RLU-32/2006

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW CEZARY BANASI Ń SKI Delegatura w Lublinie 20-079 Lublin, ul. Dolna 3-go Maja 5 Tel. (0-81) 532-35-31, 532-54-48, Fax (0-81) 532-08-26 E-mail: lublin@uokik.gov.pl Lublin, dnia 23 listopada 2006 r. RLU-411-1/05/IM Decyzja Nr RLU 32/06 1. Na podstawie art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. z 2005 r. Nr 244 poz. 2080, zm. Dz.U. z 2006 r. Nr 157 poz. 1119) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. nr 18 poz. 172, zmiany Dz.U. z 2003 r. Nr 6 poz. 68), po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego wszcz ę tego na wniosek E. L. M. Sp. J. w Zamo ś ciu, przeciwko Przedsi ę biorstwu Gospodarki Komunalnej Sp. z o.o. w Zamo ś ciu, – w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: uznaje si ę za praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę i naruszaj ą c ą zakaz, o którym mowa w art. 8 ust. 2 pkt 1 powo ł anej wy ż ej ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, dzia ł anie Przedsi ę biorstwa Gospodarki Komunalnej Sp. z o.o. w Zamo ś ciu, polegaj ą ce na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na rynku sk ł adowania odpadów komunalnych, obejmuj ą cym obszar miasta Zamo ś cia i s ą siednich gmin (Zamo ść , Mi ą czyn, Stary Zamo ść , Ł abunie, Skierbieszów, Sitno, Nielisz) poprzez narzucanie nadmiernie wygórowanej ceny za przyj ę cie odpadów komunalnych na wysypisko w Kol. D ę bowiec i stwierdza si ę zaniechanie jej stosowania pocz ą wszy od 2005 r. 2. Na podstawie art. 9 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. z 2005 r. Nr 244 poz. 2080 ze zm.) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia 2 poz. 68), po przeprowadzeniu post ę powania antymonop Zamo ś ciu, si ę biorstwu Gospodarki Komunalnej Sp. z ł towaniu si ę arunków niezb ę dnych dla rozwoju konkurencji na skutek stosowania 3. poz. 68), po przeprowadzeniu post ę powa Sp. J. w rzeciwko Przedsi ę biorstwu Gospodarki , Ł abunie, Skierbieszów, Sitno, Nielisz) oprzez narzucanie uci ąż liwych warunków umów na dostaw ę i Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. nr 18 poz. 172, zmiany Dz.U. z 2003 r. Nr 6 olowego wszcz ę tego na wniosek E. L. M. Sp. J. w przeciwko Przed o.o. w Zamo ś ciu, – w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: uznaje si ę za praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę i naruszaj ą c ą zakaz, o którym mowa w art. 8 ust. 2 pkt 5 powo ł anej wy ż ej ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, dzia ł anie Przedsi ę biorstwa Gospodarki Komunalnej Sp. z o.o. w Zamo ś ciu, polegaj ą ce na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na rynku wywozu odpadów komunalnych, obejmuj ą cym obszar miasta Zamo ś cia i s ą siednich gmin (Zamo ść , Mi ą czyn, Stary Zamo ść , Ł abunie, Skierbieszów, Sitno, Nielisz) poprzez przeciwdzia ł anie ukszta w zani ż onych cen za wywóz odpadów ze wskazanego wy ż ej obszaru i nakazuje si ę zaniechanie jej stosowania . Na podstawie art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. z 2005 r. Nr 244 poz. 2080 ze zm.) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. nr 18 poz. 172, zmiany Dz.U. z 2003 r. Nr 6 nia antymonopolowego wszcz ę tego na wniosek E. L. M. Zamo ś ciu, p Komunalnej Sp. z o.o. w Zamo ś ciu, – w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: nie stwierdza si ę stosowania przez Przedsi ę biorstwo Gospodarki Komunalnej Sp. z o.o. w Zamo ś ciu, praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , okre ś lonej w art. 8 ust. 2 pkt 6 powo ł anej wy ż ej ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegaj ą cej na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na rynku sk ł adowania odpadów komunalnych, obejmuj ą cym obszar miasta Zamo ś cia i s ą siednich gmin (Zamo ść , Mi ą czyn, Stary Zamo ść p sk ł adowanie odpadów komunalnych, przynosz ą cych mu nieuzasadnione korzy ś ci. 3 4. orstwo Gospodarki Komunalnej Sp. z o.o. w Zamo ś ciu 5. dsi ę biorstwu Gospodarki Komunalnej Sp. z o.o. w Zamo ś ciu uiszczenie na rzecz E. L. M. Sp. J. w Zamo ś ciu tytu ł em zwrotu kosztów post ę powania kwoty: 5500 z ł (s ł ownie: pi ęć tysi ę cy pi ęć set z ł otych). z podejrzeniem nadu ż ywania przez Przedsi ę biorstwo Gospodarki Komunalnej Sp. z o.o. w Zamo ś ciu pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku przyjmowania odpadów komunalnych na sk ł adowisko, polegaj ą cego na: Na podstawie art. 101 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. z 2005 r. Nr 244 poz. 2080 ze zm.) nak ł ada si ę w imieniu Prezesa UOKiK, stosownie do art. 28 ust. 6 powo ł anej ustawy i § 6 powo ł anego rozporz ą dzenia, na Przedsi ę bi kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 55737 z ł otych (s ł ownie: pi ęć dziesi ą t pi ęć tysi ę cy siedemset trzydzie ś ci siedem z ł otych), p ł atn ą do bud ż etu Pa ń stwa. Na podstawie art. 75 w zwi ą zku z art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. z 2005 r. Nr 244 poz. 2080 ze zm. ) stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 powo ł anego rozporz ą dzenia, w imieniu Prezesa UOKiK postanawia si ę nakaza ć Prze Uzasadnienie: Do Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Lublinie (dalej: Prezes UOKiK lub organ antymonopolowy) wp ł yn ął w dniu 20.12.2004r. wniosek E. L. M. Sp. J. w Zamo ś ciu zarzucaj ą cy Przedsi ę biorstwu Gospodarki Komunalnej Sp. z o.o. w Zamo ś ciu stosowanie praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę . Praktyki te mia ł yby polega ć na nadu ż ywaniu przez Przedsi ę biorstwo Gospodarki Komunalnej Sp. z o.o. w Zamo ś ciu (zwane dalej: PGK) pozycji dominuj ą cej na rynku sk ł adowania odpadów obejmuj ą cym teren miasta Zamo ś cia i s ą siednie gminy. Wed ł ug E. L. M. Sp. J. w Zamo ś ciu (zwane dalej: E.) nadu ż ycie pozycji dominuj ą cej przez PGK polega ć mia ł o na pobieraniu bardzo wygórowanej op ł aty za sk ł adowanie odpadów, która jednocze ś nie przeciwdzia ł a ukszta ł towaniu si ę konkurencji na lokalnym rynku odbioru i transportu odpadów. Cena ta zosta ł a narzucona umow ą zawart ą w dniu 18.08.2003r. Zdaniem wnioskodawcy dzia ł ania PGK wyczerpuj ą znamiona przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w postaci art. 8 ust. 1 i 2 pkt 1,5 i 6 oraz s ą sprzeczne z zapisami ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. W oparciu o powy ż szy wniosek organ antymonopolowy wszcz ął w dniu 20.12.2004r. post ę powanie antymonopolowe, w zwi ą zku 4 • narzucaniu nadmiernie wygórowanych cen za przyjmowanie odpadów na wysypisko, • przeciwdzia ł aniu ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych do rozwoju konkurencji, • narzucaniu uci ąż liwych warunków umów przynosz ą cych mu nieuzasadnione korzy ś ci, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 8 ust. 1 i 2 pkt 1,5 i 6 przywo ł anej na wst ę pie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. We wniosku o wszcz ę cie post ę powania E. poinformowa ł a, ż e PGK zarz ą dza jedynym sk ł adowiskiem odpadów komunalnych, przyjmuj ą cym takie odpady z terenu miasta Zamo ś cia i okolicznych gmin. Zdaniem wnioskodawcy PGK wykorzystuje posiadan ą pozycj ę dominuj ą c ą na rynku sk ł adowania odpadów poprzez pobieranie bardzo wysokich op ł at za sk ł adowanie odpadów. Op ł ata wynosi mianowicie 97,10 z ł netto za 1 ton ę . Próba wynegocjowania ceny ni ż szej przez wnioskodawc ę post ę powania by ł a nieskuteczna. E. dla porównania wskaza ł a na wysoko ść op ł at za sk ł adowanie odpadów na kilku sk ł adowiskach w regionie lubelskim oraz na kilku z terenu ca ł ej Polski. Na terenie regionu lubelskiego wskazane op ł aty (wielko ś ci podawane w niniejszej decyzji obrazuj ą ceny netto) wynosi ł y od 56 (Hrubieszów) do 74,77 z ł /t (Krasnystaw). Z kolei dane odnosz ą ce si ę do kraju, to: od 50 z ł /t (Orzysz) do 89 z ł /t (Wroc ł aw). Wnioskodawca wskaza ł , ż e na terenie Zamo ś cia i s ą siednich gmin dzia ł alno ść polegaj ą c ą na odbiorze i transporcie odpadów komunalnych prowadz ą trzej przedsi ę biorcy: E., PGK oraz Zak ł ad Remontowo Konserwacyjny Sp. z o.o. E. rozpocz ęł a dzia ł alno ść wywozow ą odpadów w 2003 r. i od tego momentu