RGD-29/2003

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW D ELEGATURA W G DA Ń SKU 80-824 G DA Ń SK , UL . P ODWALE P RZEDMIEJSKIE 30 T EL . (058) 346-29-32, T EL /F AX (058) 346-29-33, T EL . C ENTRALA (058) 301-50-21 E- MAIL : GDANSK @ UOKIK . GOV . PL RGD. 562-3/03/CF Gda ń sk, dnia 31 grudnia 2003r. DECYZJA Nr RGD. 29/2003 Na podstawie art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. Nr 122, poz. 1319 z pó ź n. zm.) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 cy- towanej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konku- rencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 18, poz. 172), po przeprowadzeniu post ę powania anty- monopolowego wszcz ę tego na wniosek Przedsi ę biorstwa Wielobran ż owego „AGORA – 1” Sp. z o.o. w L ę borku przeciwko przedsi ę biorcom: K. K. i A. W. prowadz ą cym wspólnie dzia ł alno ść gospodarcz ą pod firm ą Us ł ugi Sanitarno –Transportowe „SANIPOL” s.c. z sie- dzib ą w Ł ebie, ul. Now ę ci ń ska 31, dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkuren- cji i Konsumentów uznaje si ę za ograniczaj ą c ą konkurencj ę i naruszaj ą c ą zakaz, o którym mowa w art. 8 ust. 2 pkt 5 cytowanej ustawy, praktyk ę stosowan ą przez skar ż onych przedsi ę biorców, polegaj ą c ą na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku sk ł adowania odpadów komunalnych, poprzez odmow ę zapewnienia Przedsi ę biorstwu Wie- lobran ż owemu „AGORA – 1” Sp. z o.o. w L ę borku prawa sk ł adowania odpadów komunal- nych na wysypisku w Lucinie i stwierdza zaniechanie jej stosowania z dniem 15 grudnia 2003r. UZASADNIENIE Do Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwanego dalej Preze- sem Urz ę du albo organem antymonopolowym) wp ł yn ął wniosek Przedsi ę biorstwa Wielo- bran ż owego „AGORA-1” Sp. z o.o. w L ę borku (zwana dalej Spó ł k ą AGORA) o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego przeciwko firmie Us ł ugi Sanitarno-Porz ą dkowe „SANI- POL” K. K. & A. W. s.c. w Ł ebie (zwana dalej Spó ł k ą SANIPOL) pod zarzutem nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej na rynku sk ł adowania odpadów w celu przeciwdzia ł ania ukszta ł towa- nia si ę warunków niezb ę dnych dla powstania lub rozwoju konkurencji na rynku wywozu odpadów sta ł ych w Ł ebie, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 8 ust. 2 pkt 5 ustawy o ochronie konkurencji [...] (karta akt sprawy 1-10). W uzasadnieniu wniosku Spó ł ka AGORA poda ł a, i ż zamierzaj ą c rozpocz ąć wy- konywanie us ł ug wywozu odpadów sta ł ych na terenie miasta Ł eby, pismem z dnia 4.07.2002r., zwróci ł a si ę do Spó ł ki SANIPOL, zarz ą dzaj ą cej gminnym sk ł adowiskiem odpa- dów komunalnych w Lucinie, o zawarcie umowy na sk ł adowanie odpadów odbieranych z obszaru miasta Ł eby i gminy Wicko (k. 3). Przedstawienie wspomnianej umowy by ł o wa- runkiem niezb ę dnym, aby wnioskodawczyni mog ł a – zgodnie z przepisami reguluj ą cymi zagadnienia utrzymania porz ą dku i czysto ś ci w gminach – uzyska ć , wydane przez Burmi- strza Miasta Ł eby, zezwolenie na wykonywanie us ł ug odbioru i wywozu odpadów z obsza- ru tego miasta. Spó ł ka SANIPOL odmówi ł a zawarcia wspominanej umowy uzasadniaj ą c swoje stanowisko stanem wysypiska, organizacj ą jego pracy dostosowan ą do warunków odbioru odpadów od miejscowych firm oraz brakiem mo ż liwo ś ci kontroli ź ród ł a pochodzenia do- starczanych odpadów. Swoja odmow ę argumentowa ł a tak ż e obaw ą , ż e wnioskodawca nie dysponuj ą c baz ą na terenie miasta i wykorzystuj ą c okoliczno ść , ż e cena za sk ł adowanie odpadów na wysypisku w Lucinie jest o wiele ni ż sza ni ż na sk ł adowiskach s ą siednich, b ę - dzie dostarcza ł do Lucina odpady odbierane z obszaru innego, ni ż ten, dla którego wysypi- sko to jest przeznaczone. Na ponowne wyst ą pienie Spó ł ki AGORA z dnia 18.07.2002r. o zawarcie umowy (k. 5), Spó ł ka SANIPOL równie ż odpowiedzia ł a odmownie wyja ś niaj ą c, ż e jej zadaniem jest jedynie obs ł uga wysypiska. Umowa zlecaj ą ca eksploatacj ę tego obiektu nie upowa ż nia jej do podpisywania jakichkolwiek umów z podmiotami, które chcia ł yby z