RKT-83/2006

DELEGATURA UOKiK W KATOWICACH Katowice, dnia 21.11.2006r. RKT-411-11/06/MI DECYZJA Nr RKT – 83/2006 Stosownie do art. 28 ust. 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz.U. z 2005r. Nr 244, poz. 2080; Dz.U. z 2006r. Nr 157, poz. 1119; Dz.U. z 2006r. Nr 170, poz. 1217) oraz § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 18, poz. 172; Dz.U. z 2003 r. Nr 6, poz. 68), po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego wszcz ę tego z urz ę du w dniu 16.11.2005r. przeciwko Wodoci ą gom Ziemi Cieszy ń skiej Sp. z o.o., 43-450 Ustro ń , ul. My ś liwska 10, – w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: I. Na podstawie art. 9 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, 1. uznaje si ę za ograniczaj ą c ą konkurencj ę i naruszaj ą c ą zakaz, o którym mowa w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, praktyk ę polegaj ą c ą na nadu ż ywaniu przez Wodoci ą gi Ziemi Cieszy ń skiej Sp. z o.o. z siedzib ą w Ustroniu pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku zaopatrzenia w wod ę obejmuj ą cym obszar gmin: Ustro ń , Wis ł a, Strumie ń , Cieszyn, Skoczów, Goleszów, Ha ż lach, D ę bowiec, i Chybie oraz na lokalnym rynku odprowadzania ś cieków obejmuj ą cym obszar gmin: Ustro ń , Wis ł a i Strumie ń , poprzez narzucanie odbiorcom uci ąż liwych i przynosz ą cych nieuzasadnione korzy ś ci warunków umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, umów o zaopatrzenie w wod ę oraz umów o odprowadzanie ś cieków poprzez zamieszczenie w ich tre ś ci postanowie ń przewiduj ą cych, ż e Spó ł ka nie ponosi odpowiedzialno ś ci za ograniczenie lub wstrzymanie dostaw wody i odbioru ś cieków wywo ł ane brakiem wody na uj ę ciu i przerwami w zasilaniu energetycznym urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych i nakazuje si ę zaniechanie jej stosowania; 2. uznaje si ę za ograniczaj ą c ą konkurencj ę i naruszaj ą c ą zakaz, o którym mowa w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, praktyk ę polegaj ą c ą na nadu ż ywaniu przez Wodoci ą gi Ziemi Cieszy ń skiej Sp. z o.o. z siedzib ą w Ustroniu pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku zaopatrzenia w wod ę obejmuj ą cym obszar gmin: Ustro ń , Wis ł a, Strumie ń , Cieszyn, Skoczów, Goleszów, Ha ż lach, D ę bowiec, i Chybie oraz na lokalnym rynku odprowadzania ś cieków obejmuj ą cym obszar gmin: Ustro ń , Wis ł a i Strumie ń , poprzez narzucanie odbiorcom uci ąż liwych i przynosz ą cych nieuzasadnione korzy ś ci warunków umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków oraz umów o zaopatrzenie w wod ę poprzez zamieszczenie w ich tre ś ci postanowie ń przewiduj ą cych, i ż w razie dostarczenia wody o pogorszonej jako ś ci odbiorca mo ż e domaga ć si ę od Spó ł ki obni ż enia nale ż no ś ci za pobran ą wod ę w stosunku do nale ż no ś ci obliczonej w oparciu o stawki op ł at okre ś lone w taryfie, stanowi ą cego nie wi ę cej ni ż 10% nale ż no ś ci za wod ę dostarczon ą w okresie trwania zak ł ócenia, której warto ść ustala si ę proporcjonalnie do warto ś ci wody pobranej w okresie rozliczenia nale ż no ś ci i nakazuje si ę zaniechanie jej stosowania; 1 3. uznaje si ę za ograniczaj ą c ą konkurencj ę i naruszaj ą c ą zakaz, o którym mowa w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, praktyk ę polegaj ą c ą na nadu ż ywaniu przez Wodoci ą gi Ziemi Cieszy ń skiej Sp. z o.o. z siedzib ą w Ustroniu pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku zaopatrzenia w wod ę obejmuj ą cym obszar gmin: Ustro ń , Wis ł a, Strumie ń , Cieszyn, Skoczów, Goleszów, Ha ż lach, D ę bowiec, i Chybie oraz na lokalnym rynku odprowadzania ś cieków obejmuj ą cym obszar gmin: Ustro ń , Wis ł a i Strumie ń , poprzez narzucanie odbiorcom uci ąż liwych i przynosz ą cych nieuzasadnione korzy ś ci warunków umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków oraz umów o zaopatrzenie w wod ę poprzez zamieszczenie w ich tre ś ci postanowie ń przewiduj ą cych, i ż w przypadku uszkodzenia wodomierza z przyczyn le żą cych po stronie odbiorcy oraz w przypadku niewykonania przez odbiorc ę obowi ą zku natychmiastowego powiadomienia Spó ł ki o stwierdzeniu zerwania plomby wodomierza, jego os ł on, uszkodzenia wodomierza, zerwania plomby urz ą dzenia pomiarowego, ich przemieszczenia lub zaboru, ilo ść pobranej wody nalicza si ę odpowiednio do ilo ś ci, jaka mog ł a pop ł yn ąć pe ł nym przekrojem rury przy łą cza wodoci ą gowego z dniem od ostatniego odczytu wodomierza i nakazuje si ę zaniechanie jej stosowania. II. Na podstawie art. 101 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nak ł ada si ę na Wodoci ą gi Ziemi Cieszy ń skiej Sp. z o.o. z siedzib ą w Ustroniu kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 10 000 PLN (s ł ownie z ł otych: dziesi ęć tysi ę cy), p ł atn ą do bud ż etu pa ń stwa, z tytu ł u naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zakresie opisanym w punkcie I sentencji niniejszej decyzji. III. Na podstawie art. 72 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 75 tej ustawy postanawia si ę obci ąż y ć Wodoci ą gi Ziemi Cieszy ń skiej Sp. z o.o. z siedzib ą w Ustroniu kosztami przeprowadzonego post ę powania antymonopolowego i zobowi ą za ć w/w przedsi ę biorc ę do zwrotu na rzecz Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów kwoty 83 PLN (s ł ownie z ł otych: osiemdziesi ą t trzy). Uzasadnienie W imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwanego dalej „Organem Antymonopolowym”) zosta ł y przeprowadzone z urz ę du post ę powania wyja ś niaj ą ce w sprawie Wodoci ą gów Ziemi Cieszy ń skiej Sp. z o.o. z siedzib ą w Ustroniu (zwanego dalej „WZC Ustro ń ” lub „Spó ł k ą ”) maj ą ce na celu wst ę pne ustalenie, czy w zwi ą zku z dzia ł alno ś ci ą tego przedsi ę biorcy nast ą pi ł o naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (zwanej te ż dalej „ustaw ą antymonopolow ą ”) uzasadniaj ą ce wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego oraz ustalenie, czy przedsi ę biorca ten mo ż e podejmowa ć dzia ł ania nosz ą ce znamiona praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. W trakcie przedmiotowych post ę powa ń wyja ś niaj ą cych zbadano warunki umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków zawieranych przez WZC Ustro ń zarówno z konsumentami, jak i z podmiotami prowadz ą cymi dzia ł alno ść gospodarcz ą w oparciu o wykorzystywane w obrocie wzorce umowne. Poniewa ż analiza tre ś ci w/w dokumentów da ł a podstawy do przyj ę cia, i ż w przedmiotowej sprawie mog ł o doj ść do naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Postanowieniem Nr 1 z dnia 16.11.2005r. zosta ł o wszcz ę te z urz ę du post ę powanie antymonopolowe w zwi ą zku z podejrzeniem nadu ż ywania przez WZC Ustro ń pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków (karty nr 1-2). Spó ł ce postawione zosta ł y zarzuty naruszenia art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wyra ż aj ą cego si ę w narzucaniu odbiorcom us ł ug uci ąż liwych i przynosz ą cych nieuzasadnione korzy ś ci warunków umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków poprzez zamieszczenie w ich tre ś ci postanowie ń przewiduj ą cych, ż e: 2 1. Spó ł ka nie ponosi odpowiedzialno ś ci za ograniczenie lub wstrzymanie dostaw wody i odbioru ś cieków wywo ł ane brakiem wody na uj ę ciu i przerwami w zasilaniu energetycznym urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych; 2. w razie dostarczenia wody o pogorszonej jako ś ci odbiorca mo ż e domaga ć si ę od Spó ł ki obni ż enia nale ż no ś ci w wysoko ś ci okre ś lonej w taryfie, które to obni ż enie stanowi ć b ę dzie 10% nale ż no ś ci za wod ę dostarczon ą w okresie trwania zak ł ócenia, okre ś lon ą proporcjonalnie do okresu rozliczenia nale ż no ś ci; 3. w przypadku uszkodzenia wodomierza z przyczyn le żą cych po stronie odbiorcy oraz w przypadku niewykonania przez odbiorc ę obowi ą zku natychmiastowego powiadomienia Spó ł ki o stwierdzeniu zerwania plomby wodomierza, jego os ł on, uszkodzenia wodomierza, zerwania plomby urz ą dzenia pomiarowego, ich przemieszczenia lub zaboru, ilo ść pobranej wody nalicza si ę odpowiednio do ilo ś ci, jaka mog ł a pop ł yn ąć pe ł nym przekrojem rury przy łą cza wodoci ą gowego z dniem od ostatniego odczytu wodomierza. W odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania antymonopolowego WZC Ustro ń wskazuj ą c na przyczyny wprowadzenia do tre ś ci umów zakwestionowanych postanowie ń podnios ł o, ż e podstaw ą dla wszystkich zapisów zawartych w tre ś ci umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków jest art. 6 ust. 3 ustawy z dnia 7 czerwca 2001r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków (tekst jedn. Dz.U. z 2006r. Nr 123, poz. 858) (zwana dalej „ustaw ą o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę ”) oraz jego wyk ł adania zawarta w publikacji pt. Zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków autorstwa Józefa Wi ś niewskiego, wydanej przez Izb ę Gospodarcz ą „Wodoci ą gi Polskie”, opracowan ą wed ł ug stanu prawnego na dzie ń 31.03.2002r., w tym przedstawione w niej wzory umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków. Spó ł ka wskaza ł a równie ż , ż e wzór umowy, o którym mowa powy ż ej zosta ł opracowany przez Izb ę Gospodarcz ą „Wodoci ą gi Polskie” w porozumieniu z Urz ę dem Antymonopolowym, który zaakceptowa ł jego tre ść w 1993 roku (karta nr 75). WZC Ustro ń przedstawi ł y kopi ę tego dokumentu oraz wskaza ł o, ż e w jego tre ś ci znajduj ą si ę zakwestionowane w niniejszym post ę powaniu klauzule (karty nr 111-117). Spó ł ka poinformowa ł a równie ż , i ż w okresie pos ł ugiwania si ę w obrocie gospodarczym wzorcami umów, w których zawarte s ą sporne warunki umowne, na terenie jej dzia ł alno ś ci nie wyst ę powa ł y przerwy w dostawie wody i odbiorze ś cieków, których przyczyn ą by ł by brak wody na uj ę ciu b ą d ź przerwy w zasilaniu urz ą dze ń wodoci ą gowo – kanalizacyjnych w energi ę elektryczn ą . Poda ł a ponadto, i ż na wypadek krótkotrwa ł ych przerw w zasilaniu posiada wszystkie dost ę pne obecnie technologie i zabezpieczenia. Do najbardziej podstawowych nale żą zbiorniki z zapasem wody na kilka godzin normalnego poboru, agregaty pr ą dotwórcze, a tak ż e mo ż liwo ść zmiany ź ród ł a zasilania odbiorców w wod ę . Spó ł ka wyja ś ni ł a, ż e zawarte w umowach postanowienia dotycz ą ce nieponoszenia odpowiedzialno ś ci za przerwy i ograniczenia w ś wiadczeniu us ł ug wywo ł ane brakiem wody na uj ę ciu i przerwami w zasilaniu energetycznym urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych dotycz ą d ł ugotrwa ł ych przerw spowodowanych kl ę skami ż ywio ł owymi lub dzia ł aniami wojennymi, na które Spó ł ka w ż adnym wypadku nie mia ł a wp ł ywu. WZC Ustro ń poinformowa ł o tak ż e, ż e w w/w okresie czasu odbiorcy us ł ug nie wyst ę powali z roszczeniami odszkodowawczymi z tytu ł u szkód powsta ł ych na skutek przerw lub ogranicze ń w dostarczeniu wody i odprowadzaniu ś cieków (karty nr 75-76). Odno ś nie zarzutu dotycz ą cego pos ł ugiwania si ę w tre ś ci umów postanowieniem ustalaj ą cym maksymaln ą warto ść upustu jako ś ciowego, jakiego żą da ć mo ż e odbiorca w razie dostaw wody o nieodpowiedniej jako ś ci, na poziomie 10% nale ż no ś ci za wod ę w okresie trwania zak ł ócenia Spó ł ka podnios ł a, ż e dostarczana przez ni ą woda jest wod ą pitn ą , podlega badaniom laboratoryjnym i odpowiada ć musi obowi ą zuj ą cym przepisom okre ś laj ą cym wymogi w zakresie jako ś ci wody. Zdaniem WZC upust 10% stanowi bezpieczn ą granic ę gwarantuj ą c ą nie ponoszenie przez Spó ł k ę strat z tytu ł u zmniejszonych przychodów. Ponadto Spó ł ka podnios ł a, ż e w uzasadnionych przypadkach wyp ł aca odszkodowania za poniesione przez odbiorców szkody spowodowane dostaw ą wody o nienale ż ytej jako ś ci (karta nr 76). 