pojawi ł si ę spór co do wysoko ś ci op ł aty za przyj ę cie odpadów na sk ł adowisko. Wnioskodawca stan ął na stanowisku, ż e op ł ata jest nadmiernie wygórowana i wskaza ł , ż e mimo jego żą da ń nie zosta ł a udost ę pniona jej rzetelna kalkulacja. Z incydentalnie przedstawionych dokumentów PGK E. wywnioskowa ł a, ż e przedsi ę biorca ten osi ą ga na sk ł adowaniu odpadów znaczn ą rentowno ść , któr ą oszacowa ł na 16-20%. Zdaniem wnioskodawcy dochody ze sk ł adowiska odpadów s ł u żą finansowaniu innych dzia ł alno ś ci PGK. Zdaniem E. stosowanie przez PGK wysokiej op ł aty za sk ł adowanie odpadów skutecznie zapobiega powstaniu konkurencji, poniewa ż faktycznie tak ą wysoka op ł at ę uiszczaj ą tylko dostawcy zewn ę trzni, a nie PGK. W ten sposób PGK utrwala ć ma zdominowan ą struktur ę rynku odbioru i transportu odpadów. W konsekwencji E. wnios ł a o wydanie decyzji uznaj ą cej dzia ł ania PGK za praktyki ograniczaj ą ce konkurencj ę , nakazuj ą cej ich zaniechanie oraz nakazuj ą cej obni ż enie stosowanej op ł aty. W trakcie post ę powania antymonopolowego wnioskodawca wskaza ł tak ż e na fakt stosowania niejednolitych cen za odbiór i transport odpadów (wywóz), wykonywany przez PGK. W wielu przypadkach PGK mia ł o obni ż y ć ceny wobec firm, z 5 którymi E. prowadzi ł a zaawansowane rozmowy handlowe. Szacunkowy zysk osi ą gany przez PGK na sk ł adowaniu odpadów (16-20%) zosta ł uznany przez Ekomeg ę za uzyskiwanie nieuzasadnionych korzy ś ci, zw ł aszcza, ze przedmiotowa dzia ł alno ść PGK (prowadzenie sk ł adowiska) ma charakter u ż yteczno ś ci publicznej. W odpowiedzi na postanowienie o wszcz ę ciu post ę powania antymonopolowego i postawione przez Prezesa UOKiK pytania PGK stwierdzi ł o, ż e nie stosowa ł o i nie stosuje praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę . Ponadto PGK wyrazi ł o opini ę , ż e stosuje za sk ł adowanie odpadów op ł at ę zbli ż on ą lub nawet ni ż sz ą ni ż inne przedsi ę biorstwa gospodarki komunalnej w regionie, eksploatuj ą ce sk ł adowiska spe ł niaj ą ce wymogi ustawowe. Przytoczono op ł aty z nast ę puj ą cych sk ł adowisk: Lublin (121 z ł /t), Łę czna (94,47 z ł /t), Krasnystaw (88 z ł /t), Bi ł goraj (121 z ł /t), Hrubieszów (11,20 z ł /m 3 ), Tomaszów (14 z ł /m 3 ), Krasnobród (12,60 z ł /m 3 ). Wed ł ug PGK zyski generowane przez dzia ł alno ść polegaj ą c ą na sk ł adowaniu odpadów s ą przeznaczane na inwestycje. W odpowiedzi na postanowienie o wszcz ę ciu post ę powania antymonopolowego PGK przedstawi ł o stosowany przez siebie mechanizm obliczania przychodów z dzia ł alno ś ci polegaj ą cej na transporcie i sk ł adowaniu odpadów. Mianowicie przychody te maj ą by ć „ustalone statystycznie jako suma iloczynów liczby m 3 zafakturowanych odpadów i kwoty 10,21 z ł (op ł ata za sk ł adowanie 1 m 3 odpadów) oraz liczby ton przyj ę tych od innych przewo ź ników i dostawców i kwoty 97,10 za ton ę ”. Po wyposa ż eniu wysypiska w wag ę , PGK ustali ł o op ł at ę za przyj ę cie 1 tony odpadów na podstawie ilorazu ceny za 1 m 3 (10,21 z ł ) i ś redniego ci ęż aru 1m 3 przyjmowanych odpadów (105,14 kg). Wielko ść 10,21 z ł jest zgodnie z twierdzeniem PGK „elementem ceny stosowanej za us ł ug ę transportu i unieszkodliwiania odpadów wykonywanych przez Spó ł k ę na rzecz swoich odbiorców”. Odnosz ą c si ę do wyja ś nie ń z ł o ż onych przez PGK wnioskodawca wyrazi ł szereg w ą tpliwo ś ci. Wskaza ł na bardzo wysok ą , jego zdaniem rentowno ść , osi ą gan ą przez PGK na sk ł adowaniu odpadów (16-20%). E. zakwestionowa ł a zastosowan ą przez PGK metod ę rozdzia ł u przychodów na transport i sk ł adowanie na podstawie „ustale ń statystycznych” i uzna ł a j ą za nierzeteln ą . E. wskaza ł a tak ż e na brak podstaw, po zainstalowaniu wagi na sk ł adowisku, do stosowania teoretycznej wielko ś ci w postaci 10,21 z ł /m 3 w celu obliczania przychodów ze sk ł adowania odpadów, podczas gdy najprostsz ą i oczywist ą metod ą by ł oby ustalenie przychodów jako iloczynu ilo ś ci dostarczonych ogó ł em odpadów i stosowanej za przyj ę cie odpadów ceny 97,10 z ł /t. Z kolei po odj ę ciu tak obliczonego przychodu na sk ł adowaniu odpadów od przychodu ogó ł em z dzia ł alno ś ci polegaj ą cej na odbiorze i sk ł adowaniu odpadów komunalnych ł atwo mo ż na uzyska ć wynik PGK na transporcie (odbiorze od us ł ugobiorców) odpadów. Zdaniem Ekomegi skomplikowany system obliczania przychodu przez PGK s ł u ż y ukryciu faktu prowadzenia przez tego przedsi ę biorc ę cz ęś ci us ł ug 6 (transportu odpadów) ze strat ą . Wnioskodawca zakwestionowa ł tak ż e, przyj ę ty do ustalenia ceny za sk ł adowanie odpadów, przelicznik obj ę to ś ciowo/wagowy w wysoko ś ci 105,14 kg/m 3 . Po pierwsze stosowanie takiego przelicznika nie ma uzasadnienia z uwagi na wyposa ż enie sk ł adowiska w wag ę , a ponadto zdaniem Ekomegi jego wielko ść jest znacznie zani ż ona, co z kolei wp ł ywa na zawy ż enie ceny, za sk ł adowanie odpadów. E. podda ł a tak ż e w w ą tpliwo ść wyja ś nienia PGK odno ś nie wysoko ś ci op ł aty za przyj ę cie odpadów w porównaniu do takich op ł at, stosowanych przez innych przedsi ę biorców, stwierdzaj ą c, ż e nale ż y ona do najwy ż szych w regionie i przytaczaj ą c na t ę okoliczno ść odpowiednie przyk ł ady. Prezes UOKiK ustali ł , co nast ę puje: Przedsi ę biorstwo Gospodarki Komunalnej Sp. z o.o. w Zamo ś ciu jest przedsi ę biorc ą ś wiadcz ą cym m.in. us ł ugi wywozu oraz sk ł adowania odpadów komunalnych. PGK jest wpisane do Rejestru Przedsi ę biorców Krajowego Rejestru S ą dowego pod numerem 0000047813, zgodnie z którym przedmiotem jego dzia ł alno ś ci s ą m.in. us ł ugi wodno-kanalizacyjne, wywóz i unieszkodliwianie odpadów, us ł ugi pogrzebowe. W strukturze PGK s ą wyodr ę bnione trzy zak ł ady bran ż owe, tj. Zak ł ad Wodoci ą gów, Oczyszczalnia Ś cieków i Zak ł ad Oczyszczania Miasta (ZOM). Ten ostatni zajmuje si ę transportem i sk ł adowaniem odpadów, transportem nieczysto ś ci p ł ynnych oraz utrzymaniem cmentarza. Dzia ł alno ść polegaj ą ca na transporcie i sk ł adowaniu odpadów komunalnych generuje drug ą co do wielko ś ci pozycj ę po stronie przychodów PGK (po dostawie wody), natomiast odniesieniu do dochodu brutto dzia ł alno ść ta stanowi jego najwi ę ksz ą cz ęść . PGK jest zarz ą dc ą jedynego sk ł adowiska odpadów, przyjmuj ą cego odpady komunalne z terenu miasta Zamo ś cia i s ą siednich gmin: Zamo ść , Mi ą czyn, Stary Zamo ść , Ł abunie, Skierbieszów, Sitno i Nielisz, a po ł o ż onego w Kolonii D ę bowiec (gmina Skierbieszów), ś wiadcz ą c jednocze ś nie us ł ugi polegaj ą ce na wywozie odpadów z tego terenu. Inne sk ł adowiska na terenie powiatu zamojskiego znajduj ą si ę w odleg ł o ś ci od 25 do 31 km od Zamo ś cia. W roku 2003 na ogóln ą liczb ę 21,2 tys. ton dostarczonych na sk ł adowisko w Kolonii D ę bowiec (…) tys. ton dostarczy ł o PGK i odpowiednio: w 2004 r. na 21,1 tys. ton PGK dostarczy ł o (…) tys. ton, a w 2005 r. na ogó ł em 20,7 tys. ton PGK dostarczy ł o (…) tys. ton. Ustalony na podstawie tych danych udzia ł PGK w ś wiadczeniu us ł ug polegaj ą cych na wywozie odpadów (w odniesieniu do wielko ś ci wwozu odpadów na sk ł adowisko w Kol. D ę bowiec, w latach 2003, 2004 i 2005) wynosi ł odpowiednio: (…) %, co oznacza stabiln ą , siln ą pozycj ę na rynku. Wi ę kszo ść odpadów wwiezionych przez inne ni ż PGK Sp. z o.o. podmioty pochodzi ł a z ich w ł asnych zasobów, a wi ę c nie by ł a to dzia ł alno ść 7 us ł ugowa, podlegaj ą ca konkurencji na rynku. Najwy ż szy udzia ł g ł ówny konkurent PGK, czyli wnioskodawca post ę powania, osi ą gn ął od pocz ą tku swojej dzia ł alno ś ci (2003 r.), w 2005 r. i stanowi ł on 2,85% ogólnego wywozu odpadów komunalnych na sk ł adowisko gminne. PGK od 2002 r. stosuje sta łą cen ę za sk ł adowanie odpadów, tj. 97,10 z ł za 1 ton ę odpadów (z podatkiem VAT 103,90 z ł /t). Cena ta zosta ł a wprowadzona Zarz ą dzeniem Prezesa Zarz ą du nr 1, z dnia 2.01.2002 r. Stawka w/w nie jest prostym wynikiem podzia ł u kosztów ponoszonych przez PGK w zwi ą zku z dzia ł alno ś ci ą polegaj ą c ą na unieszkodliwianiu odpadów na ilo ść ton wwiezionych na sk ł adowisko odpadów. Cena za sk ł