RŁO-29/2006

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA UOKIK w Ł ODZI Aleja Pi ł sudskiego 8 90-051 Ł ód ź , P - 73 Tel. (0-42) 636-36-89, Fax (0-42) 636-07-12 E-mail: lodz@uokik.gov.pl RLO-411-25/06-AB-11 Ł ód ź , dnia 17 listopada 2006 r. DECYZJA Nr R Ł O 29/ 2006 Na podstawie art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity Dz. U. 2005 r., Nr 244, poz. 2080) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. 2002 r. Nr 18, poz. 172; Dz. U. 2003 r. Nr 6, poz. 68), po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego z urz ę du przeciwko Spó ł ce „Wodoci ą gi Pi ń czowskie” Sp. z o.o., ul. Batalionów Ch ł opskich 160, 28-400 Pi ń czów - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: uznaje si ę za praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę i naruszaj ą c ą art. 8 ust. 1 oraz ust. 2 pkt 6 wymienionej na wst ę pie ustawy, dzia ł anie ww. przedsi ę biorcy polegaj ą ce na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku zbiorowego zaopatrzenia w wod ę obejmuj ą cym obszar miasta i gminy Pi ń czów poprzez: 1. narzucanie uci ąż liwych i przynosz ą cych nieuzasadnione korzy ś ci warunków umów na dostaw ę wody z urz ą dze ń zbiorowego zaopatrzenia w wod ę poprzez zamieszczanie w ich tre ś ci zapisów, zgodnie z którymi Przedsi ę biorca nie ponosi odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej za przerwy w dostawie wody spowodowane brakiem wody na uj ę ciu; 2. narzucanie uci ąż liwych i przynosz ą cych nieuzasadnione korzy ś ci warunków umów na dostaw ę wody z urz ą dze ń zbiorowego zaopatrzenia w wod ę poprzez zamieszczanie w ich tre ś ci zapisów, zgodnie z którymi Przedsi ę biorca nie ponosi odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej za przerwy w dostawie wody spowodowane przerwami w zasilaniu energetycznym urz ą dze ń wodoci ą gowych; 3. narzucanie uci ąż liwych i przynosz ą cych nieuzasadnione korzy ś ci warunków umów na dostarczanie wody z urz ą dze ń zbiorowego zaopatrzenia w wod ę poprzez zamieszczanie w ich tre ś ci zapisów, zgodnie z którymi w przypadku dostarczenia wody o pogorszonej b ą d ź z ł ej jako ś ci, Us ł ugobiorca mo ż e domaga ć si ę obni ż enia nale ż no ś ci , które b ę dzie stanowi ć do 10% nale ż no ś ci za wod ę dostarczon ą w okresie trwania zak ł ócenia. i stwierdza si ę zaniechanie jej stosowania z dniem 28 wrze ś nia 2006 r. Uzasadnienie W okresie od 23 maja 2006 r. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej: „Prezes Urz ę du”) – Delegatura w Ł odzi prowadzi ł post ę powanie wyja ś niaj ą ce w sprawie badania lokalnych rynków zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków w województwie ł ódzkim i ś wi ę tokrzyskim, w tym badania warunków umów o dostaw ę wody i odprowadzanie ś cieków stosowanych przez przedsi ę biorców, w kontek ś cie przestrzegania przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (dalej: „ustawa o okik”). W trakcie przedmiotowego post ę powania zbadano warunki umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków zawierane przez „Wodoci ą gi Pi ń czowskie” Sp. z o.o. z siedzib ą w Pi ń czowie (dalej: „Spó ł ka” lub „Wodoci ą gi Pi ń czowskie”) zarówno z odbiorcami indywidualnymi , jak i przedsi ę biorcami w oparciu o wykorzystywane w obrocie wzorce umów (karty: 35-38). Analiza tre ś ci tych dokumentów da ł a podstawy do przyj ę cia, i ż w przedmiotowej sprawie mog ł o doj ść do naruszenia przepisów ustawy o okik. Postanowieniem Nr 1/411-25/06 z dnia 25 sierpnia 2006 r. wszcz ę to z urz ę du post ę powanie antymonopolowe, w zwi ą zku z podejrzeniem naruszenia zakazu okre ś lonego w art. 8 ust.1 oraz ust. 2 pkt 6 ustawy o okik, polegaj ą cym na nadu ż ywaniu przez Spó ł k ę pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku zbiorowego zaopatrzenia w wod ę obejmuj ą cym obszar miasta i gminy Pi ń czów poprzez: 1. narzucanie uci ąż liwych i przynosz ą cych nieuzasadnione korzy ś ci warunków umów na dostaw ę wody z urz ą dze ń zbiorowego zaopatrzenia w wod ę poprzez zamieszczanie w ich tre ś ci zapisów, zgodnie z którymi Przedsi ę biorca nie ponosi odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej za przerwy w dostawie wody spowodowane brakiem wody na uj ę ciu; 2. narzucanie uci ąż liwych i przynosz ą cych nieuzasadnione korzy ś ci warunków umów na dostaw ę wody z urz ą dze ń zbiorowego zaopatrzenia w wod ę poprzez zamieszczanie w ich tre ś ci zapisów, zgodnie z którymi Przedsi ę biorca nie ponosi odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej za przerwy w dostawie wody spowodowane przerwami w zasilaniu energetycznym urz ą dze ń wodoci ą gowych; 3. narzucanie uci ąż liwych i przynosz ą cych nieuzasadnione korzy ś ci warunków umów na dostarczanie wody z urz ą dze ń zbiorowego zaopatrzenia w wod ę poprzez zamieszczanie w ich tre ś ci zapisów, zgodnie z którymi w przypadku dostarczenia wody o pogorszonej b ą d ź z ł ej jako ś ci, Us ł ugobiorca mo ż e domaga ć si ę obni ż enia nale ż no ś ci , które b ę dzie stanowi ć do 10% nale ż no ś ci za wod ę dostarczon ą w okresie trwania zak ł ócenia.(karty nr: 1-2) Prezes Urz ę du zawiadomi ł Spó ł k ę o wszcz ę ciu post ę powania w dniu 25 sierpnia 2006 r. stosownie do przepisu art. 84 ust. 3 ustawy o okik (karta nr 3). Postanowieniem Nr 2/411-17/06 z dnia 25 sierpnia 2006 r. Prezes Urz ę du zaliczy ł w poczet dowodów w tym post ę powaniu nast ę puj ą ce dokumenty zgromadzone w post ę powaniu wyja ś niaj ą cym z urz ę du w sprawie badania lokalnych rynków zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków w województwie ł ódzkim i ś wi ę tokrzyskim, w tym badania warunków umów o dostaw ę wody i odprowadzanie ś cieków stosowanych przez przedsi ę biorców, w kontek ś cie przestrzegania przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów: 2 1. pismo Przedsi ę biorstwa „Wodoci ą gi Pi ń czowskie” Sp. z o.o. z siedzib ą w Pi ń czowie z dnia 6 czerwca 2006 r. wraz z za łą cznikami, sygn. akt R Ł O-401- 8/06/TD-37 (karty nr: 5 – 14); 2. pismo Przedsi ę