł a, i ż odbiorcy maj ą mo ż liwo ść negocjowania tre ś ci umowy (dowód: karta nr 85). Spó ł ka wyja ś ni ł a w pi ś mie z dnia 23 sierpnia 2006 r., ż e stosuje wzory umów, które s ą dost ę pne dla potencjalnych odbiorców na stronie internetowej Spó ł ki oraz na ka ż de żą danie odbiorcy w siedzibie Spó ł ki. Spó ł ka wskaza ł a, ż e nie informuje swoich kontrahentów o mo ż liwo ś ci negocjacji warunków umowy wzorcowej, jednak nie ogranicza swobody klientów co do mo ż liwo ś ci zg ł aszania wniosków, uwag, propozycji i potrzeb tak w momencie sk ł adania wniosku jak i na etapie przygotowywania umowy (karty nr: 90-91). Spó ł ka poinformowa ł a, ż e od 15 lipca 2005 r. podpisa ł a kilkana ś cie umów, w których standardowe zapisy umowy wzorcowej zosta ł y dostosowane do wniosków i potrzeb odbiorców (dowód: karta nr 91). Na dowód, na wezwanie Prezesa Urz ę du Spó ł ka przes ł a ł a, w za łą czeniu do pisma z dnia 2 pa ź dziernika 2006 r. kopie umów, które zawar ł a w drodze negocjacji z odbiorcami: 1/ umowa nr 2613/05/K o odprowadzanie ś cieków z dnia 30.09.2005 r. z „Energetyka Boruta” Sp. z o.o. ( dowód: karty nr 103-108), 2/ umowa nr 4356/03/K o odprowadzanie ś cieków z dnia 23.05.2003 r. z „Boruta – Kolor” Sp. z o.o. (dowód: karty nr109-112), 3/ umowa nr 4355/03/K o odprowadzanie ś cieków z dnia 23.05.2003 r. z „Boruta - Kolor” Sp. z o.o. (dowód: karty nr 113-115), 4/ umowa nr 2150/06/WK o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków z dnia 25.07.2006 r. z Zak ł adem Ubezpiecze ń Spo ł ecznych (karty nr: 116-117), 5/ umowa nr 2149/06/W o zaopatrzenie w wod ę z dnia 25.07.2006 r. z Zak ł adem Ubezpiecze ń Spo ł ecznych (dowód: karty nr 118-119), 6/ umowa nr FZP IX – 227 – 15/2/05 o odprowadzanie i oczyszczanie ś cieków komunalnych z dnia 12.07.2006 r. z Zak ł adem Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. (dowód: karty nr 120-122), 7/ umowa nr 1891/03/WK o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków z dnia 10.03.2003 r. z Polski Koncern Naftowy ORLEN S.A. (dowód: karty nr123-125), 8/ umowa nr 1892/03/WK o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków z dnia 10.03.2003 r. z Polski Koncern Naftowy ORLEN S.A. (dowód: karty nr 126-128). W pi ś mie z dnia 4 wrze ś nia 2006 r. Spó ł ka przedstawi ł a wysoko ść przychodu jaki osi ą gn ęł a w roku rozliczeniowym 2005 (dowód: karta nr 94 - 97). 4 W dniu 30 pa ź dziernika 2006 r. Spó ł ka zosta ł a zawiadomiona o mo ż liwo ś ci zapoznania si ę z aktami sprawy i ko ń cowego wypowiedzenia si ę co do zebranych dowodów oraz przedstawionych zarzutów (dowód: karta nr 129). Spó ł ka skorzysta ł a z tej mo ż liwo ś ci w dniu 13 listopada 2006 r. (dowód: karta nr 131). Prezes Urz ę du ustali ł , nast ę puj ą cy stan faktyczny: „Wodoci ą gi i Kanalizacja – Zgierz” Spó ł ka z o. o. z siedzib ą w Zgierzu jest wpisana do Krajowego Rejestru S ą dowego pod numerem 0000046134 przez S ą d Rejonowy dla Ł odzi Ś ródmie ś cia w Ł odzi, XX Wydzia ł Krajowego Rejestru S ą dowego (dowód: karty nr 23 – 29). Spó ł ka prowadzi dzia ł alno ść gospodarcz ą polegaj ą c ą na ujmowaniu, uzdatnianiu i zbiorowym dostarczaniu wody oraz zbiorowym odprowadzaniu i oczyszczaniu ś cieków na terenie miasta Zgierz. Podstaw ę prawn ą dzia ł ania Spó ł ki na tym terenie stanowi Decyzja Zarz ą du Miasta Zgierz z dnia 31 lipca 2002 r. w sprawie udzielenia zezwolenia na prowadzenie zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i zbiorowego odprowadzania ś cieków (dowód: karty nr 57-60). Spó ł ka prowadzi te ż dzia ł alno ść gospodarcz ą polegaj ą c ą na zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę gminy Zgierz, na podstawie Zezwolenia z dnia 28 pa ź dziernika 2004 r. na prowadzenie zbiorowego zaopatrzenia w wod ę , wydanego przez Wójta Gminy Zgierz (dowód: karty nr 61-63). Spó ł ka jest jedynym przedsi ę biorc ą ś wiadcz ą cym us ł ugi zbiorowego zaopatrzenia w wod ę na obszarze miasta Zgierza i gminy Zgierz oraz jedynym przedsi ę biorc ą ś wiadcz ą cym us ł ugi zbiorowego odprowadzania ś cieków na obszarze miasta Zgierza (z wy łą czeniem terenu by ł ych zak ł adów „Boruta”, gdzie oprócz Spó ł ki us ł ugi w zakresie zaopatrzenia w wod ę ś wiadczy firma „Euron” Sp. z o.o.) (dowód: karta nr 35). Spó ł ka jest w ł a ś cicielem terenu, na którym znajduje si ę uj ę cie wody oraz jest w ł a ś cicielem urz ą dze ń niezb ę dnych do wydobycia, uzdatniania i przesy ł u wody (dowód: karta nr 91). Spó ł ka przy zawieraniu umów z odbiorcami na dostaw ę wody i na odprowadzanie ś cieków, pos ł uguje si ę nast ę puj ą cymi wzorcami umów: 1) Umowa o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków stosowana w obrocie ze Wspólnot ą Mieszkaniow ą (dowód: karty nr 36-37), 2) Umowa o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków stosowana w obrocie z u ż ytkownikami w budynkach wielolokalowych (dowód: karty nr 38-39), 3) Umowa o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków (bytowych) stosowana w obrocie z odbiorcami indywidualnymi oraz przedsi ę biorcami (dowód: karty nr 40-41), 4) Umowa o zaopatrzenie w wod ę stosowana na obszarze miasta Zgierz w obrocie z odbiorcami indywidualnymi oraz przedsi ę biorcami (dowód: karty nr 42-43), 5) Umowa o zaopatrzenie w wod ę stosowana na obszarze Gminy Zgierz w obrocie z odbiorcami indywidualnymi oraz przedsi ę biorcami (dowód: karty nr 44-45), 6) Umowa o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków (przemys ł owych) stosowana w obrocie z przedsi ę biorcami (dowód: karty nr 46-49), 7) Umowa o odprowadzanie ś cieków (bytowych) stosowana w obrocie z odbiorcami indywidualnymi (dowód: karty nr 50-51), 5 8) Umowa o odprowadzanie ś cieków ( przemys ł owych z terenu by ł ych zak ł adów Boruta) stosowana w obrocie z przedsi ę biorcami (dowód: karty nr 52-55); 9) Aneks w sprawie dostawy wody s ł u żą cej do podlewania terenów zielonych (dowód: karta nr 56). Wzorce te s ą stosowane od 1 stycznia 2003 r. Spó ł ka ś wiadczy us ł ugi na rzecz 3217 odbiorców, z czego 3106 to odbiorcy indywidualni – konsumenci (dowód: karta nr 35). W tre ś ci wy ż ej wymienionych wzorców umów zawarte s ą mi ę dzy innymi nast ę puj ą ce postanowienia umowne: - „ Us ł ugodawca nie ponosi odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej za przerwy w ś wiadczeniu us ł ug spowodowane brakiem wody na uj ę ciu” . Zapis ten wyst ę puje w § 8 pkt 1 umowy wymienionej w pkt 1);w §5 pkt 1 umowy wymienionej w pkt 2); w §7 pkt 1 umowy wymienionej w pkt 3); w §7 pkt 1 umowy wymienionej w pkt 4); w §7 pkt 1 umowy wymienionej w pkt 5); w §7 pkt 1 umowy wymienionej w pkt 6); - „ Us ł ugodawca nie ponosi odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej za przerwy w ś wiadczeniu us ł ug spowodowane przerwami w zasilaniu energetycznym urz ą dze ń wodoci ą gowych lub kanalizacyjnych.” Zapis ten wyst ę puje w §8 pkt 5 umowy wymienionej w pkt 1); w §8 pkt 5 umowy wymienionej w pkt 2); w §7 pkt 5 umowy wymienionej w pkt 3); w §7 pkt 5 umowy wymienionej w pkt 4); w §7 pkt 5 umowy wymienionej w pkt 5); w §7 pkt 5 umowy wymienionej w pkt 6); w §7 pkt 2 umowy wymienionej w pkt 7); w §7 pkt 2 umowy wymienionej w pkt 8); - „ Nale ż no ść , o której mowa w ust. 1 oraz inne op ł aty wynikaj ą ce z umowy Us ł ugobiorca reguluje w terminie 17 dni od daty wystawienia faktury. Brak zap ł aty we wskazanym terminie powoduje naliczanie odsetek ustawowych.” Zapis ten wyst ę puje w §13 pkt 2 umowy wymienionej w pkt 1); w §11 pkt 2 umowy wymienionej w pkt 2); w §12 pkt 2 umowy wymienionej w pkt 3); w §12 pkt 2 umowy wymienionej w pkt 4); w §12 pkt 2 umowy wymienionej w pkt 5); w §12 pkt 2 umowy wymienionej w pkt 6); w §12 pkt 2 umowy wymienionej w pkt 7); w §12 pkt 2 umowy wymienionej w pkt 8). Zapisy umów wzorcowych wskazane wy ż ej, s ą identyczne we wszystkich zawartych umowach, w tym w umowach wskazanych przez Spó ł k ę jako wynegocjowanych z odbiorcami (dowód: karty nr 103-128). W toku post ę powania Spó ł ka opisa ł a tryb zawierania umów z odbiorcami us ł ug. Spó ł ka poda ł a, i ż umowy s ą zawierane na podstawie pisemnego wniosku sk ł adanego przez przysz ł ego odbiorc ę . Dane zamieszczone we wniosku okre ś laj ą jaki wzór umowy b ę dzie mia ł zastosowanie i w zale ż no ś ci od tych danych przygotowywana jest odpowiednia umowa. W ramach danego typu umowy modyfikacji podlegaj ą takie zapisy umów wzorcowych, które uwzgl ę dniaj ą indywidualne wnioski odbiorców dotycz ą ce na przyk ł ad sposobu rozliczania zu ż ycia wody i ś cieków dostosowanego do istniej ą cych warunków technicznych, zastosowania dodatkowego wodomierza dla celów rozliczeniowych przy wspó ł w ł asno ś ci, wprowadzania dodatkowego wodomierza dla okre ś lania ilo ś ci wody bezpowrotnie zu ż ytej na przyk ł ad do podlewania terenów zielonych (dowód: karty nr 90-91). Spó ł ka przedstawi ł a osiem umów, których tre ść zosta ł a zmodyfikowana i odbiega od tre ś ci obowi ą zuj ą cych wzorców umownych. W ś ród nich nie ma ani jednej umowy, której stron ą by ł by odbiorca indywidualny (dowód: karty nr 103-126). Stronami tych umów s ą 6 przedsi ę biorcy „Energetyka Boruta” Sp. z o.o. z siedzib ą w Zgierzu (dowód: karta nr 103), „Boruta-Kolor” Sp. z o.o. z siedzib ą w Zgierzu (dowód: karty nr109 i 113), Zak ł ad Ubezpiecze ń Spo ł ecznych w Warszawie (dowód: karty nr 116 i 118), Zak ł ad Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. z siedzib ą w Ł odzi (dowód: karta nr120), Polski Koncern Naftowy ORLEN S.A. z siedzib ą w P ł ocku (dowód: karty nr 123 i 126). W toku post ę powania antymonopolowego Spó ł ka przedstawi ł a rachunek zysków i strat sporz ą dzony za okres od dnia 1 stycznia do 31 grudnia 2005 roku, z którego wynika, ż e Spó ł ka w 2005 roku osi ą gn ęł a przychód w wysoko ś ci (tajemnica przedsi ę biorstwa) PLN Maj ą c powy ż sze na uwadze Prezes Urz ę du zwa ż y ł , co nast ę puje: Dla uznania, ż e niniejsza sprawa ma charakter antymonopolowy, w pierwszej kolejno ś ci nale ż y ustali ć , czy w jej okoliczno ś ciach dosz ł o do naruszenia interesu publicznoprawnego. Ustawa o okik nale ż y do dziedziny prawa publicznego i jako taka chroni interes ogólnospo ł eczny. W ś wietle art. 1 ust. 1 ustawy o okik „ustawa okre ś la warunki rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasady podejmowanej w interesie publicznym ochrony interesów przedsi ę biorców i konsumentów.” W czasie post ę powania i przy wydawaniu decyzji Prezes Urz ę du jest rzecznikiem interesu publicznego. Publicznoprawny charakter ustawy oznacza, ż e nie wszystkie zachowania przedsi ę biorców i ich zwi ą zków, nawet formalnie podlegaj ą ce literze prawa, uzasadniaj ą uruchomienie przewidzianych przez ni ą instrumentów. W rozstrzyganych przez Prezesa Urz ę du post ę powaniach zasadnym jest zatem ustalenie czy nast ą pi ł o naruszenie interesu publicznoprawnego. Interes publiczny w post ę powaniu administracyjnym nie jest poj ę ciem jednolitym i sta ł ym. Zgodnie ze stanowiskiem S ą du Najwy ż szego (wyrok z dnia 29 maja 2001 r., sygn. akt I CKN 1217/98; por. te ż wyrok z dnia 27 sierpnia 2003 r., sygn. akt I CKN 523/01) publicznoprawny charakter ustawy antymonopolowej powoduje, i ż znajduje ona zastosowanie wówczas, gdy jest zagro ż ony lub naruszony interes publiczny polegaj ą cy na zapewnieniu w ł a ś ciwych warunków do powstania i rozwoju konkurencji. Za zagro ż enie lub naruszenie konkurencji nale ż y uzna ć – zdaniem S ą du – jedynie takie dzia ł ania, które dotykaj ą sfery interesów szerszego kr ę gu uczestników rynku gospodarczego. W ś wietle ustawy o okik naruszenie interesu publicznego nast ę puje m.in. w drodze stosowania praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę . Praktyki ograniczaj ą ce konkurencj ę mo ż na podzieli ć na praktyki antykonkurencyjne, wywieraj ą ce bezpo ś redni wp ł yw na stan lub rozwój konkurencji oraz praktyki eksploatacyjne, których istot ą jest uzyskanie korzy ś ci kosztem innych podmiotów, w tym nie prowadz ą cych dzia ł alno ś ci gospodarczej. W przypadku praktyk eksploatacyjnych celem lub skutkiem dzia ł a ń przedsi ę biorcy jest naruszenie innych ni ż konkurencyjne interesów uczestników rynku poprzez wykorzystanie przez przedsi ę biorców istniej ą cej nad kontrahentami przewagi. Dla stwierdzenia naruszenia interesu publicznoprawnego wystarczaj ą ce jest dowolne nadu ż ycie si ł y rynkowej w relacjach ze s ł abszymi uczestnikami rynku, bowiem ju ż sam fakt nadu ż ycia posiadanej pozycji dominuj ą cej na rynku narusza interes publiczny (por. E. Modzelewska – W ą chal Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz, Wyd. Twigger, Warszawa 2002, s.15). Zarzucana praktyka stosowana jest w sektorze us ł ug wodoci ą gowo – kanalizacyjnych, które co do zasady maj ą charakter powszechny. Korzystaj ą z nich wszyscy konsumenci i wszyscy przedsi ę biorcy na ka ż dym rynku geograficznym. Przedsi ę biorstwa z tego sektora dzia ł aj ą w warunkach monopolu sieciowego i w zwi ą zku z 7 tym ź ród ł em dzia ł a ń podejmowanych przez „Wod-Kan Zgierz” jest niew ą tpliwie jego si ł a rynkowa. Praktyki eksploatacyjne podejmowane przez Spó ł k ę , zakwestionowane w niniejszym post ę powaniu dotykaj ą szerokiego kr ę gu uczestników rynku, obejmuj ą cego odbiorców us ł ug, z którymi zawarto umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, a