3 W odniesieniu do trzeciego postawionego w niniejszej sprawie zarzutu WZC Ustro ń podnios ł o natomiast, i ż intencj ą wprowadzenia do umów zakwestionowanego w ramach tego zarzutu postanowienia by ł o przeciwdzia ł anie kradzie ż y wody. Spó ł ka wskaza ł a, ż e ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę przewiduje, ż e odbiorca ponosi odpowiedzialno ść za dzia ł anie instalacji i przy łą czy wodoci ą gowych i kanalizacyjnych. W zwi ą zku z tym odbiorca powinien zabezpieczy ć te urz ą dzenia przed uszkodzeniami mechanicznymi, skutkami dzia ł a ń niskich temperatur b ą d ź dost ę pem osób nieuprawnionych, a tak ż e zobowi ą zany jest do natychmiastowego powiadomienia o stwierdzonych uszkodzeniach wodomierza g ł ównego, w tym o zerwaniu plomby. Spó ł ka pod ł a tak ż e, i ż w okresie pos ł ugiwania si ę w obrocie wzorcami umownymi zawieraj ą cymi przedmiotowy zapis nie by ł o przypadku, w którym odbiorcy us ł ug naliczono nale ż no ść za wod ę wed ł ug ilo ś ci, jaka mog ł a pop ł yn ąć pe ł nym przekrojem rury przy łą cza wodoci ą gowego od ostatniego odczytu wodomierza (karta nr 76). W toku post ę powania Organ Antymonopolowy ustali ł nast ę puj ą cy stan faktyczny. Wodoci ą gi Ziemi Cieszy ń skiej Sp. z o.o. z siedzib ą w Ustroniu jest przedsi ę biorstwem wodoci ą gowo – kanalizacyjnym w rozumieniu art. 2 pkt 4 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków. Spó ł ka dzia ł a na podstawie wpisu do Rejestru Przedsi ę biorców Krajowego Rejestru S ą dowego prowadzonego przez S ą d Rejonowy w Bielsku – Bia ł ej pod numerem 0000091989, zgodnie z którym przedmiotem jej dzia ł alno ś ci jest mi ę dzy innymi dzia ł alno ść us ł ugowa w zakresie rozprowadzania wody i odprowadzanie ś cieków (karty nr 8-11). Us ł ugi w zakresie dostarczania wody i odbioru ś cieków przedsi ę biorca ś wiadczy na terenie Gmin Ustro ń , Wis ł a i Strumie ń , natomiast w zakresie dostarczania wody na obszarze gmin Cieszyn, Skoczów, Goleszów, Ha ż lach, D ę bowiec i Chybie w oparciu o udzielone przez organy tych gmin zezwolenia (karty nr 194-241). W ramach prowadzonej dzia ł alno ś ci Spó ł ka eksploatuje uj ę cia wód podziemnych, uj ę cia na ź ród ł ach oraz uj ę cia wód powierzchniowych, których jest w ł a ś cicielem. […]% realizowanego przez ni ą zaopatrzenia w wod ę pokrywa w ł asna produkcja wody, natomiast […]% – zakup wody od Górno ś l ą skiego Przedsi ę biorstwa Wodoci ą gów S.A. w Katowicach oraz SMVaK w Ostrawie (karta nr 74). Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę , przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjne zawiera z odbiorcami ś wiadczonych przez siebie us ł ug umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, na podstawie których odbywa si ę dostarczanie wody lub odprowadzanie ś cieków. Ustalono, i ż WZC Ustro ń przy zawieraniu przedmiotowych umów pos ł uguje si ę w obrocie gospodarczym wzorcami umów o zaopatrzenie w wod ę (karty nr 14-17, 77-80), wzorcami umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków (karty nr 22-27, 81-86) oraz wzorcami umowy o odprowadzanie ś cieków (karty nr 18-21, 87-88). Przedmiotowe wzorce wykorzystywane s ą w obrocie od stycznia 2003 roku (karta nr 7). Na ich podstawie zawarto umowy z […]% odbiorców Spó ł ki, których ogólna liczba wynosi […] (karta nr 120). Na potwierdzenie, i ż w/w wzorce umowne faktycznie wykorzystywane s ą w obrocie gospodarczym, WZC Ustro ń przedstawi ł o przyk ł adowe umowy zawarte na ich podstawie zarówno z konsumentami, jak i z podmiotami prowadz ą cymi dzia ł alno ść gospodarcz ą : − Umow ę o zaopatrzenie w wod ę z dnia 27 wrze ś nia 2005r. (karty nr 89-90 verte); − Umow ę o zaopatrzenie w wod ę z dnia 15.11.2005r. (karty nr 91-92 verte); − Umow ę o odprowadzanie ś cieków z dnia 22.09.2005r. (karty nr 93-94 verte); − Umow ę o odprowadzanie ś cieków z dnia 03.08.2005r. (karty nr 95-96 verte); − Umow ę o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków z dnia 01.10.2005r. (karty nr 97- 103); − Umow ę o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków z dnia 09.09.2005r. (karty nr 104- 106); − Umow ę o zaopatrzenie w wod ę z dnia 26.08.2004r. (karty nr 67-68 verte); 4 − Umow ę o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków z dnia 29.11.2004r. (karty nr 69-71 verte); − Umow ę o odprowadzanie ś cieków z dnia 21.07.2004r. (karty nr 72-73 verte). Ustalono, ż e w tre ś ci przedmiotowych umów zawarte s ą nast ę puj ą ce postanowienia umowne: • Zapisy zawarte w § 10 pkt 3 i 6 umów o zaopatrzenie w wod ę oraz § 11 pkt 3 i 6 umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków stanowi ą , ż e Spó ł ka nie ponosi odpowiedzialno ś ci za ograniczenie lub wstrzymanie dostaw wody wywo ł ane: brakiem wody na uj ę ciu, przerwami w zasilaniu energetycznym urz ą dze ń wodoci ą gowych. Z kolei § 9 umów o odprowadzanie ś cieków przewiduje, ż e Spó ł ka nie ponosi odpowiedzialno ś ci za ograniczenie lub wstrzymanie odbioru ś cieków wywo ł ane przerwami w zasilaniu energetycznym urz ą dze ń kanalizacyjnych. • Stosownie do § 18 umów o zaopatrzenie w wod ę i § 10 umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, Odbiorca mo ż e domaga ć si ę od Spó ł ki obni ż enia nale ż no ś ci w wysoko ś ci okre ś lonej w taryfie w razie dostarczania wody o pogorszonej jako ś ci. Obni ż enie to stanowi ć b ę dzie 10% nale ż no ś ci za wod ę dostarczon ą w okresie trwania zak ł ócenia, okre ś lon ą proporcjonalnie do okresu rozliczenia nale ż no ś ci. • § 17 umów o zaopatrzenie w wod ę oraz § 19 umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków zawieraj ą postanowienia przewiduj ą ce, ż e w przypadkach okre ś lonych w – odpowiednio – § 9 pkt 7 i § 10 pkt 9 w/w umów, a tak ż e w przypadku uszkodzenia wodomierza z przyczyn le żą cych po stronie odbiorcy, ilo ść pobranej wody nalicza si ę odpowiednio do ilo ś ci, jaka mog ł a pop ł yn ąć pe ł nym przekrojem rury przy łą cza wodoci ą gowego z dniem od ostatniego odczytu wodomierza. Wymienione powy ż ej § 9 pkt 7 umów o zaopatrzenie w wod ę oraz § 10 pkt 9 umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków zobowi ą zuj ą natomiast odbiorc ę do natychmiastowego powiadamiania Spó ł ki o stwierdzeniu zerwania plomby wodomierza, jego os ł on, uszkodzenia wodomierza, zerwania plomby urz ą dzenia pomiarowego, ich przemieszczenia lub zaboru. W toku przeprowadzonego post ę powania antymonopolowego WZC Ustro ń opisa ł o tryb, w jakim zawierane s ą umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków. Spó ł ka podnios ł a, ż e w/w umowy zawierane s ą na wniosek osoby pod łą czonej do sieci wodoci ą gowej lub kanalizacyjnej. Osoba fizyczna ubiegaj ą ca si ę o podpisanie umowy winna przedstawi ć tytu ł prawny do korzystania z obiektu, do którego dostarczana jest woda, natomiast s ł u ż by techniczne Spó ł ki przedstawiaj ą protokó ł z odbioru technicznego przy łą cza. Komplet takich dokumentów stanowi podstaw ę do podpisania umowy w obrocie konsumenckim. Podmioty prowadz ą ce dzia ł alno ść gospodarcz ą winny przedstawi ć tytu ł prawny do obiektu przy łą czonego do sieci, wypis z KRS lub ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej, Numer Identyfikacji Podatkowej oraz numer identyfikacyjny REGON. Je ż eli zachodzi konieczno ść zmiany tre ś ci umowy, odbiorca wypisuje o ś wiadczenie maj ą ce na celu zaktualizowania dotycz ą cych go danych (karty nr 120, 122). Spó ł ka poinformowa ł a równie ż , i ż sporadycznie maj ą miejsce przypadki zawierania umów, których warunki s ą indywidualnie uzgadniane z odbiorcami us ł ug i których tre ść odbiega od tre ś ci stosowanych wzorców umownych. G ł ównym powodem wprowadzania zmian do tre ś ci umów w stosunku do obowi ą zuj ą cych wzorców s ą wymogi przepisów o zamówieniach publicznych. Modyfikacje w tym zakresie dotyczy ł y dotychczas konieczno ś ci okre ś lenia w tre ś ci umów okresu obowi ą zywania umowy. Zmian takich dokonano w przypadku 8 umów. Inne zmiany wprowadzone do tre ś ci umów wynika ł y z kadencyjno ś ci osoby upowa ż nionej do podpisania umowy (karta nr 120, 123-157). WZC Ustro ń wskaza ł y tak ż e, i ż w dwóch przypadkach negocjacjom podlega ł zakwestionowany w toku niniejszego post ę powania zapis przewiduj ą cy, i ż w przypadku uszkodzenia wodomierza z przyczyn lez ą cych po stronie odbiorcy, ilo ść pobranej wody nalicza 5 si ę odpowiednio do ilo ś ci, jaka mog ł a pop ł yn ąć pe ł nym przekrojem rury przy łą cza wodoci ą gowego z dniem od ostatniego odczytu wodomierza. W dwóch przypadkach zapis ten wyeliminowany zosta ł z tre ś ci umów (karta nr 120). Dotyczy to Umowy o zaopatrzenie w wod ę zawartej w dniu 24.06.2005r. z Energetyk ą Cieszy ń sk ą Sp. z o.o. z siedzib ą w Cieszynie (karty nr 162-164) oraz Umowy o zaopatrzenie w wod ę zawartej w dniu 23.05.2005r. z „Polifarb Cieszyn – Wroc ł aw” S.A. z siedzib ą we Wroc ł awiu (karty nr 174-176). W przypadku pierwszej z w/w umów zapis zawarty w § 17 otrzyma ł nast ę puj ą ce brzmienie: W przypadkach okre ś lonych w § 9 pkt 7 oraz w przypadku uszkodzenia plomb wodomierza, zaboru wodomierza, uszkodzenia wodomierza, przemieszczenia wodomierza przez Odbiorc ę , ilo ść pobranej wody naliczana b ę dzie jako dwukrotno ść przeci ę tnego zu ż ycia wody z ostatnich 6 miesi ę cy poprzedzaj ą cych to zdarzenie do dnia zawiadomienia Spó ł ki o tym fakcie. Natomiast § 17 umowy zawartej z „Polifarb Cieszyn – Wroc ł aw” S.A. stanowi, ż e W przypadkach okre ś lonych § 9 pkt 7 oraz w przypadku uszkodzenia wodomierza z przyczyn lez ą cych po stronie Odbiorcy, ilo ść pobranej wody za okres od poprzedniego odczytu do dnia stwierdzenia uszkodzenia ustala si ę na podstawie ś redniodobowego zu ż ycia, wynikaj ą cego z okresu 6-ciu miesi ę cy poprzedzaj ą cych ostatni odczyt, zwi