niego korzysta ć . Wskaza ł a przy tym, i ż w ł a ś ciwymi do podpisywania umów s ą : w ł a ś ciciel terenu, na którym znajduje si ę wysypisko, tj. Gmina Wicko i w ł a ś ciciel wysypiska, tj. Urz ą d Miasta Ł eby (k. 6). Maj ą c na wzgl ę dzie tre ść uzyskanej odpowiedzi Spó ł ka AGORA zwróci ł a si ę z pro ś b ą do Burmistrza miasta Ł eby o umo ż liwienie jej sk ł adowania na wysypisku w Lucinie odpa- dów odebranych z obszaru tego miasta (k. 8). Na wyst ą pienie to otrzyma ł a odpowied ź wskazuj ą c ą , ż e potwierdzenie gotowo ś ci przyj ę cia odpadów winien wyda ć zarz ą dzaj ą cy sk ł adowiskiem odpadów. Spó ł k ę pouczono jednocze ś nie, ż e aby otrzyma ć koncesj ę na wywóz odpadów z terenu miasta Ł eby, mo ż e ona – jako dokument niezb ę dny – przedsta- wi ć zgod ę na przyjmowanie odpadów wydan ą przez zarz ą dc ę jakiegokolwiek innego, do- wolnego wysypiska (k. 8). W zwi ą zku z powy ż szym, skar żą ca po raz kolejny, pismem z dnia 3.01.2003r. zwróci ł a si ę do Spó ł ki SANIPOL o zawarcie przedmiotowej umowy, na które jednak nie otrzyma ł a odpowiedzi (k. 7). W ocenie skar żą cej odmowa dost ę pu do wysypiska w Lucinie, pozbawiaj ą ca j ą praktycznie mo ż liwo ś ci ś wiadczenia us ł ug komunalnych na terenie miasta Ł eby, dokonana zosta ł a wy łą cznie w celu przeciwdzia ł ania ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych do powstania konkurencji na tym terenie, bowiem Spó ł ka SANIPOL, nie tylko dzier ż awi wysy- pisko przeznaczone do sk ł adowania odpadów pochodz ą cych z Ł eby, ale równie ż zajmuje si ę wywozem odpadów z tego miasta. W oparciu o przedmiotowy wniosek organ antymonopolowy przeprowadzi ł po- st ę powanie wyja ś niaj ą ce, wyniki którego da ł y uzasadnion ą podstaw ę do wszcz ę cia post ę - powania antymonopolowego, o czym Prezes UOKiK postanowi ł w dniu 15 kwietnia 2003r. Dalsze czynno ś ci prowadzono w zwi ą zku z podejrzeniem nadu ż ywania przez przedsi ę bior- ców: K. K. i A. W. prowadz ą cych wspóln ą dzia ł alno ść gospodarcz ą pod firm ą Us ł ugi Sani- tarno –Transportowe „SANIPOL” s.c. z siedzib ą w Ł ebie, ul. Now ę ci ń ska 31, pozycji domi- nuj ą cej na rynku sk ł adowania odpadów komunalnych sta ł ych poprzez ograniczanie dost ę - pu do wysypiska w Lucinie innym przedsi ę biorcom, w celu przeciwdzia ł ania ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych do powstania lub rozwoju konkurencji na rynku wywozu tych- ż e odpadów, co mog ł o stanowi ć naruszenie art. 8 ust. 2 pkt 5 cytowanej ustawy o ochro- nie konkurencji [...]. Odpowiadaj ą c na zawiadomienie o wszcz ę ciu, pismem z dnia 5.05.2003r., Spó ł ka SANIPOL podnios ł a, i ż wed ł ug niej w ł a ś ciwym do zawierania umów o korzystanie z wysypiska w Lucinie, jest Urz ą d Miejski w Ł ebie, bowiem ona sama – nie b ę d ą c w ł a ś cicie- lem tej budowli komunalnej – nie ma takich uprawnie ń . Wysypisko w Lucinie, na którym sk ł adowane s ą odpady z gmin Ł eba i Wicko jest przez ni ą jedynie eksploatowane na pod- 2 stawie umów z dnia 16.03.2000r. i z dnia 28.02.2003r. zawartych z Gmin ą Miejsk ą Ł eba. (k. 14). W § 6 aktualnie obowi ą zuj ą cej umowy zawarty zosta ł zapis, i ż w przypadku stwierdzenia, ż e na wysypisko przyjmowane b ę d ą odpady spoza gmin Ł eba i Wicko, umo- wa ze Spó ł k ą SANIPOL zostanie rozwi ą zana w trybie natychmiastowym, bez zachowania okresu wypowiedzenia. Narazi to firm ę na straty z powodu umy ś lnego dzia ł ania wspólni- ków na niekorzy ść spó ł ki. St ą d te ż , ca ł kowicie uzasadniona jest obawa przed niekontrolo- wanym dostarczaniem odpadów i niemo ż no ś ci ą ustalenia sk ą d one pochodz ą . W tym sta- nie rzeczy Spó ł ka wskazywa ł a na t ę jedynie mo ż liwo ść , i ż bez przeszkód mog ł aby przyj- mowa ć do Lucina nieczysto ś ci przywo ż one tylko sprz ę tem specjalistycznym, je ż eli firma dostarczaj ą ca te odpady przedstawi ł aby zezwolenie wydane przez stosowne organy. Ewi- dencja ź ród ł a pochodzenia odpadów prowadzona by ł a w formie prostego rejestrowania pojazdów z odpadami wje ż d ż aj ą cych na wysypisko (k. 15) i dopiero od m-ca marca 2002r. odpady od firm przyjmowane s ą na wysypisko