tak ż e potencjalnych odbiorców us ł ug. A wi ę c negatywne skutki mog ą godzi ć w szeroki, bli ż ej nie okre ś lony kr ą g podmiotów, obejmuj ą cy zarówno przedsi ę biorców jak i konsumentów – najs ł abszych uczestników obrotu gospodarczego. Nie budzi wi ę c w ą tpliwo ś ci, ż e w niniejszej sprawie ma miejsce naruszenie interesu publicznoprawnego, a interwencja Prezesa Urz ę du w formie post ę powania administracyjnego wszcz ę tego na gruncie ustawy o okik sta ł a si ę konieczna ze wzgl ę du na ochron ę interesu mieszka ń ców miasta i gminy Zgierz. I.1, I.2 W przedmiotowym post ę powaniu antymonopolowym Spó ł ce zosta ł postawiony zarzut stosowania praktyk naruszaj ą cych konkurencj ę polegaj ą cych na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku zbiorowego zaopatrzenia w wod ę obejmuj ą cym obszar miasta Zgierza i gminy Zgierz oraz lokalnym rynku odprowadzania ś cieków obejmuj ą cym obszar miasta Zgierza poprzez: 1/ narzucanie uci ąż liwych i przynosz ą cych nieuzasadnione korzy ś ci warunków umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków poprzez zamieszczanie w ich tre ś ci zapisów, zgodnie z którymi Przedsi ę biorca nie ponosi odpowiedzialno ś ci za przerwy w ś wiadczeniu us ł ug spowodowane brakiem wody na uj ę ciu; 2/ narzucanie uci ąż liwych i przynosz ą cych nieuzasadnione korzy ś ci warunków umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków poprzez zamieszczanie w ich tre ś ci zapisów, zgodnie z którymi Przedsi ę biorca nie ponosi odpowiedzialno ś ci za przerwy w ś wiadczeniu us ł ug spowodowane przerwami w zasilaniu energetycznym urz ą dze ń wodoci ą gowych lub kanalizacyjnych. Za rozwa ż eniem spe ł nienia przes ł anek naruszenia art. 8 ust.1 oraz ust. 2 pkt 6 ustawy o okik łą cznie w odniesieniu do obydwu obejmuj ą cych ww. postanowienia umowne zarzutów przemawia fakt, i ż dyspozycje zakwestionowanych w pkt I.1. i I.2. warunków umownych s ą to ż same. Art. 8 ust. 1 oraz ust. 2 pkt 6 ustawy o okik stanowi, i ż zakazane jest nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym przez jednego lub kilku przedsi ę biorców; nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej polega w szczególno ś ci na narzucaniu przez przedsi ę biorc ę uci ąż liwych warunków umów, przynosz ą cych mu nieuzasadnione korzy ś ci. Zachodzi wi ę c tutaj konieczno ść wykazania kumulatywnego spe ł nienia przez Spó ł k ę okre ś lonych ni ż ej nast ę puj ą cych przes ł anek: 1/ posiadania przez przedsi ę biorc ę pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym, 2/ narzucania warunków umowy, 3/ uci ąż liwy charakter warunków umowy, 4/ osi ą gania przez przedsi ę biorc ę narzucaj ą cego warunki umowy nieuzasadnionych korzy ś ci. Aby wykaza ć spe ł nienie pierwszej przes ł anki nale ż y przede wszystkim okre ś li ć rynek w ł a ś ciwy w niniejszej sprawie. Art. 4 pkt 8 ustawy o okik stanowi, ż e rynkiem w ł a ś ciwym jest rynek towarów, które ze wzgl ę du na ich przeznaczenie, cen ę oraz w ł a ś ciwo ś ci, w tym jako ść , s ą uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz s ą oferowane na obszarze, na 8 którym ze wzgl ę du na ich rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i koszty transportu panuj ą zbli ż one warunki konkurencji. Przedmiotem dzia ł alno ś ci Spó ł ki jest zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe odprowadzanie ś cieków, us ł ugi te ś wiadczone s ą przy pomocy scentralizowanej sieci wodoci ą gowej i kanalizacyjnej. Ten rodzaj us ł ug nie ma substytutów. W zwi ą zku z tym rynkiem produktowym w tej sprawie jest rynek zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i zbiorowego odprowadzania ś cieków. Z uwagi na technologi ę dostaw wody i odprowadzania ś cieków (sieci ą wodoci ą gow ą i kanalizacyjn ą ) rynek w aspekcie geograficznym wyznaczony jest przez znajduj ą c ą si ę na terenie miasta Zgierz sie ć wodoci ą gowo – kanalizacyjn ą , poprzez któr ą dostarczana jest woda i odprowadzane ś cieki oraz przez znajduj ą c ą si ę na terenie gminy Zgierz sie ć wodoci ą gow ą poprzez któr ą dostarczana jest woda. Reasumuj ą c rynkiem w ł a ś ciwym w niniejszej sprawie jest lokalny rynek zbiorowego zaopatrzenia w wod ę obejmuj ą cy obszar miasta i gminy Zgierz oraz lokalny rynek zbiorowego odprowadzania ś cieków obejmuj ą cy obszar miasta Zgierz. Poj ę cie posiadania pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym okre ś la art. 4 pkt 9 ustawy o okik. Zgodnie z jego tre ś ci ą przez pozycj ę dominuj ą c ą rozumie si ę pozycj ę przedsi ę biorcy, która umo ż liwia mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku w ł a ś ciwym przez stworzenie mu mo ż liwo ś ci dzia ł ania w znacznym zakresie niezale ż nie od konkurentów, kontrahentów i konsumentów; domniemywa si ę , ż e przedsi ę biorca ma pozycj ę dominuj ą c ą na rynku, je ż eli jego udzia ł w rynku przekracza 40%. Spó ł ka na rynku w ł a ś ciwym ma pozycj ę monopolistyczn ą , co jest konsekwencj ą specyfiki rynku, na którym do funkcjonowania niezb ę dny jest dost ę p do sieci wodoci ą gowo – kanalizacyjnej, której ewentualna duplikacja jest zbyt kosztowna, by umo ż liwi ć dzia ł anie wi ę cej ni ż jednemu przedsi ę biorstwu wodoci ą gowo - kanalizacyjnemu. To w ł a ś nie dzi ę ki sieci, Spó ł ka w stosunku do swoich odbiorców posiada pozycj ę monopolu naturalnego, w zwi ą zku z czym podmioty ubiegaj ą ce si ę o przy łą czenie do sieci wodoci ą gowej i sieci kanalizacyjnej nie maj ą mo ż liwo ś ci alternatywnego zakupu us ł ug dostawy wody i odprowadzania ś cieków od innego przedsi ę biorcy. Pozycja monopolistyczna jest kwalifikowan ą postaci ą pozycji dominuj ą cej. Nale ż y zatem uzna ć , ż e pierwsza z przes ł anek niezb ę dna do uprawdopodobnienia naruszenia art. 8 ust. 1 oraz ust. 2 pkt 6 ustawy o okik zosta ł a spe ł niona. Kolejn ą przes ł ank ą jaka musi by ć spe ł niona, aby wykaza ć naruszenie art. 8 ust. 1 oraz ust. 2 pkt 6 ustawy o okik jest narzucanie uci ąż liwych warunków umowy przez Spó ł k ę . Do narzucania warunków umów mo ż e dochodzi ć co do zasady tylko w fazie negocjacji bowiem w przypadku, gdy dochodzi do zawarcia umowy, jej warunki nie s ą ju ż narzucane lecz wykonywane. Do narzucania warunków umowy dochodzi ć mo ż e zarówno w drodze dzia ł ania (aktywnego narzucania warunków w negocjacjach), jak równie ż zaniechania (odmowy podejmowania jakichkolwiek negocjacji w przedmiocie spornych kwestii). Jednak ż e gdy ze strony kontrahenta nie s ą podj ę te ż adne próby negocjacji zmierzaj ą cych do zmiany przedmiotowych propozycji warunków, przedsi ę biorcy dominuj ą cemu nie mo ż e by ć postawiony zarzut narzucania tych warunków, bowiem