adowanie odpadów zosta ł a przez PGK obliczona w sposób bardziej skomplikowany, tj. jako iloraz ceny za 1 m 3 odpadów (10,21 z ł ) i ś redniego ci ęż aru 1 m 3 odpadów (105,14 kg). Nale ż y zauwa ż y ć , ż e cena 10,21 z ł /m 3 jest stosowana w wewn ę trznych rozliczeniach PGK, wy łą cznie z w ł asnymi us ł ugobiorcami (zlecaj ą cymi wywóz odpadów) i nie ma bezpo ś redniego odniesienia do innych przedsi ę biorców, wwo żą cych odpady na sk ł adowisko zarz ą dzane przez PGK. Zarówno w momencie ustalenia stawki za przyj ę cie odpadów na sk ł adowisko w Kol. D ę bowiec, jak i obecnie nale ż y ona do wysokich op ł at, zarówno w skali województwa, jak i kraju. Ustalone przez organ antymonopolowy w trakcie post ę powania antymonopolowego wielko ś ci op ł at za sk ł adowanie odpadów na terenie województwa lubelskiego mieszcz ą si ę pomi ę dzy: 56 z ł /t (Hrubieszów), a 121 z ł /t (Bi ł goraj). Z kolei na terenie Polski przedmiotowe op ł aty s ą równie ż silnie zró ż nicowane. Przedzia ł w jakim mieszcz ą si ę w wi ę kszo ś ci op ł aty to kwoty pomi ę dzy 33 z ł /t (Racibórz), a 165 z ł /t (Stalowa Wola). Istotnym jest, ż e przy tak du ż ym zró ż nicowaniu op ł at za wykonywanie tej samej us ł ugi przyjmowania odpadów na sk ł adowisko, nie zachodzi prawid ł owo ść : im wy ż sza cena tym wy ż sza rentowno ść z dzia ł alno ś ci polegaj ą cej na gospodarce odpadami (wywóz i transport). Poni ż sza tabela obrazuje ten brak zale ż no ś ci, na przyk ł adzie przedsi ę biorstw sk ł aduj ą cych odpady komunalne w o ś rodkach miejskich zbli ż onych pod wzgl ę dem liczby mieszka ń ców, o podobnych warunkach klimatycznych (ma to odniesienie do ci ęż aru odpadów) oraz o podobnym charakterze zabudowy, jak Zamo ść . Lp. Miasto Op ł ata za 1 ton ę w z ł Rentowno ść brutto w %, w okresie: 1. Suwa ł ki 92 2003r. = 3,4 2004r. = 2,2 2005r. = 2,4 2. Pu ł awy 103 - 118 2003r. = - 16,4 2004r. = - 21,8 2005r. = - 21,8 3. Che ł m 83 2003-2006r = 0,75 4. Stalowa Wola 165 2003r. = 14,3 8 2004r. = 2,7 2005r. = - 1,5 5. Przemy ś l 74 - 82 2004r. = 25,2 2005r. = 11,9 6. Ł om ż a 63,38 2003r. = - 2,7 2004r. = - 5,0 2005r. = - 3,6 W okresie obj ę tym przedstawion ą wy ż ej tabel ą rentowno ść brutto PGK na wywozie i sk ł adowaniu odpadów komunalnych wynios ł a: 13,7% (2003 r.), 7,6% (2004 r.) i -5,6% (2005 r.). Sk ł adniki, jakie powinna zawiera ć cena za przyj ę cie odpadów komunalnych na sk ł adowisko okre ś la art. 61 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz.U. Nr 62 poz. 628 ze zm.), powinny to by ć w szczególno ś ci koszty budowy, eksploatacji, zamkni ę cia, rekultywacji, monitorowania i nadzorowania sk ł adowiska odpadów. Z kolei zgodnie z informacj ą uzyskan ą z O ś rodka Badawczo-Rozwojowego Ekologii Miast (OBREM) w Ł odzi na terenie kraju wi ę kszo ść op ł at za sk ł adowanie odpadów mie ś ci si ę w zakresie od ok. 6 z ł /m 3 do ok. 120 z ł /t. Generaln ą zasad ą jest fakt, i ż ceny za przyj ę cie odpadów s ą bardzo zró ż nicowane i niejednokrotnie nie odzwierciedlaj ą rzeczywistych kosztów budowy i eksploatacji sk ł adowisk. Taki pogl ą d wyrazi ł w odpowiedzi na zapytanie Prezesa UOKiK Instytut Mechanizacji Budownictwa i Górnictwa Skalnego w Warszawie – Oddzia ł Zamiejscowy w Katowicach „Centrum Gospodarki Odpadami”. W zwi ą zku ze wskazaniem przez wnioskodawc ę , i ż ceny za wywóz odpadów stosowane przez PGK w niektórych przypadkach odbiegaj ą w dó ł od oficjalnie wprowadzonych w ż ycie (tak ż e powo ł anym wy ż ej Zarz ą dzeniem Prezesa z 2002 r.), organ antymonopolowy ustali ł , czy oraz w jakim zakresie upusty cenowe s ą stosowane. Takie upusty PGK zastosowa ł wobec ró ż nych kategorii podmiotów, zarówno wi ę kszych, jak spó ł dzielnie mieszkaniowe (SM im. W Ł ukasi ń skiego, Mi ę dzyzak ł adowa SM Pracowników S ł u ż by Zdrowia, SM przy Z.P.O. „Delia”), jak i zasobów mieszkaniowych zarz ą dzanych przez Zak ł ad Gospodarki Lokalowej (zasoby komunalne i wspólnoty mieszka ń ców), wspólnoty mieszkaniowe wydzielone z Wojskowej Agencji Mieszkaniowej. Wielko ść upustów cenowych wynosi ł a od 10 do 13,5% stawki oficjalnie wprowadzonej w/w zarz ą dzeniem nr 1. Z niekwestionowanych danych przedstawionych przez PGK (k.114 i k.162 akt), a odnosz ą cych si ę do skali wywozu odpadów komunalnych po cenach ulgowych wynika, ż e stanowi ł on znaczn ą cz ęść wywozu ogó ł em. W latach 2003 – 2005 wywóz na ulgowych warunkach obejmowa ł podobn ą ilo ść odpadów, tj. ok. 50 tys. m 3 (2003 r.), 48,5 tys. m 3 (2004 r.), 48,4 tys. m 3 (2005 r.). Zwa ż ywszy na ustalon ą przez PGK, po wielokrotnych badaniach, wag ę 1 m 3 odpadów komunalnych na ok. 105 kg, 9 to wywóz na ulgowych warunkach stanowi ł ś rednio ok. 31% ca ł ego wywozu realizowanego przez PGK. Wnioskodawca podnosi ł , i ż decyzja o zastosowaniu stawek ulgowych przez PGK Sp. z o.o. mo ż e mie ć miejsce w sytuacjach, gdy stara si ę on pozyska ć nowego klienta, obs ł ugiwanego dot ą d przez PGK. Post ę powanie antymonopolowe potwierdzi ł o t ę informacj ę . Prezes UOKiK ustali ł , ż e co najmniej kilka razy mia ł y miejsce dzia ł ania PGK, polegaj ą ce na oferowaniu op ł at ni ż szych ni ż wynikaj ą ce z cennika za wywóz odpadów, w stosunku do podmiotów, które uprzednio wypowiedzia ł y odpowiedni ą umow ę PGK, a cz ęść z nich nawet zawar ł o ju ż umow ę z E.. Dotyczy ł o to takich przedsi ę biorców, jak: „Attyla” Sp. J. w Zamo ś ciu, Hotel Junior s.c. w Zamo ś ciu, Spó ł dzielnia Mieszkaniowa przy Z.P.O. „Delia” w Zamo ś ciu, Wspólnota Mieszkaniowa ul. Brzozowa 17A w Zamo ś ciu. Wnioskodawca post ę powania wyst ą pi ł w jego trakcie z wnioskiem o powo ł anie bieg ł ego, celem sporz ą dzenia fachowej opinii. Organ antymonopolowy przychyli ł si ę do tego wniosku, poniewa ż sposób obliczenia przez PGK op ł aty za sk ł adowanie odpadów komunalnych, a tak ż e metoda rozliczania przychodu, kosztów oraz dochodu na poszczególne rodzaje us ł ug zwi ą zanych z gospodark ą odpadami komunalnymi budzi ł y w ą tpliwo ś ci. Niezb ę dnym dla rozstrzygni ę cia sprawy by ł o ustalenie faktycznego dochodu (rentowno ś ci) z dzia ł alno ś ci PGK, polegaj ą cej na transporcie (wywozie) odpadów oraz na ich sk ł adowaniu. Istotnym zagadnieniem by ł o te ż zweryfikowanie poprawno ś ci ustalenia przez PGK wagi 1m 3 odpadów, wielko ś ci bezpo ś rednio zwi ą zanej z ustaleniem wysoko ś ci op ł aty za przyj ę cie odpadów na sk ł adowisko w Kol. D ę bowcu. Na podstawie przygotowanej opinii, obejmuj ą cej lata 2003-2005, Prezes UOKiK poczyni ł nast ę puj ą ce, zasadnicze ustalenia: 1. waga 1m 3 odpadów komunalnych zosta ł a przez PGK ustalona prawid ł owo; 2. dzia ł alno ść PGK polegaj ą ca na sk ł adowaniu odpadów na wysypisku we wskazanym wy ż ej okresie by ł a wysoce rentowna i przynosi ł a dochód; 3. dzia ł alno ść PGK polegaj ą ca na wywozie (transporcie) odpadów na wysypisko we wskazanym wy ż ej okresie by ł a deficytowa (przynosi ł a strat ę ) lub sytuowa ł a si ę na pograniczu op ł acalno ś ci; 4. uzasadnione w ą tpliwo ś ci wzbudza sposób obliczenia op ł aty za sk ł adowanie odpadów komunalnych. Ad. 1 Biegli przedstawili zasady stosowane w gospodarce odpadami. Zasadnicz ą jednostk ą miary ilo ś ci odpadów jest ich masa wyra ż ona w Mg (tonach), obj ę to ś ciowy wska ź nik nagromadzenia odpadów, czy te ż g ę sto ść odpadów s ą za ś tylko poj ę ciami pomocniczymi, wprowadzonymi norm ą 10 bran ż ow ą (BN-87/9013-04) na potrzeby projektowania i eksploatacji systemów gromadzenia, wywozu i unieszkodliwiania odpadów. U ż ywanie tych pomocniczych wielko ś ci dla celów okre ś lania kosztów jest niew ł a ś ciwe. Biegli nie zakwestionowali g ę sto ś ci nasypowej odpadów (masa nagromadzona w 1 m 3 odpadów) obliczonej przez PGK. Ta wielko ść , równa ok. 106 kg/m 3 odnosi si ę do odpadów zgromadzonych w pojemnikach i jest taka sama u ka ż dego z przedsi ę biorców zajmuj ą cych si ę wywozem odpadów na terenie Zamo ś cia. Ad. 2 Na podstawie danych znajduj ą cych si ę w opinii bieg ł ych organ antymonopolowy ustali ł , ż e PGK w zakresie dzia ł alno ś ci polegaj ą cej na wywozie i sk ł adowaniu odpadów osi ą ga ł rentowno ść nieco wy ż sz ą ni ż ś rednia dla us ł ug komunalnych zwi ą zanych z