RGD-28/2012

Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl RGD. 61-13/12/MLM Gdańsk, dnia 26 listopada 2012 r. Decyzja nr RGD.28/12 Stosownie do art. 33 ust. 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007 roku o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz § 2 pkt 4 i § 5 pkt 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 107, poz. 887) – działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: po przeprowadzeniu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, wszczętego z urzędu przeciwko przedsiębiorcy: Przedsiębiorstwo Robót Sanitarno-Porządkowych SA siedzibą w Gdańsku, I. Na podstawie art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 roku o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) po uprawdopodobnieniu stosowania przez tego przedsiębiorcę praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, o których mowa w art. 24 ust. 1 i art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegających na stosowaniu: [I] we wzorcach umowy pn. „Umowa nr…/12” (wzór nr 1,2, 3, 4, 5) postanowienia o treści: [1] Spory powstałe na tle wykonania niniejszej umowy rozstrzygane będą przez sąd powszechny właściwy dla siedziby Wykonawcy, uznanego za niedozwolone i wpisanego do rejestru postanowień wzorców umowy, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 ze zmianami), [II] we wzorcu umowy pn. ,,Ogólne Warunki Realizacji Umów dotyczących świadczenia usług wywozu odpadów w systemie dualnym” postanowień o treści: [1] Wykonawca ma prawo do rozwiązania umowy bez zachowania okresu wypowiedzenia i zabrania pojemnika w przypadku zalegania przez Zleceniodawcę z opłatami za świadczone usługi powyżej 14 dni od daty wyznaczonego terminu płatności, [2] Wykonawca informuje Zleceniodawcę niezwłocznie o wszelkich zmianach cen, opłat oraz innych mających wpływ na wysokość cen usług stosowanych przez Wykonawcę, a w szczególności o zmianie opłat wprowadzonych z mocy obowiązującego prawa. Nowy Cennik Usług Wykonawca dostarczy Zleceniobiorcy najpóźniej wraz z fakturą za nowy okres rozliczeniowy, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura UOKiK w Gdańsku Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl uznanych za niedozwolone i wpisanych do rejestru postanowień wzorców umowy, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 ze zmianami), [III] we wzorcach umów pn. „Umowa nr…/12” (wzór nr 2, 3, 4, 5) postanowienia o treści: [1] Wykonawca zastrzega sobie prawo zmiany obowiązujących cen w przypadku niezależnego wzrostu kosztów (podwyżka kosztów składowania odpadów, cen paliw, energii, etc.). Nowe ceny będą obowiązywały od dnia wzrostu kosztów uznanego za niedozwolone i wpisanego do rejestru postanowień wzorców umowy, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 ze zmianami), i przyjęciu zobowiązania ww. przedsiębiorcy do podjęcia działań zmierzających do zaniechania naruszenia zbiorowych interesów konsumentów nakłada się na Przedsiębiorstwo Robót Sanitarno-Porządkowych SA siedzibą w Gdańsku obowiązek wykonania tego zobowiązania poprzez: i) opracowanie i wprowadzenie do obrotu nowych wzorców umów niezawierających postanowień wymienionych w punktach I [1], II [1] i [2] oraz III [1] sentencji decyzji, OD DNIA 1 stycznia 2013 r. ii) przekazanie konsumentom aneksów zmieniających kwestionowane postanowienia, wymienione w punktach I [1], II [1] i [2] oraz III [1] sentencji decyzji, w umowach wykonywanych, W TERMINIE DO DNIA 31 STYCZNIA 2013 R . II. Na podstawie art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. Nr 50, poz. 331 ze zmianami), stosownie do art. 33 ust. 6 ww. ustawy, działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, nakłada się na przedsiębiorcę Przedsiębiorstwo Robót Sanitarno-Porządkowych