biorstwa „Wodoci ą gi Pi ń czowskie” Sp. z o.o. z siedzib ą w Pi ń czowie z dnia 5 lipca 2006 r. wraz z za łą cznikami, sygn. akt R Ł O-401- 8/06/TD-107 (karty nr: 15 – 33); 3. pismo Przedsi ę biorstwa „Wodoci ą gi Pi ń czowskie” Sp. z o.o. z siedzib ą w Pi ń czowie z dnia 26 lipca 2006 r. wraz z za łą cznikami, sygn. akt R Ł O-401- 8/06/TD-137 (karty nr: 34 – 51). Prezes Urz ę du pismem z dnia 25 sierpnia 2006 r. zawiadomi ł „Wodoci ą gi Pi ń czowskie” o zaliczeniu w poczet materia ł u dowodowego ww. dokumentów (karta nr 52). W odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania antymonopolowego Spó ł ka w pi ś mie z dnia 8 wrze ś nia 2006 r. poinformowa ł a o podj ę tych dzia ł aniach (karta nr 54) przesy ł aj ą c w za łą czeniu projekt „Umowy na dostaw ę wody z urz ą dze ń zbiorowego zaopatrzenia w wod ę ”, w którym uwzgl ę dniaj ą c zarzuty Prezesa Urz ę du zmieni ł a kwestionowane zapisy (karty nr: 55-57). Ponadto Spó ł ka o ś wiadczy ł a, i ż Umowa ta zostanie wprowadzona do realizacji w IV kwartale 2006 r. (karta nr 54). Jako dowód stosowania nowego wzorca umowy Spó ł ka w za łą czeniu do pisma z dnia 2 pa ź dziernika 2006 r. przes ł a ł a kopie trzech umów zawartych wed ł ug tego wzorca (karty nr: 66 - 68). W pi ś mie z dnia 2 pa ź dziernika 2006 r. Spó ł ka poinformowa ł a, i ż zawar ł a 5 umów, których warunki by ł y indywidualnie uzgadniane, ich stronami by ł y Instytucje, a negocjacje dotyczy ł y: w 4 przypadkach terminów p ł atno ś ci, a w jednym przypadku okresu obowi ą zywania umowy (karta nr 60). W za łą czeniu do pisma z dnia 17 pa ź dziernika 2006 r. Spó ł ka przes ł a ł a kopie nast ę puj ą cych umów, które zawar ł a po wcze ś niejszych negocjacjach: • Umowa na odprowadzanie i oczyszczanie ś cieków z dnia 1.07.2004 r. z Zak ł adem Przetwórstwa Owoców i Warzyw „Gomar” wraz z tocz ą c ą si ę korespondencj ą (karty nr: 73 – 75); • Umowa na dostaw ę wody z urz ą dze ń zbiorowego zaopatrzenia w wod ę z dnia 1.01.2001 r. z Komend ą Powiatow ą Policji w Pi ń czowie wraz z tocz ą c ą si ę korespondencj ą (karty nr: 76 – 78); • Umowa na dostaw ę wody z urz ą dze ń zbiorowego zaopatrzenia w wod ę z dnia 16.12.2003 r. z Domem Pomocy Spo ł ecznej w Pi ń czowie wraz z aneksem do tej umowy (karty nr: 79 – 81); • Umowa na dostaw ę wody z urz ą dze ń zbiorowego zaopatrzenia w wod ę z dnia 16.12.2003 r. z Urz ę dem Skarbowym (karty nr: 82 – 83); • Umowa na dostaw ę wody z urz ą dze ń zbiorowego zaopatrzenia w wod ę z dnia 01.04.2006 r. z Zak ł adem Ubezpiecze ń Spo ł ecznych Oddzia ł w Kielcach (karty nr: 84 i 86). W dniu 3 listopada 2006 r. Spó ł ka zosta ł a zawiadomiona o mo ż liwo ś ci zapoznania si ę z aktami sprawy i ko ń cowego wypowiedzenia si ę co do zebranych dowodów oraz przedstawionych zarzutów (karta nr 88). Spó ł ka nie skorzysta ł a z tej mo ż liwo ś ci. 3 Prezes Urz ę du ustali ł , nast ę puj ą cy stan faktyczny: „Wodoci ą gi Pi ń czowskie” Spó ł ka z o. o. z siedzib ą w Pi ń czowie jest wpisana do Krajowego Rejestru S ą dowego pod numerem 0000203399 przez S ą d Rejonowy w Kielcach, X Wydzia ł Gospodarczy Krajowego Rejestru S ą dowego (karty nr: 40-42). Spó ł ka prowadzi dzia ł alno ść gospodarcz ą polegaj ą c ą na produkcji i dystrybucji wody oraz ś wiadczy us ł ugi kanalizacyjne (karta nr 41 verte). Spó ł ka prowadzi zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe odprowadzanie ś cieków na terenie Miasta i Gminy Pi ń czów na podstawie Decyzji Burmistrza Miasta i Gminy Pi ń czów z dnia 14 stycznia 2003 r. w sprawie udzielenia zezwolenia na prowadzenie zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i zbiorowego odprowadzania ś cieków (karty nr: 43-44). Przedsi ę biorstwo jest jedynym podmiotem ś wiadcz ą cym us ł ugi zbiorowego zaopatrzenia w wod ę oraz zbiorowego odprowadzania ś cieków na obszarze swojej dzia ł alno ś ci (karta nr 34). Zgodnie z art. 6 ust.1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków (tekst jednolity: Dz. U. 2006 r. Nr 123, poz. 858) (dalej: „ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę ”) dostarczanie wody i odprowadzanie ś cieków odbywa si ę na podstawie pisemnej umowy zawartej pomi ę dzy przedsi ę biorstwem wodno-kanalizacyjnym a odbiorc ą us ł ug. Ustalono, i ż Wodoci ą gi Pi ń czowskie przy zawieraniu umów ze wszystkimi odbiorcami pos ł uguj ą si ę jednym wzorem Umowy na dostaw ę wody z urz ą dze ń zbiorowego zaopatrzenia w wod ę (karta nr 35) oraz jednym wzorem Umowy na odprowadzanie i oczyszczanie ś cieków ( karty nr: 36-37), z tym, ż e do umowy zawieranej z zak ł adami produkcyjnymi stosowany jest za łą cznik okre ś laj ą cy dopuszczalne warto ś ci wska ź ników zanieczyszcze ń w odprowadzanych ś ciekach (karta nr 38). Wzorce te s ą stosowane od czerwca 2001 r. Spó ł ka ś wiadczy swoje us ł ugi na rzecz 3258 odbiorców, z czego 2864 to odbiorcy indywidualni – konsumenci (karta nr 50). Analiza tre ś ci wzorców Umów na odprowadzanie i oczyszczanie ś cieków nie wykaza ł a, i ż zawieraj ą one postanowienia naruszaj ą ce ustaw ę o okik. W tre ś ci wzorca Umowy na dostaw ę wody z urz ą dze ń zbiorowego zaopatrzenia w wod ę (dalej: „umowa na dostaw ę wody”) s ą mi ę dzy innymi kwestionowane przez Prezesa Urz ę du postanowienia umowne: • § 3 ust. 1 pkt a) i f) stanowi ą ce, ż e Us ł ugodawca nie ponosi odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej za przerwy w dostawie wody spowodowane brakiem wody na uj ę ciu oraz przerwami w zasilaniu energetycznym urz ą dze ń wodoci ą gowych (karta nr 35); • § 7 stanowi ą cy, ż e „Us ł ugobiorca mo ż e domaga ć si ę od Us ł ugodawcy obni ż enia nale ż no ś ci w razie dostarczenia wody o pogorszonej b ą d ź z ł ej jako ś ci. Obni ż enie to stanowi ć b ę dzie 10% nale ż no ś ci za wod ę dostarczon ą w okresie trwania zak ł ócenia.” (karta nr 35 verte). W pi ś mie z dnia 26 lipca 2006 r. Spó ł ka opisa ł a tryb zawierania umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków z odbiorcami us ł ug (karta nr 34). Zawarcie umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków nast ę puje na pisemny wniosek osoby, z ł o ż ony w momencie przy łą czenia nieruchomo ś ci lub budynku do sieci. Umowa zawierana jest z osob ą , która posiada tytu ł prawny – po okazaniu aktu notarialnego. Je ż eli nieruchomo ść 4 zabudowana jest budynkami wielolokalowymi umowa zawierana jest na pisemny wniosek z w ł a ś cicielem budynku lub administratorem. W pi ś mie z dnia 17 pa ź dziernika 2006 r. Spó ł ka wskaza ł a dodatkowo, i ż przysz ł emu Us ł ugobiorcy po z ł o ż eniu pisemnego wniosku przesy ł a b ą d ź dostarcza przez inkasenta dwa egzemplarze umów w celu zapoznania si ę , podpisania przez osob ę upowa ż nion ą i zwrotu jednego egzemplarza. Termin podpisania umowy nie jest przez Spó ł k ę okre ś lony (karta nr 72). Ponadto Spó ł ka o ś wiadczy ł a, i ż zawar ł a pi ęć umów, których warunki by ł y indywidualnie uzgodnione, umowy te zosta ł y zawarte z odbiorcami instytucjonalnymi, a przedmiotem negocjacji nie by ł y postanowienia kwestionowane przez Prezesa Urz ę du w niniejszym post ę powaniu (karta nr 60). W pi ś mie z dnia 8 wrze ś nia 2006 r. Spó ł ka przedstawi ł a nowy wzorzec umowy, w którym zmieni ł a kwestionowane przez Prezesa Urz ę du zapisy w ten sposób, ż e: 9 zrezygnowano w § 3 ust. 1 z zapisów stanowi ą cych, i ż Us ł ugodawca nie ponosi odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej za przerwy w dostawie wody spowodowane brakiem wody na uj ę ciu oraz przerwami w zasilaniu energetycznym urz ą dze ń wodoci ą gowych (karta nr 55); 9 § 7 otrzyma ł nast ę puj ą ce brzmienie: „Us ł ugobiorca mo ż e domaga ć si ę od Us ł ugodawcy obni ż enia nale ż no ś ci w razie dostarczenia wody o pogorszonej b ą d ź z ł ej jako ś ci. Obni ż enie to b ę dzie uwzgl ę dnia ć stopie ń jej zanieczyszcze ń i fertycznie ilo ść zu ż ytej przez Odbiorc ę Us ł ug wody z ł ej jako ś ci.” (karta nr 56). Prezes Urz ę du zwa ż y ł , co nast ę puje: Dla uznania, ż e niniejsza sprawa ma charakter antymonopolowy, w pierwszej kolejno ś ci nale ż y ustali ć , czy w jej okoliczno ś ciach dosz ł o do naruszenia interesu publicznoprawnego. Ustawa o okik nale ż y do dziedziny prawa publicznego i jako taka chroni interes ogólnospo ł eczny. W ś wietle art. 1 ust. 1 ustawy o okik „ustawa okre ś la warunki rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasady podejmowanej w interesie publicznym ochrony interesów przedsi ę biorców i konsumentów.” W czasie post ę powania i przy wydawaniu decyzji Prezes Urz ę du jest rzecznikiem interesu publicznego. Publicznoprawny charakter ustawy oznacza, ż e nie wszystkie zachowania przedsi ę biorców i ich zwi ą zków, nawet formalnie podlegaj ą ce literze prawa, uzasadniaj ą uruchomienie przewidzianych przez ni ą instrumentów. W rozstrzyganych przez Prezesa Urz ę du post ę powaniach zasadnym jest zatem ustalenie czy nast ą pi ł o naruszenie interesu publicznoprawnego. Interes publiczny w post ę powaniu administracyjnym nie jest poj ę ciem jednolitym i sta ł ym. Zgodnie ze stanowiskiem S ą du Najwy ż szego (wyrok z dnia 29 maja 2001 r., sygn. akt I CKN 1217/98; por. te ż wyrok z dnia 27 sierpnia 2003 r., sygn. akt I CKN 523/01) publicznoprawny charakter ustawy antymonopolowej powoduje, i ż znajduje ona zastosowanie wówczas, gdy jest zagro ż ony lub naruszony interes publiczny polegaj ą cy na zapewnieniu w ł a ś ciwych warunków do powstania i rozwoju konkurencji. Za zagro ż enie lub naruszenie konkurencji nale ż y uzna ć – zdaniem S ą du – jedynie takie dzia ł ania, które dotykaj ą sfery interesów szerszego kr ę gu uczestników rynku gospodarczego. 5 W ś wietle ustawy o okik naruszenie interesu publicznego nast ę puje m.in. w drodze stosowania praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę . Praktyki ograniczaj ą ce konkurencj ę mo ż na podzieli ć na praktyki antykonkurencyjne, wywieraj ą ce bezpo ś redni wp ł yw na stan lub rozwój konkurencji oraz praktyki eksploatacyjne, których istot ą jest uzyskanie korzy ś ci kosztem innych podmiotów, w tym nie prowadz ą cych dzia ł alno ś ci gospodarczej. Celem lub skutkiem dzia ł a ń przedsi ę biorcy stosuj ą cego praktyki eksploatacyjne jest naruszenie innych ni ż konkurencyjne interesów uczestników rynku poprzez wykorzystanie przez przedsi ę biorców istniej ą cej nad kontrahentami przewagi. W przypadku praktyk eksploatacyjnych dla naruszenia interesu publicznego wystarczaj ą ce jest dowolne nadu ż ycie si ł y rynkowej w relacjach ze s ł abszymi uczestnikami rynku, bowiem ju ż sam fakt nadu ż ycia narusza interes publiczny (por. E Modzelewska – W ą chal Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz. , Wydawnictwo Twigger, Warszawa 2002, s.15). Zarzucana praktyka stosowana jest w sektorze us ł ug wodoci ą gowych, które co do zasady maja charakter powszechny. Korzystaj ą z nich wszyscy konsumenci i wszyscy przedsi ę biorcy na ka ż dym rynku geograficznym. Sektor ten dzia ł a w warunkach monopolu sieciowego i w zwi ą zku z tym ź ród ł em dzia ł a ń podejmowanych przez Wodoci ą gi Pi ń czowskie jest niew ą tpliwie ich si ł a rynkowa. Praktyki eksploatacyjne podejmowane przez Spó ł k ę , zakwestionowane w niniejszym post ę powaniu dotykaj ą szerokiego kr ę gu uczestników rynku, obejmuj ą cego odbiorców us ł ug, z którymi zawarto umowy o dostarczanie wody, a tak ż e potencjalnych odbiorców us ł ug. A wi ę c negatywne skutki mog ą godzi ć w szeroki, bli ż ej nie okre ś lony kr ą g podmiotów, obejmuj ą cy zarówno przedsi ę biorców jak i konsumentów – najs ł abszych uczestników obrotu gospodarczego. Nie budzi wi ę c w ą tpliwo ś ci, ż e w niniejszej sprawie ma miejsce naruszenie interesu publicznoprawnego, a interwencja Prezesa Urz ę du w formie post ę powania administracyjnego wszcz ę tego na gruncie ustawy o okik sta ł a si ę konieczna ze wzgl ę du na ochron ę tego interesu mieszka ń ców miasta i gminy Pi ń czów. I.1 i I.2. W przedmiotowym post ę powaniu antymonopolowym Wodoci ą gom Pi ń czowskim zosta ł postawiony zarzut stosowania praktyk naruszaj ą cych