ę kszonego dwukrotnie. WZC Ustro ń wskaza ł o, ż e przes ł ank ą odst ą pienia od powszechnie stosowanej tre ś ci przedmiotowego zapisu by ł a ch ęć negocjacji i propozycja zmiany jego tre ś ci ze strony odbiorców. Na decyzj ę Spó ł ki co do zmiany tre ś ci umowy w omawianym zakresie wp ł yn ęł a tak ż e d ł ugoletnia wspó ł praca oraz sumienno ść i bezkonfliktowo ść w/w odbiorców (karta nr 121). W toku przeprowadzonego post ę powania antymonopolowego WZC Ustro ń przedstawi ł o rachunek zysków i strat sporz ą dzony za okres od dnia 1 stycznia do 31 grudnia 2005 roku, z którego wynika, ż e w roku 2005 Spó ł ka osi ą gn ęł a przychód w wysoko ś ci 27 084 940,28 PLN (s ł ownie z ł otych: dwadzie ś cia siedem milionów osiemdziesi ą t cztery tysi ą ce dziewi ęć set czterdzie ś ci 28/100) (karta nr 189). Maj ą c powy ż sze na uwadze Organ Antymonopolowy zwa ż y ł , co nast ę puje. Dla uznania, ż e niniejsza sprawa ma charakter antymonopolowy, w pierwszej kolejno ś ci niezb ę dne jest ustalenie, czy w jej okoliczno ś ciach dosz ł o do naruszenia interesu publicznoprawnego. W ś wietle art. 1 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, celem regulacji w niej przyj ę tej jest zapewnienie rozwoju i ochrony konkurencji, a tak ż e podejmowana w interesie publicznym ochrona przedsi ę biorców nara ż onych na stosowanie praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę i ochrona interesów konsumentów. Ustawa antymonopolowa ma zatem charakter publicznoprawny i s ł u ż y ochronie interesu ogólnospo ł ecznego; w odniesieniu do przedsi ę biorców chroni konkurencj ę , a w odniesieniu do konsumentów ich interesy jako zjawiska o charakterze instytucjonalnym, zbiorowym. Instrumenty w niej przewidziane mog ą by ć stosowane jedynie wówczas, gdy na skutek dzia ł a ń sprzecznych z przepisami prawa naruszony zosta ł interes publiczny. Ma to miejsce w szczególno ś ci wtedy, gdy okre ś lonymi dzia ł aniami dotkni ę ty jest szerszy kr ą g uczestników rynku, wzgl ę dnie, gdy wywo ł uj ą one na rynku niekorzystne zjawiska (por. wyrok S ą du Antymonopolowego z 24 pa ź dziernika 1991 r. sygn. akt XV Amr 8/90). Wymienione w art. 1 cele ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zosta ł y okre ś lone jako równorz ę dne, co sprawia, ż e praktyki ograniczaj ą ce konkurencj ę obejmuj ą nie tylko te, które godz ą w konkurencj ę , ale równie ż te, które – podejmowane przez przedsi ę biorców posiadaj ą cych pozycj ę dominuj ą c ą – nie godz ą c wprost w konkurencj ę , naruszaj ą interesy uczestników rynku. Praktyki ograniczaj ą ce konkurencj ę mo ż na zatem podzieli ć na praktyki antykonkurencyjne, wywieraj ą ce bezpo ś redni wp ł yw na stan lub rozwój konkurencji oraz praktyki eksploatacyjne, których istot ą jest uzyskanie korzy ś ci kosztem innych podmiotów, w tym nieprowadz ą cych dzia ł alno ś ci gospodarczej. W przypadku praktyk eksploatacyjnych bezpo ś rednim celem lub skutkiem dzia ł a ń przedsi ę biorców jest naruszenie przede wszystkim innych ni ż konkurencyjne 6 interesów uczestników rynku poprzez wykorzystanie przez przedsi ę biorców istniej ą cej nad kontrahentami przewagi. Nie ulega w ą tpliwo ś ci, ż e WZC Ustro ń z racji posiadanej si ł y rynkowej ma mo ż liwo ść eksploatowania zajmowanej na rynku pozycji kosztem kontrahentów, w tym podejmowania dzia ł a ń b ę d ą cych przedmiotem postawionych w niniejszym post ę powaniu zarzutów. Dla stwierdzenia naruszenia interesu publicznego wystarczaj ą ce jest natomiast dowolne nadu ż ycie si ł y rynkowej w relacjach ze s ł abszymi uczestnikami rynku, albowiem ju ż sam fakt nadu ż ycia posiadanej na rynku pozycji dominuj ą cej narusza interes publiczny. Dla oceny kwestii naruszenia interesu publicznoprawnego istotne jest tak ż e to, i ż praktyki eksploatacyjne urzeczywistniaj ą si ę poprzez stosunki umowne, które w okoliczno ś ciach przedmiotowej sprawy maj ą charakter powtarzalny. Zakwestionowane w niniejszym post ę powaniu zapisy zawarte s ą we wzorcach umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków powszechnie wykorzystywanych przez przedsi ę biorc ę w obrocie gospodarczym, stosowanych wzgl ę dem odbiorców b ę d ą cych zarówno konsumentami, jak i wzgl ę dem przedsi ę biorców. O naruszeniu interesu publicznoprawnego w przedmiotowej sprawie ś wiadczy zatem równie ż fakt, i ż obj ę te zarzutami dzia ł ania przedsi ę biorcy wymierzone s ą w szeroki kr ą g uczestników rynku, obejmuj ą cy wszystkich odbiorców us ł ug ś wiadczonych przez Spó ł k ę , a tak ż e w jej potencjalnych kontrahentów. Negatywne skutki wynikaj ą ce z zakwestionowanych postanowie ń umownych godz ą zatem w szeroki i bli ż ej nieokre ś lony kr ą g podmiotów, w ś ród których udzia ł maj ą tak ż e konsumenci b ę d ą cy najs ł abszymi uczestnikami obrotu gospodarczego. W tym stanie rzeczy uzna ć nale ż y, ż e w niniejszej sprawie ma miejsce naruszenie przez WZC Ustro ń interesu publicznoprawnego, co uzasadnia ocen ę jego zachowania na rynku w ś wietle przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. I.1. W przedmiotowym post ę powaniu antymonopolowym Wodoci ą gom Ziemi Cieszy ń skiej Sp. z o.o. w Ustroniu postawiony zosta ł zarzut naruszenia art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów poprzez nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym wyra ż aj ą ce si ę w narzucaniu odbiorcom uci ąż liwych i przynosz ą cych nieuzasadnione korzy ś ci warunków umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków w drodze zamieszczenia w ich tre ś ci postanowienia przewiduj ą cego, ż e Spó ł ka nie ponosi odpowiedzialno ś ci za ograniczenie lub wstrzymanie dostaw wody i odbioru ś cieków wywo ł ane brakiem wody na uj ę ciu i przerwami w zasilaniu energetycznym urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych. Zgodnie z art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Zakazane jest nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym przez jednego lub kilku przedsi ę biorców. Nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej polega w szczególno ś ci na narzucaniu przez przedsi ę biorc ę uci ąż liwych warunków umów, przynosz ą cych mu nieuzasadnione korzy ś ci. Dla stwierdzenia praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę zdefiniowanej powy ż ej konieczne jest wykazanie kumulatywnego spe ł nienia czterech kryteriów: − przedsi ę biorca, któremu stawia si ę zarzut posiada na rynku w ł a ś ciwym pozycj ę dominuj ą c ą , − przedsi ę biorca ten narzuca okre ś lone warunki umów, − warunki te maj ą uci ąż liwy charakter, − przynosz ą one przedsi ę biorcy nieuzasadnione korzy ś ci. Pierwsz ą i podstawow ą przes ł ank ą , której spe ł nienie jest niezb ę dne dla stwierdzenia praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę zdefiniowanej w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest, aby przedsi ę biorca, któremu stawia si ę zarzut zajmowa ł na rynku pozycj ę dominuj ą c ą . Zgodnie z art. 4 pkt 9 tej ustawy przez pozycj ę dominuj ą c ą rozumie si ę pozycj ę przedsi ę biorcy, która umo ż liwia mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku w ł a ś ciwym przez stworzenie mu mo ż liwo ś ci dzia ł ania w znacznym zakresie niezale ż nie od konkurentów, kontrahentów i konsumentów; domniemywa si ę , ż e przedsi ę biorca ma pozycj ę dominuj ą c ą na rynku, je ż eli jego udzia ł w rynku przekracza 40%. Definicj ę rynku w ł a ś ciwego zawiera art. 4 pkt 7 8 ustawy antymonopolowej, stosownie do którego rynek w ł a ś ciwy to rynek towarów, które ze wzgl ę du na ich przeznaczenie, cen ę oraz w ł a ś ciwo ś ci, w tym jako ść , s ą uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz s ą oferowane na obszarze, na którym ze wzgl ę du na ich rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i koszty transportu panuj ą zbli ż one warunki konkurencji . Dzia ł alno ść WZC Ustro ń polega na ś wiadczeniu us ł ug w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i zbiorowego odprowadzania ś cieków na obszarze gmin Ustro ń , Wis ł a i Strumie ń oraz w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wod ę na obszarze gmin Cieszyn, Skoczów, Wis ł a, Goleszów, Ha ż lach, D ę bowiec, Strumie ń i Chybie. Powy ż szy rodzaj dzia ł alno ś ci oraz jej zasi ę g geograficzny wyznaczaj ą w niniejszej sprawie wymiar produktowy i zasi ę g terytorialny rynku w ł a ś ciwego, o którym mowa w art. 4 pkt 8 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W okoliczno ś ciach przedmiotowej sprawy towarem oferowanym przez WZC Ustro ń s ą zatem us ł ugi dostarczania wody i odprowadzania ś cieków. Z uwagi na technologi ę dostarczania wody (za pomoc ą sieci wodoci ą gowej) i odprowadzania ś cieków (sieci ą kanalizacyjn ą ) rynek w aspekcie geograficznym wyznaczany jest przez zasi ę g sieci wodoci ą gowej i kanalizacyjnej eksploatowanej przez przedsi ę biorc ę i obejmuje teren w/w gmin. WZC Ustro ń na tak zdefiniowanym rynku w ł a ś ciwym jest monopolist ą naturalnym, co wynika z faktu sieciowego charakteru urz ą dze ń s ł u żą cych do dostarczania wody i odprowadzania ś cieków. To w ł a ś nie dzi ę ki sieci, przedsi ę biorca w stosunku do swoich odbiorców posiada pozycj ę monopolu naturalnego, co oznacza, ż e podmioty ubiegaj ą ce si ę o przy łą czenie do miejskiej sieci wodoci ą gowo – kanalizacyjnej nie maj ą mo ż liwo ś ci alternatywnego zakupu us ł ug zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków od innego przedsi ę biorcy. Nale ż y zatem uzna ć , ż e pierwsza z przes ł anek niezb ę dna do wykazania naruszenia art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zosta ł a spe ł niona. Sankcjonowaniu w trybie przewidzianym w art. 8 ustawy antymonopolowej podlega nie samo posiadanie na rynku pozycji dominuj ą cej, ale jej nadu ż ywanie. Z faktu ustalenia, ż e dany podmiot zajmuje na rynku pozycj ę dominuj ą c ą wynika, i ż podlega on ograniczeniom przeciwdzia ł aj ą cym nadu ż ywaniu si ł y rynkowej wynikaj ą cym z ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Mi ę dzy innymi ograniczony jest w podejmowaniu dzia ł a ń eksploatuj ą cych pozycj ę zajmowan ą na rynku kosztem kontrahentów. Istota sprawy b ę d ą cej przedmiotem niniejszej decyzji sprowadza si ę do oceny tre ś ci postanowie ń umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków oraz oceny zachowania WZC Ustro ń z punktu widzenia narzucenia odbiorcom us ł ug uci ąż liwych warunków tych umów przynosz ą cych Spó ł ce nieuzasadnione korzy ś ci, a wi ę c stosowania zakazanej praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , o której mowa w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Przedmiotem oceny jest zatem nie tylko tre ść zawieranych przez przedsi ę biorc ę umów, ale i okoliczno ś ci zwi ą zane z ich zawieraniem. Dla wykazania, ż e przedsi ę biorca stosuje praktyk ę okre ś lon ą w w/w przepisie