S.A siedzibą w Gdańsku obowiązek przedłożenia, W TERMINIE DO DNIA 28 LUTEGO 2013 R . informacji/dokumentów potwierdzających wykonanie zobowiązania, o którym mowa w punkcie I decyzji, a to: i) wzorca umowy pn. „Umowa nr…/12” (wzór nr 1,2, 3, 4, 5), niezawierającego postanowienia kwestionowanego przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, ii) wzorców umów pn. ,,Ogólne Warunki Realizacji Umów dotyczących świadczenia usług wywozu odpadów w systemie dualnym”, niezawierających postanowienia kwestionowanego przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, iii) przykładowych dowodów przedstawienia konsumentom korzystającym z usług przedsiębiorcy nowych warunków umów, zgodnie z podjętym zobowiązaniem. Uzasadnienie Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Na podstawie postanowienia nr 150 z dnia 20 czerwca 2012 r. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwany dalej również Prezesem Urzędu) wszczął i prowadził, pod sygnaturą akt RGD.405-20/12/MLM, postępowanie wyjaśniające w sprawie wstępnego ustalenia, czy zapisy umów oraz ogólnych warunkach realizacji umów stosowanych w obrocie konsumenckim m.in. przez przedsiębiorcę Przedsiębiorstwo Robót Sanitarno-Porządkowych SA z siedzibą w Gdańsku nie naruszają przepisów ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. Nr 50, poz. 331 ze zmianami) w sposób uzasadniający wszczęcie przeciwko ww. przedsiębiorcy postępowania w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. W trakcie przedmiotowego postępowania Prezes Urzędu pozyskał m.in. przekazane mu przez Przedsiębiorstwo Robót Sanitarno- Porządkowych S.A. z siedzibą w Gdańsku (zwany dalej: PRSP lub Spółką) wzorce umowy pod nazwą: -„Umowa nr…/12” (wzór nr 1,2,3,4,5), -,,Ogólne Warunki Realizacji Umów dotyczących świadczenia usług wywozu odpadów w systemie dualnym”. Wobec tego, iż analiza wzorców pozwala na stwierdzenie, iż niektóre z zapisów w nich zawartych mogą być uznane za tożsame z klauzulami wpisanymi do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 ze zmianami), Prezes Urzędu postanowił o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Spółce zarzucono podejmowanie bezprawnych działań godzących w zbiorowe interesy konsumentów, polegających na stosowaniu: [I] we wzorcach umowy pn. „Umowa nr…/12” (wzór nr 1,2, 3, 4, 5) postanowienia o treści: [1] Spory powstałe na tle wykonania niniejszej umowy rozstrzygane będą przez sąd powszechny właściwy dla siedziby Wykonawcy, uznanego za niedozwolone i wpisanego do rejestru postanowień wzorców umowy, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 ze zmianami), np. pod numerem: 2320; 1950; 780. [II] we wzorcu umowy pn. ,,Ogólne Warunki Realizacji Umów dotyczących świadczenia usług wywozu odpadów w systemie dualnym” postanowień o treści: [1] Wykonawca ma prawo do rozwiązania umowy bez zachowania okresu wypowiedzenia i zabrania pojemnika w przypadku zalegania przez Zleceniodawcę z opłatami za świadczone usługi powyżej 14 dni od daty wyznaczonego terminu płatności, [2] Wykonawca informuje Zleceniodawcę niezwłocznie o wszelkich zmianach cen, opłat oraz innych mających wpływ na wysokość cen usług stosowanych przez Wykonawcę, a w szczególności o zmianie opłat wprowadzonych z mocy obowiązującego prawa. Nowy Cennik Usług Wykonawca dostarczy Zleceniobiorcy najpóźniej wraz z fakturą za nowy okres rozliczeniowy, Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl uznanych za niedozwolone i wpisanych do rejestru postanowień wzorców umowy, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 ze zmianami), m.in. pod numerami: 1979 [1]; 783, 1977 [2]. [III] we wzorcach umów pn. „Umowa nr…/12” (wzór nr 2, 3, 4, 5) postanowienia o treści: [1] Wykonawca zastrzega sobie prawo zmiany obowiązujących