gospodark ą odpadami w skali kraju. W ramach programu PHARE koordynowanego przez Ministerstwo Skarbu Pa ń stwa konsorcjum firm konsultingowych zbada ł o efektywno ść poszczególnych bran ż gospodarki komunalnej. Zgodnie z wynikami tych bada ń , opublikowanymi w dwutygodniku samorz ą du terytorialnego „Wspólnota” (Nr 25/719 z 11.12.2004 r.) , rentowno ść tej bran ż y w skali ogólnopolskiej by ł a wysoka w porównaniu do innych rodzajów us ł ug komunalnych i wynosi ł a w latach 2001-2003 ś rednio nieco ponad 5%. Natomiast w 2003 r. rentowno ść (brutto) PGK wynios ł a 13,7%, w 2004 r. 7,6%, a w 2005 r. -5,6%. Skokowy spadek rentowno ś ci w 2005 r. zosta ł spowodowany czynnikiem niezale ż nym od PGK w postaci obowi ą zkowych odpisów na fundusz rekultywacyjny. Odpisy te s ą dokonywane na podstawie przepisów ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony ś rodowiska (tekst jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 129 poz. 902). W 2005 r. PGK dokona ł o w/w odpisu w wysoko ś ci 402 tys. z ł . Biegli powo ł ani w post ę powaniu antymonopolowym poprzedzaj ą cym wydanie niniejszej decyzji ustalili dok ł adn ą struktur ę przychodów, kosztów i dochodu PGK, w podziale na poszczególne rodzaje us ł ug. W odniesieniu do sk ł adowania odpadów komunalnych , w latach 2003 – 2005 przynosi ł o ono niezmiennie zysk, co obrazuje poni ż sza tabela: Lp. rok przychody ( w tys. z ł ) koszty ( w tys. z ł ) dochód brutto ( w tys. z ł ) rentowno ść brutto (w %) 1. 2003 2061,1 1529,1 532 25,8 2. 2004 2046,1 1450,0 596,1 29,1 3. 2005 2009,3 1912,3 97,0 4,8 Wysoka dochodowo ść sk ł adowania odpadów przez PGK jest szczególnie widoczna po ustaleniu zysku jednostkowego, osi ą ganego na 1 tonie odpadów komunalnych. Przy sta ł ej op ł acie za przyj ę cie odpadów na sk ł adowisko w Kol. D ę bowiec, wynosz ą cej 97,10 z ł /t, zysk na jednej tonie 11 sk ł adowanych odpadów wynosi ł : 24,89 z ł (2003 r.), 28,38 z ł (2004 r.), 4,06 z ł (2005 r.). Spadek zysku jednostkowego w 2005 r. nie wynika ł z przyczyn rynkowych, lecz administracyjnych (obowi ą zkowy odpis na cele rekultywacyjne). Ad. 3 Z opinii przygotowanej przez bieg ł ych wynika, ż e dzia ł alno ść PGK, polegaj ą ca na transporcie odpadów komunalnych, w przeciwie ń stwie do ich sk ł adowania, nie by ł a rentowna, a wr ę cz przynosi ł a straty. Obrazuje to poni ż sza tabela: Lp. rok przychody ( w tys. z ł ) koszty ( w tys. z ł ) dochód brutto ( w tys. z ł ) rentowno ść brutto (w %) 1. 2003 1850,7 1845,3 5,4 0,3 2. 2004 1775,9 2081,7 - 305,8 - 17,2 3. 2005 1771,2 2078,6 - 307,4 - 17,4 Z tabeli wynika, ż e w 2003 r. transport odpadów przez PGK by ł prowadzony praktycznie bez zysku, a w dwóch nast ę pnych latach (2004 i 2005) dzia ł alno ść ta przynios ł a powa ż ne straty. Ad. 4 Biegli przedstawili zastrze ż enia do stosowania przez PGK dwóch miar ilo ś ci odpadów, s ł u żą cych do rozlicze ń wewn ę trznych, tj. metrów sze ść . dla klientów w ł asnych oraz ton dla odpadów pochodz ą cych od konkurentów, zajmuj ą cych si ę transportem (wywozem) odpadów. Taki sposób obliczania skutkuje zdaniem bieg ł ych nieprawid ł owo ś ciami w kszta ł towaniu si ę struktury przychodów (transport i sk ł adowanie) z wywozu odpadów od klientów w ł asnych. Nieprawid ł owo ś ci te wynikaj ą z przedstawionych w opinii tabel i wniosków. PGK odnosz ą c si ę do wielko ś ci u ż ytej dla obliczenia op ł aty za przyj ę cie odpadów na sk ł adowisko, w postaci stawki 10,21 z ł /m 3 , stwierdzi ł o (k. 31 akt sprawy), ż e „ ta wielko ść jest elementem ceny stosowanej za us ł ug ę transportu i unieszkodliwiana odpadów wykonywan ą przez Spó ł k ę na rzecz swoich odbiorców ”. Jednocze ś nie wielko ść ta zosta ł a u ż yta do obliczenia stawki za 1 ton ę odpadów (odniesiono 10,21 z ł /m 3 do ś redniej wagi 1m 3 odpadów, w celu ustalenia odp ł atno ś ci za 1 ton ę odpadów), wwo ż onych przez „obcych” przedsi ę biorców, ś wiadcz ą cych us ł ugi wywozu odpadów. Biegli wskazali, ż e skutkuje to nieprawid ł owo ś ciami, które znajduj ą negatywny wyraz w strukturze przychodów z wywozu odpadów od klientów w ł asnych. Z tabel zawartych w pkt Ad. 2 i Ad. 3 wynika bowiem bardzo du ż y zysk na sk ł adowaniu odpadów, która to dzia ł alno ść nie podlega konkurencji i jednocze ś nie strata na ich transporcie, w zakresie którego PGK styka si ę z konkurencj ą . 12 Biegli, reasumuj ą c, stwierdzili, na podstawie przeprowadzonych oblicze ń , uj ę tych zbiorczo w tabelach (k. 212 i 213 akt), ż e zarzuty E. odno ś nie zawy ż ania ceny przez PGK za sk ł adowanie odpadów przyjmowanych od innych wywo ź ników przy jednoczesnym stosowaniu niskiej ceny za wywóz odpadów (na co sk ł ada si ę transport i sk ł adowanie) dla klientów w ł asnych, s ą zasadne. W opinii ustalono tak ż e, ż e istnieje faktyczne dofinansowanie nierentownej dzia ł alno ś ci, polegaj ą cej na transporcie odpadów od „klientów w ł asnych” przez wysokie przychody z tytu ł u sk ł adowania odpadów. Biegli stwierdzili, bez w ą tpliwo ś ci w tym zakresie, wykonywanie przez PGK transportu odpadów komunalnych z ujemnym wynikiem finansowym (lata 2004 i 2005), a w 2005 r. ca ł y wywóz (transport i sk ł adowanie) od „klientów w ł asnych” przyniós ł PGK strat ę . Prezes UOKiK zwa ż y ł , co nast ę puje: Dzia ł ania organu antymonopolowego nakierowane s ą na przeciwdzia ł anie praktykom, które wywo ł uj ą lub mog ą wywo ł ywa ć negatywne skutki w zakresie stanu konkurencji. Ochrona konkurencji jest za ś podejmowana w interesie publicznym, s ł u ż y bowiem zarówno przedsi ę biorcom, jak i konsumentom. Zastosowanie wobec PGK przepisów ustawy antymonopolowej jest zwi ą zane z ochron ą przez Prezesa UOKiK interesu publiczno-prawnego. Zarzucona PGK praktyka narzucenia nieuczciwej ceny za przyj ę cie odpadów na sk ł adowisko w Kol. D ę bowiec jest skierowana przeciwko wszystkim przedsi ę biorcom takie odpady z terenu Zamo ś cia wywo żą cym lub potencjalnie zainteresowanych wywozem. Skierowanie praktyki wobec wszystkich uczestników rynku po stronie popytowej oznacza, ż e niew ą tpliwie dzia ł aniami PGK dotkni ę ci s ą przedsi ę biorcy zajmuj ą cy si ę wywozem odpadów komunalnych oraz po ś rednio szerszy kr ą g osób, uiszczaj ą cych wysokie op ł aty za wywóz odpadów, spowodowane poziomem ceny za przyj ę cie odpadów na sk ł adowisko. Mo ż liwo ść stosowania tej ż e praktyki wynika z si ł y rynkowej PGK, b ę d ą cej rezultatem funkcjonowania na rynku jako monopolista zarz ą dzaj ą cy sk ł adowiskiem odpadów. Organ antymonopolowy w pe ł ni zgadza si ę z tez ą wysuni ę t ą w pi ś miennictwie („Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów – komentarz” E. Modzelewska-W ą chal), ż e dla naruszenia interesu publiczno-prawnego w takim stanie faktycznym wystarczaj ą ce jest dowolne nadu ż ycie si ł y rynkowej w relacjach ze s ł abszymi uczestnikami rynku, co te ż mia ł o miejsce w rozpatrywanej sprawie. W orzecznictwie SOKiK poj ę cie interesu publicznego utrwali ł o si ę jako dotycz ą ce interesu ogó ł u, a nie okre ś lonej grupy, czy te ż indywidualnego podmiotu (tak w orzeczeniach: wyrok z 28.05.2001 r. sygn. XVII Ama 82/00, wyrok 6.06.2001 r. sygn. Ama 78/00). 