na podstawie kart przekazania od- padów i wpisu do ksi ąż ki ewidencji wysypiska (k. 31). Zgod ę na korzystanie z wysypiska w Lucinie otrzymuje ka ż da firma, która przywozi tam odpady z w ł asnej posesji (k. 15). Poza przedsi ę biorcami dzia ł aj ą cymi na podstawie wydanych zezwole ń , tj. Spó ł ki SANIPOL, któ- ra do Lucina dostarcza odpady odbierane z gmin Ł eba i Wicko i firmy „POL-KOP” M. M. z Now ę cina, przywo żą cej odpady z Ł eby, z wysypiska korzystaj ą równie ż inne podmioty i dostawcy indywidualni z obszaru obu gmin (k. 17, 97 i 98-100, 110). W trakcie trwania post ę powania, skar żą ca, odpowiadaj ą c na wezwanie organu antymonopolowego, przedstawi ł a symulacyjny rachunek kosztów wywozu 1m 3 odpadów sta ł ych, które nale ż a ł oby ponie ść , gdyby odpady odbierane obszaru Ł eby by ł y sk ł adowa- ne w Czarnówku i Oskowie. Jak wynika z udzielonych wyja ś nie ń , Spó ł ka AGORA nie wy- st ę powa ł a formalnie do administratorów tych wysypisk o zgod ę na dostarczanie tam od- padów, bowiem cena ich wywozu – ze wzgl ę du na koszty transportu – by ł aby tak wysoka, ż e eliminowa ł aby j ą natychmiast z rynku (k. 50). W przedstawionym stanowisku wniosko- dawczyni wskazywa ł a, i ż SANIPOL, korzystaj ą c z przyzwolenia Urz ę du Miasta w Ł ebie i Urz ę du Gminy w Wicku, buduje skuteczne bariery dost ę pu do wysypiska, jedynie we w ł a- snym interesie, w celu zablokowania wej ś cia rynek wywozu odpadów sta ł ych w Ł ebie, na którym skar ż ona prowadzi dzia ł alno ść , nowego przedsi ę biorcy-konkurenta. W ł a ś cicielom Spó ł ki SANIPOL wiadomym by ł o, i ż wnioskodawczyni ma zawart ą umow ę dzier ż awy placu na obrze ż ach Ł eby i dysponuje dostateczn ą ilo ś ci ą sprz ę tu specjalistycznego. Obawy eks- ploatatora wysypiska w Lucinie, ż e b ę dzie dostarczane tam odpady b ę d ą pochodzi ć z in- nych gmin s ą bezpodstawne, bowiem w trakcie negocjacji przedstawiono szczegó ł owe wyja ś nienia i dodatkowe propozycje, co powinno rozwia ć wszelkie w ą tpliwo ś ci w tym za- kresie. Uporczywe uzale ż nianie wydania zgody na korzystanie z wysypiska od pozytywne- go stanowiska Urz ę du Miasta w Ł ebie, podczas gdy ten z kolei warunkowa ł wydanie decy- zji zezwalaj ą cej na wywóz odpadów z miasta od otrzymania od Spó ł ki SANIPOL dokumen- tu potwierdzaj ą cego gotowo ść przyj ę cia odpadów, skutecznie powstrzymywa ł o wej ś cie wnioskodawczyni na lokalny na rynek, uniemo ż liwiaj ą c jej ś wiadczenie us ł ug komunalnych na terenie Ł eby od ponad roku (k. 48, 50). W trakcie post ę powania antymonopolowego, Spó ł ka SANIPOL, maj ą c na uwa- dze nast ę puj ą ce okoliczno ś ci: a) stanowisko Burmistrza Miasta Ł eby, wskazuj ą ce jednoznacznie administratora, jako podmiot uprawniony do udzielenia zgody na sk ł adowanie odpadów komunalnych odbieranych z miasta Ł eby, na wysypisku w Lucinie, 3 b) uzyskan ą decyzj ę na prowadzenie dzia ł alno ś ci w zakresie odzysku, unieszkodliwiania i magazynowania odpadów innych, ni ż niebez- pieczne na tym sk ł adowisku (k.65,66, 68-70, 92), pismem z dnia 30.08.2003r. poinformowa ł a organ antymonopolowy o swoim wyst ą pieniu do skar żą cej z propozycj ą zawarcia ugody (k. 51-52). Z otrzymanej odpowie- dzi wynika ł o, ż e Spó ł ka AGORA dopuszcza tak ą mo ż liwo ść , jednak ż e warunkuje podj ę cie stosownych negocjacji wcze ś niejszym otrzymaniem zgody na korzystanie z wysypiska (k. 55). O zawarcie umowy Spó ł ka AGORA wyst ą pi ł a do skar ż onej pismem z dnia 24.10.2003r. W efekcie prowadzonych rozmów (k. 61, 76) mi ę dzy stronami, w dniu 15 grudnia 2003r. zosta ł a podpisana umowa na odbiór i sk ł adowanie na wysypisku w Lucinie odpadów pochodz ą cych wy łą cznie z gmin Ł eba i Wicko (k. 55, 61, 62,67, 72-74, 76-80, 81-83). Do materia ł u dowodowego w łą czone zosta ł y ustalenia dokonane w trakcie po- st ę powania wyja ś niaj ą cego (k.78-113) oraz pismo „ELWOZ” Sp. z o.o. Oddzia ł w Sierako- wicach z dnia 29.07.2003r., administratora wysypiska w Oskowie (k. 44) oraz pismo Przedsi ę biorstwa Sk ł adowania i Przerobu Odpadów Sp. z o.o. w Czarnówku z dnia 28.07.2003r., administratora wysypiska w Czarnówku (k. 45). ORGAN ANTYMONOPOLOWY USTALI Ł I ZWA Ż Y Ł , CO NAST Ę PUJE : Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 13 wrze ś nia 1996r. o utrzymaniu czysto ś ci i porz ą dku w gminach (Dz.U. Nr 132, poz. 622 z pó ź n. zm.) prowadzenie dzia ł al- no ś ci gospodarczej polegaj ą cej na wykonywaniu us ł ug zbierania i transportu, odzysku lub unieszkodliwiania odpadów komunalnych 1 wymaga uzyskania zezwolenia udzielonego w formie decyzji przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta w ł a ś ciwego ze wzgl ę du na miejsce ś wiadczenia us ł ug. Przy ubieganiu si ę o zgod ę na usuwanie (transport) odpadów komunalnych, zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy o utrzymaniu porz ą dku [...], wymagane jest udokumento- wanie gotowo ś ci ich odbioru przez przedsi ę biorc ę prowadz ą cego dzia ł alno ść w zakresie odzysku lub unieszkodliwiania (sk ł adowania) odpadów. Miejsce odzysku lub sk ł adowania odpadów wskazuje si ę w zezwoleniu. Jakkolwiek przedstawienie ww. dokumentu jest jednym z warunków uzyskania wspomnianego zezwolenia, to w praktyce jego brak przes ą dza o wydaniu decyzji nega- tywnej w tym wzgl ę dzie. Odmowa wydania dokumentu potwierdzaj ą cego gotowo ść odbioru odpadów komunalnych w miejscach ich sk ł adowania w danej gminie b ą d ź uniemo ż liwia potencjal- nym konkurentom wej ś cie na lokalny rynek wywozu, b ą d ź te ż skutkuje tym, ż e przedsi ę - biorca, który – co prawda – otrzyma ł zezwolenie, bo przedstawi ł stosowny dokument uzy- skany od eksploatatora sk ł adowiska znajduj ą cego si ę na terenie innej gminy, b ę dzie pro- wadzi ł dzia ł alno ść w ograniczonym zakresie lub wycofa si ę z rynku, bowiem wysokie kosz- ty transportu lub sk ł adowania odpadów na wysypisku w innej gminie zadecyduj ą o tym, i ż dzia ł alno ść , któr ą rozpocz ął (zbieranie i transport odpadów) b ę dzie nieop ł acalna. 1 Zgodnie z art. 3 ust. 3 pkt 4 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. o odpadach (Dz.U. Nr 62, poz. 628 z pó ź n. zm.) przez odpady komunalne rozumie si ę „odpady powstaj ą ce w gospodarstwach domowych, a tak ż e od- pady nie zawieraj ą ce odpadów niebezpiecznych, pochodz ą ce od innych wytwórców odpadów, które ze wzgl ę du na swój charakter lub sk ł ad s ą podobne do odpadów powstaj ą cych w gospodarstwach domo- wych” 4 Sprawy zwi ą zane z utrzymaniem czysto ś ci i porz ą dku, wysypiskami i unieszko- dliwianiem odpadów komunalnych nale żą do zada ń w ł asnych gminy z mocy art. 7 ust.1 pkt 3 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorz ą dzie gminnym (jednolity tekst: Dz.U. Nr 13 z 1996r., poz. 74 z pó ź n. zm.). Gmina mo ż e te zadania wykonywa ć przy pomocy w ł asnej (gminnej) jednostki organizacyjnej lub przedsi ę biorców, którym wyda stosowne zezwole- nie w oparciu o przepisy ustawy o utrzymaniu czysto ś ci i porz ą dku [...]. Gmina Miasta Ł eba zadania zwi ą zane z eksploatacj ą oraz utrzymaniem jedyne- go, przeznaczonego dla jej potrzeb wysypiska odpadów komunalnych sta ł ych w Lucinie powierzy ł a do wykonania przedsi ę biorcom K. K. i A. W., prowadz ą cym wspólnie dzia ł al- no ść pod firm ą Us ł ugi Sanitarno-Porz ą dkowe „SANIPOL” s.c. z siedzib ą w Ł ebie, zawiera- j ą c z nimi w dniu 16 marca 2000r. umow ę na eksploatacj ę wysypiska (k. 94-96). Umowa ta by ł a nast ę pnie w dniach 28 lutego 2003r. i 1 lipca 2003r. przed ł u ż ana na okresy trzy- miesi ę czne (k. 32). Od dnia 23 wrze ś nia 2003r. Spó ł ka SANIPOL prowadzi dzia ł alno ść gospodarcz ą na wspomnianym sk ł adowisku na podstawie zezwolenia na prowadzenie dzia ł alno ś ci w zakresie odzysku, unieszkodliwiania i magazynowania odpadów innych ni ż niebezpieczne wydanego przez Starostwo Powiatowe w Ł ebie, wa ż nego do dnia 31.12.2009r. (k. 68-70). W sytuacji, kiedy ten sam podmiot zajmuje si ę równocze ś nie eksploatacj ą gminnego wysypiska odpadów i ich wywozem na obszarze gminy, dla której sk ł adowisko to jest przeznaczone, ma on obowi ą zek równego traktowania ka ż dego przedsi ę biorcy, któ- ry zwróci si ę do niego o zgod ę na korzystanie z wysypiska, w zwi ą zku z zamierzonym wej- ś ciem na lokalny