RPZ-31/2003

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA URZ Ę DU W POZNANIU ul. Zielona 8, 61-851 Pozna ń Tel. (0-61) 852-15-17, 852-77-50, Fax (0-61) 851-86-44 E-mail: poznan@uokik.gov.pl Pozna ń , dn. 31.12.2003 r. RPZ – 54/1/03/D.O./.... Decyzja nr RPZ - 31/2003 I. Na podstawie art. 9 w zw. z art. 8 ust.1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity: Dz.U. Nr 86 z 2003 r. poz. 804) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i par. 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. nr 18 poz. 172), po rozpoznaniu sprawy wszcz ę tej z urz ę du, w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznaje si ę za praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę nadu ż ywanie przez „Harpo” Sp.z o.o. z siedzib ą w Poznaniu pozycji dominuj ą cej na krajowym rynku sprzeda ż y urz ą dze ń lektorskich, poprzez stosowanie nieuczciwej, nadmiernie wygórowanej ceny urz ą dzenia o aktualnej nazwie handlowej „Auto-Lektor 2” i nakazuje si ę zaniechanie jej dalszego stosowania. II. Na podstawie art. 101 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w zwi ą zku ze stwierdzeniem praktyki okre ś lonej w punkcie I sentencji, nak ł ada si ę na „Harpo” Sp.z o.o. z siedzib ą w Poznaniu kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 20.100 z ł (s ł ownie z ł otych: dwadzie ś cia tysi ę cy sto). Uzasadnienie Do Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Poznaniu wp ł yn ęł o pismo Pa ń stwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepe ł nosprawnych (zwanego dalej PFRON) z pro ś b ą o zbadanie, czy ustalaj ą c cen ę urz ą dzenia lektorskiego o nazwie handlowej „Auto-Lektor 2” jego producent, „Harpo” Sp. z o. z siedzib ą w Poznaniu (zwany dalej Spó ł k ą ), respektuje przepisy ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity: Dz. U. Nr 86 z 2003 r. poz. 804). PFRON zarzuci ł tej Spó ł ce wykorzystywanie silnej pozycji na rynku oraz wykorzystywanie funkcjonowania programu „Komputer dla Homera”, w wyniku czego uzyskuje ze ś rodków publicznych korzy ś ci niewspó ł miernie wysokie w stosunku do poniesionych nak ł adów. Zdaniem skar żą cego rozbudowa „Auto-Lektora” spowodowa ł a wzrost ceny urz ą dzenia do 21.000 z ł , podczas gdy stanowisko komputerowe wyposa ż one w podstawowy i specjalistyczny sprz ę t oraz 2 oprogramowanie, w którym poszczególne elementy sprz ę tu posiadaj ą parametry zbli ż one do elementów u ż ytych do produkcji „Auto-Lektora”, które posiada wszystkie potrzebne osobie z dysfunkcj ą wzroku parametry , wg cennika Spó ł ki zamkn ęł oby si ę w kwocie 7.000 z ł . Uwzgl ę dniaj ą c tre ść pisma PFRON oraz wynik przeprowadzonego badania rynku Urz ą d wszcz ął przeciwko Spó ł ce „Harpo” post ę powanie antymonopolowe, zarzucaj ą c jej naruszenie przepisu art. 8 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity: Dz. U. Nr 86 z 2003 r. poz. 804), zakazuj ą cego nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej na rynku sprzeda ż y urz ą dze ń lektorskich poprzez narzucanie nieuczciwej ceny, w tym ceny nadmiernie wygórowanej, urz ą dzenia o nazwie handlowej „Auto-Lektor 2”. W odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania oraz tre ść zarzutów Spó ł ka „Harpo” nie zgodzi