13 Ad. pkt 1 sentencji Decyzji Art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów okre ś la m.in. jako praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę dzia ł anie polegaj ą ce na nadu ż yciu pozycji dominuj ą cej na rynku przez bezpo ś rednie lub po ś rednie narzucanie nieuczciwych cen, w tym cen nadmiernie wygórowanych. Aby stwierdzi ć , ż e dzia ł ania danego przedsi ę biorcy wyczerpuj ą znamiona zarzucanej praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , niezb ę dne jest wykazanie spe ł nienia przez niego wszystkich przes ł anek okre ś lonych w/w przepisem ustawy, a mianowicie: • posiadanie przez danego przedsi ę biorc ę pozycji dominuj ą cej na rynku, • bezpo ś rednie lub po ś rednie narzucanie ceny, • nieuczciwy charakter narzuconej cen. B ę d ą c zarz ą dc ą jedynego sk ł adowiska odpadów, pochodz ą cych z terenu Zamo ś cia i okolicznych gmin PGK zajmuje tym samym na rynku w ł a ś ciwym pozycj ę dominuj ą c ą . Definicj ę rynku w ł a ś ciwego zawiera art. 4 pkt 8 ustawy o ochronie konkurencji, stosownie do której rynek w ł a ś ciwy to rynek towarów, które ze wzgl ę du na ich przeznaczenie, cen ę i w ł a ś ciwo ś ci s ą uznawane przez nabywców za substytuty oraz s ą oferowane na obszarze, na którym ze wzgl ę du na ich rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i koszty transportu panuj ą zbli ż one warunki konkurencji. Pod wzgl ę dem geograficznym rynek w niniejszej sprawie wyznacza obszar, z którego pochodz ą odpady komunalne, dla których przeznaczone jest sk ł adowisko w Kol. D ę bowiec. Jest to przede wszystkim teren miasta Zamo ś cia i okoliczne gminy. Zwa ż ywszy, ż e na ka ż dej gminie spoczywa, zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czysto ś ci i porz ą dku w gminach (Dz.U. z 1996 r. Nr 132 poz. 622 ze zm.), obowi ą zek zapewnienia warunków do wywozu i unieszkodliwiania odpadów komunalnych ze swojego terenu, jest oczywistym, ż e dla odbioru odpadów z terenu miasta Zamo ś cia jest przeznaczone gminne wysypisko, po ł o ż one w Kol. D ę bowiec. Innego miejsca sk ł adowania ta Gmina nie zapewnia, jest to jedyne sk ł adowisko na jej terenie. Decyzja Prezydenta Miasta Zamo ś cia z dnia 21.05.2003 r., zezwalaj ą ca E. na wywóz sta ł ych odpadów komunalnych z terenu miasta Zamo ś cia okre ś la jako miejsce wywozu – sk ł adowisko odpadów w Kol. D ę bowiec. Rozwa ż anie mo ż liwo ś ci wywozu na inne sk ł adowisko nie ma uzasadnienia z uwagi, ż e z za ł o ż enia nale ż a ł oby przyj ąć wtedy niejednolite 14 warunki konkurencji dla przedsi ę biorców dzia ł aj ą cych na tym samym terenie. Natomiast pod wzgl ę dem przedmiotowym rynek stanowi us ł uga przyjmowania odpadów komunalnych na sk ł adowisko, celem ich unieszkodliwienia. Rynek w ł a ś ciwy w sprawie stanowi wi ę c us ł uga polegaj ą ca na przyjmowaniu odpadów komunalnych na sk ł adowisko w Kol. D ę bowiec przez PGK od podmiotów dostarczaj ą cych odpady z terenu Zamo ś cia i s ą siednich gmin (rynek sk ł adowania odpadów). PGK na tak zdefiniowanym rynku w ł a ś ciwym, b ę d ą c zarz ą dc ą jedynego sk ł adowiska, jest monopolist ą , co stanowi kwalifikowan ą posta ć pozycji dominuj ą cej na rynku. PGK wykonuje tak ż e us ł ugi wywozu (transportu) odpadów komunalnych, które dostarcza nast ę pnie na w ł asne sk ł adowisko. Dzia ł alno ść taka stanowi rynek wspó ł zale ż ny w stosunku do rynku sk ł adowania odpadów. Na tym rynku pozycja PGK jest tak ż e silna, w latach 2003-2005) jego udzia ł oscylowa ł wokó ł 80%, nie wykazuj ą c tendencji spadkowych. PGK jako zarz ą dca sk ł adowiska odpadów posiada niekwestionowan ą przewag ę nad swoimi kontrahentami. Stosowana jest przez niego, od 2002 r., jednolita wobec wszystkich podmiotów dostarczaj ą cych odpady stawka za przyj ę cie 1 tony odpadów, wprowadzona zarz ą dzeniem nr 1 Prezesa Zarz ą du z 2.01.2002 PGK nie przedstawi ł dowodów, ż e op ł ata ta mo ż e podlega ć negocjacjom, stwierdzi ł natomiast wprost, ż e (cena) „jest stosowana wobec wszystkich podmiotów”. Próba wynegocjowania przez E. ni ż szej stawki (k. 6 i 9 akt) nie powiod ł a si ę . Skutkiem takiej sytuacji dla przedsi ę biorców wywo żą cych odpady z terenu Zamo ś cia jest konieczno ść zaakceptowania narzuconej przez PGK wysoko ś ci op ł aty za ich sk ł adowanie. W rozpatrywanym przypadku potencjalny dostawca odpadów komunalnych ma prawo ofert ę cenow ą PGK przyj ąć lub odpowiedniej umowy nie zawiera ć . Jednak brak zgody na warunki oferowane przez PGK wy łą cza danego przedsi ę biorc ę z mo ż liwo ś ci prowadzenia dzia ł alno ś ci gospodarczej w zakresie wywozu odpadów, na terenie Zamo ś cia i s ą siednich gmin. Tym samym przes ł anka narzucania przez dominanta ceny (op ł aty za przyj ę cie odpadów) niew ą tpliwie zaistnia ł a. Okre ś laj ą c jako zakazan ą praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę narzucanie przez dominanta cen nadmiernie wygórowanych (zgodnie z brzmieniem przepisu art. 8 ust. 2 pkt 1 powo ł anej ustawy o ochronie kategoria cen nadmiernie wygórowanych zawiera si ę w szerszej kategorii cen nieuczciwych), powo ł ana ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie wprowadzi ł a jednoznacznych kryteriów oceny stopnia nieuczciwo ś ci, czy te ż skali nadmiernego wygórowania cen. W literaturze („Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów – komentarz” E. Modzelewska-W ą chal str. 101) jest wyra ż ony zasadny pogl ą d, i ż „ocena ta dokonywana winna by ć na podstawie wywa ż enia interesów stron umowy z uwzgl ę dnieniem zasady ekwiwalentno ś ci ś wiadcze ń , na tle celów ustawy antymonopolowej 15 wyra ż onych w art. 1”. Przez cen ę nadmiernie wygórowan ą nale ż y rozumie ć wi ę c narzucon ą nabywcy przez przedsi ę biorc ę posiadaj ą cego pozycj ę dominuj ą c ą , cen ę zawy ż on ą w stosunku do warto ś ci ś wiadczenia, której jego kontrahent nie zaakceptowa ł by w przypadku istnienia istotnej konkurencji na rynku. Analiza charakteru ceny pod k ą tem jej zawy ż enia dokonywana jest zasadniczo przy zastosowaniu kryterium kosztowego i porównawczego. Kryterium kosztowe odnosi si ę do kosztów w ł asnych przedsi ę biorcy, wielko ś ci zysku jednostkowego i uzyskiwanej rentowno ś ci. Z kolei kryterium porównawcze bazuje na analizie cen stosowanych za ten sam towar (us ł ug ę ) na innych rynkach. Na podstawie tych kryteriów mo ż na ustali ć , czy cena jest nadmiernie wygórowana w rozumieniu art. 8 ust. 2 pkt 1 powo ł anej ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (tak w orzeczeniach SOKiK z dnia 20.11.2003 r. sygn. akt XVII Ama 121/03, S ą du Apelacyjnego z dnia 14.06.2005 r. sygn. akt VI ACa 93/05). Z orzecznictwo SOKiK (tak: wyrok z dnia 2.04.2003 r. sygn. akt XVII Ama 41/02, wyrok z dnia 10.06.2005 r. sygn. akt XVII Ama 24/04) wynika tak ż e, ż e wy łą czne zastosowanie metody analizy kosztowej mo ż e by ć niewystarczaj ą ce do stwierdzenia, czy dana cena jest nadmiernie wygórowana. Powoduje to mo ż liwo ść wkalkulowania do stosowanej ceny, przez przedsi ę biorc ę nie poddanego presji ze strony konkurentów, nieuzasadnionych kosztów dzia ł alno ś ci. Metoda porównawcza w odniesieniu do weryfikacji poziomu cen uznana zosta ł a za zasadn ą i obiektywn ą , ale z zastrze ż eniem, ż e porównywalne s ą tak ż e warunki dzia ł ania badanych przedsi ę biorców. W rozpatrywanym przypadku opinie, odnosz ą ce si ę m.in. do op ł at za przyjmowanie odpadów na sk ł adowiska i ś redniego ci ęż aru (g ę sto ś ci) 1 m 3 odpadów (wielko ść ta mia ł a znaczenie dla ustalenia ceny przez PGK), uzyskane przez organ antymonopolowy od instytucji zawodowo zajmuj ą cych si ę gospodark ą odpadami komunalnymi, tj. O ś rodka Badawczo-Rozwojowego Ekologii Miast OBREM, oraz z Instytutu Mechanizacji Budownictwa i Górnictwa Skalnego w Warszawie – Oddzia ł Zamiejscowy w Katowicach „Centrum Gospodarki Odpadami”, wskazuj ą po ś rednio na relatywnie mniejsz ą warto ść metody porównawczej. Ustalona przez Prezesa UOKiK bardzo du ż a rozpi ę to ść cen pomi ę dzy przedsi ę biorstwami zajmuj ą cymi si ę sk ł adowaniem odpadów, funkcjonuj ą cych w o ś rodkach miejskich o zbli ż onej wielko ś ci do Zamo ś cia potwierdza ten wniosek. Ustalenia poczynione przez organ antymonopolowy w zakresie rentowno ś ci przedsi ę biorstw prowadz ą cych wywóz i sk ł adowanie odpadów komunalnych, w kontek ś cie stosowanych przez nie cen, wskazuj ą raczej na konieczno ść zastosowania odpowiednio pog łę bionego kryterium kosztowego. W niniejszej sprawie obiektywn ą analiz ę ekonomiczn ą dzia ł alno ś ci PGK, w zakresie obj ę tym post ę powaniem antymonopolowym, przeprowadzili biegli, powo ł ani na wniosek Ekomegi, który to wniosek Prezes UOKIK uzna ł za w pe ł ni uzasadniony. 