cen w przypadku niezależnego wzrostu kosztów (podwyżka kosztów składowania odpadów, cen paliw, energii, etc.). Nowe ceny będą obowiązywały od dnia wzrostu kosztów, uznanego za niedozwolone i wpisanego do rejestru postanowień wzorców umowy, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 ze zmianami), m.in. pod numerem: 783. Do akt sprawy postanowieniem nr 240, z dnia 14 sierpnia 2012 r., włączono następujące dowody, uzyskane w trakcie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, tj.: pismo przedsiębiorcy z dnia 18 czerwca 2012 r. wraz z załącznikami (odpis KRS, Określenie faktycznego przedmiotu działania oraz wzorce: Umowa Nr…/12 [wzór: 1,2,3,4 i 5], Ogólne Warunki realizacji Umów dotyczących świadczenia usług wywozu odpadów w systemie dualnym, zawieranych przez Przedsiębiorstwo Robót Sanitarno-Porządkowych SA z siedzibą w Gdańsku z klientami indywidualnymi). Przedsiębiorca ustosunkował się do postawionych zarzutów pismem z dnia 25 września 2012r. Natomiast w dniu 15 października 2012 r. wystąpił o wydanie w sprawie decyzji w oparciu o przepis art. 28 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W takcie postępowania przedsiębiorca przestawił propozycje zmiany zakwestionowanych postanowień umownych. Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, pismem z dnia 9 listopada 2012 r. zawiadomiono PRSP o zakończeniu zbierania materiału dowodowego. W wyznaczonym terminie przedsiębiorca nie skorzystał z prawa zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym. Prezes Urzędu ustalił następujący stan faktyczny. Spółka Przedsiębiorstwo Robót Sanitarno-Porządkowych została zarejestrowana w KRS w dniu 2 sierpnia 2002 r., pod nr 0000125196. Przedmiotem działania przedsiębiorcy jest m.in.: działalność związana ze zbieraniem, przetwarzaniem i unieszkodliwianiem odpadów. Spółka prowadzi działalność w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości na terenie następujących miast i gmin: Gdańsk, Sopot, Gdynia, Pruszcz Gdański, Kolbudy, Pszczółki, Trąbki Wielkie, Cedry Wielkie oraz na terenie powiatu puckiego, w miejscowościach: Puck, Władysławowo, Jastrzębia Góra, Jastarnia, Hel, Jurata, Karwia, Chałupy, Kuźnica, Chłapowo. Na wskazanym obszarze Spółka prowadzi działalność w zakresie odbioru odpadów zawierając z konsumentami umowy, w oparciu o opracowane wzorce tj.: Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl - wzór 1 (Gdańsk, Sopot, Pruszcz Gdański, Kolbudy, Pszczółki, Trąbki Wielkie), - wzór 2 (Gdańsk, na obszarze objętym systemem dualnym), - wzór 3 (gmina cedry Wielkie), - wzór 4 (Gdynia), - wzór 5 (miejscowości z powiatu puckiego). Analiza wzorców umownych opracowanych i wykorzystywanych przez przedsiębiorcę wskazuje, że stosuje on postanowienia niedozwolone, wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 ze zmianami), tj: •,,Wszelkie spory wynikłe z tytułu wykonania zobowiązań związanych z Programem będą rozstrzygane przez sąd właściwy dla siedziby Organizatora" (Wyrok Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumenta z dnia 13 listopada 2009 roku, sygnatura akt XVII AmC 1027/09, numer postanowienia w rejestrze 2320). •,,Sądem właściwym dla rozpatrywania wszelkich sporów jest sąd właściwy dla siedziby sprzedającego” (Wyrok Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumenta z dnia 16 kwietnia 2010 roku, sygnatura akt XVII AmC 363/09, numer postanowienia w rejestrze 1950). •„Spory, mogące wyniknąć na tle realizacji niniejszej umowy będą rozstrzygane przez sąd właściwy dla siedziby Wykonawcy” (Wyrok Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumenta z dnia 24 kwietnia 2006 roku, sygnatura akt XVII AmC 107/04, numer postanowienia w rejestrze 784). •,,Zleceniobiorcy przysługuje prawo rozwiązania umowy