konkurencj ę polegaj ą cych na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku zbiorowego zaopatrzenia w wod ę obejmuj ą cym obszar miasta i gminy Pi ń czów poprzez: 1. narzucanie uci ąż liwych i przynosz ą cych nieuzasadnione korzy ś ci warunków umów na dostaw ę wody z urz ą dze ń zbiorowego zaopatrzenia w wod ę poprzez zamieszczanie w ich tre ś ci zapisów, zgodnie z którymi Przedsi ę biorca nie ponosi odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej za przerwy w dostawie wody spowodowane brakiem wody na uj ę ciu; 2. narzucanie uci ąż liwych i przynosz ą cych nieuzasadnione korzy ś ci warunków umów na dostaw ę wody z urz ą dze ń zbiorowego zaopatrzenia w wod ę poprzez zamieszczanie w ich tre ś ci zapisów, zgodnie z którymi Przedsi ę biorca nie ponosi odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej za przerwy w dostawie wody spowodowane przerwami w zasilaniu energetycznym urz ą dze ń wodoci ą gowych; Za rozwa ż eniem spe ł nienia przes ł anek naruszenia art. 8 ust. 1 oraz ust. 2 pkt 6 ustawy o okik łą cznie w odniesieniu do obydwu obejmuj ą cych ww. postanowienia umowne zarzutów 6 przemawia fakt, i ż dyspozycje zakwestionowanych w pkt I.1. i I.2. warunków umownych s ą to ż same. Art. 8 ust. 1 oraz ust. 2 pkt 6 ustawy o okik stanowi ą , i ż zakazane jest nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym przez jednego lub kilku przedsi ę biorców; nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej polega w szczególno ś ci na narzucaniu przez przedsi ę biorc ę uci ąż liwych warunków umów, przynosz ą cych mu nieuzasadnione korzy ś ci. Zachodzi wi ę c tutaj konieczno ść udowodnienia kumulatywnego spe ł nienia przez Wodoci ą gi Pi ń czowskie okre ś lonych ni ż ej nast ę puj ą cych przes ł anek: 1. posiadania na rynku w ł a ś ciwym pozycji dominuj ą cej, 2. narzucania okre ś lonych warunków umowy, 3. uci ąż liwy charakter tych warunków, 4. osi ą ganie przez przedsi ę biorc ę narzucaj ą cego warunki nieuzasadnionych korzy ś ci. Aby wykaza ć spe ł nienie pierwszej przes ł anki nale ż y przede wszystkim okre ś li ć rynek w ł a ś ciwy w niniejszej sprawie. Art. 4 pkt 8 ustawy o okik stanowi, ż e rynkiem w ł a ś ciwym jest rynek towarów, które ze wzgl ę du na ich przeznaczenie, cen ę oraz w ł a ś ciwo ś ci, w tym jako ść , s ą uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz s ą oferowane na obszarze, na którym, ze wzgl ę du na ich rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i koszty transportu panuj ą zbli ż one warunki konkurencji. Przedmiotem dzia ł alno ś ci Spó ł ki jest zbiorowe zaopatrzenie w wod ę , ś wiadczone przy pomocy scentralizowanej sieci wodoci ą gowej. Ten rodzaj us ł ug nie ma substytutów. W zwi ą zku z tym rynkiem w ł a ś ciwym w znaczeniu produktowym w tej sprawie jest lokalny rynek zbiorowego zaopatrzenia w wod ę . Z uwagi na technologi ę dostarczania wody (sieci ą wodoci ą gow ą ) rynek w aspekcie geograficznym wyznaczony jest przez znajduj ą c ą si ę na terenie miasta i gminy Pi ń czów sie ć wodoci ą gow ą , poprzez któr ą dostarczana jest woda. Spó ł ka wykonuje dzia ł alno ść w granicach administracyjnych Miasta i Gminy Pi ń czów, na podstawie zezwolenia udzielonego przez Burmistrza Miasta i Gminy Pi ń czów. Zezwolenie obejmuje wy łą cznie obszar tego miasta i gminy (karta nr 43). W wymiarze geograficznym rynek w ł a ś ciwy stanowi miasto i gmina Pi ń czów. Reasumuj ą c rynkiem w ł a ś ciwym w niniejszej sprawie jest rynek zbiorowego zaopatrzenia w wod ę na obszarze Miasta i Gminy Pi ń czów. Poj ę cie posiadania pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym okre ś la art. 4 pkt 9 ustawy o okik. Zgodnie z jego tre ś ci ą przez pozycj ę dominuj ą c ą rozumie si ę pozycj ę przedsi ę biorcy, która umo ż liwia mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku w ł a ś ciwym przez stworzenie mu mo ż liwo ś ci dzia ł ania w znacznym zakresie niezale ż nie od konkurentów, kontrahentów i konsumentów; domniemywa si ę , ż e przedsi ę biorca ma pozycj ę dominuj ą c ą na rynku, je ż eli jego udzia ł w rynku przekracza 40%. Wodoci ą gi Pi ń czowskie na rynku w ł a ś ciwym maj ą pozycj ę monopolistyczn ą , co jest konsekwencj ą specyfiki rynku, na którym do funkcjonowania niezb ę dny jest dost ę p do sieci wodoci ą gowej, której ewentualna duplikacja jest zbyt kosztowna, by umo ż liwi ć dzia ł anie wi ę cej ni ż jednemu przedsi ę biorstwu wodoci ą gowo - kanalizacyjnemu. To w ł a ś nie dzi ę ki sieci, Spó ł ka w stosunku do swoich odbiorców posiada pozycj ę monopolu naturalnego, w zwi ą zku z czym podmioty ubiegaj ą ce si ę o przy łą czenie do sieci wodoci ą gowej nie maj ą 7 mo ż liwo ś ci alternatywnego zakupu us ł ug dostawy wody od innego przedsi ę biorcy. Pozycja monopolistyczna jest kwalifikowan ą postaci ą pozycji dominuj ą cej. Nale ż y zatem uzna ć , ż e pierwsza z przes ł anek niezb ę dna do udowodnienia naruszenia art. 8 ust. 1 oraz ust. 2 pkt 6 ustawy o okik zosta ł a spe ł niona. Kolejn ą przes ł ank ą jaka musi by ć spe ł niona, aby wykaza ć naruszenie art. 8 ust. 1 oraz ust. 2 pkt 6 ustawy o okik jest narzucanie uci ąż liwych warunków umowy przez Spó ł k ę . Do narzucania warunków umów dochodzi wówczas, gdy przedsi ę biorca wykorzystuj ą c swoj ą przewag ę ekonomiczn ą w warunkach niedostatecznej konkurencji na rynku, ogranicza swobod ę kszta ł towania tre ś ci umów ze strony kontrahentów dzia ł aj ą cych pod przymusem. Dzi ę ki posiadanej sile rynkowej dominant mo ż e bowiem nie liczy ć si ę z wol ą innych uczestników rynku, którzy zmuszeni s ą zaakceptowa ć ustalone przez niego warunki umowne, nawet je ś li nie gwarantuj ą one ekwiwalentno ś ci ś wiadcze ń . Tym samym narzuca on kontrahentom takie warunki, które nie mia ł yby racji bytu w przypadku, gdyby na rynku istnia ł a mo ż liwo ść wyboru oferty spo ś ród ofert konkuruj ą cych ze sob ą podmiotów gospodarczych. Narzucanie warunków umów ma zatem miejsce wtedy, gdy przedsi ę biorca eksploatuj ą c zajmowan ą na rynku pozycj ę dominuj ą c ą i