16 Opinia bieg ł ych, przedstawiona w poprzedniej cz ęś ci decyzji nie pozostawia w ą tpliwo ś ci co do charakteru op ł aty za przyj ę cie odpadów na sk ł adowisko w Kol. D ę bowiec. Na podstawie zgromadzonych danych i wska ź ników mo ż na stwierdzi ć , ż e by ł a ona nadmiernie wygórowana. PGK osi ą ga ł na sk ł adowaniu odpadów komunalnych imponuj ą ce rezultaty. W 2003 r. rentowno ść brutto na tej dzia ł alno ś ci wynios ł a 25,8%, a w 2004 r. nawet 29,1%. Jeszcze bardziej widoczna jest skala wysoko ś ci op ł aty za przyj ę cie odpadów, gdy ustalony zostanie zysk jednostkowy na 1 tonie. Wynosi ł on 24,89 z ł (2003 r.), 28,38 z ł (2004 r.), 4,06 z ł (2005 r.), przy czym spadek w 2005 r. nie wynikn ął z urealnienia (obni ż enia) ceny, ale z przyczyn le żą cych poza przedsi ę biorstwem, tj. z obowi ą zku dokonania odpisów na rekultywacj ę terenu sk ł adowiska. Prezes UOKiK stoi na stanowisku, ż e godziwy zysk z dzia ł alno ś ci gospodarczej jest uzasadniony. To czy zysk jest w danym przypadku „godziwy” musi by ć oceniane w szerszym kontek ś cie, obejmuj ą cym w tym przypadku pozycj ę PGK na rynku relewantnym, bran żę , przedmiot dzia ł ania, charakter ś wiadczonych us ł ug i z uwzgl ę dnieniem dotychczasowego orzecznictwa SOKiK. Wyrok SOKiK z dnia 24.04.2002 r. (sygn. akt XVII Ama 73/01) okre ś li ł , ż e us ł ugi komunalne s ą „towarem”, którego cena musi pokrywa ć koszty i umo ż liwia ć osi ą ganie zysku. Praktyka polegaj ą ca za ś na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej przez pobieranie ceny nadmiernie wygórowanej „ma miejsce, gdy podmiot posiadaj ą cy pozycj ę dominuj ą ca pobiera cen ę niewspó ł miern ą do w ł asnego ś wiadczenia”. W cytowanym orzeczeniu SOKiK uzna ł , ż e osi ą gany przez przedsi ę biorc ę 16% zysk jednostkowy (na sprzeda ż y wody) nie jest zyskiem nadmiernym. W niniejszej sprawie taki zysk jednostkowy jest znacznie wy ż szy i wynosi (w stosunku do kosztu sk ł adowania 1 tony odpadów): 34,46% (2003 r.), 41,29% (2004 r.) i 4,36% (2005 r.). S ą to wielko ś ci wysokie (spadek w 2005 r. nie zale ż a ł od PGK), zw ł aszcza ż e PGK prowadzi w tym zakresie dzia ł alno ść o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej. Nale ż y tak ż e zauwa ż y ć , ż e stosowana przez PGK nadmiernie wygórowana cena za sk ł adowanie odpadów dotyczy us ł ugi o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej. Zgodnie z art. art. 9 ust. 4 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorz ą dzie gmin (tekst jednolity: Dz. U. 2001 r. Nr 142 poz. 1591 ze zm.) który stanowi, ż e zadaniami u ż yteczno ś ci publicznej, w rozumieniu tej ustawy, s ą zadania w ł asne gminy, okre ś lone w art. 7 ust. 1, a ich celem jest bie żą ce i nieprzerwane zaspokajanie zbiorowych potrzeb ludno ś ci w drodze ś wiadczenia us ł ug powszechnie dost ę pnych. Tak ą zbiorow ą potrzeb ą jest utrzymanie porz ą dku i czysto ś ci w gminach, w tym budowa, utrzymanie i eksploatacja sk ł adowisk odpadów, zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 2a powo ł anej ustawy o utrzymaniu czysto ś ci i porz ą dku w gminach. Podstawowym wi ę c celem dzia ł a ń PGK jako przedsi ę biorcy komunalnego (100 % udzia ł ów posiada miasto Zamo ść ) jest zaspokajanie potrzeb wspólnoty, b ę d ą ce wykonywaniem zda ń w ł asnych Gminy. Wykonywanie 17 wy ż ej okre ś lonych zada ń nie wyklucza oczywi ś cie osi ą ganie zysku na prowadzonej dzia ł alno ś ci, ale nie powinien by ć on osi ą gany w skali i w sposób opisany w niniejszej Decyzji. Prezes UOKiK opieraj ą c si ę na dokonanych ustaleniach uzna ł wi ę c przedmiotowe dzia ł anie PGK za narzucanie nadmiernie wygórowanej ceny za przyj ę cie odpadów komunalnych na wysypisko w Kol. D ę bowiec, w okresie 2003 – 2004 r., co stanowi zakazan ą praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę . Organ antymonopolowy stwierdzaj ą c zaniechanie stosowania przez PGK przedmiotowej praktyki, pocz ą wszy od 2005 r., wzi ął pod uwag ę wynik, jaki przedsi ę biorca ten osi ą gn ął na dzia ł alno ś ci polegaj ą cej na sk ł adowaniu odpadów komunalnych w tym ż e 2005 r. Osi ą gni ę ta przez PGK rentowno ść w wysoko ś ci 4,8% nie uzasadnia postawienia w dalszym ci ą gu zarzutu stosowania nadmiernie wygórowanej ceny za przyj ę cie odpadów na sk ł adowisko. Zachowanie PGK w tym zakresie przesta ł o narusza ć zakaz okre ś lony w art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, przy czym bez znaczenia jest tu fakt, i ż nast ą pi ł o to nie na skutek ś wiadomej decyzji przedsi ę biorcy, ale w zwi ą zku z wykonaniem obowi ą zku wynikaj ą cego z powo ł anej wy ż ej ustawy Prawo ochrony ś rodowiska. Ad. pkt 2 sentencji Decyzji Art. 8 ust. 2 pkt 5 ustawy o ochronie konkurencji (...) okre ś la jako praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę dzia ł anie polegaj ą ce na nadu ż yciu pozycji dominuj ą cej na rynku przez przeciwdzia ł anie ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych do powstania lub rozwoju konkurencji. Przy czym, zgodnie z art. 1 ust. 2 powo ł anej ustawy dzia ł ania Prezesa UOKiK nakierowane s ą na przeciwdzia ł anie praktykom, które wywo ł uj ą lub mog ą wywo ł ywa ć negatywne skutki w zakresie stanu konkurencji. Aby stwierdzi ć , ż e dzia ł ania danego przedsi ę biorcy wyczerpuj ą znamiona praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , niezb ę dne jest wykazanie spe ł nienia przez niego wszystkich przes ł anek okre ś lonych w/w przepisem ustawy, a mianowicie : • posiadanie przez danego przedsi ę biorc ę pozycji dominuj ą cej na rynku, • podj ę cie przez niego dzia ł a ń (w postaci czynno ś ci lub zaniechania) przeciwdzia ł aj ą cych ukszta ł towaniu si ę warunków do powstania lub rozwoju konkurencji. 18 Pozycja dominuj ą ca PGK na rynku w ł a ś ciwym, obejmuj ą cym w tym przypadku us ł ugi wywozu odpadów komunalnych z terenu Zamo ś cia i s ą siednich gmin, jest bezsporna. Przedsi ę biorca ten w badanym okresie (lata 2003 – 2005) niezmiennie osi ą ga ł bardzo wysoki udzia ł w wywozie odpadów komunalnych z terenu Zamo ś cia. Udzia ł ten mierzony wielko ś ci ą wwozu na sk ł adowisko w Kolonii D ę bowiec (odpady z Zamo ś cia mog ą by ć wywo ż one wy łą cznie na to sk ł adowisko) w w/w okresie wynosi ł odpowiednio: 78,54%, 81,17% i 79,29%, co ś wiadczy o zajmowaniu pozycji silnie dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym. Udzia ł ten jest nawet jeszcze wy ż szy zwa ż ywszy, ż e inni dostawcy odpadów obs ł uguj ą w wi ę kszo ś ci w ł asne zasoby i nie prowadz ą w zwi ą zku z tym wywozu odpadów jako dzia ł alno ś ci us ł ugowej. Zgodnie z art. 4 pkt 9 zachodzi domniemanie posiadania pozycji dominuj ą cej, je ż eli dany przedsi ę biorca posiada udzia ł w rynku przekraczaj ą cy 40%. W tym przypadku domniemanie to ma zastosowanie, tym bardziej, ż e konkurent PGK osi ą gn ął udzia ł w rynku w ł a ś ciwym (w 2005 r.) ponad 28-krotnie mniejszy. Pozostaje do udowodnienia w tym przypadku zaistnienie ze strony PGK dzia ł a ń , które mo ż na zakwalifikowa ć jako dzia ł ania ograniczaj ą ce rozwój konkurencji. Zdaniem Prezesa UOKIK takie dzia ł ania niew ą tpliwie mia ł y miejsce. Jak zosta ł o ustalone, w zakresie obj ę tym post ę powaniem antymonopolowym, PGK funkcjonuje na dwóch wspó ł zale ż nych rynkach. Na rynku sk ł adowania odpadów zajmuje pozycj ę monopolistyczn ą , zarz ą dza bowiem jedynym sk ł adowiskiem, po ł o ż onym w Kol. D ę bowiec, przeznaczonym dla odpadów komunalnych, pochodz ą cych z Zamo ś cia i s ą siednich gmin. Zwa ż ywszy na znaczne oddalenie innych sk ł adowisk na terenie województwa lubelskiego (koszty transportu), a przede wszystkim na zobowi ą zanie zawarte w zezwoleniach na wywóz odpadów (wydawanych przez Prezydenta Miasta Zamo ś cia), w postaci mo ż liwo ś ci sk ł adowania odpadów wy łą cznie na sk ł adowisku w Kol. D ę bowiec, PGK sprawuje pe ł n ą kontrol ę nad sk ł adowaniem odpadów na wskazanym terenie. Jednym z elementów tej kontroli jest mo ż liwo ść samodzielnego ustalania op ł at za przyj ę cie odpadów na sk ł adowisko. Oprócz sk ł adowania odpadów PGK zajmuje si ę tak ż e ich wywozem i w tym zakresie spotyka si ę z ograniczon ą konkurencj ą , jak ą aktualnie tworzy E.. Pozycja PGK na rynku wywozu odpadów pozostaje jednak silnie dominuj ą ca, tj. w latach 2003 - 2005 udzia ł tego przedsi ę biorcy osi ą ga stale ok. 80%. Jako zarz ą dca sk ł adowiska, na które musz ą wwie ść odpady konkurenci PGK znajduje si ę w pozycji uprzywilejowanej. Jak ustali ł Prezes UOKiK nadu ż ycie pozycji dominuj ą cej w postaci ograniczenia rozwoju konkurencji nast ą pi ł o dwutorowo. PGK stosuje zani ż one ceny za wywóz odpadów, co wynika jasno z opinii przygotowanej