w sensie prawnym relacje mi ę dzy ww. podmiotami zawieszaj ą si ę na etapie propozycji warunków umowy bez implikacji negocjacyjnych. Konieczne jest wi ę c wykazanie si ę przez kontrahentów dominantów aktywno ś ci ą w negocjacjach oraz brakiem elastyczno ś ci u dominantów w akceptowaniu warunków umownych respektuj ą cych s ł uszne interesy obu stron. Wyj ą tek stanowi narzucanie warunków w tzw. umowach adhezyjnych, tj. zawieranych przez przyst ą pienie, w których nie 9 przewiduje si ę indywidualnego negocjowania warunków, gdzie wystarczaj ą c ą przes ł ank ą uznania, ż e nast ę puje narzucanie warunków umów, jest oferowanie ich przez dominanta w stosunkach danego rodzaju (por. E. Modzelewska – W ą chal, Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz, Wyd. Twigger, Warszawa 2002, s. 118). Prezes Urz ę du nie uzna ł za wiarygodne twierdze ń Spó ł ki, i ż umowy zawierane przez ni ą nie maj ą charakteru adhezyjnego. Po pierwsze: przy zawieraniu umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków Spó ł ka pos ł uguje si ę opracowanymi przez siebie wzorcami umownymi. „Wzorce umowne” to doktrynalne okre ś lenie wszelkich jednostronnie przygotowanych z góry przed zawarciem umowy, gotowych klauzul umów w postaci warunków umów, ich wzorów, regulaminów itp. Rozpowszechnianie wzorców ma swoje ź ród ł o w d ąż eniu do racjonalizacji obrotu, zw ł aszcza masowego. Proponent za po ś rednictwem wzorca wy łą cza wobec swego kontrahenta mo ż liwo ść korzystania ze swobody umów (por. E. Łę towska Prawo umów konsumenckich. Wydawnictwo C.H. Beck 2002, s.292-293). Spó ł ka swoim kontrahentom oferuje jednostronnie opracowane przez ni ą warunki umowne, które s ą zawarte we wzorcowych formularzach. Odbiorcy us ł ug podpisuj ą c umow ę przyst ę puj ą zatem do warunków umowy z góry ustalonych przez dominanta. Poniewa ż Spó ł ka stosuje osiem ró ż nych wzorów umów, dane zamieszczone we wniosku odbiorcy o zawarcie umowy na dostaw ę wody i odbiór ś cieków okre ś laj ą jaki wzór umowy b ę dzie mia ł zastosowanie i w zale ż no ś ci od tych danych odpowiednia umowa jest przygotowana. Potrzeba zmian lub dostosowania niektórych postanowie ń wzorcowych umów do indywidualnych potrzeb lub uwarunkowa ń , wynika z rozmowy prowadzonej z odbiorc ą w momencie sk ł adania wniosku, jak równie ż na etapie przygotowywania i trwania umowy (dowód: karty nr 90-91). Powy ż sze fakty, a tak ż e masowo ść i powszechno ść umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków determinuje adhezyjny charakter tych umów. Po drugie: Na wezwanie Prezesa Urz ę du do przekazania kopii umów, których warunki by ł y indywidualnie uzgodnione w drodze negocjacji, podpisanych w okresie od 1 stycznia 2003 r. (od chwili funkcjonowania w obrocie z odbiorcami aktualnie stosowanych wzorców umów) do chwili obecnej (do dnia up ł ywu terminu odpowiedzi na przedmiotowe wezwanie) (karta nr 98), Spó ł ka przys ł a ł a kopie o ś miu takich umów (dowód: karty nr 103-128). Umowy te zosta ł y zawarte z du ż ymi przedsi ę biorcami, dysponuj ą cych si łą przetargow ą nabywcy na obszarze rynku w ł a ś ciwego („Energetyka Boruta” Sp. z o.o., „Boruta - Kolor” Sp. z o.o., Zak ł ad Ubezpiecze ń Spo ł ecznych w Warszawie, Zak ł ad Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. z siedzib ą w Ł odzi, Polski Koncern Naftowy ORLEN S.A. z siedzib ą w P ł ocku). Wprawdzie Spó ł ka zawar ł a z tymi przedsi ę biorcami umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, których tre ść odbiega od tre ś ci stosowanych wzorców umownych, jednak ż e przedmiotem uzgodnie ń nie by ł y postanowienia kwestionowane w niniejszym post ę powaniu jako narzucone kontrahentom. Ponadto umowy zindywidualizowane zawarto z zaledwie 8 z ponad 3000 ogó ł u odbiorców Spó ł ki. Po trzecie: ustalono, i ż w Spó ł ce nie funkcjonuje specjalny system informowania kontrahentów o mo ż liwo ś ci negocjacji tre ś ci umowy (karta nr: 90). Bior ą c pod uwag ę , ż e zdecydowan ą wi ę kszo ść odbiorców stanowi ą osoby indywidualne – konsumenci czyli s ł absi uczestnicy obrotu gospodarczego nale ż y przyj ąć , ż e oceniaj ą oni stanowisko Spó ł ki co do warunków zawieranych umów jako ostateczne – niepodlegaj ą ce negocjacjom. W ś ród umów, których warunki by ł y indywidualnie uzgodnione w drodze negocjacji zawartych od 1 stycznia 2003 r. nie by ł o ani jednej umowy, której stron ą by ł by konsument. Po czwarte: Spó ł ka poinformowa ł a, i ż w zakresie umów z odbiorcami indywidualnymi, problem dostosowywania niektórych postanowie ń umowy do konkretnych warunków lub 10 potrzeb odbiorcy odbywa si ę w formie uwzgl ę dniania wniosków odbiorcy w momencie przygotowywania umowy (karta nr: 91). Zatem mo ż na tutaj mówi ć o dostosowaniu tre ś ci umowy do konkretnych warunków faktycznych i technicznych, a w konsekwencji zindywidualizowaniu ich tre ś ci pod k ą tem okre ś lonego odbiorcy, a nie o rzeczywistym negocjowaniu warunków umowy. W takich przypadkach odst ę pstwa od stosowania zapisów zawartych we wzorcach umów wynikaj ą nie ze swobody kontraktowej obu stron, lecz s ą niejako wymuszone przez istniej ą ce uwarunkowania techniczne. Bior ą c pod uwag ę znikom ą liczb ę umów zindywidualizowanych nale ż y przyj ąć , ż e stanowi ą one jedynie wyj ą tek od ogólnie obowi ą zuj ą cej zasady, i ż zawierane przez „Wod- Kan Zgierz” umowy maj ą charakter adhezyjny, a ich zawarcie nast ę puje poprzez zaakceptowanie przez odbiorców warunków ustalonych przez przedsi ę biorc ę we wzorcu umownym. „Wod-Kan Zgierz” dzia ł a w warunkach monopolu sieciowego na rynku w ł a ś ciwym, tym samym dysponuje potencja ł em niezb ę dnym dla narzucania swoim odbiorcom warunków umowy. Wzorce umowy z racji powszechno ś ci zapotrzebowania na us ł ugi, które definiuj ą rynek w ł a ś ciwy w niniejszej sprawie, stosowane s ą powszechnie. Utart ą praktyk ą sta ł o si ę zawieranie umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków poprzez aprobat ę przez odbiorców warunków umów - z góry okre ś lonych przez Spó ł k ę . Swoboda odbiorcy us ł ug wodoci ą gowych i kanalizacyjnych ograniczona jest do minimum, a zawarcie umowy nast ę puje poprzez przyst ą pienie. W zwi ą zku z powy ż szym w ocenie Prezesa Urz ę du umowy zawierane przez „Wod-Kan Zgierz” maj ą charakter adhezyjny, a warunki w nich zawarte s ą narzucane odbiorcom. Tym samym zosta ł a spe ł niona druga przes ł anka niezb ę dna do stwierdzenia praktyki okre ś lonej w art. 8 ust. 1 i ust. 2 pkt 6 ustawy o okik. Kolejn ą przes ł ank ą niezb ę dn ą do wykazania naruszenia art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o okik jest dowiedzenie, ż e kwestionowane w ramach