konieczne jest wykazanie, ż e kwestionowane warunki umów zosta ł y przez niego odbiorcom us ł ug narzucone. Do narzucania warunków umów dochodzi natomiast wówczas, gdy przedsi ę biorca wykorzystuj ą c swoj ą przewag ę ekonomiczn ą w warunkach niedostatecznej konkurencji na rynku, ogranicza swobod ę kszta ł towania tre ś ci umów ze strony kontrahentów dzia ł aj ą cych pod przymusem. Dzi ę ki posiadanej sile rynkowej dominant mo ż e bowiem nie liczy ć si ę z wol ą innych uczestników rynku, którzy zmuszeni s ą zaakceptowa ć ustalone przez niego warunki umowne, nawet je ś li nie gwarantuj ą one ekwiwalentno ś ci ś wiadcze ń . Tym samym narzuca on kontrahentom takie warunki umów, które nie mia ł yby racji bytu w przypadku, gdyby na rynku istnia ł a konkurencja, a tym samym mo ż liwo ść wyboru oferty spo ś ród ofert konkuruj ą cych ze sob ą podmiotów gospodarczych. Narzucanie warunków umów ma zatem miejsce wtedy, gdy przedsi ę biorca eksploatuj ą c zajmowan ą na rynku pozycj ę dominuj ą c ą i sytuacj ę przymusow ą kontrahentów wynikaj ą c ą z braku rzeczywistych alternatyw na rynku, wymusza na nich okre ś lone zachowania. Nale ż y wskaza ć przy tym, ż e narzucenia warunków umowy nie mo ż na uto ż samia ć ze stosowaniem przymusu psychicznego w znaczeniu 8 bezprawnej gro ź by. „Narzucenie” w rozumieniu art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy antymonopolowej mo ż e bowiem wynika ć z braku mo ż liwo ś ci wyboru, a dla oceny, czy dosz ł o do narzucenia uci ąż liwych warunków umów konieczne jest rozwa ż enie, czy rozs ą dny odbiorca zawar ł by umow ę obejmuj ą c ą niekorzystne dla niego warunki w sytuacji, gdyby jego kontrahent dzia ł a ł w warunkach konkurencji, a on sam mia ł mo ż liwo ść wyboru b ą d ź mo ż liwo ść negocjacji warunków umowy z dominantem. WZC Ustro ń jako dostawca us ł ug zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków zajmuje pozycj ę monopolisty naturalnego. Prowadzi dzia ł alno ść gospodarcz ą w warunkach, w których – odizolowane od potencjalnych konkurentów zarówno barier ą kosztów niezb ę dnych dla uruchomienia dzia ł alno ś ci w danej dziedzinie, jak i ustanowion ą wcze ś niej struktur ą organizacyjn ą i technologiczn ą – dysponuje potencja ł em niezb ę dnym do narzucenia swoim odbiorcom warunków umowy. Sprzyja temu fakt, i ż przy zawieraniu umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków przedsi ę biorca pos ł uguje si ę opracowanymi przez siebie wzorcami umownymi, które przedstawiane s ą do podpisu odbiorcom us ł ug. Stosowanie wzorców przy zawieraniu jednorodzajowych umów o charakterze masowym, jakimi niew ą tpliwie s ą umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, z uwagi na powszechno ść tego rodzaju us ł ug, z definicji wymaga aprobaty przez odbiorców ich warunków, które s ą z góry jednostronnie ustalane przez profesjonalist ę . Tre ść umów, do których przychylaj ą si ę us ł ugobiorcy jest wi ę c tutaj arbitralnie ustalana przez dostawc ę us ł ug w formularzach wzorcowych, a odbiorca otrzymuje do podpisu gotow ą umow ę , nie za ś jej projekt, który by ł by punktem wyj ś cia do dalszych uzgodnie ń i rokowa ń . Swoboda odbiorcy us ł ug wodoci ą gowych i kanalizacyjnych w zakresie kszta ł towania warunków umownych jest wi ę c ograniczona do minimum, a zawarcie umowy nast ę puje poprzez przyst ą pienie do warunków, które autorytatywnie ustala dostawca us ł ug. Stanowi to o adhezyjnej naturze tych umów, a jednocze ś nie o istocie narzucania warunków umownych w przedmiotowej sprawie. Nie zmienia tego w ocenie Organu Antymonopolowego fakt, ż e pewna liczba umów zawartych przez WZC Ustro ń podlega ł a indywidualnym uzgodnieniom. W […] przypadkach wprowadzone przez Spó ł k ę do umów modyfikacje polega ł y na zamieszczeniu w ich tre ś ci postanowienia okre ś laj ą cego okres trwania umowy, co wynika ł o z obowi ą zuj ą cych kontrahentów przepisów o zamówieniach publicznych. W odniesieniu do tych umów nie sposób mówi ć o rzeczywistym negocjowaniu ich warunków wynikaj ą cym za swobody kontraktowej stron. Wprowadzone do tre ś ci umów zmiany uwarunkowane by ł y bowiem wymogami formalnoprawnymi o obiektywnym charakterze, w konsekwencji czego umowy zosta ł y w nieznacznym i nieistotnym zakresie zindywidualizowane pod k ą tem okre ś lonego odbiorcy. W przypadku tych umów odst ę pstwa od zapisów stosowanych we wzorcach wymuszone zosta ł y zatem przez istniej ą ce w sposób obiektywny czynniki zewn ę trzne, które musia ł wzi ąć pod uwag ę podmiot wyst ę puj ą cy z wnioskiem o zawarcie umowy. Jak ustalono w toku post ę powania WZC Ustro ń zawar ł o równie ż dwie umowy, z których tre ś ci wyeliminowano postanowienie umowne zakwestionowane w ramach trzeciego postawionego w niniejszej sprawie zarzutu tj. postanowienie przewiduj ą ce mo ż liwo ść obci ąż enia odbiorców nale ż no ś ci ą za wod ę , jaka mog ł a pop ł yn ąć pe ł nym przekrojem rury przy łą cza wodoci ą gowego od dnia ostatniego odczytu wodomierza w przypadku, gdy mi ę dzy innymi dosz ł o do uszkodzenia wodomierza z przyczyn le żą cych po stronie odbiorcy. Odnosz ą c si ę do powy ż szego stwierdzi ć nale ż y, i ż w obliczu powszechno ś ci i masowo ś ci umów na us ł ugi dostawy wody i odbioru ś cieków, nie sposób uzna ć , ż e w/w przypadki wp ł ywa ć mog ą na ocen ę adhezyjnego charakteru umów zawieranych przez Spó ł k ę . Bior ą c pod uwag ę , i ż przedmiotem negocjacji by ł y dotychczas umowy zawarte z zaledwie dwoma kontrahentami na ponad […] ogó ł u odbiorców Spó ł ki, stwierdzi ć nale ż y, ż e stanowi ą one jedynie wyj ą tek od ogólnie obowi ą zuj ą cej zasady, i ż zawierane przez WZC Ustro ń umowy maj ą adhezyjny charakter, a ich zawarcie nast ę puje poprzez zaakceptowanie przez odbiorców warunków jednostronnie ustalonych przez monopolist ę w formularzu wzorcowym. Przewa ż aj ą ca wi ę kszo ść spo ś ród 9 zawartych przez Spó ł k ę umów posiada bowiem tre ść to ż sam ą z tre ś ci ą stosowanych w obrocie wzorców umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków. Fakt wynegocjowania przez dwóch kontrahentów korzystniejszych od powszechnie stosowanych warunków umownych potwierdza jedynie, ż e w tych dwóch przypadkach postanowienie umowne, o których mowa powy ż ej nie zosta ł y tym dwóm konkretnym odbiorcom us ł ug narzucone. Okoliczno ść ta nie mo ż e by ć jednak dowodem na to, ze w odniesieniu do ca ł o ś ci dzia ł alno ś ci prowadzonej przez WZC Ustro ń nie dochodzi do narzucania warunków umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków. Potwierdzaj ą to zreszt ą wyja ś nienia samej Spó ł ki, która podkre ś la wyj ą tkowo ść tej sytuacji i wskazuje ż e wprowadzenie zmian do tre ś ci umów w omawianym zakresie stanowi „odst ą pienie od powszechnie stosowanej tre ś ci” zakwestionowanego zapisu. Nale ż y równie ż w omawianym kontek ś cie zwróci ć uwag ę na charakter przedsi ę biorców, którzy wynegocjowali korzystniejsze warunki umowne – s ą to duzi przedsi ę biorcy, którzy dysponuj ą niew ą tpliwie pewn ą si łą przetargow ą . Ponadto zdaniem Organu Antymonopolowego w przedmiotowym przypadku kwestii narzucania warunków umownych nie mo ż na rozpatrywa ć poprzez pryzmat sumy dzia ł a ń przedsi ę biorcy w odniesieniu do poszczególnych odbiorców. Niezb ę dna jest tu ocena ca ł okszta ł tu dzia ł a ń Spó ł ki w odniesieniu do ogó ł u odbiorców jako sposobu jej post ę powania na rynku. Ten polega natomiast na zawieraniu umów w sposób powszechny w oparciu o jednostronnie ustalone wzory umów, których warunki nie podlegaj ą negocjacjom. Maj ą c na uwadze powy ż sze, nale ż y stwierdzi ć , i ż w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z narzucaniem warunków umów kontrahentom, które wi ąż e si ę z posiadan ą przez przedsi ę biorc ę si łą rynkow ą oraz w istocie adhezyjnym charakterem zawieranych umów tj. umów, które s ą zawierane przez przyst ą pienie i w których nie przewiduje si ę indywidualnego negocjowania warunków umownych. W przypadku umów tego typu wystarczaj ą c ą przes ł ank ą dla uznania, ż e nast ę puje narzucenie ich warunków jest oferowanie ich przez dominanta w stosunkach danego rodzaju (E. Modzelewska – W ą chal, Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz, Wydawnictwo Twigger, Warszawa 2002, s. 118). Sytuacja taka ma miejsce w przedmiotowej sprawie, albowiem sposobem dzia ł ania WZC Ustro ń jest zawieranie umów w oparciu o gotowe, opracowane jednostronnie wzorce umowne. Odbiorca aprobuje zatem warunki umowy z góry arbitralnie ustalone przez przedsi ę biorc ę ; innymi s ł owy przyst ę puje do umowy bez indywidualnego negocjowania jej postanowie ń , czego nie zmienia fakt, i ż znikomy odsetek umów podlega ł negocjacjom. Przyj ę t ą przez Spó ł k ę regu łą post ę powania w kontaktach z odbiorcami us ł ug jest bowiem zawieranie umów przez przyst ą pienie, za ś przypadki gdy tre ść umów by ł a indywidualnie uzgadniana s ą incydentalne i dotycz ą przede wszystkim du ż ych klientów przedsi ę biorcy. Z okoliczno ś ci sprawy wynika zatem, ż e odbiorcy us ł ug oceniaj ą stanowisko Spó ł ki co do warunków zawieranych umów jako ostateczne i bior ą c pod uwag ę si łę rynkow ą kontrahenta jako – niepodlegaj ą ce negocjacjom. W tym za ś stanie rzeczy nale ż y uzna ć , i ż kwestionowane warunki umów s ą przez WZC Ustro ń odbiorcom us ł ug narzucane, a zatem druga przes ł anka niezb ę dna do stwierdzenia naruszenia art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy antymonopolowej zosta ł a spe ł niona. Kolejn ą przes ł ank ą niezb ę dn ą do wykazania naruszenia przez WZC Ustro ń art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy antymonopolowej, jest dowiedzenie, ż e zakwestionowany w ramach analizowanego zarzutu warunek umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków ma uci ąż liwy charakter. Za uci ąż liwy uznaje si ę ka ż dy warunek umowy oznaczaj ą cy dla jednej ze stron ci ęż ar wi ę kszy od powszechnie przyj ę tych w stosunkach danego rodzaju. Definicja ta odwo ł uje si ę do kryteriów obiektywnych – typowych relacji umownych wyst ę puj ą cych na rynku. Dokonuj ą c analizy uci ąż liwo ś ci warunków umownych nale ż y rozwa ż y ć , czy w hipotetycznej sytuacji istnienia konkurencji na danym rynku w ł a ś ciwym, a wi ę c istnienia rzeczywistej swobody zawierania umów i kszta ł towania ich tre ś ci, dominant by ł by w stanie wynegocjowa ć takie postanowienia umowne. 