sytuacj ę przymusow ą kontrahentów wynikaj ą c ą z braku rzeczywistych alternatyw na rynku, wymusza na nich okre ś lone zachowania. W ocenie Prezesa Urz ę du umowy zawierane przez Spó ł k ę maj ą charakter adhezyjny, a warunki w nich zawarte s ą narzucane. Wodoci ą gi Pi ń czowskie prowadz ą dzia ł alno ść gospodarcz ą w warunkach, w których dysponuj ą potencja ł em niezb ę dnym do narzucenia swoim odbiorcom warunków umowy. Sprzyja temu fakt, i ż przy zawieraniu umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków przedsi ę biorca pos ł uguje si ę wzorcami umownymi (karty nr: 35-38). Stosowanie wzorców przy zawieraniu jednorodzajowych umów o charakterze masowym, jakimi niew ą tpliwie s ą umowy o zbiorowe zaopatrzenie w wod ę , wymaga aprobaty przez odbiorców ich warunków, które s ą z góry jednostronnie ustalane przez profesjonalist ę . Tre ść umów, do których przychylaj ą si ę us ł ugobiorcy jest arbitralnie ustalana. Swoboda odbiorcy us ł ug wodoci ą gowych w zakresie kszta ł towania warunków umownych jest tutaj ograniczona do minimum, a zawarcie umowy nast ę puje przez przyst ą pienie do warunków ustalonych autorytatywnie przez dostawc ę us ł ug. Ś wiadczy o tym tryb zawierania umów opisany przez Spó ł k ę . Przysz ł emu Us ł ugobiorcy po z ł o ż eniu wniosku o przy łą czenie do sieci wodoci ą gowej lub kanalizacyjnej Spó ł ka przesy ł a lub dostarcza przez inkasenta dwa egzemplarze umowy. Odbiorca zapoznaje si ę z jej tre ś ci ą podpisuje j ą i jeden podpisany egzemplarz zwraca do Spó ł ki (karta nr 72). Wprawdzie w toku post ę powania ustalono, ż e Wodoci ą gi Pi ń czowskie zawar ł y umowy o zbiorowe zaopatrzenie w wod ę , których tre ść odbiega ł a od tre ś ci stosowanych wzorców umownych, jednak ż e przedmiotem uzgodnie ń by ł y dotychczas umowy zawarte z zaledwie 5 z ponad 3000 odbiorców ogó ł em. Bior ą c pod uwag ę tak znikom ą liczb ę umów zindywidualizowanych nale ż y stwierdzi ć , ż e stanowi ą one jedynie wyj ą tek od ogólnie obowi ą zuj ą cej zasady, i ż zawierane przez Wodoci ą gi Pi ń czowskie umowy maj ą charakter adhezyjny, a ich zawarcie nast ę puje poprzez zaakceptowanie przez odbiorców warunków ustalonych przez monopolist ę we wzorcu umownym. Maj ą c powy ż sze na uwadze, nale ż y stwierdzi ć , i ż w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z narzucaniem uci ąż liwych warunków umów kontrahentom, które wi ąż e si ę z posiadan ą si łą rynkow ą oraz w istocie z adhezyjnym charakterem zawieranych umów tj. takich, które s ą zawierane przez przyst ą pienie i w których indywidualnie nie negocjuje si ę warunków umownych. W przypadku umów tego typu dla uznania, ż e nast ę puje narzucenie 8 ich warunków wystarczaj ą ce jest oferowanie ich przez dominanta w stosunkach danego rodzaju (E. Modzelewska – W ą chal, Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz, Wydawnictwo Twigger, Warszawa 2002, s. 118). Sytuacja taka ma miejsce w przedmiotowej sprawie, albowiem sposobem dzia ł ania Wodoci ą gów Pi ń czowskich jest zawieranie umów w oparciu o gotowy, opracowany jednostronnie wzór umowy. Odbiorca aprobuje zatem warunki umowy z góry arbitralnie ustalone przez przedsi ę biorc ę , przyst ę puje do umowy bez indywidualnego negocjowania jej postanowie ń . Przyj ę t ą przez Spó ł k ę regu łą post ę powania w kontaktach z odbiorcami us ł ug jest zawieranie umów przez przyst ą pienie. W tym za ś stanie rzeczy nale ż y uzna ć , i ż kwestionowane warunki umów s ą przez Wodoci ą gi Pi ń czowskie odbiorcom us ł ug narzucane, a zatem druga przes ł anka niezb ę dna do stwierdzenia naruszenia art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o okik zosta ł a spe ł niona. Dla wykazania w niniejszej sprawie zakazu okre ś lonego w art. 8 ust. 1 oraz ust.2 pkt 6 konieczne jest jeszcze wykazanie, ż e kwestionowane w punkcie I.1 i I.2 niniejszej decyzji warunki maj ą uci ąż liwy charakter i przynosz ą nieuzasadnione korzy ś ci. Rozpatruj ą c uci ąż liwo ść kwestionowanych warunków umów nale ż y przede wszystkim zauwa ż y ć , i ż do umów o dostarczanie wody maj ą zastosowanie nie tylko przepisy ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę , ale tak ż e przepisy prawa cywilnego – Kodeks cywilny. Art. 471 i nast ę pne Kodeksu cywilnego reguluj ą odpowiedzialno ść odszkodowawcz ą za szkod ę spowodowan ą niewykonaniem lub nienale ż ytym wykonaniem zobowi ą zania. Przepis ten stanowi, ż e d ł u ż nik zobowi ą zany jest do naprawienia szkody wynik ł ej z niewykonania lub nienale ż ytego wykonania zobowi ą zania, chyba ż e niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie zobowi ą zania jest nast ę pstwem okoliczno ś ci, za które d ł u ż nik nie ponosi odpowiedzialno ś ci. Ten w ł a ś nie przepis stanowi punkt wyj ś cia w ocenie uci ąż liwo ś ci analizowanych postanowie ń umownych, zgodnie z którymi Przedsi ę biorca nie ponosi odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej za przerwy w dostawie wody spowodowane brakiem wody na uj ę ciu lub przerwami w zasilaniu energetycznym urz ą dze ń wodoci ą gowych. Art. 5 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę stanowi, i ż jednym z podstawowych obowi ą zków przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjnego jest zapewnienie zdolno ś ci posiadanych urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych do realizacji dostaw wody i odprowadzania ś cieków w sposób ci ą g ł y i niezawodny. Je ż eli niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie tego zobowi ą zania jest nast ę pstwem okoliczno ś ci, za które przedsi ę biorstwo ponosi odpowiedzialno ść i powoduje ono szkod ę , to zgodnie z re ż imem odpowiedzialno ś ci kontraktowej przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjne jest obowi ą zane do naprawienia tej szkody. Okoliczno ś ci obci ąż aj ą ce w takiej sytuacji przedsi ę biorstwo obejmuj ą zarówno dzia ł ania, jak i zaniechania nosz ą ce znamiona winy tj. zachowania umy ś lne lub b ę d ą ce skutkiem nie do ł o ż enia nale ż ytej staranno ś ci. Zakres