analizowanych zarzutów zapisy umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków maj ą uci ąż liwy charakter. Rozpatruj ą c uci ąż liwo ść kwestionowanych warunków umów nale ż y przede wszystkim zauwa ż y ć , i ż do umów o dostarczanie wody i odprowadzanie ś cieków maj ą zastosowanie nie tylko przepisy ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę , ale tak ż e przepisy prawa cywilnego – Kodeks cywilny. Art. 471 i nast ę pne Kodeksu cywilnego reguluj ą odpowiedzialno ść odszkodowawcz ą za szkod ę spowodowan ą niewykonaniem lub nienale ż ytym wykonaniem zobowi ą zania. Przepis ten stanowi, ż e d ł u ż nik zobowi ą zany jest do naprawienia szkody wynik ł ej z niewykonania lub nienale ż ytego wykonania zobowi ą zania, chyba ż e niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie zobowi ą zania jest nast ę pstwem okoliczno ś ci, za które d ł u ż nik nie ponosi odpowiedzialno ś ci. Ten w ł a ś nie przepis stanowi punkt wyj ś cia w ocenie uci ąż liwo ś ci analizowanych postanowie ń umownych, zgodnie z którymi Spó ł ka nie ponosi odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej za przerwy w dostawie wody spowodowane brakiem wody na uj ę ciu lub przerwami w zasilaniu energetycznym urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych. Art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków ( tekst jednolity: Dz. U. 2006 r. Nr 123, poz. 858 ) (dalej zwana: „ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę ”) stanowi, i ż jednym z podstawowych obowi ą zków przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjnego jest zapewnienie zdolno ś ci posiadanych urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych do realizacji dostaw wody i odprowadzania ś cieków w sposób ci ą g ł y i niezawodny. W toku post ę powania ustalono, i ż 11 Spó ł ka jest w ł a ś cicielem tych urz ą dze ń (dowód: karta nr 91). Je ż eli niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie tego zobowi ą zania jest nast ę pstwem okoliczno ś ci, za które przedsi ę biorstwo ponosi odpowiedzialno ść i powoduje ono szkod ę , to zgodnie z re ż imem odpowiedzialno ś ci kontraktowej przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjne jest obowi ą zane do naprawienia tej szkody. Zakres takich okoliczno ś ci obejmuje przede wszystkim dzia ł ania i zaniechania przedsi ę biorstwa nosz ą ce znamiona winy tj. zachowania umy ś lne lub b ę d ą ce skutkiem niedo ł o ż enia nale ż ytej staranno ś ci. Zakres przypadków, w których przedsi ę biorca mo ż e w tre ś ci zawieranych umów uchyli ć si ę od odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej z tytu ł u niewykonania lub nienale ż ytego wykonania zobowi ą zania okre ś la art. 471 Kodeksu cywilnego. S ą to tylko sytuacje, gdy niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie jest nast ę pstwem okoliczno ś ci, za które d ł u ż nik odpowiedzialno ś ci nie ponosi. „Wod-Kan Zgierz” w tre ś ci umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków zwalnia si ę z odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej za przerwy w ś wiadczeniu us ł ug spowodowane brakiem wody na uj ę ciu i przerwami w zasilaniu energetycznym urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych. Z tre ś ci tych zapisów nie wynika, ż e dotycz ą one wy łą cznie sytuacji niezawinionych przez dostawc ę us ł ug i niezale ż nych od niego. Postanowienie to stwarza zatem mo ż liwo ść unikni ę cia odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej w ka ż dym przypadku niewykonania lub nienale ż ytego wykonania zobowi ą zania z powodu obni ż enia jako ś ci ś wiadczonych us ł ug wywo ł anych brakiem wody na uj ę ciu lub przerwami w zasilaniu energetycznym urz ą dze ń wodoci ą gowo – kanalizacyjnych bez wzgl ę du na przyczyny wyst ą pienia powy ż szych zak ł óce ń i tego czy s ą one zawinione przez Spó ł k ę , czy nie. Takie rozwi ą zanie jest dla odbiorców us ł ug zdecydowanie uci ąż liwe, gdy ż wprowadza ich w b łą d co do mo ż liwo ś ci dochodzenia od us ł ugodawcy roszcze ń odszkodowawczych w razie poniesienia szkody, gdy brak wody na uj ę ciu lub przerwy w zasilaniu energetycznym urz ą dze ń wodoci ą gowo – kanalizacyjnych powoduj ą ce przerwy w dostarczaniu wody lub odprowadzaniu ś cieków b ę d ą wynikiem jego dzia ł a ń lub zaniecha ń . Mo ż e to mie ć miejsce wtedy, gdy na przyk ł ad Spó ł ka zalega z p ł atno ś ciami z tytu ł u dostaw energii wzgl ę dem przedsi ę biorstwa energetycznego lub nie utrzymuje w nale ż ytym stanie technicznym nale żą cej do niej sieci lub wewn ę trznej instalacji energetycznej. Nale ż y w tym miejscu wspomnie ć tak ż e o odpowiedzialno ś ci wynikaj ą cej z art. 474 Kodeksu cywilnego, który wskazuje mi ę dzy innymi, i ż d ł u ż nik odpowiedzialny jest jak za w ł asne dzia ł ania i zaniechania osób, z których pomoc ą zobowi ą zanie wykonuje. Podobnie mo ż liwe s ą sytuacje, gdy Spó ł ka b ę dzie ponosi ć odpowiedzialno ść za przerwy lub ograniczenia w dostarczaniu wody spowodowane brakiem wody na uj ę ciu. Jak ustalono „Wod-Kan Zgierz” eksploatuje we w ł asnym zakresie uj ę cia wód podziemnych (dowód: karta nr 91), które - zgodnie z art. 2 pkt 16 ustawy o zbiorowym zapatrzeniu w wod ę – nale żą do kategorii urz ą dze ń wodoci ą gowych. Stosownie zatem do art. 5 ust. 1 w/w wymienionej ustawy przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjne obowi ą zane jest do nale ż ytej dba ł o ś ci o te urz ą dzenia, tak aby zapewni ć dostaw ę wody w sposób ci ą g ł y i niezawodny. Uj ę cie wody sk ł ada si ę z wielu elementów, takich jak studnia g łę binowa, stacja wodoci ą gowa, osadnik wód, agregat pr ą dotwórczy. Brak wody na uj ę ciu mo ż e wynika ć nie tylko z przyczyn naturalnych np. suszy czy zmian hydrogeologicznych, lecz tak ż e z uszkodzenia urz ą dze ń wchodz ą cych w sk ł ad uj ę cia wodnego, powsta ł ego np. wskutek ich nieprawid ł owej eksploatacji lub konserwacji. Stwierdzi ć zatem nale ż y, ż e postanowienia umowne, na mocy których „Wod-Kan Zgierz” zwalnia si ę z odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej za przerwy w ś wiadczeniu us ł ug spowodowane brakiem wody na uj ę ciu i przerwami w zasilaniu energetycznym urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych, maj ą uci ąż liwy charakter. Tym samym zosta ł a spe ł niona trzecia przes ł anka niezb ę dna do stwierdzenia praktyki okre ś lonej w art. 8 ust. 1 i ust. 2 pkt 6 ustawy o okik. 12 Nieuzasadnione korzy ś ci osi ą gane przez podmiot gospodarczy stosuj ą cy praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę okre ś lon ą w art. 8 ust. 1 oraz ust. 2 pkt 6 ustawy o okik s ą odpowiednikiem uci ąż liwych