10 Rozpatruj ą c uci ąż liwo ść postanowienia umownego, zgodnie z którym dostawca us ł ug nie ponosi odpowiedzialno ś ci za ograniczenie lub wstrzymanie ś wiadczenia us ł ug wywo ł ane brakiem wody na uj ę ciu i przerwami w zasilaniu energetycznym urz ą dze ń wodoci ą gowych, nale ż y mie ć po pierwsze na wzgl ę dzie, i ż do umów, na podstawie których odbywa si ę dostarczanie wody i odprowadzanie ś cieków zastosowanie znajduj ą nie tylko przepisy ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę , ale tak ż e przepisy ogólne prawa cywilnego, a wi ę c ustawa Kodeks cywilny. Punktem wyj ś cia w ocenie uci ąż liwo ś ci analizowanego zapisu umownego, s ą w takim razie przepisy zawarte w art. 471 i n. Kodeksu cywilnego reguluj ą ce zasady odpowiedzialno ś ci za szkod ę spowodowan ą niewykonaniem lub nienale ż ytym wykonaniem umowy. Przepis ten stanowi, ż e d ł u ż nik zobowi ą zany jest do naprawienia szkody wynik ł ej z niewykonania lub nienale ż ytego wykonania zobowi ą zania, chyba ż e niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie zobowi ą zania jest nast ę pstwem okoliczno ś ci, za które d ł u ż nik odpowiedzialno ś ci nie ponosi . Podstawowym obowi ą zkiem dostawcy us ł ug wodoci ą gowych i kanalizacyjnych jest, stosownie do art. 5 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków, zapewnienie zdolno ś ci posiadanych urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych do realizacji dostaw wody w wymaganej ilo ś ci i pod odpowiednim ci ś nieniem oraz dostaw wody i odprowadzania ś cieków w sposób ci ą g ł y i niezawodny. Zgodnie z re ż imem odpowiedzialno ś ci kontraktowej, przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjne jest obowi ą zane naprawi ć szkod ę wynik łą z niewykonania tego zobowi ą zania, a wi ę c b ę d ą c ą nast ę pstwem przerw lub ogranicze ń w ś wiadczeniu us ł ug dostawy wody i odprowadzania ś cieków, je ż eli jest to skutkiem okoliczno ś ci, za które przedsi ę biorstwo odpowiada, innymi s ł owy takich, które przedsi ę biorstwo obci ąż aj ą . Zakres takich okoliczno ś ci obejmuje przede wszystkim dzia ł ania i zaniechania w ł asne przedsi ę biorstwa nosz ą ce znamiona winy (tzn. zachowania umy ś lne lub b ę d ą ce skutkiem niedo ł o ż enia nale ż ytej staranno ś ci). Dominant, by nie narazi ć si ę na zarzut nadu ż ywania swojej pozycji rynkowej w tre ś ci zawieranych umów nie powinien uchyla ć si ę od odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie zobowi ą zania, które mo ż e by ć skutkiem jego zawinionych zachowa ń . WZC Ustro ń w tre ś ci umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków zwalnia si ę z odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej za wstrzymanie lub ograniczenie dostawy wody i odbioru ś cieków wywo ł ane brakiem wody na uj ę ciu i przerwami w zasilaniu energetycznym urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych. Z tre ś ci przedmiotowych zapisów nie wynika, ż e zwolnienie si ę z odpowiedzialno ś ci dotyczy wy łą cznie sytuacji niezawinionych przez Spó ł k ę i niezale ż nych od niej. Brzmienie tych postanowie ń stwarza zatem przedsi ę biorcy mo ż liwo ść unikni ę cia odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej wzgl ę dem odbiorców w ka ż dym przypadku niewykonania lub nienale ż ytego wykonania zobowi ą zania z powodu obni ż enia jako ś ci ś wiadczonych us ł ug wywo ł anego brakiem wody na uj ę ciu lub przerwami w zasilaniu energetycznym urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych bez wzgl ę du na przyczyny wyst ą pienia powy ż szych zak ł óce ń . Tak wi ę c niezale ż nie od tego czy wymienione w zakwestionowanych postanowieniach umownych okoliczno ś ci b ę d ą zawinione przez WZC Ustro ń , czy te ż b ę d ą nast ę pstwem okoliczno ś ci, za które Spó ł ka nie b ę dzie ponosi ć odpowiedzialno ś ci, mo ż e ona zwolni ć si ę z odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej wobec odbiorców z tytu ł u szkód spowodowanych wstrzymaniem ś wiadczenia us ł ug lub ich ograniczeniem. Takie rozwi ą zanie kwestii odpowiedzialno ś ci dostawcy za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie umowy jest korzystniejsze od ogólnej zasady odpowiedzialno ś ci kontraktowej uj ę tej w art. 471 K.c. Zakwestionowany zapis jest wi ę c dla odbiorców zdecydowanie uci ąż liwy, gdy ż wprowadza ich w b łą d co do mo ż liwo ś ci dochodzenia od us ł ugodawcy roszcze ń odszkodowawczych w razie poniesienia szkód powsta ł ych w wyniku zawinionego przez dostawc ę niewykonania lub nienale ż ytego wykonania zobowi ą zania tj. wówczas, gdy brak wody na uj ę ciu lub przerwy w zasilaniu urz ą dze ń wodoci ą gowo – kanalizacyjnych w energi ę elektryczn ą powoduj ą ce przerwy lub ograniczenia w dostawie wody i odbiorze ś cieków b ę d ą efektem jego dzia ł a ń lub zaniecha ń . Mo ż e to mie ć miejsce np. wtedy, gdy obni ż enie jako ś ci ś wiadczonych us ł ug b ę dzie nast ę pstwem 11 zalegania przez Spó ł k ę z p ł atno ś ciami z tytu ł u dostaw energii wzgl ę dem przedsi ę biorstwa energetycznego b ą d ź niedope ł nienia obowi ą zku utrzymania nale żą cej do niej sieci lub wewn ę trznej instalacji energetycznej w nale ż ytym stanie technicznym. Podobnie, mo ż liwe s ą sytuacje, gdy dostawca us ł ug ponosi ć b ę dzie odpowiedzialno ść za przerwy lub ograniczenia w dostawie wody spowodowane brakiem wody na uj ę ciu. Jak ustalono, WZC Ustro ń eksploatuje we w ł asnym zakresie uj ę cia wodne, które – zgodnie z art. 2 pkt 14 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę – nale żą do kategorii urz ą dze ń wodoci ą gowych. Stosownie zatem do art. 5 ust. 1 w/w ustawy Spó ł ka obowi ą zana jest do nale ż ytej dba ł o ś ci o te urz ą dzenia, tak aby zapewni ć dostaw ę wody w sposób ci ą g ł y i niezawodny. Brak wody na uj ę ciu mo ż e wynika ć zatem nie tylko z przyczyn naturalnych np. suszy lub zmiany warunków hydrogeologicznych, lecz tak ż e by ć skutkiem uszkodzenia wchodz ą cych w sk ł ad uj ę cia wodnego urz ą dze ń , powsta ł ego np. w skutek ich nieprawid ł owej eksploatacji lub konserwacji. Nie ulega zatem w ą tpliwo ś ci, ż e brak wody na uj ę ciu mo ż e by ć skutkiem dzia ł a ń zawinionych przez WZC Ustro ń . W takim przypadku Spó ł ka jako w ł a ś ciciel i u ż ytkownik danego uj ę cia, ponosi odpowiedzialno ść za niew ł a ś ciw ą realizacj ę lub brak realizacji umowy na mocy art. 471 i n. kodeksu cywilnego. Maj ą c powy ż sze na uwadze za niedopuszczaln ą nale ż y uzna ć sytuacj ę , w której ca ł e ryzyko niezrealizowania umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków na skutek braku wody na uj ę ciu lub przerw w zasilaniu energetycznym urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych, obci ąż a odbiorców us ł ug. Stwierdzi ć zatem nale ż y, i ż postanowienia umowne, na mocy których WZC Ustro ń zwalnia si ę z odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej za przerwy lub ograniczenia w dostawie wody spowodowane brakiem wody na uj ę ciu i przerwami w zasilaniu energetycznym urz ą dze ń wodoci ą gowo – kanalizacyjnych maj ą uci ąż liwy charakter. Kolejn ą przes ł ank ą niezb ę dn ą do stwierdzenia naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jest wykazanie, ż e kwestionowane warunki umowne przynosz ą przedsi ę biorcy nieuzasadnione korzy ś ci. Osi ą gane przez podmiot gospodarczy stosuj ą cy praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę okre ś lon ą w w/w przepisie nieuzasadnione korzy ś ci s ą odpowiednikiem uci ąż liwych warunków umów w warunkach ekwiwalentno ś ci wzajemnych ś wiadcze ń stron umowy i oznaczaj ą sytuacj ę korzystniejsz ą od powszechnie przyj ę tych w stosunkach danego rodzaju. Nieuzasadnione korzy ś ci powinny pozostawa ć w normalnym zwi ą zku przyczynowym z narzuconymi kontrahentowi uci ąż liwymi warunkami umowy. Nieuzasadnione korzy ś ci mog ą pojawi ć si ę po stronie przedsi ę biorcy narzucaj ą cego uci ąż liwe warunki umów ju ż w chwili zawarcia umowy lub te ż w okresie pó ź niejszym, gdy zaistniej ą okoliczno ś ci przewidziane w umowie pozwalaj ą ce na wykorzystanie uci ąż liwego zapisu. Nale ż y podkre ś li ć , i ż sama mo ż liwo ść wyst ą pienia skutków praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę (w tym przypadku faktycznego osi ą gni ę cia przez WZC Ustro ń nieuzasadnionych korzy ś ci z tytu ł u realizacji uci ąż liwych warunków umownych) nie stanowi przeszkody dla stwierdzenia naruszenia art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Dla bytu praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę okre ś lonej w tym przepisie nie jest bowiem konieczne wyst ą pienie negatywnego skutku w postaci eksploatacji pozycji rynkowej w warunkach ograniczonej konkurencji. Wystarczy, ż e zaistnia ł o zagro ż enie wyst ą pienia takiego skutku. Praktyk ą ograniczaj ą c ą konkurencj ę jest ju ż bowiem sama próba osi ą gni ę cia przez przedsi ę biorc ę zajmuj ą cego pozycj ę dominuj ą c ą na rynku okre ś lonego skutku (por. E. Modzelewska – W ą chal Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz, Wyd. Twigger, Warszawa 2002, s. 97). Stanowisko takie znajduje potwierdzenie w orzecznictwie antymonopolowym, zgodnie z którym dla zaistnienia praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę istotne jest, aby skutki praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę mog ł y wyst ą pi ć na rynku (por. wyrok S ą du Antymonopolowego z dnia 23 czerwca 1999 r. sygn. akt XVII Ama 26/99). W wyroku z dnia 7 lipca 2004 r. sygn. akt XVII Ama 65/03 S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów 12 orzek ł , i ż nie jest konieczne udowodnienie faktycznego stosowania przez przedsi ę biorc ę praktyki monopolistycznej, ani te ż osi ą gni ę cia z tego tytu ł u nieuzasadnionych korzy ś ci. Z tre ś ci art. 1 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wynika bowiem, ż e jej re ż imowi podlegaj ą nie tylko praktyki ograniczaj ą ce konkurencj ę , które wywo ł a ł y b ą d ź aktualnie wywo ł uj ą skutki na terenie Polski, ale równie ż praktyki, które cho ć by tylko hipotetycznie mog ą wywo ł ywa ć takie skutki. Podobne stanowisko wyrazi ł wcze ś niej S ą d Najwy ż szy, który w wyroku z dnia 12 maja 1997 r. sygn. akt I CKN 114/97 wskaza ł , ż e istota rozpoznawanej sprawy nie sprowadza si ę do tego, czy przedsi ę biorca, któremu postawiono zarzut naruszenia ustawy antymonopolowej odnosi korzy ś ci z ca ł o ś ci prowadzonej dzia ł alno ś ci gospodarczej, lecz do tego, czy w zawieranych umowach zastrzega sobie nieuzasadnione korzy ś ci. Organ Antymonopolowy ma zatem obowi ą zek ocenia ć zachowania przedsi ę biorcy od strony skutków, jakie zachowania te mog ą nawet hipotetycznie wywo ł a ć na rynku. W okoliczno ś ciach przedmiotowej sprawy stwierdzi ć nale ż y, i ż wy łą czenie odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej WZC Ustro ń w ka ż dym przypadku pogorszenia jako ś ci ś wiadczonych us ł ug na skutek braku wody na uj ę ciu lub przerw w zasilaniu urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych w energi ę elektryczn ą jest dla niej bez w ą tpienia korzystne. Dzi ę ki temu, dostawca us ł ug nie musi liczy ć si ę z konieczno ś ci ą wyp ł acenia odszkodowania swojemu kontrahentowi w sytuacji, gdy zgodnie z ogóln ą zasad ą odpowiedzialno ś ci kontraktowej by ł by