przypadków, w których przedsi ę biorca mo ż e w tre ś ci zawieranych umów uchyli ć si ę od odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej z tytu ł u niewykonania lub nienale ż ytego wykonania zobowi ą zania okre ś la art. 471 Kodeksu cywilnego. S ą to tylko sytuacje, gdy niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie jest nast ę pstwem okoliczno ś ci, za które d ł u ż nik odpowiedzialno ś ci nie ponosi. Spó ł ka w tre ś ci umów o zbiorowe zaopatrzenie w wod ę zwalnia si ę z odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej za przerwy w ś wiadczeniu us ł ug spowodowane brakiem wody na uj ę ciu i przerwami w zasilaniu energetycznym urz ą dze ń wodoci ą gowych. Z tre ś ci tych zapisów nie wynika, ż e dotycz ą one wy łą cznie sytuacji niezawinionych przez dostawc ę us ł ug i niezale ż nych od niego (karta nr 35). Postanowienie to stwarza zatem mo ż liwo ść unikni ę cia odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej w ka ż dym przypadku niewykonania lub nienale ż ytego wykonania zobowi ą zania z powodu obni ż enia jako ś ci ś wiadczonych us ł ug wywo ł anych brakiem wody na uj ę ciu lub przerwami w zasilaniu energetycznym urz ą dze ń wodoci ą gowych 9 bez wzgl ę du na przyczyny wyst ą pienia powy ż szych zak ł óce ń i tego czy s ą one zawinione przez Spó ł k ę , czy nie. Takie rozwi ą zanie jest dla odbiorców us ł ug zdecydowanie uci ąż liwe, gdy ż wprowadza ich w b łą d co do mo ż liwo ś ci dochodzenia od us ł ugodawcy roszcze ń odszkodowawczych w razie poniesienia szkody, gdy brak wody na uj ę ciu lub przerwy w zasilaniu energetycznym urz ą dze ń wodoci ą gowych powoduj ą ce przerwy w dostarczaniu wody b ę d ą wynikiem jego dzia ł a ń lub zaniecha ń . Mo ż e to mie ć miejsce wtedy, gdy na przyk ł ad Spó ł ka zalega z p ł atno ś ciami z tytu ł u dostaw energii wzgl ę dem przedsi ę biorstwa energetycznego lub nie utrzymuje w nale ż ytym stanie technicznym nale żą cej do niej sieci lub wewn ę trznej instalacji energetycznej. Nale ż y w tym miejscu wspomnie ć tak ż e o odpowiedzialno ś ci wynikaj ą cej z art. 474 Kodeksu cywilnego, który wskazuje mi ę dzy innymi, i ż d ł u ż nik odpowiedzialny jest za w ł asne dzia ł anie lub zaniechanie osób, z których pomoc ą zobowi ą zanie wykonuje. Podobnie mo ż liwe s ą sytuacje gdy Spó ł ka b ę dzie ponosi ć odpowiedzialno ść za przerwy lub ograniczenia w dostarczaniu wody spowodowane brakiem wody na uj ę ciu. Brak wody na uj ę ciu mo ż e wynika ć tak ż e z przerw w zasilaniu energetycznym uj ę cia wody zawinionym przez Spó ł k ę b ą d ź uszkodzenia urz ą dze ń wchodz ą cych w sk ł ad uj ę cia wodnego, powsta ł ego wskutek ich nieprawid ł owej eksploatacji lub konserwacji. Stwierdzi ć zatem nale ż y, ż e postanowienia umowne, na mocy których Wodoci ą gi Pi ń czowskie zwalniaj ą si ę z odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej za przerwy w ś wiadczeniu us ł ug spowodowane brakiem wody na uj ę ciu i przerwami w zasilaniu energetycznym urz ą dze ń wodoci ą gowych, maj ą uci ąż liwy charakter. Nieuzasadnione korzy ś ci osi ą gane przez podmiot gospodarczy stosuj ą cy praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę okre ś lon ą w art. 8 ust. 1 oraz ust. 2 pkt 6 ustawy o okik s ą odpowiednikiem uci ąż liwych warunków umów w warunkach ekwiwalentno ś ci wzajemnych ś wiadcze ń stron umowy i oznaczaj ą sytuacj ę korzystniejsz ą od powszechnie przyj ę tych w stosunkach danego rodzaju. Wy łą czenie odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej w ka ż dym przypadku przerw w ś wiadczeniu us ł ug na skutek wskazanych powy ż ej okoliczno ś ci jest bez w ą tpienia korzystne dla Spó ł ki, gdy ż nie musi liczy ć si ę z konieczno ś ci ą wyp ł acenia odszkodowania swojemu kontrahentowi w sytuacji, gdy zgodnie z ogóln ą zasad ą odpowiedzialno ś ci kontraktowej by ł aby do tego zobowi ą zana. Zatem za nieuzasadnion ą korzy ść nale ż y uzna ć mo ż liwo ść unikni ę cia odpowiedzialno ś ci za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie umowy i wyp ł aty odbiorcom ewentualnego odszkodowania. Dla bytu praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę zdefiniowanej w art. 8 ust.1 oraz ust. 2 pkt 6 ustawy o okik wystarczaj ą ca jest ju ż hipotetyczna mo ż liwo ść osi ą gni ę cia korzy ś ci przez przedsi ę biorc ę zajmuj ą cego na rynku pozycj ę dominuj ą c ą . Bez znaczenia jest wi ę c w niniejszej sprawie fakt, ż e Spó ł ka w rzeczywisto ś ci nie osi ą ga ł a korzy ś ci wynikaj ą cych z przedmiotowych postanowie ń umownych. Nieuzasadnione korzy ś ci mog ą bowiem pojawi ć si ę po stronie przedsi ę biorcy narzucaj ą cego uci ąż liwe warunki umów ju ż w chwili zawarcia umowy lub te ż dopiero gdy zaistniej ą okoliczno ś ci przewidziane w umowie pozwalaj ą ce na wykorzystanie uci ąż liwego zapisu. Maj ą c powy ż sze na uwadze uzna ć nale ż y za dowiedzione, naruszenie przez Wodoci ą gi Pi ń czowskie zakazu zawartego w art.. 8 ust. 1 oraz ust. 2 pkt 6 ustawy o okik poprzez stosowanie w tre ś ci Umów na dostaw ę wody z urz ą dze ń zbiorowego zaopatrzenia w wod ę zapisów zgodnie z którymi „Us ł ugodawca nie ponosi odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej za przerwy w dostawie wody spowodowane brakiem wody na uj ę ciu (…), przerwami w zasilaniu energetycznym urz ą dze ń wodoci ą gowych.” 