warunków umów w warunkach ekwiwalentno ś ci wzajemnych ś wiadcze ń stron umowy i oznaczaj ą sytuacj ę korzystniejsz ą od powszechnie przyj ę tych w stosunkach danego rodzaju. Wy łą czenie odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej w ka ż dym przypadku przerw w ś wiadczeniu us ł ug na skutek wskazanych powy ż ej okoliczno ś ci jest bez w ą tpienia korzystne dla Spó ł ki, gdy ż nie musi liczy ć si ę z konieczno ś ci ą wyp ł acenia odszkodowania swojemu kontrahentowi w sytuacji, gdy zgodnie z ogóln ą zasad ą odpowiedzialno ś ci kontraktowej by ł aby do tego zobowi ą zana. Zatem za nieuzasadnion ą korzy ść nale ż y uzna ć mo ż liwo ść unikni ę cia odpowiedzialno ś ci za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie umowy i wyp ł aty odbiorcom ewentualnego odszkodowania. Dla bytu praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę zdefiniowanej w art. 8 ust.1 oraz ust. 2 pkt6 ustawy o okik wystarczaj ą ca jest ju ż hipotetyczna mo ż liwo ść osi ą gni ę cia korzy ś ci przez przedsi ę biorc ę zajmuj ą cego na rynku pozycj ę dominuj ą c ą . Bez znaczenia jest wi ę c w niniejszej sprawie fakt, ż e Spó ł ka w rzeczywisto ś ci nie osi ą ga ł a korzy ś ci wynikaj ą cych z przedmiotowych postanowie ń umownych. Nieuzasadnione korzy ś ci mog ą bowiem pojawi ć si ę po stronie przedsi ę biorcy narzucaj ą cego uci ąż liwe warunki umów ju ż w chwili zawarcia umowy lub te ż dopiero gdy zaistniej ą okoliczno ś ci przewidziane w umowie pozwalaj ą ce na wykorzystanie uci ąż liwego zapisu. Wy łą czenie odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej w ka ż dym przypadku przerw w ś wiadczeniu us ł ug na skutek wskazanych powy ż ej okoliczno ś ci jest bez w ą tpienia korzystne dla Spó ł ki, gdy ż nie musi liczy ć si ę z konieczno ś ci ą wyp ł acenia odszkodowania swojemu kontrahentowi w sytuacji, gdy zgodnie z ogóln ą zasad ą odpowiedzialno ś ci kontraktowej by ł aby do tego zobowi ą zana. Zatem za nieuzasadnion ą korzy ść nale ż y uzna ć mo ż liwo ść unikni ę cia odpowiedzialno ś ci za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie umowy i wyp ł aty odbiorcom ewentualnego odszkodowania. Mo ż liwo ść unikni ę cia przez Spó ł k ę odpowiedzialno ś ci za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie umowy i wyp ł aty odbiorcom ewentualnego odszkodowania uzna ć zatem nale ż y za nieuzasadnion ą korzy ść . W okoliczno ś ciach niniejszej sprawy, w odniesieniu do omawianego zarzutu nadu ż ywania przez „Wod-Kan Zgierz” pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym zosta ł y spe ł nione wszystkie przes ł anki niezb ę dne do stwierdzenia praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę okre ś lonej w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o okik. Postanowienia umowne, zgodnie z którymi przedsi ę biorca nie ponosi odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej za przerwy w dostawie wody i odprowadzaniu ś cieków spowodowane brakiem wody na uj ę ciu lub przerwami w zasilaniu energetycznym urz ą dze ń wodoci ą gowych lub kanalizacyjnych maj ą uci ąż liwy charakter i wi ążą si ę z mo ż liwo ś ci ą uzyskania przez Spó ł k ę nieuzasadnionych korzy ś ci. W zwi ą zku z powy ż szym nale ż a ł o orzec jak w pkt I.1 i I.2 sentencji niniejszej decyzji. I.3 Kolejn ą praktyk ą ograniczaj ą c ą konkurencj ę , której stosowanie zarzucono Spó ł ce „Wod-Kan Zgierz” jest nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym polegaj ą ce na narzucaniu uci ąż liwych i przynosz ą cych nieuzasadnione korzy ś ci warunków umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków poprzez zamieszczanie w ich tre ś ci zapisów, zgodnie z którymi Us ł ugobiorca nale ż no ść za dostarczon ą wod ę i odprowadzone ś cieki oraz inne op ł aty wynikaj ą ce z umowy ureguluje w terminie 17 dni od daty wystawienia faktury, a 13 brak zap ł aty we wskazanym terminie spowoduje naliczanie odsetek ustawowych, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 8 ust.1 i 2 pkt 6 ustawy o okik. Dla stwierdzenia stosowania praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę b ę d ą cej przedmiotem powy ż szego zarzutu niezb ę dne jest wykazanie spe ł nienia przez „Wod-Kan Zgierz” czterech przes ł anek wynikaj ą cych bezpo ś rednio z art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o okik. Niezb ę dne jest ustalenie, i ż : - przedsi ę biorca zajmuje na rynku pozycj ę dominuj ą c ą , - przedsi ę biorca narzuca okre ś lone warunki umów, - maj ą one uci ąż liwy charakter, - przynosz ą narzucaj ą cemu je przedsi ę biorcy nieuzasadnione korzy ś ci. Jak wykazano powy ż ej „Wod-Kan Zgierz” zajmuje pozycj ę dominuj ą c ą na rynku zbiorowego zaopatrzenia w wod ę na terenie miasta i gminy Zgierz oraz na rynku odprowadzania ś cieków obejmuj ą cym obszar miasta Zgierza. Dowiedziono, ż e w niniejszej sprawie ma miejsce narzucanie przez przedsi ę biorc ę okre ś lonych warunków umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków. Nale ż y jeszcze dowie ść , i ż kwestionowany warunek ma uci ąż liwy charakter i przynosi przedsi ę biorcy nieuzasadnione korzy ś ci. W przedmiotowej sprawie Spó ł ce postawiono zarzut nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym polegaj ą cy na narzucaniu uci ąż liwych i przynosz ą cych nieuzasadnione korzy ś ci warunków umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków poprzez zamieszczanie w ich tre ś ci zapisów, zgodnie z którymi Us ł ugobiorca nale ż no ść za dostarczon ą wod ę i odprowadzone ś cieki oraz inne op ł aty wynikaj ą ce z umowy ureguluje w terminie 17 dni od daty wystawienia faktury, a brak zap ł aty we wskazanym terminie spowoduje naliczanie odsetek ustawowych. Podstaw ę oceny tego zapisu stosowanego przez „Wod-Kan Zgierz” stanowi ł y przepisy Rozporz ą dzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 marca 2002 r. w sprawie okre ś lania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozlicze ń za zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe odprowadzanie ś cieków (Dz. U. 2002, Nr 26, poz.257). Przepis tego rozporz ą dzenia w § 17 ust. 1 mówi ł wprost, ż e odbiorca us ł ug dokonuje zap ł aty za dostarczon ą wod ę i odprowadzone ś cieki w terminie okre ś lonym w fakturze, który nie mo ż e by ć krótszy ni ż 14 dni od daty jej dostarczenia. Sposób okre ś lenia terminu p ł atno ś ci stosowany przez Spó ł k ę - zdaniem Prezesa Urz ę du – nie dawa ł gwarancji, ż e nie b ę dzie on krótszy ni ż 14 dni. Z uwagi na fakt, ż e brzmienie tego przepisu uleg ł o zmianie w zwi ą zku z wej ś ciem w ż ycie w dniu 16 sierpnia 2006 r. rozporz ą dzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. o