bez wypowiedzenia w przypadku, kiedy Zleceniodawca spóźnia się z zapłatą za usługi" (Wyrok Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumenta z dnia 9 marca 2010 roku, sygnatura akt XVII AmC 430/09, numer postanowienia w rejestrze 1979). •„W razie znacznego wzrostu cen towarów i usług cena usługi może zostać podwyższona” (Wyrok Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumenta z dnia 24 kwietnia 2006 roku, sygnatura akt XVII AmC 107/04, numer postanowienia w rejestrze 783) •,,Zmiana cen za wywóz odpadów komunalnych nie wymaga form aneksu do umowy"(Wyrok Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumenta z dnia 9 marca 2010roku, sygnatura akt XVII AmC 430/09, numer postanowienia w rejestrze 1977). Prezes Urzędu zważył, co następuje. Możliwość rozstrzygania sprawy w oparciu o przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wymaga ustalenia, czy w okolicznościach przedmiotowej sprawy doszło do naruszenia interesu publicznoprawnego. Zgodnie z brzmieniem art. 1 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, celem jej regulacji jest zapewnienie rozwoju i ochrony konkurencji, a także podejmowana w interesie publicznym ochrona przedsiębiorców narażonych na stosowanie praktyk ograniczających konkurencję i ochrona interesów konsumentów. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów ma zatem charakter publicznoprawny i służy ochronie interesu ogólnospołecznego; w odniesieniu do przedsiębiorców chroni konkurencję, a w odniesieniu do konsumentów ich interesy jako zjawiska o charakterze instytucjonalnym, zbiorowym. Instrumenty w niej przewidziane mogą być stosowane Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl jedynie wówczas, gdy na skutek działań sprzecznych z przepisami prawa naruszony został interes publiczny. Ma to miejsce w szczególności wtedy, gdy określonymi działaniami dotknięty jest szerszy krąg uczestników rynku, względnie, gdy wywołują one na rynku niekorzystne zjawiska (wyrok Sądu Antymonopolowego z dnia 24 października 1991 r., sygn. akt XV Amr 8/90). Zdaniem Prezesa Urzędu rozpatrywana sprawa ma charakter publicznoprawny, ponieważ wiąże się z ochroną interesu wszystkich konsumentów, którzy na podstawie umów o wywóz odpadów komunalnych o treści zakwestionowanej w toku niniejszego postępowania korzystają lub będą korzystać z usług świadczonych przez przedsiębiorcę zajmującego się świadczeniem usług w zakresie wywozu odpadów. Objęte zarzutem działanie przedsiębiorcy wymierzone jest w szeroki krąg uczestników rynku, ponieważ jest ono skierowane do członków określonej zbiorowości tj. wszystkich rzeczywistych i potencjalnych odbiorców świadczonych przez Spółkę usług. Interes publicznoprawny przejawia się także w postaci zbiorowego interesu konsumentów, co oznacza, iż naruszenie zbiorowego interesu konsumentów jest jednoznaczne z naruszeniem interesu publicznoprawnego. W tym stanie rzeczy przyjąć należy, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z naruszeniem przez Spółkę interesu publicznoprawnego, co uzasadnia ocenę jej zachowania na rynku w świetle przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Skarżonemu przedsiębiorcy postawiono zarzut naruszenia art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Przepis art. 24 ust. 1 stanowi, że Zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. ” Zgodnie z ust. 2 tego artykułu Przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy, w szczególności: 1) stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964r. – Kodeks postępowania cywilnego […] . Aby działania przedsiębiorcy mogły zostać uznane za sprzeczne z powołanym wyżej przepisem art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i kosnuemntów, należy wykazać, że spełniają one łącznie