10 I.3. W ramach ostatniej zarzucanej praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , Wodoci ą gom Pi ń czowskim postawiono zarzut naruszenia zakazu okre ś lonego w art. 8 ust. 1 oraz ust. 2 pkt 6 ustawy o okik, polegaj ą cego na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku zbiorowego zaopatrzenia w wod ę obejmuj ą cym obszar miasta i gminy Pi ń czów poprzez narzucanie uci ąż liwych i przynosz ą cych nieuzasadnione korzy ś ci warunków umów o dostarczanie wody poprzez zamieszczanie w ich tre ś ci zapisu, zgodnie z którym w razie dostarczenia wody o pogorszonej b ą d ź z ł ej jako ś ci us ł ugobiorca mo ż e domaga ć si ę obni ż enia nale ż no ś ci, które b ę dzie stanowi ć 10% nale ż no ś ci za wod ę dostarczon ą w okresie trwania zak ł ócenia. Wcze ś niej ju ż wykazano, i ż Spó ł ka zajmuje pozycj ę dominuj ą c ą na rynku zbiorowego zaopatrzenia w wod ę obejmuj ą cym swoim zasi ę giem obszar miasta i gminy Pi ń czów. Dowiedziono równie ż , i ż w okoliczno ś ciach niniejszej sprawy dosz ł o do narzucenia przez Spó ł k ę warunków umów o zaopatrzenie w wod ę . Dla wykazania naruszenia przez Spó ł k ę zakazu okre ś lonego w art. 8 ust. 1 oraz ust. 2 pkt 6 ustawy o okik konieczne jest zatem wykazanie, ż e kwestionowane warunki maj ą uci ąż liwy charakter i przynosz ą nieuzasadnione korzy ś ci. Za uci ąż liwy uznaje si ę ka ż dy warunek umowy oznaczaj ą cy dla jednej ze stron ci ęż ar wi ę kszy od powszechnie przyj ę tych w stosunkach danego rodzaju. Definicja ta odwo ł uje si ę do kryteriów obiektywnych – typowych relacji umownych wyst ę puj ą cych na rynku. Dokonuj ą c analizy uci ąż liwo ś ci warunków umownych nale ż y rozwa ż y ć , czy w hipotetycznej sytuacji istnienia konkurencji na danym rynku w ł a ś ciwym, a wi ę c istnienia rzeczywistej swobody zawierania umów i kszta ł towania ich tre ś ci, dominant by ł by w stanie wynegocjowa ć takie postanowienia umowne. Na podstawie przytoczonego powy ż ej zapisu Spó ł ka ogranicza swoj ą odpowiedzialno ść finansow ą wzgl ę dem odbiorcy w przypadku, gdy ś wiadczy ona us ł ugi o obni ż onej w stosunku do jako ś ci przewidzianej w umowie oraz odpowiednich przepisach prawa reguluj ą cych przedmiotowe zagadnienia. Maksymalna wielko ść upustu, o jak ą op ł ata wnoszona przez odbiorc ę us ł ug mo ż e zosta ć obni ż ona stanowi równowarto ść 10% nale ż no ś ci za okres trwania zak ł ócenia. Wysoko ść ta nie zosta ł a uzale ż niona od ilo ś ci zu ż ytej wody pogorszonej jako ś ci. W zwi ą zku z tym mo ż e doj ść do sytuacji, w której nast ą pi obni ż enie nale ż nych op ł at o 10%, lecz ilo ść zu ż ytej przez odbiorc ę wody przemawia ł aby za podwy ż szeniem wielko ś ci upustu (karta nr 35 verte). W przypadku dostarczania wody o jako ś ci nie odpowiadaj ą cej wymogom okre ś lonym w umowie i przepisach prawa oraz za ł o ż eniom kalkulacyjnym stanowi ą cym baz ę dla ustalenia op ł aty za wod ę , nie ma podstaw prawnych do domagania si ę op ł aty odpowiadaj ą cej dostawom spe ł niaj ą cym wymagane, a nie zachowane kryteria jako ś ciowe. W przypadku dostaw wody o pogorszonej jako ś ci, nale ż no ść za us ł ug ę powinna by ć obni ż ona o warto ść zu ż ytej wody oraz odpowiadaj ą c ą tej ilo ś ci warto ść odprowadzonych ś cieków proporcjonalnie do ró ż nicy pomi ę dzy jako ś ci ą wody, do dostarczenia której Spó ł ka jest zobowi ą zana a jako ś ci ą wody faktycznie dostarczanej. Odbiorca nie powinien by ć zobligowany do uiszczenia zap ł aty za wod ę z ł ej jako ś ci w takiej wysoko ś ci, jak ą musia ł by ui ś ci ć w przypadku dostarczenia wody spe ł niaj ą cej normy jako ś ciowe. „Upust stanowi dope ł nienie niepe ł nego ś wiadczenia dostawcy poprzez odpowiednie obni ż enie warto ś ci ś wiadczenia pieni ęż nego w celu przywrócenia ekwiwalentno ś ci ś wiadcze ń stron w umowie wzajemnej” (wyrok S ą du Antymonopolowego z dnia 11 marca 2002 r. sygn. akt XVII Ama 52/01). Wzgl ą d na zachowanie wymogu ekwiwalentno ś ci wzajemnych ś wiadcze ń przemawia za dopuszczeniem stosownego do okoliczno ś ci obni ż enia op ł at, za ś 11 kwota upustów powinna uwzgl ę dnia ć istniej ą ce okoliczno ś ci, tj. by ć wspó ł mierna do stopnia mo ż liwo ś ci wykorzystania wody z ł ej jako ś ci. Okre ś lenie z góry maksymalnego wska ź nika upustów nie czyni powy ż szemu zado ść , tym samym narusza zasad ę ekwiwalentno ś ci ś wiadcze ń , zgodnie z któr ą zap ł ata przys ł uguje proporcjonalnie do jako ś ci i ilo ś ci dostarczanej us ł ugi. Bez w ą tpienia stosowanie w umowach zapisów okre ś laj ą cych w sposób arbitralny górn ą granic ę na poziomie nie przekraczaj ą cym 10% nale ż no ś ci za wod ę dostarczon ą w okresie trwania zak ł ócenia ma uci ąż liwy charakter. Kolejn ą przes ł ank ą niezb ę dn ą do stwierdzenia naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o okik, jest wykazanie, ż e kwestionowany warunek umowny przynosi przedsi ę biorcy nieuzasadnione korzy ś ci. Nieuzasadnione korzy ś ci osi ą gane przez podmiot gospodarczy stosuj ą cy praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę okre ś lon ą ww. przepisie s ą odpowiednikiem uci ąż liwych warunków umów w warunkach ekwiwalentno ś ci wzajemnych ś wiadcze ń stron umowy i oznaczaj ą sytuacj ę korzystniejsz ą od powszechnie przyj ę tych w stosunkach danego rodzaju. Nieuzasadnione korzy ś ci powinny pozostawa ć w logicznym zwi ą zku przyczynowym z narzuconymi kontrahentowi uci ąż liwymi warunkami umowy. Nieuzasadnione korzy ś ci mog ą pojawia ć si ę po stronie przedsi ę biorcy narzucaj ą cego uci ąż liwe warunki umów ju ż w chwili zawarcia umowy lub te ż w okresie pó ź niejszym, gdy zaistniej ą okoliczno ś ci przewidziane w umowie pozwalaj ą ce na wykorzystanie uci ąż liwego zapisu. Ju ż hipotetyczna mo ż liwo ść wyst ą pienia na rynku skutków praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę (faktycznego osi ą gni ę cia nieuzasadnionych korzy ś ci z tytu ł u realizacji uci ąż liwego warunku umowy) wystarczaj ą ca jest dla stwierdzenia naruszenia art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o okik. Dla bytu praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę okre ś lonej w tym przepisie nie jest bowiem konieczne wyst ą pienie negatywnego skutku w postaci eksploatacji pozycji rynkowej w warunkach ograniczonej konkurencji. Wystarczy, aby zaistnia ł o zagro ż enie wyst ą pienia takiego skutku (E. Modzelewska – W ą chal, Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz, Wydawnictwo Twigger, Warszawa 2002, s.97). Stanowisko takie znajduje odzwierciedlenie równie ż w orzecznictwie antymonopolowym, zgodnie z którym dla zaistnienia praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę istotne jest, aby skutki tej praktyki mog ł y wyst