rynek wywozu odpadów 2 . W przeciwnym wypadku, odmawiaj ą c poten- cjalnemu konkurentowi, mo ż liwo ś ci dost ę pu do administrowanego przez siebie miejsca sk ł adowania i unieszkodliwiania odpadów, nara ż a si ę on na uzasadniony, w takiej sytuacji, zarzut nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej (monopolistycznej) na rynku w ł a ś ciwym i stoso- wania praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę , których skutki uwidaczniaj ą si ę na funkcjo- nalnie powi ą zanym z nim rynku wywozu odpadów komunalnych. Taki w ł a ś nie zarzut po- stawi ł a Spó ł ce SANIPOL wnioskodawczyni, która zamierza odbiera ć odpady z miasta Ł eby i która – wobec faktu odmowy korzystania z wysypiska w Lucinie – uwa ż a, i ż skar ż eni przedsi ę biorcy nadu ż yli pozycji dominuj ą cej w celu przeciwdzia ł ania ukszta ł towania si ę warunków niezb ę dnych do powstania konkurencji na rynku wywozu odpadów komunal- nych na terenie miasta Ł eba, naruszaj ą c tym samym zakaz zawarty w art. 8 ust. 2 pkt 5 ustawy o ochronie konkurencji [...]. Warunkiem zastosowania ustawy antymonopolowej oraz wyci ą gni ę cia ewentu- alnych sankcji wobec przedsi ę biorcy naruszaj ą cego jej zakazy, jest sprecyzowanie rynku w ł a ś ciwego w danej sprawie, bowiem praktyka ograniczaj ą ca konkurencj ę zawsze zwi ą za- na jest z rynkiem w ł a ś ciwym i wyst ę puje wy łą cznie na nim. 3 Zgodnie z art. 4 ust. 8 usta- wy o ochronie konkurencji przez rynek w ł a ś ciwy rozumie si ę - „rynek towarów, które ze wzgl ę du na ich przeznaczenie, cen ę i w ł a ś ciwo ś ci (w tym jako ść ) s ą uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz s ą oferowane na obszarze, na którym ze wzgl ę du na ich rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą - ce ró ż nice cen i koszty transportu, panuj ą zbli ż one warunki konkurencji”. Bior ą c pod uwag ę przedmiot rynku (towar, us ł uga), w niniejszej sprawie funk- cjonuj ą (wyst ę puj ą ) dwa odr ę bne, powi ą zane ze sob ą rynki lokalne: 2 Por. wyrok S ą du Antymonopolowego z dnia 12 grudnia 2001r., sygn. akt XVII Ama 1/01 3 Por. wyrok S ą du Antymonopolowego z dnia 18.09.2002r., sygn. akt Ama 116/01 5 9 rynek us ł ug unieszkodliwiania i sk ł adowania odpadów komunalnych sta- ł ych, 9 rynek us ł ug wywozu (usuwania) odpadów komunalnych sta ł ych. Pierwszy z lokalnych rynków geograficznie wyznaczony jest granicami gminy miasta Ł eba i gminy Wicko, bowiem na wysypisku w Lucinie sk ł adowane s ą odpady ko- munalne zbieranych z terenu obu gmin. Gmina Miejska Ł eba zarz ą dza tym wysypiskiem na mocy umowy u ż yczenia zawartej z Gmin ą Wicko (k. 32,69,101). Drugi z rynków lokalnych ma mniejszy zasi ę g terytorialny i ze wzgl ę du na obo- wi ą zuj ą ce przepisy, wyznaczony jest granicami Gminy Miasta Ł eba (jak ju ż zaznaczono, ś wiadczenie us ł ug wywozu odpadów komunalnych na terenie danej gminy regulowane jest administracyjnie poprzez decyzje wydane przez w ł a ś ciwego wójta, burmistrza lub prezy- denta miasta). Na rynku tym funkcjonuje Spó ł ka SANIPOL, na podstawie zezwolenia wy- danego w 1997r. przez Burmistrza Miasta Ł eba, i firma „POL-KOP” M. M. z Now ę cina oraz kilkana ś cie innych podmiotów wywo żą cych na wysypisko w Lucinie odpady ze swojego terenu (k. 97, 101, 107). Aby wykaza ć , i ż nast ą pi ł o naruszenie przepisu art. 8 ust. 2 pkt 5 ustawy o ochronie konkurencji [...], nale ż y dowie ść nie tylko, i ż na zdefiniowanym uprzednio rynku w ł a ś ciwym, skar ż ony przedsi ę biorca zajmuje pozycj ę dominuj ą c ą , ale równie ż , ż e nadu ż y- wa jej w ten sposób, ż e przeciwdzia ł a ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych do po- wstania b ą d ź rozwoju konkurencji. W sprawie b ę d ą cej przedmiotem niniejszego rozstrzygni ę cia rynkiem w ł a ś ciwym jest lokalny rynek us ł ug unieszkodliwiania i sk ł adowania odpadów komunalnych, na któ- rym SANIPOL zajmuje bezsprzecznie pozycj ę dominuj ą c ą , jest bowiem jedynym podmio- tem eksploatuj ą cym wysypisko w Lucinie. Domniemane skutki ograniczenia konkurencji wyst ę puj ą na lokalnym rynku us ł ug wywozu odpadów komunalnych, terytorialnie - z