to ż samej nazwie o to ż samym zakresie regulacji (Dz. U. 2006, Nr 127, poz.886), kwestionowany zapis nale ż y rozpatrzy ć w ś wietle aktualnie obowi ą zuj ą cych przepisów reguluj ą cych warunki p ł atno ś ci za dostarczanie wody i odprowadzanie ś cieków wprowadzonych ww. wymienionym rozporz ą dzeniem. Aktualnie obowi ą zuj ą cym aktem prawnym okre ś laj ą cym warunki prowadzenia rozlicze ń z tytu ł u dostarczania wody i odprowadzania ś cieków jest Rozporz ą dzenie Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie okre ś lania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozlicze ń za zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe odprowadzanie ś cieków, które wesz ł o w ż ycie 16 sierpnia 2006 r. § 17 tego rozporz ą dzenia stanowi, i ż Odbiorca us ł ug dokonuje zap ł aty za dostarczon ą wod ę i odprowadzone ś cieki w terminie okre ś lonym w fakturze, który nie mo ż e by ć krótszy ni ż 14 dni od daty jej wys ł ania lub dostarczenia w inny sposób. Stosownie do § 17 ust. obowi ą zuj ą cego aktualnie rozporz ą dzenia w sprawie okre ś lania taryf, termin zap ł aty za us ł ugi ś wiadczone przez „Wod-Kan Zgierz” okre ś lony w fakturze powinien wynosi ć co najmniej 14 dni licz ą c od dnia jej „wys ł ania lub dostarczenia w inny sposób” odbiorcy us ł ug. Minimalny obowi ą zek, jaki przepis ten nak ł ada na przedsi ę biorstwo 14 wodoci ą gowo – kanalizacyjne to wys ł anie odbiorcy faktury nie pó ź niej ni ż na 14 dni przed terminem p ł atno ś ci wskazanym w rachunku. Spó ł ka w zawieranych umowach pos ł uguje si ę postanowieniem przewiduj ą cym, i ż „Nale ż no ść , o której mowa w ust.1 oraz inne op ł aty wynikaj ą ce z umowy Us ł ugobiorca ureguluje w terminie 17 dni od darty wystawienia faktury. Brak zap ł aty we wskazanym terminie powoduje obowi ą zek zap ł aty odsetek ustawowych.” Analizuj ą c uci ąż liwo ść przedmiotowego zapisu nale ż y podnie ść , ż e „Wod-Kan Zgierz” nak ł ada na us ł ugobiorców obowi ą zek uregulowania nale ż no ś ci w terminie okre ś lonym w fakturze niezale ż nie od tego, kiedy zostanie im ona wys ł ana lub dor ę czona. Z tre ś ci umowy nie wynika, w jakim terminie przedsi ę biorca zobowi ą zuje si ę wys ł a ć faktury odbiorcom. Rozwi ą zanie przyj ę te przez Spó ł k ę daje jej prawo do wysy ł ania rachunków w dowolnym czasie, skutkiem czego uprawnienia us ł ugobiorców wynikaj ą ce z rozporz ą dzenia w sprawie okre ś lania taryf mog ą nie by ć respektowane. Zapis umowny nie gwarantuje bowiem, ż e dostawca us ł ug wy ś le lub dostarczy w inny sposób faktur ę w terminie wynikaj ą cym z ww. rozporz ą dzenia. Daje natomiast podstaw ę do przes ł ania odbiorcy faktury w terminie pó ź niejszym ni ż 14 dni przed dat ą p ł atno ś ci podan ą na rachunku. Uci ąż liwo ść analizowanego postanowienia umownego polega równie ż na tym, i ż na jego podstawie Spó ł ka samodzielnie ustala dat ę od której rozpoczyna si ę bieg terminu na uiszczenie nale ż no ś ci, jak równie ż sama decyduje o dacie wys ł ania (dostarczenia) faktury odbiorcy. Zatem w du ż ej mierze zale ż y od Spó ł ki, jaki czas b ę dzie przys ł ugiwa ł odbiorcom us ł ug na uiszczenie nale ż no ś ci. Mo ż e zaistnie ć sytuacja, ż e w wyniku wys ł ania faktury w terminie pó ź niejszym ni ż 14 dni przed dat ą p ł atno ś ci, przys ł uguj ą cy odbiorcom czas na uiszczenie nale ż no ś ci b ę dzie na tyle krótki, ż e nawet przy dochowaniu nale ż ytej staranno ś ci nie b ę d ą w stanie ui ś ci ć nale ż no ś ci w terminie podanym na rachunku. Nale ż y równie ż zwróci ć uwag ę , i ż zgodnie z zasad ą wyra ż on ą w art. 454 §1 k.c., za dat ę dokonania zap ł aty uwa ż a si ę dat ę wp ł ywu ś rodków na rachunek bankowy przedsi ę biorcy. Zdecydowana wi ę kszo ść odbiorców dokonuje wp ł aty w placówkach bankowych lub pocztowych, co wi ąż e si ę z tym, i ż od momentu dokonania wp ł aty do momentu uznania rachunku bankowego dostawcy us ł ug up ł ywa okre ś lony czas zwi ą zany z realizacj ą polecenia przelewu. Okoliczno ś ci te dodatkowo przemawiaj ą za tym, aby termin na uiszczenie nale ż no ś ci zosta ł uregulowany w umowie w taki sposób, aby zapewni ć , ż e faktura zostanie odbiorcy wys ł ana w terminie 14 dni przed dat ą p ł atno ś ci. Wówczas dokonuj ą c zap ł aty na poczcie lub w banku, us ł ugobiorca b ę dzie w stanie dochowa ć terminu wskazanego fakturze. Wprowadzaj ą c kwestionowany zapis Spó ł ka ustala pocz ą tek biegu terminu na zap ł acenie nale ż no ś ci, a to zagra ż a ekonomicznym interesom odbiorców. Dzia ł anie „Wod- Kan Zgierz” mo ż e doprowadzi ć do sytuacji, i ż odbiorcy, nie z w ł asnej winy, nie b ę d ą w stanie terminowo wywi ą za ć si ę z obowi ą zku p ł atno ś ci. To z kolei wi ąż e si ę z mo ż liwo ś ci ą obci ąż enia ich odsetkami za opó ź nienie w zap ł acie. W zwi ą zku z tym bezpo ś redni ą konsekwencj ą pos ł ugiwania si ę w tre ś ci zawieranych umów kwestionowanym postanowieniem jest mo ż liwo ść powstania po stronie us ł ugobiorców negatywnych skutków o charakterze finansowym. Te argumenty pozostaj ą równie ż aktualne do analizy kwestionowanego zapisu w ś wietle poprzednio obowi ą zuj ą cego rozporz ą dzenia w sprawie okre ś lania taryf. W zwi ą zku z powy ż szym nale ż y uzna ć za dowiedzione, i ż zapis, w którym Spó ł ka arbitralnie reguluje termin p ł atno ś ci za us ł ugi na 17 dni od daty wystawienia faktury jest dla us ł ugobiorców uci ąż liwy. Jak wskazano we wcze ś niejszej cz ęś ci decyzji dla stwierdzenia praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę nie jest konieczne, aby przedsi ę biorca zajmuj ą cy na rynku pozycj ę dominuj ą c ą faktycznie uzyskiwa ł nieuzasadnione korzy ś ci z tytu ł u uci ąż liwych warunków umów. 15 Wystarczaj ą ca jest ju ż sama mo ż liwo ść wyst ą pienia na rynku skutków praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę . Dla stwierdzenia naruszenia art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o okik istotne jest nie to, czy przedsi ę biorca rzeczywi ś cie osi ą ga korzy ś ci kosztem swoich kontrahentów, ale to, czy w tre ś ci umowy takie korzy ś ci sobie zastrzega. Nieuzasadnione korzy ś ci mog ą bowiem pojawi ć si ę po stronie przedsi ę biorcy ju ż w chwili zawarcia umowy lub tez w okresie pó ź niejszym, gdy zaistniej ą okoliczno ś ci przewidziane w umowie pozwalaj ą ce na wykorzystanie uci ąż liwego zapisu. W analizowanym przypadku nieuzasadnione korzy ś ci wi ążą si ę z mo ż liwo ś ci ą obci ąż enia us ł ugobiorców odsetkami za opó ź nienie w zap ł acie, a bior ą c pod uwag ę , i ż to Spó ł ka decyduje o rozpocz ę ciu biegu terminu zap ł aty zobowi ą zanie us ł ugobiorcy mo ż e powsta ć znacznie wcze ś niej ni ż w