do tego zobowi ą zany. Mo ż liwo ść unikni ę cia przez Spó ł k ę odpowiedzialno ś ci za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie umowy i wyp ł aty odbiorcom ewentualnego odszkodowania uzna ć zatem nale ż y za nieuzasadnion ą korzy ść . W okoliczno ś ciach sprawy zosta ł y zatem spe ł nione wszystkie przes ł anki, o których mowa w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wymagane do uznania postawionego WZC Ustro ń zarzutu za uzasadniony. Postanowienie umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, zgodnie z którymi us ł ugodawca nie ponosi odpowiedzialno ś ci za wstrzymanie lub ograniczenie dostawy wody lub odbioru ś cieków spowodowane brakiem wody na uj ę ciu oraz przerwami w zasilaniu energetycznym urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych zosta ł o odbiorcom us ł ug narzucone, ma uci ąż liwy charakter oraz wi ąż e si ę z mo ż liwo ś ci ą uzyskania przez WZC Ustro ń nieuzasadnionych korzy ś ci. Nale ż y podkre ś li ć , ż e ca ł kowicie zbie ż ne z powy ż szym stanowisko zaj ął S ą d Apelacyjny, który w wyroku z dnia 9 pa ź dziernika 2006 r. sygn. akt VI ACa 196/06 S ą d uzna ł , ż e praktyka hurtowego dostawcy wody polegaj ą ca na narzucaniu odbiorcom warunków umów o dostarczanie wody o tre ś ci to ż samej z tre ś ci ą postanowie ń zakwestionowanych w ramach analizowanego zarzutu stanowi przejaw nadu ż ycia pozycji dominuj ą cej w rozumieniu art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy antymonopolowej. Z uwagi na powy ż sze nale ż a ł o orzec jak w punkcie I.1. sentencji niniejszej decyzji. I.2. W niniejszym post ę powaniu antymonopolowym Wodoci ą gom Ziemi Cieszy ń skiej Sp. z o.o. z siedzib ą w Ustroniu postawiono w dalszej kolejno ś ci zarzut nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym polegaj ą cego na narzucaniu odbiorcom us ł ug uci ąż liwych i przynosz ą cych nieuzasadnione korzy ś ci warunków umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków poprzez pos ł ugiwanie si ę w ich tre ś ci postanowieniem, zgodnie z którym w razie dostarczenia wody o pogorszonej jako ś ci odbiorca mo ż e domaga ć si ę od Spó ł ki obni ż enia nale ż no ś ci za pobran ą wod ę w stosunku do nale ż no ś ci obliczonej w oparciu o stawki op ł at okre ś lone w taryfie, które to obni ż enie stanowi ć b ę dzie do 10% nale ż no ś ci za wod ę dostarczon ą w okresie trwania zak ł ócenia, okre ś lon ą proporcjonalnie do okresu rozliczenia nale ż no ś ci, co stanowi ć mo ż e naruszenie art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Dla stwierdzenia stosowania przez WZC Ustro ń praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę okre ś lonej w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zachodzi konieczno ść wykazania spe ł nienia przez tego przedsi ę biorc ę czterech przes ł anek wynikaj ą cych bezpo ś rednio z tre ś ci w/w przepisu, a mianowicie dowiedzenie, i ż : 13 − przedsi ę biorca zajmuje na rynku pozycj ę dominuj ą c ą , − przedsi ę biorca narzuca okre ś lone warunki umów, − maj ą one uci ąż liwy charakter, − przynosz ą narzucaj ą cemu je przedsi ę biorcy nieuzasadnione korzy ś ci. Jak wykazano powy ż ej WZC Ustro ń zajmuje pozycj ę monopolisty naturalnego na rynku dostaw wody obejmuj ą cym swoim zasi ę giem obszar gmin Cieszyn, Ustro ń , Skoczów, Wis ł a, Goleszów, Ha ż lach, D ę bowiec, Strumie ń i Chybie oraz na rynku odprowadzania ś cieków na terenie gmin Wis ł a, Ustro ń i Strumie ń . Dowiedziono równie ż , i ż w okoliczno ś ciach niniejszej sprawy dosz ł o do narzucenia przez przedsi ę biorc ę odbiorcom us ł ug warunków umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków. Dla stwierdzenia naruszenia zakazu okre ś lonego w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy antymonopolowej konieczne jest zatem wykazanie, ż e kwestionowany warunek umowny ma uci ąż liwy charakter i przynosi przedsi ę biorcy nieuzasadnione korzy ś ci. Analizuj ą c uci ąż liwo ść przedmiotowego zapisu, nale ż y po pierwsze podnie ść , ż e dostarczana przez dostawc ę us ł ug wodoci ą gowych i kanalizacyjnych woda jest normalnym towarem, który powinien mie ć odpowiedni ą jako ść tak, aby nie zosta ł a naruszona zasada ekwiwalentno ś ci ś wiadcze ń , zgodnie z któr ą odbiorcy us ł ug powinni wnosi ć op ł aty wy łą cznie za to, co jest przedmiotem umowy. Art. 5 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę nak ł ada obowi ą zek dostarczania wody w wymaganej ilo ś ci pod odpowiednim ci ś nieniem w sposób ci ą g ł y i niezawodny. Us ł ugodawca zobowi ą zany jest zatem zapewni ć dostaw ę wody pod ci ś nieniem okre ś lonym w warunkach przy łą czenia nieruchomo ś ci do sieci i o parametrach zgodnych z zgodnych z obowi ą zuj ą cymi przepisami dotycz ą cymi jako ś ci wody przeznaczonej do spo ż ycia przez ludzi. W przypadku za ś dostarczania wody o jako ś ci nie odpowiadaj ą cej wymogom okre ś lonym w umowie i przepisach prawa oraz za ł o ż eniom kalkulacyjnym stanowi ą cym baz ę dla ustalenia op ł aty za wod ę , nie ma podstaw prawnych dla domagania si ę przez przedsi ę biorc ę op ł aty odpowiadaj ą cej dostawom spe ł niaj ą cym wymagane, a nie zachowane kryteria jako ś ciowe. St ą d konieczno ść zawarcia w umowie odpowiednich zapisów przewiduj ą cych mo ż liwo ść obni ż enia nale ż no ś ci z tytu ł u dostaw wody o pogorszonej jako ś ci i nieodpowiednim ci ś nieniu gwarantuj ą cych udzielenie upustu w wysoko ś ci adekwatnej do zaistnia ł ych okoliczno ś ci z zachowaniem wspomnianej zasady ekwiwalentno ś ci ś wiadcze ń . W przypadku dostaw wody o pogorszonej jako ś ci, nale ż no ść za us ł ug ę powinna zosta ć obni ż ona proporcjonalnie do warto ś ci zu ż ytej wody z uwzgl ę dnieniem ró ż nicy pomi ę dzy jako ś ci ą wody, do dostarczania której przedsi ę biorstwo jest zobowi ą zane a jako ś ci ą wody faktycznie dostarczanej. Odbiorca nie powinien by ć bowiem zobligowany do ponoszenia kosztów us ł ugi, która nie zosta ł a na jego rzecz wykonana; innymi s ł owy nie powinien by ć zobowi ą zany do uiszczenia zap ł aty za wod ę z ł ej jako ś ci w takiej wysoko ś ci, jak ą musia ł by ui ś ci ć w przypadku dostarczenia wody spe ł niaj ą cej normy jako ś ciowe. Warto ść , o jak ą nale ż no ść za wod ę z ł ej jako ś ci powinna zosta ć obni ż ona winna zatem uwzgl ę dnia ć stopie ń jej zanieczyszczenia determinuj ą cy mo ż liwo ść wykorzystania wody na okre ś lone cele, a tak ż e faktyczn ą ilo ść zu ż ytej przez odbiorc ę us ł ug wody. W przedmiotowym przypadku, w razie dostarczenia wody o nieodpowiedniej jako ś ci, nale ż no ść za wod ę mo ż e zosta ć obni ż ona o maksymalnie 10%. Wysoko ść ta nie zosta ł a uzale ż niona od stopnia odbiegania jako ś ci wody od parametrów okre ś lonych w umowie. W zwi ą zku z tym mo ż e doj ść do sytuacji, w której nast ą pi udzielenie upustu w wysoko ś ci odpowiadaj ą cej 10% nale ż no ś ci, lecz jako ść zu ż ytej przez odbiorc ę wody przemawia ł yby za podwy ż szeniem wielko ś ci upustu. Okoliczno ść , i ż na podstawie zakwestionowanego zapisu umownego Spó ł ka mo ż e ogranicza ć swoj ą odpowiedzialno ść finansow ą wzgl ę dem odbiorcy w przypadku, gdy ś wiadczy us ł ugi o obni ż onej jako ś ci stanowi o uci ąż liwo ś ci przyj ę tego w umowie sposobu ustalania wielko ś ci bonifikaty. Jak ju ż podniesiono, prawo odbiorcy do domagania si ę upustu jako ś ciowego stanowi o istocie istniej ą cej w prawie cywilnym zasady ekwiwalentno ś ci ś wiadcze ń , z której wynika, i ż zap ł ata przys ł uguje przedsi ę biorcy proporcjonalnie do jako ś ci i ilo ś ci dostarczanej us ł ugi. Upust stanowi wi ę c „dope ł nienie niepe ł nego ś wiadczenia dostawcy 14 poprzez odpowiednie obni ż enie warto ś ci ś wiadczenia pieni ęż nego w celu przywrócenia ekwiwalentno ś ci ś wiadcze ń stron w umowie wzajemnej” (wyrok S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Antymonopolowego z dnia 11 marca 2002r. sygn. akt XVII Ama 52/01). To wzgl ą d na zachowanie wymogu ekwiwalentno ś ci wzajemnych ś wiadcze ń przemawia za dopuszczeniem stosownego do okoliczno ś ci obni ż enia op ł at, kwota upustów powinna za ś , jak ju ż podniesiono, uwzgl ę dnia ć istniej ą ce okoliczno ś ci. Oznacza to, ż e powinna by ć adekwatna do stopnia odbiegania jako ś ci wody od obowi ą zuj ą cych norm i wspó ł mierna do stopnia mo ż liwo ś ci jej wykorzystania. Okre ś lenie przez dostawc ę z góry maksymalnego wska ź nika upustów nie czyni powy ż szemu zado ść , a tym samym narusza zasad ę ekwiwalentno ś ci ś wiadcze ń (tak wyrok S ą du Antymonopolowego z dnia 14 czerwca 1995r. sygn. akt XVII Amr 8/95). W zwi ą zku z powy ż szym stosowanie w umowach postanowienia w sposób arbitralny okre ś laj ą cego górn ą granic ę upustu na poziomie nie przekraczaj ą cym 10% nale ż no ś ci za wod ę , ma w ocenie Organu Antymonopolowego uci ąż liwy charakter. Osi ą gane przez podmiot gospodarczy stosuj ą cy praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę nieuzasadnione korzy ś ci s ą odpowiednikiem uci ąż liwych warunków umów narzuconych kontrahentom w relacjach ekwiwalentno ś ci wzajemnych ś wiadcze ń uczestników umowy i oznaczaj ą sytuacj ę korzystniejsz ą od powszechnie przyj ę tych w stosunkach danego rodzaju. Nieuzasadniona korzy ść odnoszona przez WZC Ustro ń w przedmiotowym przypadku wynika z mo ż liwo ś ci pobierania op ł at za wod ę o pogorszonej jako ś ci w wysoko ś ci ustalonej dla dostaw wody spe ł niaj ą cej wymogi jako ś ciowe, a wi ę c z naruszeniem wspomnianej zasady ekwiwalentno ś ci ś wiadcze ń stron umowy. Uwzgl ę dniono wprawdzie w umowach mo ż liwo ść obni ż enia nale ż no ś ci z tytu ł u dostaw wody o pogorszonej b ą d ź nieodpowiedniej jako ś ci, jednak ż e na jednostronnie i beznegocjacyjnie okre ś lonym maksymalnym poziomie 10% ceny dostarczonej wody. W sytuacji, gdy ten akurat poziom nie b ę dzie adekwatny do jako ś ci i ilo ś ci dostarczonej wody, a wi ę c nieekwiwalentny do stopnia mo ż liwo ś ci jej wykorzystania ze wzgl ę du na z łą jako ść b ą d ź brak mo ż liwo ś ci jakiegokolwiek wykorzystania, przedsi ę biorstwo mo ż e uzyska ć dodatkow ą korzy ść . Umowne u ł o ż enie stosunków mi ę dzy stronami w zakresie ustalania upustów jako ś ciowych winno uwzgl ę dnia ć zatem sygnalizowane wcze ś niej okoliczno ś ci, tak ż eby system upustów zapewnia ł bie żą c ą ekwiwalentno ść wzajemnych ś wiadcze ń . Jak wskazano we wcze ś niejszej cz ęś ci decyzji dla stwierdzenia praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę nie jest konieczne, aby przedsi ę biorca zajmuj ą cy na rynku pozycj ę dominuj ą c ą faktycznie uzyskiwa ł nieuzasadnione korzy ś ci z tytu ł u uci ąż liwych warunków umów. Wystarczaj ą ca jest ju ż sama mo ż liwo ść wyst ą pienia na rynku skutków praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę . Dla stwierdzenia naruszenia art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy antymonopolowej istotne jest nie to, czy przedsi ę biorca rzeczywi ś cie osi ą ga korzy ś ci kosztem s ł abszych kontrahentów, ale to, czy w tre ś ci umowy takie korzy ś ci sobie zastrzega. Nieuzasadnione korzy ś ci mog ą bowiem pojawi ć si ę po stronie przedsi ę biorcy narzucaj ą cego uci ąż liwe warunki umów ju ż w chwili zawarcia umowy lub te ż w okresie pó ź niejszym, gdy zaistniej ą okoliczno ś ci przewidziane w umowie pozwalaj ą ce na wykorzystanie uci ąż liwego zapisu. Maj ą c powy ż sze na uwadze uzna ć nale ż y, ż e narzucanie przez WZC Ustro ń odbiorcom us ł ug postanowienia umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, w my ś l którego w razie dostarczenia wody o pogorszonej jako ś ci us ł ugobiorca mo ż e domaga ć si ę obni ż enia nale ż no ś ci za pobran ą wod ę w stosunku do nale ż no ś ci obliczonej w oparciu o stawki op ł at okre ś lone w taryfie, stanowi ą cego do 10% nale ż no ś ci za wod ę dostarczon ą w okresie trwania zak ł ócenia, której warto ść ustala si ę proporcjonalnie do warto ś ci wody pobranej w okresie rozliczenia nale ż no ś ci narusza zakaz, o którym mowa w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Przedmiotowy zapis ma bowiem uci ąż liwy charakter i wi ąż e si ę z mo ż liwo ś ci ą osi ą gni ę cia nieuzasadnionych korzy ś ci przez przedsi ę biorc ę . St ą d nale ż a ł o orzec jak w punkcie I.2. sentencji niniejszej decyzji. 