przez powo ł anych w sprawie bieg ł ych. Ustalono, ż e transport odpadów jest wykonywany poni ż ej kosztów. Nale ż y zauwa ż y ć , ż e w ł a ś nie koszty transportu stanowi ą jedyne pole konkurencji pomi ę dzy PGK, 19 a istniej ą cymi lub potencjalnymi konkurentami. Jednocze ś nie PGK, stosuj ą c wysok ą op ł at ę za przyj ę cie odpadów na sk ł adowisko (op ł ata w wysoko ś ci 97,10 z ł /t nale ż y do najwy ż szych w województwie lubelskim) osi ą ga na tej dzia ł alno ś ci znaczny zysk, pozwalaj ą cy na zrekompensowanie strat na transporcie odpadów. W latach 2003 – 2005 rentowno ść na sk ł adowaniu odpadów osi ą gn ęł a 25,8% (2003 r.), 29,1% (2004 r.), 4,8 % (2005 r.), a zysk jednostkowy na jednej tonie sk ł adowanych odpadów wyniós ł w uj ę ciu procentowym 34,46% (2003 r.), 41,29% (2004 r.) i 4,36% (2005 r.). Nale ż y zauwa ż y ć , ż e spadek dochodowo ś ci PGK w 2005 r. nie wynikn ął z urealnienia cen, czy te ż proporcji mi ę dzy nimi, ale z konieczno ś ci dokonania odpisów rekultywacyjnych. Spadek ten nie jest wi ę c wynikiem w ł asnej decyzji PGK, co do urealnienia proporcji pomi ę dzy wynikami na wywozie i sk ł adowaniu odpadów. W 2005 r. PGK nadal wykonywa ł o us ł ugi wywozu odpadów poni ż ej ich kosztu, a strata by ł a w cz ęś ci pokrywana dochodami z tytu ł u sk ł adowania. W trakcie trwania post ę powania antymonopolowego PGK nie poinformowa ł o zmianie cen za wywóz odpadów oraz polityki stosowania upustów w 2006 r. (do momentu zako ń czenia post ę powania dowodowego), a wi ę c zakazana praktyka mia ł a wci ąż miejsce. Potwierdza to m.in. informacja uzyskana od jednego ze znacz ą cych us ł ugobiorców PGK w miesi ą cu lipcu 2006 r., i ż ceny za wywóz odpadów nie zmieni ł y si ę od 2002 r. Na podstawie ustalonego stanu faktycznego, w tym opinii bieg ł ych, uprawiony jest wniosek, ż e PGK b ę d ą c monopolist ą na rynku sk ł adowania odpadów wp ł ywa ł na ograniczenie konkurencji na rynku wywozu odpadów. Dzia ł o si ę tak poprzez stosowanie cen zani ż onych lub wr ę cz dumpingowych na wywóz (transport) odpadów, a wi ę c w obszarze, gdzie PGK konkurencji by ł o poddane. Wyrazem tego jest ra żą ca dysproporcja pomi ę dzy zasadniczo ujemn ą (na granicy rentowno ś ci w 2003 r. i wyra ź nie ujemna w 2004, - 17,2% i 2005 r., -17,4%) rentowno ś ci ą wywozu dokonywanego przez PGK i wysok ą rentowno ś ci ą sk ł adowania odpadów. Istniej ą cy i potencjalni konkurenci PGK na rynku wywozu odpadów musz ą uwzgl ę dni ć , przy tworzeniu w ł asnych ofert dla potencjalnych klientów, ceny na przedmiotowym rynku oferowane przez PGK. Ceny te s ą zani ż one (transport wykonywany jest poni ż ej jego kosztów), przy czym to „zani ż enie” jest rekompensowane dochodami z dzia ł alno ś ci polegaj ą cej na sk ł adowaniu odpadów. Konkurenci (istniej ą cy lub potencjalni) PGK prowadz ą c wy łą cznie us ł ugi wywozu transportu odpadów musz ą wi ę c konkurowa ć z przedsi ę biorc ą dominuj ą cym zarówno na rynku wywozu, jak i sk ł adowania odpadów, przy czym stykaj ą si ę na obszarze poddanym konkurencji z „dotowanymi” cenami PGK. Skutkiem takiej sytuacji jest utrzymywanie stabilnej, silnie dominuj ą cej pozycji (ok. 80% udzia ł u) na rynku wywozu odpadów komunalnych przez PGK, co jest bezpo ś rednim wynikiem ograniczania rozwoju konkurencji. Racjonalnym jest twierdzenie, i ż podniesienie cen za wywóz przez PGK (aby nie wykonywa ć transportu odpadów poni ż ej kosztów) mog ł oby spowodowa ć przej ę cie cz ęś ci jego 20 dotychczasowych klientów przez konkurentów (istniej ą cych lub potencjalnych). Zasadnym jest wi ę c wniosek, ż e swoj ą wci ąż silnie dominuj ą c ą pozycj ę na rynku wywozu odpadów PGK zawdzi ę cza w cz ęś ci („w cz ęś ci”, poniewa ż pozycja ta wynika tak ż e z uwarunkowa ń historycznych) stosowaniu wskazanej praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę na lokalnym rynku sk ł adowania odpadów. Inn ą drog ą ograniczania rozwoju konkurencji, jak ą stosowa ł o PGK, ale te ż bezpo ś rednio zwi ą zan ą z ustalonym przez Prezesa UOKiK zani ż aniem ceny za wywóz odpadów (rekompensowanym wp ł ywami ze sk ł adowania odpadów), jest polityka stosowania upustów. PGK nie poda ł o do wiadomo ś ci us ł ugobiorców ż adnych ogólnych zasad przyznawania upustów. Nie ma og ł oszonych, czytelnych regu ł stosowania tych ż e upustów, z czego wynika pe ł na uznaniowo ść PGK w tym wzgl ę dzie. Zosta ł y organowi antymonopolowemu w trakcie post ę powania przed ł o ż one wprawdzie wyja ś nienia, z których wynika, ż e o przyznaniu upustu decyduje skala wywozu, ale o ile ma to uzasadnienie w stosunku np. do spó ł dzielni mieszkaniowych, to do pojedynczych wspólnot mieszkaniowych, czy np. hotelu, ju ż nie. Z ustalonego stanu faktycznego wynika, ż e wielokrotnie upusty by ł y przyznawane przez PGK podmiotom, które planowa ł y rozwi ą za ć (lub ju ż rozwi ą za ł y) z nim umow ę na wywóz odpadów, zamierzaj ą c jednocze ś nie tak ą umow ę zawrze ć (lub które ju ż wr ę cz zawar ł y) z Ekomeg ą . W tym kontek ś cie stosowanie upustów, przynajmniej w cz ęś ci, nale ż y uzna ć za narz ę dzie ograniczania konkurencji. Przyk ł ady podmiotów, które rozwi ą za ł y umow ę z PGK, by nast ę pnie ponownie, mimo istnienia konkurencji, j ą zawrze ć o tym ś wiadcz ą . Istotnym jest w powy ż szym kontek ś cie, ż e powo ł ana ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów w art. 1 ust. 2 formu ł uje zasad ę stosowania jej przepisów do dzia ł a ń przedsi ę biorców, które ju ż wywar ł y lub dopiero mog ą wywrze ć negatywne skutki na rynku. Ad. pkt 3 sentencji Decyzji Art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji (...) okre ś la jako praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę dzia ł anie polegaj ą ce na nadu ż yciu przez przedsi ę biorc ę pozycji dominuj ą cej na rynku przez narzucanie uci ąż liwych warunków umów, przynosz ą cych mu nieuzasadnione korzy ś ci. Przy czym, zgodnie z art. 1 ust. 2 powo ł anej ustawy dzia ł ania Prezesa UOKiK nakierowane s ą na przeciwdzia ł anie praktykom, które wywo ł uj ą lub mog ą wywo ł ywa ć negatywne skutki w zakresie stanu konkurencji. Aby stwierdzi ć , ż e dzia ł ania danego przedsi ę biorcy wyczerpuj ą znamiona praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , niezb ę dne jest wykazanie spe ł nienia przez niego wszystkich przes ł anek okre ś lonych w/w przepisem ustawy, a mianowicie : 21 • posiadanie przez danego przedsi ę biorc ę pozycji dominuj ą cej na rynku, • narzucanie przez tego przedsi ę biorc ę warunków umów, • narzucane warunki musz ą by ć uci ąż liwe i powinny przynosi ć nieuzasadnione korzy ś ci narzucaj ą cemu je przedsi ę biorcy. W niniejszej decyzji zosta ł a ju ż wykazana pozycja dominuj ą ca PGK na rynku sk ł adowania odpadów. PGK jako zarz ą dca jedynego sk ł adowiska, przeznaczonego dla odpadów komunalnych z terenu Zamo ś cia i s ą siednich gmin, posiada nawet pozycj ę monopolistyczn ą , która jest kwalifikowan ą postaci ą pozycji dominuj ą cej na rynku. Wobec wszystkich istniej ą cych i potencjalnych dostawców jest stosowana taka sama cena za przyj ę cie odpadów komunalnych na sk ł adowisko i nie podlega ona ż adnym negocjacjom. W tym kontek ś cie równie ż przes ł anka narzucania warunków umów ma w przedmiotowym stanie faktycznym miejsce. Sam fakt narzucania okre ś lonych warunków mo ż e mie ć miejsce z natury rzeczy jedynie w fazie przed zawarciem umowy. Zwa ż ywszy, ze umowa pomi ę dzy PGK, a E. zosta ł a podpisana w dniu 18.08.2003 r. nie ma miejsca w przedmiotowej sprawie przedawnienie (post ę powanie zosta ł o wszcz ę te w dniu 20.12.2004 r.). Natomiast zadaniem Prezesa UOKiK nie zachodzi przes ł anka w postaci uci ąż liwo ś ci stosowanych warunków, przynosz ą cych nieuzasadnione korzy ś ci PGK. Wniosek taki mo ż na wyprowadzi ć na podstawie porównania stosowanej ceny za przyj ę cie odpadów na sk ł adowisko w Kol. D ę bowiec z takimi samymi cenami na innych sk ł adowiskach. Ustalone przez organ antymonopolowy ceny za przyj ę cie odpadów komunalnych na sk ł adowisko, stosowane zarówno w województwie lubelskim, jak i w skali kraju, a ponadto zweryfikowany przez bieg ł ych sposób kalkulacji przedmiotowej ceny, nie uprawniaj