ą pi ć na rynku (por. wyrok S ą du Antymonopolowego z dnia 23 czerwca 1999. sygn. akt XVII Ama 26/99). Z tre ś ci art. 1 ust. 2 ustawy o okik wynika, ż e jej re ż imowi podlegaj ą nie tylko praktyki ograniczaj ą ce konkurencj ę , które wywo ł a ł y b ą d ź aktualnie wywo ł uj ą skutki na terenie Polski, ale równie ż praktyki, które cho ć by tylko hipotetycznie, mog ą wywo ł ywa ć takie skutki. Podobne stanowisko wyrazi ł wcze ś niej S ą d Najwy ż szy, który w wyroku z dnia 12 maja 1997 r. (sygn. akt I CKN 114/97) wskaza ł , ż e istota rozpoznawanej sprawy nie sprowadza si ę do tego, czy przedsi ę biorca, któremu postawiono zarzut naruszenia ustawy antymonopolowej odnosi korzy ś ci z ca ł o ś ci prowadzonej dzia ł alno ś ci gospodarczej, lecz do tego, czy w zawieranych umowach zastrzega sobie nieuzasadnione korzy ś ci. Organ antymonopolowy ma zatem obowi ą zek ocenia ć zachowania przedsi ę biorcy od strony skutków, jakie zachowania te mog ą nawet hipotetycznie wywo ł a ć na rynku. Nieuzasadnion ą korzy ś ci ą odnoszon ą przez Spó ł k ę jest tutaj pobieranie op ł at za wod ę z ł ej jako ś ci w wysoko ś ci ustalonej dla dostaw wody odpowiadaj ą cych wymogom jako ś ciowym, a wi ę c naruszenie wspomnianej zasady ekwiwalentno ś ci ś wiadcze ń stron umowy. Wprawdzie uwzgl ę dniono mo ż liwo ść obni ż enia nale ż no ś ci z tytu ł u dostaw wody o pogorszonej lub z ł ej jako ś ci, jednak ż e na jednostronnie okre ś lonym maksymalnym poziomie 10% ceny wody dostarczonej w okresie trwania zak ł ócenia. Gdy ten akurat poziom nie b ę dzie adekwatny do jako ś ci dostarczonej wody, a wi ę c nieekwiwalentny do stopnia mo ż liwo ś ci jej 12 wykorzystania ze wzgl ę du na z łą jako ść b ą d ź brak mo ż liwo ś ci jej wykorzystania z tego powodu, Spó ł ka mo ż e uzyska ć dodatkow ą korzy ść . Maj ą c powy ż sze na uwadze uzna ć nale ż y za dowiedzione, naruszenie zakazu zawartego w art. 8 ust. 1 oraz ust. 2 pkt 6 ustawy o okik poprzez stosowanie w tre ś ci Umów na dostaw ę wody z urz ą dze ń zbiorowego zaopatrzenia w wod ę zapisu, zgodnie z którym „Us ł ugobiorca mo ż e domaga ć si ę od Us ł ugodawcy obni ż enia nale ż no ś ci w razie dostarczenia wody o pogorszonej b ą d ź z ł ej. Obni ż enie to stanowi ć b ę dzie 10% nale ż no ś ci za wod ę dostarczon ą w okresie trwania zak ł ócenia.” W przedmiotowej sprawie dowiedziono zaistnienie łą cznie wszystkich czterech przes ł anek koniecznych do uznania zachowa ń przedsi ę biorcy za praktyki ograniczaj ą ce konkurencj ę w rozumieniu art. 8 ust. 1 oraz ust.2 pkt 6 ustawy o okik w odniesieniu do wszystkich postawionych Wodoci ą gom Pi ń czowskim zarzutów. Wykazano, ż e Spó ł ka na lokalnym rynku zbiorowego zaopatrzenia w wod ę posiada pozycj ę dominuj ą c ą , kwestionowane warunki umów zosta ł y narzucone odbiorcom us ł ug oraz ż e maj ą one uci ąż liwy charakter i mog ą przynosi ć Spó ł ce nieuzasadnione korzy ś ci. Spó ł ka w za łą czeniu do pisma z dnia 8 wrze ś nia 2006 r. przedstawi ł a nowy wzorzec Umowy na dostaw ę wody z urz ą dze ń zbiorowego zaopatrzenia w wod ę , w którym nie wyst ę puj ą kwestionowane zapisy. W zwi ą zku z tym, ż e nowy wzorzec zosta ł wprowadzony do obrotu gospodarczego z odbiorcami us ł ug Wodoci ą gów Pi ń czowskich w dniu 28 wrze ś nia 2006 r. w dniu zawarcia pierwszej umowy w oparciu o nowy wzorzec, z dniem tym Spó ł ka zaniecha ł a stosowania zarzucanej jej praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę . W zwi ą zku z powy ż szym nale ż a ł o orzec jak w sentencji. Zgodnie z art. 101 ust. 1 pkt 1 ustawy o okik, je ż eli przedsi ę biorca dopu ś ci ł si ę zakazu okre ś lonego w art. 8 ustawy, Prezes Urz ę du mo ż e na ł o ż y ć w drodze decyzji kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci nie wi ę kszej ni ż 10 % przychodu osi ą gni ę tego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary. Prezes Urz ę du zdecydowa ł o nie na ł o ż eniu kary pieni ęż nej okre ś lonej w wy ż ej wymienionym przepisie. Prezes Urz ę du opar ł si ę na nast ę puj ą cych okoliczno ś ciach. Po pierwsze, Spó ł ka przedsi ę wzi ęł a natychmiast po otrzymaniu zawiadomienia o wszcz ę ciu post ę powania antymonopolowego dzia ł ania zmierzaj ą ce do wyeliminowania z tre ś ci zawieranych umów postanowie ń zakwestionowanych w ramach niniejszego post ę powania i od dnia 28 wrze ś nia 2006 r. pos ł uguje si ę nowym wzorcem umownym, który w swojej tre ś ci nie zawiera zapisów kwestionowanych w niniejszym post ę powaniu antymonopolowym. Spó ł ka w trakcie post ę powania aktywnie wspó ł dzia ł a ł a z Prezesem Urz ę du dostarczaj ą c dokumenty istotne do rozstrzygni ę cia sprawy i ju ż w odpowiedzi na stawiane zarzuty wyrazi ł a nie tylko wol ę zmiany kwestionowanych zapisów, ale podj ęł a w tym celu konkretne dzia ł ania poprzez zmian ę wzorca umowy. Wzi ę to pod uwag ę równie ż wyja ś nienia Spó ł ki, z których wynika, i ż naruszenie przepisów ustawy o okik nie by ł o z jej strony dzia ł aniem zamierzonym, nakierowanym na osi ą gni ę cie korzy ś ci finansowych, a przewidziane w kwestionowanych postanowieniach okoliczno ś ci (tj. brak wody na uj ę ciu, brak zasilania energetycznego, dostarczanie wody o z ł ej jako ś ci) w praktyce nigdy nie wyst ą pi ł y. Ponadto zarzucana Spó ł ce w niniejszym post ę powaniu praktyka mog ł a ujawni ć si ę tylko na rynku lokalnym ograniczonym terytorialnie jedynie do Miasta i Gminy Pi ń czów. Zwa ż ono ponadto, 13 i ż do Organu Antymonopolowego nie wp ł yn ęł y ż adne skargi odbiorców ś wiadczonych przez Spó ł k ę us ł ug w zwi ą zku z realizacj ą zakwestionowanych w niniejszej decyzji warunków umów, a Spó ł ka dopu ś ci ł a si ę naruszenia przepisów ustawy antymonopolowej po raz pierwszy. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o okik w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatura w Ł odzi. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury w Ł odzi Iwona Bielska . Otrzymuje: „Wodoci ą gi Pi ń czowskie” Sp. z o. o. ul. Batalionów Ch ł opskich 160 28-400 Pi ń czów 14