racji przepisów normuj ą cych wydawanie zezwole ń na odbiór i transport tego rodzaju odpadów - ograniczonym do obszaru gminy miasta Ł eba, jednak ż e jest to wynik okre ś lonych dzia ł a ń podejmowanych przez Spó ł k ę SANIPOL z racji prowadzenia dzia ł alno ś ci gospodarczej, de- cyduj ą cej o produktowym wymiarze rynku w ł a ś ciwego. Niniejsze post ę powanie dotyczy specyficznej sytuacji, w której ten sam podmiot, wykonuj ą c us ł ugi na obu rynkach, zajmu- je na nich pozycj ę dominuj ą c ą w ś wietle art. 4 ust. 9 ustawy o ochronie konkurencji [...], dzi ę ki czemu dysponuje on okre ś lon ą si łą rynkow ą pozwalaj ą c ą na efektywne zapobiega- nie konkurencji, zarówno na rynku w ł a ś ciwym, jak i na powi ą zanym z nim rynkiem wywo- zu odpadów komunalnych sta ł ych, co przes ą dza o mo ż liwo ś ci zastosowania wobec niego art. 8 cytowanej ustawy. Spó ł ka SANIPOL posiadaj ą c monopol w sk ł adowaniu odpadów, w 2002r. dys- ponowa ł a udzia ł em w rynku ich wywozu wynosz ą cym […]%, przy czym w stosunku do roku 2001, udzia ł ten wzrós ł o [..]% (obliczenia w ł asne UOKiK w oparciu o ilo ść odpadów dostarczon ą przez Spó ł k ę SANIPOL na wysypisko w 2001r. i 2002r. (k. 31). Skar ż ona odmawiaj ą c Spó ł ce AGORA dost ę pu do wysypiska w Lucinie, jako uzasadnienie podj ę tej decyzji podawa ł a fakt, i ż nie jest uprawniona do zawarcia umowy ze skar żą c ą i nie dysponuje ś rodkami kontroli mog ą cymi zabezpieczy ć wysypisko przed sk ł a- dowaniem na nim odpadów pochodz ą cych z obszaru, dla którego nie jest ono przeznaczo- ne. Podnosi ł a ona ponadto, ż e w przypadku, gdyby okaza ł o si ę , ż e do Lucina przyjmowane s ą odpady spoza gmin Ł eba i Wicko, grozi jej rozwi ą zanie umowy o eksploatacj ę wysypi- ska bez zachowania okresu wypowiedzenia. (k. 15). W ocenie organu antymonopolowego dokona odmowa ma w istocie charakter antykonkurencyjny, a przedstawione wy ż ej argumenty nie zas ł uguj ą na uznanie i w ż aden 6 sposób nie usprawiedliwiaj ą odmowy korzystania przez skar żą c ą ze sk ł adowiska w Lucinie, w sytuacji, kiedy zamierza ł a ona tam dostarcza ć odpady odbierane z Ł eby, a wi ę c z obsza- ru dla obs ł ugi którego sk ł adowisko to ma s ł u ż y ć . Ponoszony przez Spó ł k ę SANIPOL argument, ż e nie jest ona uprawniona do za- warcia umowy o korzystanie z wysypiska nie znajduje potwierdzenia w przedstawionych przez ni ą dokumentach. W ż adnej z umów o eksploatacj ę wysypiska zawartej z ni ą przez Gmin ę Miasta Ł eba, nie ma zakazu zawierania umów ani zastrze ż enia, ż e takie uprawnie- nie przys ł uguje wy łą cznie Gminie. Wed ł ug o ś wiadczenia Gminy to w ł a ś nie Spó ł ka SANI- POL, z racji prowadzenia dzia ł alno ś ci w zakresie odzysku i unieszkodliwiania odpadów, jest uprawniona do udzielania zgody na sk ł adowanie odpadów odbieranych z obszaru mia- sta Ł eba na wysypisku w Lucinie (k. 15). Bezzasadne jest powo ł ywanie si ę przez Spó ł k ę SANIPOL na § 6 wspomnianych, kolejnych umów, bowiem przewidziano w nim zerwanie umowy bez okresu wypowiedzenia tylko wtedy, kiedy stwierdzone zostanie przyjmowanie na wysypisko odpadów z innego terenu ni ż ten dla którego jest ono przeznaczone. Skar- ż ona wyst ę puj ą c o zezwolenie na wywóz odpadów z Ł eby deklarowa ł a, ż e w ramach za- wartej umowy o sk ł adowanie b ę dzie dostarcza ł a na wysypisko odpady tylko z tego terenu i ż e jest w stanie potwierdzi ć ź ród ł o pochodzenia odpadów wymagan ą przepisami doku- mentacj ą (k. 50). Nie stanowi dostatecznego uzasadnienia wskazana – jako powód konsekwent- nej odmowy przyjmowania odpadów od wnioskodawcy – obawa Spó ł ki SANIPOL, ż e nie b ę dzie ona mia ł a mo ż liwo ś ci sprawdzenia, czy odpady dostarczane przez wnioskodawc ę do Lucina faktycznie pochodz ą z danego obszaru (tu: miasta Ł eba). Ustawa o odpadach 4 nak ł ada na eksploatatora wysypiska okre ś lone zadania, obejmuj ą ce m.in. obowi ą zek kon- troli sk ł adowania odpadów poprzez sprawdzenie zgodno ś ci przyjmowanych odpadów z danymi w karcie przekazania odpadu 5 . Nie wykonywanie tego obowi ą zku w ż aden sposób nie uzasadnia odmowy przyjmowania odpadów na sk ł adowisko