ą do wniosku, i ż cena stosowana przez PGK ma charakter uci ąż liwy. W orzecznictwie powszechnie uznane jest okre ś lenie warunku jako uci ąż liwy, gdy oznacza ponoszenie przez kontrahenta dominanta ci ęż aru wi ę kszego ni ż powszechnie przyj ę ty w stosunkach danego rodzaju. Prezes UOKiK ustali ł , ż e cena stosowana przez PGK, jakkolwiek nale ż y do wy ż szego przedzia ł u cenowego to jednak nie wykracza poza ceny stosowane przez innych przedsi ę biorców, prowadz ą cych na terenie Polski us ł ugi sk ł adowania odpadów komunalnych. Znane s ą przyk ł ady cen znacznie przekraczaj ą cych granic ę 100 z ł za przyj ę cie 1 tony odpadów, w tej sytuacji cena stosowana przez PGK (97,10 z ł /t) nie odbiega pod wzgl ę dem rz ę du wielko ś ci od innych cen, ustalonych za wykonanie takiej samej us ł ugi. Art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów odnosi si ę wprost do poziomu ceny nadmiernie wygórowanej, w odró ż nieniu do przepisu art. 8 ust. 2 pkt 6 powo ł anej 22 ustawy, dla którego zastosowania konieczne jest natomiast zaistnienie uci ąż liwo ś ci i nieuzasadnionych korzy ś ci. Taka uci ąż liwo ść i nieuzasadnione korzy ś ci powinny si ę wi ą za ć natomiast z brakiem ekwiwalentno ś ci ś wiadcze ń obu stron umowy. Oznacza to w praktyce uzyskiwanie przez dominanta zap ł aty za us ł ugi faktycznie nie wykonywane lub wykonywane tylko w cz ęś ci. Podobna sytuacja mog ł aby mie ć miejsce, kiedy kalkulacja ceny zawiera sk ł adniki niezwi ą zane z wykonywan ą us ł ug ą lub jest niezgodna z zasadami rachunkowo ś ci. Nie ulega w ą tpliwo ś ci, ż e op ł acie za przyj ę cie odpadów na sk ł adowisko, uiszczanej na rzecz PGK, odpowiada ś wiadczenie PGK w postaci przyj ę cia tych odpadów i ich unieszkodliwianie. S ą to wi ę c ś wiadczenia ekwiwalentne. Z opinii sporz ą dzonej przez bieg ł ych nie wynika, i ż w swojej kalkulacji wysoko ś ci ceny PGK pope ł ni ł o b łę dy. W skali ca ł ej gospodarki odpadami komunalnymi (transport i sk ł adowanie) PGK osi ą gn ęł o rentowno ść zbli ż on ą do innych przedsi ę biorców tej bran ż y w kraju. PGK osi ą ga natomiast wysok ą rentowno ść na sk ł adowaniu odpadów (w tym przywo ż onych od w ł asnych klientów), ten fakt jednak, w kontek ś cie wykonywania jednocze ś nie transportu odpadów od tych ż e klientów poni ż ej kosztów, sta ł si ę podstaw ą orzeczenia Prezesa UOKiK w pkt 1 i 2 niniejszej Decyzji. W przedmiotowej sprawie korzy ś ci uzyskiwane przez PGK, jako dominanta, ujawniaj ą si ę bowiem nie jako „nieuzasadnione korzy ś ci” w wyniku stosowania uci ąż liwych warunków umów, ale jako niew ą tpliwy fakt ograniczania rozwoju konkurencji. W zwi ą zku z powy ż szym nie znajduje uzasadnienia uznanie dzia ł a ń PGK za naruszaj ą ce przepis art. 8 ust. 2 pkt 6 powo ł anej ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów). Ad. pkt 4 sentencji Decyzji Kara pieni ęż na na ł o ż ona na PGK wynosi 55737 z ł i na ł o ż ona zosta ł a w oparciu o art. 101 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Art. 101 ust. 1 pkt 1 mówi, ż e Prezes UOKiK mo ż e na ł o ż y ć w drodze decyzji na przedsi ę biorc ę kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci do 10 % przychodu osi ą gni ę tego przez niego w roku rozliczeniowym, poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary, je ż eli przedsi ę biorca ten, cho ć by nieumy ś lnie, dopu ś ci ł si ę naruszenia zakazu okre ś lonego w art. 5, w zakresie niewy łą czonym na podstawie art. 6 i art. 7, lub naruszenia zakazu okre ś lonego w art. 8. Stosownie do tre ś ci art. 104 ustawy, przy ustalaniu wysoko ś ci kary pieni ęż nej nale ż y uwzgl ę dni ć w szczególno ś ci okres, stopie ń oraz okoliczno ś ci uprzedniego naruszenia przepisów ustawy. W punkcie 1 i 2 sentencji niniejszej Decyzji stwierdzono, i ż PGK dopu ś ci ł a si ę naruszenia zakazu okre ś lonego w art. 8 ust. 2 pkt 1 oraz 5 ustawy antymonopolowej. 23 W rozpatrywanym przypadku maksymalny wymiar kary pieni ęż nej wynosi ł by ok. (tajemnica przedsi ę b.) z ł . Kara w wysoko ś ci 55737 z ł , na ł o ż ona niniejsz ą decyzj ą stanowi (…)% maksymalnego wymiaru kary w tym przypadku. Prezes UOKiK, decyduj ą c si ę na na ł o ż enie niniejsz ą decyzj ą kary pieni ęż nej, wzi ął przede wszystkim pod uwag ę nieuczciwy charakter stosowanej ceny za przyj ę cie odpadów i skierowany przeciwko rozwojowi konkurencji na rynku lokalnym, charakter zachowa ń w postaci stosowania zani ż onych cen za wywóz odpadów przez PGK. Stosowanie wysokiej ceny za przyj ę cie odpadów na sk ł adowisko, przy jednoczesnym wykonywaniu wywozu odpadów poni ż ej kosztów mia ł o antykonkurencyjny skutek. Z jednej strony powodowa ł o takie dzia ł anie PGK znaczne obci ąż enia finansowe dla przedsi ę biorców korzystaj ą cych ze sk ł adowiska w Kolonii D ę bowiec, a z drugiej utrudnia ć mog ł o rozwój konkurencji poprzez konieczno ść uwzgl ę dniania przez istniej ą cych lub potencjalnych konkurentów relatywnie niskich cen (nie uwzgl ę dniaj ą cych w pe ł ni kosztów transportu) za wywóz odpadów przez PGK Ustalaj ą c kar ę organ antymonopolowy mia ł jednocze ś nie na uwadze fakt, ż e rozpatrywana praktyka mia ł a wp ł yw wy łą cznie na ś ci ś le ograniczony pod wzgl ę dem terytorialnym rynek lokalny, obejmuj ą cy Zamo ść i s ą siednie gminy oraz jest odwracalna. Dzia ł aj ą c jednocze ś nie na dwóch wspó ł zale ż nych rynkach PGK, jako monopolista na jednym z nich (rynek sk ł adowania odpadów), ogranicza ł rozwój konkurencji na drugim. Prezes UOKiK uzna ł wi ę c, ż e w przedmiotowej sprawie nast ą pi ł o relatywnie istotne naruszenie konkurencji. Organ antymonopolowy mia ł tak ż e na uwadze, ż e PGK nie zmieni ł w trakcie post ę powania antymonopolowego swojego stanowiska odno ś nie stosowanej ceny za sk ł adowanie i wywóz odpadów. Z drugiej strony przedsi ę biorca ten naruszy ł przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów po raz pierwszy. Kar ę nale ż y wp ł aci ć w ci ą gu 14 dni od daty uprawomocnienia si ę decyzji do Narodowego Banku Polskiego, Oddzia ł Okr ę gowy w Warszawie, na rachunek: 51101010100078782231000000 W zwi ą zku z powy ż szym Prezes UOKiK orzek ł jak w punkcie 1,2,3 i 4 sentencji niniejszej decyzji. Ad. pkt 5 sentencji Decyzji Prezes UOKiK uwzgl ę dni ł wniosek E. o dokonanie na jego rzecz zwrotu niezb ę dnych kosztów post ę powania. Zgodnie z art. 75 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów organ antymonopolowy rozstrzyga o kosztach post ę powania w drodze postanowienia, które mo ż e by ć zamieszczone w decyzji ko ń cz ą cej post ę powanie. W my ś l art. 69 ust. 1 w/w ustawy w post ę powaniu wszcz ę tym na wniosek strona przegrywaj ą ca spraw ę jest obowi ą zana zwróci ć drugiej stronie, na jej żą danie, koszty 24 niezb ę dne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony, w tym koszty opinii bieg ł ych i instytutów naukowych. Rozstrzygaj ą c o kosztach post ę powania Prezes UOKiK uwzgl ę dni ł wi ę c koszt opinii bieg ł ych, który wyniós ł 5000 z ł (s ł ownie: pi ęć tysi ę cy z ł otych) oraz koszt op ł aty za wniosek o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego w wysoko ś ci 500 z ł ., uiszczonej na podstawie rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 12 kwietnia 2001r. w sprawie wysoko ś ci op ł at od wniosków o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego oraz trybu ich uiszczania, łą czne koszty obci ąż aj ą ce stron ę przegrywaj ą c ą , tj. PGK wynosz ą 5500 z ł (s ł ownie: pi ęć tysi ę cy pi ęć set z ł otych). W ś wietle powy ż szego postanowiono, jak w punkcie 5 niniejszej decyzji. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Lublinie. Na postanowienie zawarte w punkcie 5 niniejszej decyzji, na podstawie art. 78 ust. 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz art. 479 32 § 1 i 2 Kodeksu post ę powania cywilnego, Stronom przys ł uguje za ż alenie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Lublinie, w terminie tygodnia od dnia jego dor ę czenia. Otrzymuj ą : Przedsi ę biorstwo Gospodarki Komunalnej Sp. z o.o. ul. Krucza 10 22-400 Zamo ść E. decyzja podpisana z up. Prezesa UOKiK przez P. Ew ę Wiszniowsk ą Dyrektora Delegatury UOKiK w Lublinie 25