15 I.3. Kolejn ą praktyk ą ograniczaj ą c ą konkurencj ę , której stosowanie zarzucono Wodoci ą gom Ziemi Cieszy ń skiej Sp. z o.o. w niniejszym post ę powaniu jest nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym polegaj ą ce na narzucaniu odbiorcom us ł ug uci ąż liwych i przynosz ą cych nieuzasadnione korzy ś ci warunków umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków poprzez zamieszczenie w ich tre ś ci postanowienia, zgodnie z którym w przypadku uszkodzenia wodomierza z przyczyn le żą cych po stronie odbiorcy oraz w przypadku niewykonania przez odbiorc ę obowi ą zku natychmiastowego powiadomienia Spó ł ki o stwierdzeniu zerwania plomby wodomierza, jego os ł on, uszkodzenia wodomierza, zerwania plomby urz ą dzenia pomiarowego, ich przemieszczenia lub zaboru, ilo ść pobranej wody nalicza si ę odpowiednio do ilo ś ci, jaka mog ł a pop ł yn ąć pe ł nym przekrojem rury przy łą cza wodoci ą gowego z dniem od ostatniego odczytu wodomierza, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Dla stwierdzenia praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę b ę d ą cej przedmiotem powy ż szego zarzutu niezb ę dne jest wykazanie spe ł nienia przez WZC Ustro ń czterech przes ł anek wynikaj ą cych bezpo ś rednio z art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Niezb ę dne jest ustalenie, i ż : - przedsi ę biorca zajmuje na rynku pozycj ę dominuj ą c ą , - przedsi ę biorca narzuca okre ś lone warunki umów, - maj ą one uci ąż liwy charakter, - przynosz ą narzucaj ą cemu je przedsi ę biorcy nieuzasadnione korzy ś ci. We wcze ś niejszej cz ęś ci decyzji wykazano, ż e WZC Ustro ń zajmuje pozycj ę dominuj ą c ą na lokalnym rynku zaopatrzenia w wod ę obejmuj ą cym obszar gmin Cieszyn, Ustro ń , Skoczów, Wis ł a, Goleszów, Ha ż lach, D ę bowiec, Strumie ń i Chybie oraz na lokalnym rynku odprowadzania ś cieków obejmuj ą cym gminy Wis ł a, Ustro ń i Strumie ń . Dowiedziono równie ż , i ż przedsi ę biorca narzuca kwestionowane w niniejszej decyzji warunki umów swoim kontrahentom. Dla stwierdzenia naruszenia zakazu okre ś lonego w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy antymonopolowej konieczne jest zatem wykazanie, ż e rozpatrywany warunek umowny ma uci ąż liwy charakter i przynosi przedsi ę biorcy nieuzasadnione korzy ś ci. W zakwestionowanym w ramach analizowanego zarzutu warunku umownym, WZC Ustro ń okre ś li ł o sposób naliczania nale ż no ś ci za pobran ą wod ę wzgl ę dem odbiorców, z których winy dosz ł o do uszkodzenia wodomierza oraz którzy zaniechali natychmiastowego powiadomienia Spó ł ki o zerwaniu plomby wodomierza, jego os ł on, uszkodzeniu wodomierza, zerwaniu plomby urz ą dzenia pomiarowego, ich przemieszczeniu lub zaborze, przyznaj ą c sobie prawo do ustalenia nale ż no ś ci za pobran ą wod ę odpowiednio do ilo ś ci, która mog ł a przep ł yn ąć pe ł nym przekrojem rury przy łą cza wodoci ą gowego w okresie od ostatniego odczytu wodomierza. W ten sposób przedsi ę biorca arbitralnie uregulowa ł zasady ustalania ilo ś ci wody b ę d ą cej podstaw ą rozliczenia w wypadku zaistnienia opisanych powy ż ej sytuacji. Jednocze ś nie okre ś lono t ę ilo ść na maksymalnym mo ż liwym poziomie – w oderwaniu od faktycznego zu ż ycia wody i wysoko ś ci rzeczywi ś cie poniesionej szkody b ę d ą cej skutkiem niedotrzymania warunków umowy przez us ł ugobiorc ę , co zdaniem Organu Antymonopolowego ś wiadczy o uci ąż liwo ś ci rozpatrywanego postanowienia umownego. Oceniaj ą c, czy zawarty w w/w postanowieniu umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków sposób rozliczania odbiorców ma uci ąż liwy charakter zwa ż y ć po pierwsze nale ż y, i ż ani ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków, ani rozporz ą dzenia wykonawcze do tej ustawy nie reguluj ą sposobu rozlicze ń w razie zaistnienia zdarze ń opisanych w zakwestionowanym postanowieniu umownym. W opinii Organu Antymonopolowego, dostawca us ł ug powinien w takich sytuacjach ka ż dorazowo udowodni ć wysoko ść poniesionej szkody i dochodzi ć jej naprawienia przez odbiorc ę na zasadach ogólnych wynikaj ą cych z Kodeksu Cywilnego. Wymienione w umowie zachowania odbiorcy us ł ug, które na podstawie umowy skutkowa ć mog ą obci ąż eniem go kosztami us ł ugi za dostarczenie wody, która mog ł a pop ł yn ąć pe ł nym przekrojem rury przy łą cza wodoci ą gowego z dniem od ostatniego 16 odczytu wodomierza, powinny by ć rozpatrywane na gruncie przepisów Kodeksu cywilnego, w oparciu o zasady odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez sprawc ę z w ł asnej winy b ą d ź odpowiedzialno ś ci za szkod ę z tytu ł u niewykonania lub nienale ż ytego wykonania zobowi ą zania. Mog ą one by ć kwalifikowane jako czyny bezprawne stanowi ą ce przes ł ank ę do dochodzenia roszcze ń z tytu ł u odpowiedzialno ś ci deliktowej b ą d ź jako nienale ż yte wykonanie zobowi ą zania b ę d ą ce podstaw ą do dochodzenia przez dostawc ę roszcze ń z tytu ł u odpowiedzialno ś ci kontraktowej. Zastosowanie powinien zatem znale źć tutaj art. 415 kodeksu cywilnego, zgodnie z którym Kto z winy swej wyrz ą dzi ł drugiemu szkod ę zobowi ą zany jest do jej naprawienia lub art. 471 k.c., który stanowi, ż e D ł u ż nik obowi ą zany jest do naprawienia szkody wynik ł ej z niewykonania lub nienale ż ytego wykonania zobowi ą zania, chyba ż e niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie zobowi ą zania jest nast ę pstwem okoliczno ś ci, za które d ł u ż nik odpowiedzialno ś ci nie ponosi. Z brzmienia powy ż szych przepisów w zestawieniu z art. 6 k.c. wynika, ż e ci ęż ar dowodu co do wykazania przes ł anek odpowiedzialno ś ci za wyrz ą dzon ą dzia ł aniem us ł ugobiorcy szkod ę , obci ąż a poszkodowanego. W opisanych sytuacjach WZC Ustro ń powinno wykaza ć zatem, ż e ponios ł o szkod ę z tytu ł u zawinionych dzia ł a ń lub zaniecha ń odbiorcy, wykaza ć wysoko ść tej szkody oraz wykaza ć istnienie zwi ą zku przyczynowego pomi ę dzy szkod ą a zawinionym zachowaniem us ł ugobiorcy. Rozpatrywane postanowienia umowne zwalniaj ą us ł ugodawc ę z tego obowi ą zku, co stawia go w sytuacji uprzywilejowanej w stosunku do kontrahentów – odbiorców us ł ug, co do których domniemanie, i ż zagospodarowali wod ę w ilo ś ci wskazanej w umowie jest za racjonalnego punktu widzenia wysoce nieprawdopodobne. Tak wi ę c w przypadku uszkodzenia wodomierza z przyczyn le żą cych po stronie odbiorcy oraz w przypadku niewykonania przez odbiorc ę obowi ą zku natychmiastowego powiadomienia Spó ł ki o stwierdzeniu zerwania plomby wodomierza, jego os ł on, uszkodzenia wodomierza, zerwania plomby urz ą dzenia pomiarowego, ich przemieszczenia lub zaboru, WZC Ustro ń mo ż e dochodzi ć od us ł ugobiorców, na drodze roszczenia cywilnoprawnego, naprawienia poniesionej szkody (je ż eli wyka ż e, ż e zaistnia ł y wszystkie przes ł anki odpowiedzialno ś ci deliktowej b ą d ź kontraktowej). Jej pokrycie mo ż e wi ą za ć si ę na przyk ł ad z zap ł at ą za napraw ę uszkodzonego wodomierza b ą d ź za zabudowanie nowego wodomierza i jego legalizacj ę . W ramach realizacji roszcze ń odszkodowawczych dostawca mo ż e tak ż e dochodzi ć uiszczenia przez odbiorc ę zap ł aty za wod ę pobran ą w okresie od ostatniego odczytu wodomierza. Maksymalna ilo ść pobranej wody, za któr ą zap ł aty mo ż e żą da ć dostawca w ramach odszkodowania, mo ż e by ć w istocie równa ilo ś ci wody, która mog ł a przep ł yn ąć pe ł nym przekrojem rury przy łą cza wodoci ą gowego od ostatniego odczytu wodomierza. To w gestii przedsi ę biorcy le ż y jednak udowodnienie, i ż taki w ł a ś nie by ł faktyczny lub domniemany pobór wody. Nic nie stoi na przeszkodzie, aby w tre ś ci umowy znalaz ł si ę zapis przewiduj ą cy, i ż w przypadku wyst ą pienia sytuacji okre ś lonych w analizowanych postanowieniach umownych Spó ł ka dochodzi ć b ę dzie odszkodowania do maksymalnej wysoko ś ci nale ż no ś ci za pobran ą wod ę odpowiadaj ą cej ilo ś ci, jaka mog ł a pop ł yn ąć pe ł nym przekrojem rury przy łą cza wodoci ą gowego, jednak ż e taki sposób rozliczania nie mo ż e stanowi ć przyj ę tej w umowie podstawy do naliczania nale ż no ś ci i ogólnie obowi ą zuj ą cej regu ł y. Maj ą c powy ż sze na uwadze, Organ Antymonopolowy uzna ł , i ż analizowany w ramach rozpatrywanego zarzutu warunek umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków ma uci ąż liwy charakter. Aby stwierdzi ć , ż e przedsi ę biorca stosuje praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę okre ś lon ą w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, nale ż y w dalszej kolejno ś ci wykaza ć , i ż osi ą ga z tytu ł u uci ąż liwych warunków umów nieuzasadnione korzy ś ci. Nieuzasadnione korzy ś ci osiane przez podmiot gospodarczy stosuj ą cy w/w praktyk ę s ą odpowiednikiem uci ąż liwych warunków umów w warunkach ekwiwalentno ś ci wzajemnych ś wiadcze ń stron umowy i oznaczaj ą sytuacj ę korzystniejsz ą od powszechnie przyj ę tych w stosunkach danego rodzaju. Nieuzasadnione korzy ś ci osi ą gane przez WZC Ustro ń w analizowanej sytuacji polegaj ą na mo ż liwo ś ci obci ąż enia odbiorców us ł ug kosztami us ł ugi, która nie zosta ł a na ich rzecz 17 wykonana, co jest bezpo ś redni ą konsekwencj ą narzucenia w tre ś ci umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków zakwestionowanych w punkcie I.3. niniejszej decyzji zasad rozlicze ń . Dopuszczenie, na podstawie umowy, mo ż liwo ś ci przyj ę cia