od podmiotów ś wiadcz ą - cych us ł ugi w ich wywozie. Taka odmowa uniemo ż liwia z przyczyn formalnych uzyskanie zezwolenia na prowadzenie dzia ł alno ś ci w zakresie wywozu odpadów na okre ś lonym tery- torium, a co za tym idzie równie ż wej ś cie okre ś lonego przedsi ę biorcy na ten rynek. W ostateczno ś ci wp ł ywa ona zatem na struktur ę podmiotow ą rynku lokalnego i jego rozwój 6 . W przypadku stwierdzenia, i ż odpady dostarczane przez skar żą c ą pochodz ą z innego ni ż miasto Ł eba terenu, powiadomiony przez SANIPOL Burmistrz Miasta Ł eby mo ż e wykorzysta ć ś rodki represji przys ł uguj ą ce mu w przypadku naruszenia warunków zezwole- nia. W oparciu bowiem o art. 9 ust. 2 ustawy o utrzymaniu porz ą dku i czysto ś ci [...] , gdyby fakt taki mia ł miejsce, zezwolenie na wywóz odpadów mo ż e by ć cofni ę te bez od- szkodowania. W pi ś mie z dnia 5.05.2003r. Spó ł ka SANIPOL podaje, i ż bez przeszkód przyjmie na wysypisko odpady od ka ż dego przedsi ę biorcy, który dysponuje sprz ę tem specjalistycz- nym i uzyska ł na wywóz odpadów stosowne zezwolenie (k. 15). Jest to argument zupe ł nie bez pokrycia, bowiem po pierwsze, na co ju ż wskazywano, uzyskanie zezwolenia jest uwa- 4 Por. Art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. o odpadach (Dz. U. Nr 62, poz. 6628) 5 Zgodnie z art. 36 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. o odpadach ka ż dy przedsi ę biorca zajmuj ą cy si ę wywozem odpadów zobowi ą zany jest do ich jako ś ciowej i ilo ś ciowej ewidencji; w karcie tej winno by ć równie ż wskazane ź ród ł o pochodzenia odpadów. 6 Por. wyrok S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 5 marca 2003r., sygn. akt XVII Ama 40/02 7 runkowane w ł a ś nie zgod ą na przyjmowanie odpadów na okre ś lone wysypisko (tzw. po- ś wiadczenie gotowo ś ci przyj ę cia odpadów lub umowa), a po wtóre, zezwolenie takie nie do ść , ż e nie stanowi gwarancji tego, ż e przedsi ę biorca, który je otrzyma ł , b ę dzie sk ł ado- wa ł na wysypisku odpady odebrane z obszaru wyznaczonego w tym dokumencie, to i tak nie zwalnia zarz ą dzaj ą cego wysypiskiem od kontroli ź ród ł a pochodzenia odpadów. Spó ł ka SANIPOL, eksploatuj ą ca wysypisko w Lucinie od 2000r. i obs ł uguj ą ca dot ą d oko ł o […]% lokalnego rynku wywozu odpadów komunalnych ma dostateczn ą wie- dz ę o jego stanie. Jest to z pewno ś ci ą rynek, na którym ilo ść odbieranych odpadów, ze wzgl ę du na turystyczny charakter miasta, mo ż e wykazywa ć sezonowe, w miar ę sta ł e, wa- hania. Jest oczywistym, i ż wej ś cie wnioskodawcy na lokalny rynek wywozu odpadów ko- munalnych nie spowoduje zwi ę kszenia masy wywo ż onych odpadów. Zmieni si ę jedynie struktura podmiotowa tego rynku, a co za tym idzie i udzia ł w nim poszczególnych uczest- ników – konkurentów, bowiem rozpocz ę cie dzia ł alno ś ci przez Spó ł k ę AGORA na obszarze Ł eby oznacza, i ż na rynku wywozu pojawi si ę nowy przedsi ę biorca, który b ę dzie oferowa ł us ł ugi tego samego rodzaju co skar ż ona i zabiega ł o tych samych klientów. W ocenie or- ganu antymonopolowego dotychczasowy us ł ugodawca (Spó ł ka SANIPOL), który dzia ł a na lokalnym rynku od oko ł o 6 lat, winien ju ż dysponowa ć wystarczaj ą cym do ś wiadczeniem i informacjami, aby oceni ć , czy odpady dostarczane przez nowego konkurenta na wysypisko – bior ą c pod uwag ę ich ilo ść – pochodz ą z obszaru wskazanego w zezwoleniu, czy te ż by ć mo ż e przywo ż one s ą z innych terenów. W sytuacji, kiedy eksploatator wysypiska w Lucinie, zajmuje si ę równie ż wywo- zem odpadów z terenu, dla którego wysypisko jest przeznaczone, odmowa zawarcia ze skar żą c ą umowy na sk ł adowanie odpadów nosi cechy typowej reakcji obronnej podj ę tej w zwi ą zku z gro ź b ą wej ś cia na rynek wywozu odpadów nowego przedsi ę biorcy, który mo ż e zagrozi ć pozycji rynkowej Spó ł ki SANIPOL, co nie pozostanie bez wp ł ywu na osi ą gane przez ni ą wyniki ekonomiczne. Odmawiaj ą c wnioskodawcy dost ę pu do gminnego wysypi- ska, skar ż eni przedsi ę biorcy wykorzystali pozycj ę zajmowan ą na rynku w ł a ś ciwym w spo- sób sprzeczny z prawem konkurencji i – poprzez dokonan ą odmow ę – faktycznie nie do- pu ś cili do powstania konkurencji na rynku us ł ug wywozu odpadów komunalnych na tere- nie miasta Ł eby. Antykonkurencyjne zachowanie Spó ł ki SANIPOL by ł o mo ż liwe dzi ę ki ist- niej ą cej, w okoliczno ś ciach faktycznych sprawy, zale ż no ś ci od siebie obu rynków i ich strukturze podmiotowej. W ocenie organu antymonopolowego kwestionowane przez skar- żą c ą dzia ł ania wype ł niaj ą znamiona praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , zakazanej art. 8 ust. 2 pkt 5 ustawy o ochronie konkurencji [...]