przypadku, gdyby termin p ł atno ś ci zosta ł okre ś lony zgodnie z obowi ą zuj ą cymi przepisami. To z kolei wi ąż e si ę z tym, i ż odsetki za zw ł ok ę mog ą by ć wy ż sze. Bez znaczenia w niniejszej sprawie jest okoliczno ść , czy w rzeczywisto ś ci faktury wystawiane w siedzibie Spó ł ki wysy ł ane s ą odbiorcom w odpowiednim czasie. Maj ą c bowiem na wzgl ę dzie, i ż na podstawie umowy Spó ł ka mo ż e arbitralnie ustala ć termin, w którym dokonywa ć b ę dzie wysy ł ki faktur nie mo ż na w ż adnym wypadku wykluczy ć sytuacji, ż e nast ą pi to bez naruszenia interesów odbiorców, które s ą chronione prawem. Maj ą c powy ż sze na uwadze nale ż y stwierdzi ć , i ż zamieszczanie w tre ś ci umów postanowienia, zgodnie z którym Us ł ugobiorca nale ż no ść za dostarczon ą wod ę i odprowadzane ś cieki oraz inne op ł aty wynikaj ą ce z umowy ureguluje w terminie 17 dni od daty wystawienia faktury, a brak zap ł aty we wskazanym terminie spowoduje naliczanie odsetek ustawowych jest nadu ż ywaniem pozycji dominuj ą cej przez „Wod-Kan Zgierz” polegaj ą cym na narzucaniu uci ąż liwych warunków umów, przynosz ą cym mu nieuzasadnione korzy ś ci. W okoliczno ś ciach niniejszej sprawy, w odniesieniu do omawianego zarzutu nadu ż ywania przez „Wod-Kan Zgierz” pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym zosta ł y spe ł nione wszystkie przes ł anki niezb ę dne do stwierdzenia praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę okre ś lonej w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o okik. W zwi ą zku z powy ż szym nale ż a ł o orzec jak w pkt I.3 sentencji niniejszej decyzji. II. Zgodnie z tre ś ci ą art. 101 ust. 1 pkt 1 ustawy o okik, je ż eli przedsi ę biorca dopu ś ci ł si ę naruszenia zakazu okre ś lonego w art. 8, Prezes Urz ę du mo ż e na ł o ż y ć w drodze decyzji kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci nie wi ę kszej ni ż 10 % przychodu osi ą gni ę tego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary. W sentencji niniejszej decyzji uznano za ograniczaj ą ce konkurencj ę i naruszaj ą ce zakaz, o którym mowa w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o okik praktyki Spó ł ki polegaj ą ce na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków poprzez narzucanie odbiorcom uci ąż liwych i przynosz ą cych nieuzasadnione korzy ś ci warunków umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków. Prezes Urz ę du uzna ł zasadno ść trzech postawionych przedsi ę biorcy zarzutów. „Wod-Kan Zgierz” w 2005 roku osi ą gn ął przychód w wysoko ś ci (tajemnica przedsi ę biorstwa) z ł . 10% tej kwoty, a wi ę c maksymalna kara, jak ą mo ż na na ł o ż y ć zgodnie z art. 101 ust. 1 pkt 1 ustawy o okik wynosi (tajemnica przedsi ę biorstwa) z ł . 16 Zgodnie z art. 104 ustawy o okik przy ustalaniu kary nale ż y bra ć pod uwag ę w szczególno ś ci okres, stopie ń oraz okoliczno ś ci uprzedniego naruszenia przepisów ustawy antymonopolowej. Wysoko ść na ł o ż onej kary powinna spe ł nia ć funkcj ę prewencyjn ą , tj. zapobiega ć w przysz ł o ś ci naruszeniom przepisów ustawy antymonopolowej, a tak ż e represyjn ą – stanowi ć reperkusj ę za ich naruszenie. W zale ż no ś ci od stopnia naruszenia przepisów, za wiod ą c ą ustala si ę funkcj ę represyjn ą lub prewencyjn ą . Przy wymiarze kary Prezes Urz ę du wzi ął pod uwag ę , i ż stosowane przez „Wod-Kan Zgierz” praktyki ograniczaj ą ce konkurencj ę maj ą charakter eksploatacyjny, polegaj ą na wykorzystaniu posiadanej silnej pozycji rynkowej kosztem s ł abszych uczestników rynku. Dzia ł ania stosowane przez Spó ł k ę wymierzone s ą we wszystkich kontrahentów, z którymi zawar ł a umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków na podstawie wzorców umownych stosowanych w obrocie gospodarczym. Zdecydowan ą wi ę kszo ść w ś ród odbiorców Spó ł ki stanowi ą konsumenci – najs ł absi uczestnicy obrotu gospodarczego. Wp ł yw na wysoko ść kary pieni ęż nej ma równie ż d ł ugotrwa ł o ść stwierdzonych narusze ń , tj. ponad 3 lata stosowania niedozwolonych praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę i fakt, ż e zarzucane praktyki nie zosta ł y zaniechane. Miarkuj ą c kar ę Prezes Urz ę du uwzgl ę dni ł tak ż e okoliczno ś ci ł agodz ą ce, w tym wyja ś nienia „Wod-Kan Zgierz” wskazuj ą ce na to, i ż naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie by ł o z jego strony dzia ł aniem ś wiadomym i zamierzonym. Wzi ę to ponadto pod uwag ę , ż e Spó ł ka dopu ś ci ł a si ę naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji po raz pierwszy, a tak ż e zwa ż ono, i ż do Organu Antymonopolowego nie wp ł yn ęł y ż adne skargi odbiorców us ł ug w zwi ą zku z realizacj ą zakwestionowanych w niniejszej decyzji warunków umów. Na wysoko ść kary wp ł ywa równie ż to, i ż Spó ł ka nie osi ą gn ęł a z tytu ł u stwierdzonych praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę wymiernych korzy ś ci finansowych. W zwi ą zku z powy ż szym ustalono wysoko ść kary na kwot ę 12 000,- z ł (s ł ownie z ł otych: dwana ś cie tysi ę cy). Wymierzona kara stanowi oko ł o (tajemnica przedsi ę biorstwa) przychodu osi ą gni ę tego przez „Wod-Kan Zgierz” w 2005 r. i oko ł o 0,9% maksymalnego wymiaru kary przewidzianego w art. 101 ust. 1 pkt 1 ustawy o okik. Kieruj ą c si ę potrzeb ą przeciwdzia ł ania stosowaniu praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę na rynku uzna ł , ż e orzeczona kara powinna spe ł nia ć przede wszystkim funkcj ę prewencyjn ą i dyscyplinuj ą c ą tak, aby zapobiec w przysz ł o ś ci naruszeniom przez „Wod-Kan Zgierz” przepisów ustawy o okik. W zwi ą zku z powy ż szym nale ż a ł o orzec jak w pkt II sentencji niniejszej decyzji. Art. 105 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji okre ś la, i ż ś rodki finansowe pochodz ą ce z kar pieni ęż nych, o których mowa w art. 101-103 ww. ustawy, stanowi ą dochód bud ż etu pa ń stwa. Zgodnie z art. 105 ust. 4 ustawy o okik kar ę pieni ęż n ą nale ż y ui ś ci ć w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji, na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie prowadzone w NBP O/O Warszawa o numerze 51-10101010-0078782231000000. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o okik w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 Kodeksu post ę powania cywilnego – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego 17 w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od daty jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Ł odzi. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury w Ł odzi Iwona Bielska Otrzymuje: „Wodoci ą gi i Kanalizacja – Zgierz” Sp. z o.o. ul. Struga 45 95-100 Zgierz 18