następujące przesłanki: – ujawniają się w obrocie konsumenckim, a więc dotyczą relacji przedsiębiorca-konsument, – stanowią działanie bezprawne, – naruszają zbiorowe interesy konsumentów. Zgodnie z art. 4 pkt 12 ustawy o ochronie konkurencji i kosnuemntów i art. 22 1 Kodeksu cywilnego za konsumenta uważa się osobę fizyczną dokonującą czynności prawnej nie związanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową. W niniejszej sprawie fakt zawierania przez PRSP umów odbioru odpadów z konsumentami pozostaje poza sporem, co przesądza o uznaniu, iż pierwsza z ww. przesłanek jest spełniona. Co do drugiej przesłanki, tj. bezprawności, rozumianej jako działania sprzecznego z przepisami prawa podnieść należy, iż przedsiębiorcy postawiony został zarzut naruszenia art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegający na stosowaniu w umowach zawieranych z konsumentami postanowień Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl wzorca umowy, które zostały wpisane do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego. Zakaz stosowania postanowień wpisanych do Rejestru dotyczy nie tylko tego przedsiębiorcy, przeciwko któremu zapadł wyrok w sprawie o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone, lecz również innych przedsiębiorców. Art. 479 43 K.p.c. rozszerza prawomocność wyroku wydanego w sprawie o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone na osoby trzecie, tj. innych przedsiębiorców. Skutek tzw. prawomocności rozszerzonej następuje od chwili wpisania wzorca umowy do Rejestru, prowadzonego przez Prezesa Urzędu. Konsekwencją umieszczenia postanowienia umownego w Rejestrze jest to, że posłużenie się nim będzie miało skutek wprowadzenia do umowy elementu bezwzględnie przez prawo zakazanego. Wpis do Rejestru niedozwolonych postanowień umownych oznacza, że od tego momentu stosowanie takiej klauzuli jest zakazane we wszystkich wzorcach umownych. Powyższe stanowisko Prezesa Urzędu zgodne jest z orzecznictwem Sądu Najwyższego, który w uchwale z dnia 13 lipca 2006 r. (sygn. akt III SZP 3/06) stwierdził, iż … stosowanie postanowień wzorców umów o treści tożsamej z treścią postanowień uznanych za niedozwolone prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanych do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c., może być uznane w stosunku do innego przedsiębiorcy za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów (…). W uzasadnieniu do powyższej uchwały Sąd uznał m.in., że (…) praktyka naruszająca zbiorowe interesy konsumentów art. 23a u.o.k.ik. obejmuje również przypadki wprowadzania jedynie zmian kosmetycznych polegających na przestawieniu wyrazów lub zastąpieniu jednych wyrazów innymi, jeżeli tylko wykładnia postanowienia pozwoli stwierdzić, że jego treść mieści się w hipotezie zakazanej klauzuli. Stosowanie klauzuli o zbliżonej treści do klauzuli wpisanej do rejestru godzi przecież tak samo w interesy konsumentów, jak stosowanie klauzuli identycznej, co wpisana do rejestru (…). Przyjęta powyżej rozszerzająca wykładnia art. 23a u.o.k.ik. znajduje również uzasadnienie w dyrektywach 93/13 oraz 98/27 a także orzecznictwie ETS dotyczącym zasady efektywności (…). Nie jest zatem konieczna dokładna oraz literalna identyczność klauzuli wpisanej do Rejestru i klauzuli z nią porównywanej. Stąd też niedozwolone będą również postanowienia umów, mieszczące się w hipotezie klauzuli wpisanej do Rejestru, której treść zostanie ustalona w oparciu o dokonaną jej wykładnię. Stosowanie klauzuli o zbliżonej treści tak samo godzi w interesy konsumentów, jak stosowanie klauzuli identycznej, co wpisana do Rejestru. W ocenie Prezesa Urzędu postanowienia stosowane przez PRSP we wzorcach umownych pn.: „Umowa nr…/12” (wzór nr 1, 2, 3, 4, 5) oraz ,,Ogólne Warunki Realizacji Umów dotyczących świadczenia usług wywozu odpadów w systemie dualnym” mogą wywoływać identyczne skutki prawne, jak klauzule umieszczone w rejestrze niedozwolonych postanowień umownych. Po pierwsze postanowienie, zawarte we wzorcach pn. „Umowa nr…/12” (wzór nr 1, 2, 3, 4, 5), o treści: Spory powstałe na tle wykonania niniejszej umowy rozstrzygane będą przez sąd powszechny właściwy dla siedziby Wykonawcy uznać należy, za wywołujące identyczne skutki prawne, jak postanowienia wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone tj: Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl •,,Wszelkie spory wynikłe z tytułu wykonania zobowiązań związanych z Programem będą rozstrzygane przez sąd właściwy dla siedziby Organizatora" (Wyrok Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumenta z dnia 13 listopada 2009 roku, sygnatura akt XVII AmC 1027/09, numer postanowienia w rejestrze 2320). •,,Sądem właściwym dla rozpatrywania wszelkich sporów jest sąd właściwy dla siedziby sprzedającego” (Wyrok Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumenta z dnia 16 kwietnia 2010 roku, sygnatura akt XVII AmC 363/09, numer postanowienia w rejestrze 1950). •„Spory, mogące wyniknąć na tle realizacji niniejszej umowy będą rozstrzygane przez sąd właściwy dla siedziby Wykonawcy” (Wyrok Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumenta z dnia 24 kwietnia 2006 roku, sygnatura akt XVII AmC 107/04, numer postanowienia w rejestrze 784). Analiza treści i skutków kwestionowanych postanowień oraz postanowień przywołanych, wpisanych do rejestru, prowadzi do stwierdzenia, iż wszystkie one są/były niezgodne z art. 385 3 pkt 23 kodeksu cywilnego, stosownie do którego za niedozwolone uznaje się postanowienie, narzucające rozpoznanie sprawy przez sąd, który wedle ustawy nie jest miejscowo właściwy. Należy podkreślić, że umowa prorogacyjna opisana w art. 46 kodeksu postępowania cywilnego jest niedopuszczalna w obrocie z konsumentami, z uwagi na treść przywołanego zapisu z kodeksu cywilnego. Po drugie postanowienie wzorca ,,Ogólne Warunki Realizacji Umów dotyczących świadczenia usług wywozu odpadów w systemie dualnym” o treści: Wykonawca ma prawo do rozwiązania umowy bez zachowania okresu wypowiedzenia i zabrania pojemnika w przypadku zalegania przez Zleceniodawcę z opłatami za świadczone usługi powyżej 14 dni od daty wyznaczonego terminu płatności , uznać należy za identyczne w skutkach, jak klauzula wpisana do rejestru pod poz. 1979. Wyrokiem Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (SOKiK) z dnia 9 marca 2010 roku, sygnatura akt XVII AmC 430/09, Sąd uznał za niedozwolone postanowienie o treści: Zleceniobiorcy przysługuje prawo rozwiązania umowy bez wypowiedzenia w przypadku, kiedy Zleceniodawca spóźnia się z zapłatą za usługi. Zgodnie ze stanowiskiem Sądu zapis ten jest sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco narusza interesy konsumentów. W oparciu o to postanowienie Spółka może wypowiedzieć klientowi umowę bez zachowania okresu wypowiedzenia w każdym przypadku niedokonania przez klienta płatności w umówionym terminie, gdy opóźnienie przekroczy 14 dni. Jednocześnie umowa nie przewiduje – przed zastosowaniem sankcji w postaci jej wypowiedzenia w trybie natychmiastowym – dodatkowego wezwania do zapłaty. PRSP nie uwzględnia i nie rozróżnia okoliczności, z powodu których konsument popadł w zwłokę. Natomiast ustaliło bardzo surową sankcję, czyli rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia, co w praktyce oznacza, iż konsument może zostać pozbawiony usługi wywozu odpadów komunalnych bez uprzedzenia, nawet wówczas, gdy brak odpłatności nie wynika z jego winy. Po trzecie postanowienie wzorca ,,Ogólne Warunki Realizacji Umów