. Spó ł ka AGORA nie bra ł a pod uwag ę mo ż liwo ś ci skorzystania z wysypisk w in- nych gminach, ze wzgl ę du na odleg ł o ść , na jak ą musia ł by dodatkowo transportowa ć od- pady z Ł eby i wi ążą c ą si ę z tym konieczno ść ponoszenia wy ż szych kosztów transportu. Najbli ż sze bowiem wysypiska znajduj ą si ę w miejscowo ś ciach Czarnówek i Oskowo i s ą odleg ł e odpowiednio o 35 km i 50 km od wysypiska w Lucinie. Trudno w takiej sytuacji nie uzna ć zasadno ś ci argumentacji wnioskodawczyni, ż e pozbawienie jej mo ż liwo ś ci korzy- stania z gminnego, po ł o ż onego bli ż ej us ł ugobiorców wysypiska, nie tylko nie pozwala jej na skuteczne konkurowanie ze Spó ł k ą SANIPOL cen ą wykonywanej us ł ugi, ale wr ę cz przes ą dza o op ł acalno ś ci podejmowania dzia ł alno ś ci gospodarczej na terenie miasta Ł eby. W przedmiotowej sprawie, brak alternatywnych mo ż liwo ś ci sk ł adowania odpa- dów, oznacza nie tylko sytuacj ę , w której nie ma jakiejkolwiek oferty w obr ę bie danego rynku produktowego, ale równie ż i tak ą , gdy z punktu widzenia przedsi ę biorcy poszkodo- 8 wanego dyskryminuj ą c ą odmow ą odbioru odpadów, oferty innych przedsi ę biorców by ł yby mniej korzystne 7 . Ochrona interesów przedsi ę biorców i konsumentów w oparciu o przepisy usta- wy o ochronie konkurencji [...] realizowana jest w interesie publicznym. W ocenie organu antymonopolowego, w sprawie b ę d ą cej przedmiotem niniej- szego post ę powania dosz ł o do naruszenia interesu publicznego. Brak zgody na to, aby wnioskodawca korzysta ł z gminnego wysypiska powoduje, i ż warunki konkurencji na rynku wywozu (usuwania) odpadów komunalnych nie s ą na tym rynku jednolite dla wszystkich ich uczestników. Brak na nich relacji w pe ł ni konkurencyjnych skutkuje tym, i ż nie wyst ę - puje tam wspó ł zawodnictwo o charakterze cenowym lub poza cenowym, ze strat ą dla kon- sumentów – ogó ł u uczestników wspólnoty samorz ą dowej, którzy w tej sytuacji maj ą ogra- niczon ą mo ż liwo ść wyboru odbieraj ą cego odpady. Tak wi ę c, w rozpatrywanej sprawie, konkurencja rozumiana jako ogólna kategoria charakteryzuj ą ca ca ł o ść stosunków gospo- darczych na danym rynku lokalnym, zosta ł a zagro ż ona, a jej funkcjonowanie zniekszta ł co- ne wskazanym wy ż ej zachowaniem dominanta rynkowego, przez co naruszony zosta ł interes publicznoprawny, ochronie którego s ł u ż y ć maj ą m.in. dzia ł ania podejmowane w oparciu o przepisy ustawy antymonopolowej. Bior ą c pod uwag ę fakt, ż e w trakcie post ę powania antymonopolowego Spó ł ka SANIPOL wyst ą pi ł a do skar żą cej z propozycj ą ugody i ż e w dniu 15 listopada 2003r. dosz ł o do zawarcia umowy mi ę dzy stronami o korzystanie z wysypiska w Lucinie, organ antymo- nopolowy odst ą pi ł od na ł o ż enia kary za stosowanie praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę zakazanej art. 8 ust. 2 pkt 5 ustawy o ochronie konkurencji [...]. Bior ą c powy ż sze pod uwag ę , orzeczono jak w sentencji. P OUCZENIE : Od decyzji niniejszej przys ł uguje stronie prawo odwo ł ania do S ą du Okr ę go- wego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za po ś rednictwem Dele- gatury UOKiK w Gda ń sku, w terminie 14 dni od daty dor ę czenia decyzji. Z up. Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury w Gda ń sku Roman Jarz ą bek OTRZYMUJ Ą : 1. Radca Prawny M. P. 84-300 L ę bork 2. Przedsi ę biorstwo Wielobran ż owe „Agora – 1” Sp. z o.o. 83-400 L ę bork 7 Por. wyrok S ą du Antymonopolowego z dnia 16 grudnia 1992r., sygn. akt XVII Amr 36/92, Wo- kanda Nr 6 z 1993r. 9 10