przez dostawc ę za ł o ż enia, ż e w przypadku uszkodzenia wodomierza z przyczyn le żą cych po stronie odbiorcy oraz w przypadku niewykonania przez odbiorc ę obowi ą zku natychmiastowego powiadomienia Spó ł ki o stwierdzeniu zerwania plomby wodomierza, jego os ł on, uszkodzenia wodomierza, zerwania plomby urz ą dzenia pomiarowego, ich przemieszczenia lub zaboru ka ż dorazowo nast ę puje nieprzerwany, ca ł odobowy pobór wody mo ż e prowadzi ć do nieuzasadnionego wzbogacenia dostawcy us ł ug z tytu ł u zastrze ż enia zap ł aty za pobran ą wod ę w ilo ś ci, jaka mog ł a pop ł yn ąć pe ł nym przekrojem rury przy łą cza wodoci ą gowego w okresie od ostatniego odczytu wodomierza. Dzi ę ki spornym postanowieniom umownym przedsi ę biorca ma ponadto mo ż liwo ść zwolnienia si ę z obowi ą zku udowodnienia, jaki by ł rzeczywisty lub domniemany pobór wody w okresie od ostatniego odczytu wodomierza do czasu usuni ę cia nieprawid ł owo ś ci. Unikni ę cie kosztów i wysi ł ków zwi ą zanych z wykazaniem wysoko ś ci poniesionej szkody równie ż mo ż e by ć dla WZC Ustro ń ź ród ł em dodatkowych korzy ś ci, których osi ą gni ę cie jest rezultatem zastosowania zakwestionowanego przez Organ Antymonopolowy uci ąż liwego warunku umowy. Bez znaczenia w niniejszej sprawie jest fakt, ż e przedsi ę biorca w rzeczywisto ś ci nie osi ą ga ł korzy ś ci wynikaj ą cych z przedmiotowego postanowienia umownego. Jak ju ż podniesiono we wcze ś niejszej cz ęś ci decyzji dla bytu praktyki ograniczaj ą cej konkurencje zdefiniowanej w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wystarczaj ą ca jest ju ż hipotetyczna mo ż liwo ść osi ą gni ę cia takich korzy ś ci przez przedsi ę biorc ę zajmuj ą cego na rynku pozycj ę dominuj ą c ą . Nieuzasadnione korzy ś ci mog ą bowiem pojawi ć si ę po stronie przedsi ę biorcy narzucaj ą cego uci ąż liwe warunki umów ju ż w chwili zawarcia umowy lub te ż w okresie pó ź niejszym, gdy zaistniej ą okoliczno ś ci przewidziane w umowie pozwalaj ą ce na wykorzystanie uci ąż liwego zapisu. W okoliczno ś ciach niniejszej sprawy, w odniesieniu do omawianego zarzutu nadu ż ywania przez WZC Ustro ń pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym zosta ł y spe ł nione wszystkie przes ł anki niezb ę dne do stwierdzenia praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę okre ś lonej w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Ma uci ąż liwy charakter i wi ąż e si ę z mo ż liwo ś ci ą uzyskania przez dostawc ę us ł ug nieuzasadnionych korzy ś ci, narzucony odbiorcom us ł ug warunek umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków przewiduj ą cy, i ż w przypadku uszkodzenia wodomierza z przyczyn le żą cych po stronie odbiorcy oraz w przypadku niewykonania przez odbiorc ę obowi ą zku natychmiastowego powiadomienia Spó ł ki o stwierdzeniu zerwania plomby wodomierza, jego os ł on, uszkodzenia wodomierza, zerwania plomby urz ą dzenia pomiarowego, ich przemieszczenia lub zaboru, ilo ść pobranej wody nalicza si ę odpowiednio do ilo ś ci, jaka mog ł a pop ł yn ąć pe ł nym przekrojem rury przy łą cza wodoci ą gowego z dniem od ostatniego odczytu wodomierza. W zwi ą zku powy ż szym nale ż a ł o orzec jak w punkcie I.3. sentencji niniejszej decyzji. II. Zgodnie z tre ś ci ą art. 101 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, je ż eli przedsi ę biorca dopu ś ci ł si ę naruszenia zakazu okre ś lonego w art. 8, Organ Antymonopolowy mo ż e na ł o ż y ć w drodze decyzji kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci nie wi ę kszej ni ż 10% przychodu osi ą gni ę tego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary. W punkcie I sentencji niniejszej decyzji uznano za ograniczaj ą ce konkurencj ę i naruszaj ą ce zakaz, o którym mowa w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów praktyki Wodoci ą gów Ziemi Cieszy ń skiej Sp. z o.o. z siedzib ą w Ustroniu polegaj ą ce na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków poprzez narzucanie odbiorcom uci ąż liwych i przynosz ą cych nieuzasadnione korzy ś ci warunków umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków. Organ Antymonopolowy uzna ł zasadno ść trzech postawionych przedsi ę biorcy zarzutów. 18 WZC Ustro ń w 2005 roku osi ą gn ęł o przychód w wysoko ś ci 27 084 940,28 PLN. 10% tej kwoty, a wi ę c maksymalna kara, jaka mo ż e zosta ć na ł o ż ona na przedsi ę biorc ę zgodnie z art. 101 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wynosi 2 708 494, 03 PLN. Kryteria brane pod uwag ę przy ustalaniu kary pieni ęż nej na podstawie art. 101 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ustalone zosta ł y w art. 104 w/w ustawy, zgodnie z którym przy ustalaniu kary nale ż y bra ć pod uwag ę okres, stopie ń i okoliczno ś ci uprzedniego naruszenia przepisów ustawy antymonopolowej. Wysoko ść na ł o ż onej kary powinna spe ł nia ć funkcj ę prewencyjn ą , tj. zapobiega ć w przysz ł o ś ci naruszeniom przepisów ustawy antymonopolowej, a tak ż e represyjn ą , tzn. stanowi ć reperkusj ę za ich naruszenie. W zale ż no ś ci od stopnia naruszenia przepisów ustawy, ustala si ę funkcj ę prewencyjn ą lub represyjn ą za wiod ą c ą . Ustalaj ą c wymiar kary pieni ęż nej Organ Antymonopolowy wzi ął pod uwag ę , i ż stosowane przez WZC Ustro ń praktyki ograniczaj ą ce konkurencj ę maj ą charakter eksploatacyjny; polegaj ą na wykorzystaniu posiadanej silnej pozycji rynkowej kosztem s ł abszych uczestników rynku, w efekcie czego zagro ż ony jest interes publicznoprawny. Niedozwolone dzia ł ania stosowane przez przedsi ę biorc ę wymierzone s ą we wszystkich kontrahentów, z którymi Spó ł ka zawar ł a umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków na podstawie wzorców umownych aktualnie stosowanych w obrocie gospodarczym. Nie bez znaczenia pozostaje równie ż okoliczno ść , i ż cz ęść odbiorców Spó ł ki stanowi ą konsumenci, którzy nale żą do najs ł abszych uczestników obrotu gospodarczego. Wp ł yw na wysoko ść kary pieni ęż nej ma równie ż d ł ugotrwa ł o ść stwierdzonych narusze ń , tj. blisko 4 – letni okres stosowania niedozwolonych praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę , a tak ż e fakt, i ż nie zosta ł y one zaniechanie. Miarkuj ą c kar ę Organ Antymonopolowy uwzgl ę dni ł tak ż e okoliczno ś ci ł agodz ą ce, w tym wyja ś nienia WZC Ustro ń wskazuj ą ce na to, ż e naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie by ł o z jego strony dzia ł aniem ś wiadomym i zamierzonym. Wzi ę to ponadto pod uwag ę , ż e WZC Ustro ń dopu ś ci ł o si ę naruszenia przepisów ustawy antymonopolowej po raz pierwszy, a tak ż e zwa ż ono, i ż do Organu Antymonopolowego nie wp ł yn ęł y ż adne skargi odbiorców ś wiadczonych przez przedsi ę biorc ę us ł ug w zwi ą zku z realizacj ą zakwestionowanych w niniejszej decyzji warunków umów. Przy ustalaniu wymiaru kary pieni ęż nej uwzgl ę dniono równie ż okoliczno ść , i ż stwierdzone praktyki ograniczaj ą ce konkurencj ę mia ł y ograniczony terytorialnie zasi ę g oddzia ł ywania i nie spowodowa ł y na rynku nieodwracalnych b ą d ź trudnych do usuni ę cia skutków dla konkurencji. Na wysoko ść kary wp ł ywa równie ż to, i ż kwestionowane zachowania nie wi ą za ł y si ę z wyrz ą dzeniem przez Spó ł k ę szkód swoim kontrahentom i nie osi ą gn ęł a ona z tytu ł u stwierdzonych praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę wymiernych korzy ś ci finansowych. Czynnikiem ł agodz ą co wp ł ywaj ą cym na wysoko ść kary jest tak ż e okoliczno ść , i ż WZC Ustro ń nie utrudnia ł o Organowi Antymonopolowemu prowadzenia post ę powania antymonopolowego dostarczaj ą c dokumentów i wyja ś nie ń istotnych dla rozstrzygni ę cia sprawy. W zwi ą zku z powy ż szym ustalono wysoko ść kary na kwot ę 10 000 PLN (s ł ownie z ł otych: dziesi ęć tysi ę cy). W ocenie Organu Antymonopolowego wymierzona kara w wysoko ś ci oko ł o 0,037% przychodu osi ą gni ę tego przez WZC Ustro ń w 2005 r. i stanowi ą ca oko ł o 0,37% maksymalnego wymiaru kary przewidzianego w art. 101 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest adekwatna do stopnia naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i wspó ł mierna do mo ż liwo ś ci finansowych Spó ł ki. Organ Antymonopolowy, kieruj ą c si ę potrzeb ą przeciwdzia ł ania stosowaniu praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę na rynku uzna ł , ż e orzeczona kara powinna spe ł nia ć przede wszystkim funkcj ę prewencyjn ą i dyscyplinuj ą c ą tak, aby zapobiec w przysz ł o ś ci naruszeniom przez WZC Ustro ń przepisów ustawy antymonopolowej. Wobec powy ż szego orzeczono jak w pkt II sentencji decyzji. 19 Zgodnie z art. 105 ust. 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów kar ę pieni ęż n ą nale ż y ui ś ci ć w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000. III. Stosownie do art. 72 ustawy antymonopolowej, je ż eli post ę powanie zosta ł o wszcz ę te z urz ę du i w jego wyniku Prezes Urz ę du stwierdzi ł naruszenie przepisów w/w ustawy, przedsi ę biorca, który dopu ś ci ł si ę tego naruszenia, zobowi ą zany jest ponie ść koszty post ę powania. Zgodnie z art. 75 ustawy antymonopolowej, Organ Antymonopolowy rozstrzyga o kosztach, w drodze postanowienia, które mo ż e by ć zamieszczone w decyzji ko ń cz ą cej post ę powanie. Post ę powanie antymonopolowe przeciwko Wodoci ą gom Ziemi Cieszy ń skiej Sp. z o.o. z siedzib ą w Ustroniu zosta ł o wszcz ę te z urz ę du. Na podstawie ustale ń dokonanych w trakcie post ę powania Organ Antymonopolowy w punkcie I decyzji stwierdzi ł naruszenie przepisów ustawy antymonopolowej uznaj ą c zasadno ść trzech postawionych przedsi ę biorcy zarzutów. Kosztami niniejszego post ę powania s ą dla Organu Antymonopolowego wydatki w wysoko ś ci 83 PLN zwi ą zane z korespondencj ą ze skar ż onym przedsi ę biorc ą . W zwi ą zku z tym postanowiono obci ąż y ć WZC Ustro ń kosztami post ę powania w wysoko ś ci 83 PLN (s ł ownie z ł otych: osiemdziesi ą t trzy). Wobec powy ż szego orzeczono jak w punkcie III sentencji decyzji. Koszty niniejszego post ę powania przedsi ę biorca obowi ą zany jest wp ł aci ć na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie: NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000. Na postanowienie o kosztach zawarte w punkcie III niniejszej decyzji, na podstawie art. 78 ust. 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 1 pkt 2 Kodeksu post ę powania cywilnego przys ł uguje za ż alenie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach w terminie tygodnia od dnia dor ę czenia. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 Kodeksu post ę powania cywilnego – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od daty jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach. DYREKTOR DELEGATURY URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW W KATOWICACH Alicja Kral 20