dotyczących świadczenia usług wywozu odpadów w systemie dualnym” o treści: Wykonawca informuje Zleceniodawcę niezwłocznie o wszelkich zmianach cen, opłat oraz innych mających wpływ na wysokość cen usług stosowanych przez Wykonawcę, a w Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl szczególności o zmianie opłat wprowadzonych z mocy obowiązującego prawa. Nowy Cennik Usług Wykonawca dostarczy Zleceniobiorcy najpóźniej wraz z fakturą za nowy okres rozliczeniowy oraz wzorców umów pn. „Umowa nr…/12” (wzór nr 2, 3, 4, 5) postanowienia o treści: Wykonawca zastrzega sobie prawo zmiany obowiązujących cen w przypadku niezależnego wzrostu kosztów(podwyżka kosztów składowania odpadów. cen paliw, energii, etc.). Nowe ceny będą obowiązywały od dnia wzrostu kosztów uznać należy, za tożsame z następującymi klauzulami abuzownymi: •„W razie znacznego wzrostu cen towarów i usług cena usługi może zostać podwyższona” (Wyrok Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumenta z dnia 24 kwietnia 2006 roku, sygnatura akt XVII AmC 107/04, numer postanowienia w rejestrze 783). •,,Zmiana cen za wywóz odpadów komunalnych nie wymaga form aneksu do umowy"(Wyrok Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumenta z dnia 9 marca 2010roku, sygnatura akt XVII AmC 430/09, numer postanowienia w rejestrze 1977). Postanowienie jest sprzeczne z art. 384 1 Kodeksu Cywilnego w zw. z art. 384. Zgodnie z jego treścią wzorzec wydany w czasie trwania stosunku umownego o charakterze ciągłym wiąże drugą stronę, jeżeli zostały zachowane wymagania określone w art. 384, a strona nie wypowiedziała umowy w najbliższym terminie wypowiedzenia. Oznacza to, że przedsiębiorca jest zobowiązany doręczyć konsumentowi każdą zmianę wzorca umownego, a konsumentowi przysługuje w takiej sytuacji prawo wypowiedzenia umowy. W wyroku z dnia 9 marca 2010roku Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumenta stwierdził, że pominięcie w umowie informacji dotyczącej prawa konsumenta do odstąpienia od umowy jest sprzeczne z dobrymi obyczajami oraz rażąco narusza interesy konsumenta, wprowadzając go w błąd co do przysługujących mu uprawnień. Mając na uwadze dokonane ustalenia uznać należy, za uprawdopodobnione, iż zakwestionowane postanowienia, zawarte we wzorcach stosowanych przez PRSP, wywołują identyczne skutki prawne, jak wskazane klauzule umieszczone w rejestrze niedozwolonych postanowień umownych, czego nie podważają nieznaczne różnice redakcyjne porównywanych warunków umownych. Naruszenie zbiorowych interesów konsumentów ma miejsce wtedy, gdy działanie przedsiębiorcy godzi w interesy konsumentów jako zbiorowości, to jest, ujawnia się w sytuacji gdy skierowane jest nie tylko do wyodrębnionej indywidualnie grupy konsumentów, lecz szerszego nieograniczonego liczbowo kręgu osób, do których dotarła i dotrzeć może oferta przedsiębiorcy. W rozpatrywanej sprawie wyżej wymienione warunki zostały spełnione. Oferta usług odbioru odpadów, zawierająca niedozwoloną klauzulę, adresowana jest bowiem przez Spółkę, nie do ściśle zindywidualizowanego, konkretnego konsumenta lecz do z góry nieokreślonej, niemożliwej do zidentyfikowania liczby kontrahentów – konsumentów, których sytuacja jest identyczna i wspólna. Zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jeżeli w toku postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów zostanie uprawdopodobnione, że przedsiębiorca stosuje praktykę, o której mowa w art. 24, a przedsiębiorca zobowiąże się do podjęcia określonych działań Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl zmierzających do zapobieżenia tym naruszeniom Prezes Urzędu może, w drodze decyzji nałożyć obowiązek wykonania tych zobowiązań. W toku przeprowadzonego postępowania Spółka przedstawiła zobowiązanie do podjęcia określonych działań zmierzających do zapobieżenia naruszeniom interesów konsumentów, tj.: W odniesieniu do zarzuty z pkt [I] przedsiębiorca zaproponował nowe brzmienie postanowienie, o treści: Spory powstałe na tle wykonania niniejszej umowy rozstrzygane będą przez ogólnie właściwy sąd powszechny. W odniesieniu do zarzuty z pkt [II. 1] przedsiębiorca zaproponował nowe brzmienie postanowienie, o treści: Wykonawca ma prawo do rozwiązania umowy bez zachowania okresu wypowiedzenia i zabrania pojemnika w przypadku zaistnienia zwłoki przez Zleceniodawcę z uregulowaniem opłat za świadczone usługi pomimo bezskutecznego upływu dodatkowego 14 dniowego terminu płatności wyznaczonego przez Wykonawcę. W odniesieniu do zarzuty z pkt [II. 2] i [III. 1] przedsiębiorca zaproponował nowe brzmienie postanowień, o treści: Wykonawca zastrzega sobie prawo zmiany obowiązujących cen w przypadku niezależnej od Wykonawcy zmiany kosztów i niezwłocznego informowania o tym Zleceniodawcy (podwyżka kosztów składowania odpadów, opłat związanych z korzystaniem ze środowiska, cen paliw, energii etc.). W przypadku takiego podwyższenia cen usług Zleceniodawca uprawniony jest do rozwiązania umowy na piśmie wysłanym w terminie 14 dni od dnia doręczenia informacji o podwyżce na adres wskazany w umowie (do doręczenia zastosowanie znajdują przepisy Kodeksu postępowania cywilnego). Przedsiębiorca zobowiązał się również do: 1. opracowania i wprowadzenia od dnia 1 stycznia 2013 r. nowych wzorców umownych. 2. dokonania zmian w umowach będących w trakcie wykonywania do dnia 31 stycznia 2013 r. Przedsiębiorca określając terminy wskazał na czas jakiego potrzebuje na przygotowanie nowych wzorców umownych. Ponadto zmiany w umowach będących w trakcie wykonywania będą dokonywane wraz z przesyłaniem faktur rozliczeniowych, w celu ograniczenia kosztów. Zdaniem Prezesa Urzędu działania objęte złożonym przez Spółkę zobowiązaniem zmierzają do zapobieżenia zarzucanemu jej naruszeniu art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zmiana stosowanych wzorców umów w zaproponowany przez Spółkę sposób oraz zmiana umów dotychczas zawartych z odbiorcami usług doprowadzą bowiem do wyeliminowania zakwestionowanych warunków świadczenia usług. Również określony przez przedsiębiorcę termin na wykonanie podjętego zobowiązania uznać należy, za uzasadniony. W tej sytuacji Prezes Urzędu postanowił jak w punkcie I sentencji niniejszej decyzji. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Stosownie do art. 28 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w decyzji, o jakiej mowa w ust. 1, Prezes Urzędu nakłada na przedsiębiorcę obowiązek składania w wyznaczonym terminie informacji o stopniu realizacji zobowiązań. Spółka zobowiązana została do złożenia, w terminie do dnia 28 lutego 2013 r., sprawozdania o stopniu realizacji przyjętego w toku postępowania zobowiązania do podjęcia działań zmierzających do zapobieżenia zarzucanemu Spółce naruszeniu, poprzez przekazanie:



wzorca umowy pn. „Umowa nr…/12” (wzór nr 1,2, 3, 4, 5), niezawierającego postanowienia kwestionowanego przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów,



wzorców umów pn. ,,Ogólne Warunki Realizacji Umów dotyczących świadczenia usług wywozu odpadów w systemie dualnym”, niezawierających postanowienia kwestionowanego przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów,



przykładowych dowodów przedstawienia konsumentom korzystającym z usług przedsiębiorcy nowych warunków umów, zgodnie z podjętym zobowiązaniem. W związku z tym orzeczono jak w punkcie II sentencji niniejszej decyzji. POUCZENIE: Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Gdańsku. Z upoważnienia Prezesa Urzędu Roman Jarząbek Dyrektor Delegatury UOKiK w Gdańsku