ł a si ę z twierdzeniem, i ż stosowana przez ni ą cena ww. urz ą dzenia jest cen ą nieuczciw ą , nadmiernie wygórowan ą . Wyja ś ni ł a, i ż wysoko ść stosowanej ceny oparta zosta ł a na kalkulacji kosztów, ponoszonych przez ni ą w zwi ą zku z wytworzeniem urz ą dzenia. Spó ł ka wyja ś ni ł a, i ż urz ą dzenie „Auto-Lektor” nie ma na rynku substytutu, jako jedyne jest bowiem urz ą dzeniem zintegrowanym, co daje komfort zamkni ę cia w jednej obudowie wszystkich koniecznych elementów, w przeciwie ń stwie do pozosta ł ych, dost ę pnych na rynku urz ą dze ń . Komfort posiadania takiego zintegrowanego urz ą dzenia przes ą dza zdaniem Spó ł ki o wyborze jego zakupu. Zdaniem Spó ł ki popularno ść „Auto-Lektora” w ś ród osób z dysfunkcj ą wzroku wynika ponadto z jego bardzo dobrej jako ś ci i niezawodno ś ci przy równoczesnej prostocie i przystosowaniu do obs ł ugi przez niewidzacych, szybko ś ci dzia ł ania, po łą czeniu z dodatkowymi opcjami, takimi jak mo ż liwo ść zapisu na dyskietk ę , odczytu z dyskietki i CD. Zdaniem Spó ł ki ż adne z konkurencyjnych urz ą dze ń nie zawiera tych wszystkich opcji przy jednoczesnej zwartej konstrukcji i prostocie u ż ycia. Spó ł ka wskaza ł a ponadto na d ł ugi okres gwarancji na urz ą dzenie (24-miesi ą ce), wykonywanie serwisu gwarancyjnego u klienta oraz zobowi ą zanie do bezp ł atnego dostarczania nowych wersji urz ą dzenia (tzw. wieczna gwarancja na dostarczanie nowych wersji). Zdaniem Spó ł ki umieszczenie wszystkich koniecznych elementów w jednej, zwartej obudowie, wp ł ywa na cen ę „Auto-Lektora”, której podstawowym kosztem jest monta ż . Spó ł ka zwróci ł a ponadto uwag ę , i ż osoby dokonuj ą ce zakupu urz ą dzenia otrzymywa ł y dot ą d nie dofinansowanie, a po ż yczk ę od PFRON, która podlega ł a zwrotowi. Okoliczno ść , i ż wybiera ł y pomimo to urz ą dzenie dro ż sze, wskazuje zdaniem Spó ł ki na jego wyj ą tkowe walory u ż ytkowe. Spó ł ka wyja ś ni ł a ponadto, i ż aktualnie ka ż da firma zajmuj ą ca si ę technik ą komputerow ą mog ł aby wyprodukowa ć analogiczny wyrób (Spó ł ka zastrzeg ł a jedynie nazw ę handlow ą urz ą dzenia). Tym samym nie ma barier wej ś cia na polski rynek urz ą dze ń lektorskich, a „Auto-Lektor” jest dost ę pny w czterech wersjach j ę zykowych. Spó ł ka wskaza ł a ponadto na zbli ż one ceny urz ą dze ń konkurencyjnych firm: „Multilektora” firmy „Altix” czy „Poet” oferowany przez firm ę ECE Konrad Ł ukaszewicz, w konfiguracjach zbli ż onych do „Auto-Lektora”. Po przeprowadzeniu post ę powania administracyjnego ustalono, co nast ę puje: Spó ł ka „Harpo” jest spó ł k ą prawa handlowego, której udzia ł owcami s ą osoby fizyczne. Przedmiotem jej dzia ł alno ś ci jest prowadzenie dzia ł alno ś ci us ł ugowej i produkcyjnej w zakresie informatyki, wdra ż ania i rozwoju systemów, tworzenia oprogramowania techniki cyfrowej i urz ą dze ń towarzysz ą cych, w tym w zakresie rehabilitacji zawodowej. Jednym z g ł ównych jej produktów jest urz ą dzenie lektorskie o nazwie handlowej 3 „Auto-Lektor 2”, w obecnej jego wersji wprowadzone na rynek i doskonalone od 2001 r. Poprzednia wersja tego urz ą dzenia, pod nazw ą handlow ą „Auto-Lektor”, do sprzeda ż y zosta ł a wprowadzona w 1999 r. Cena urz ą dzenia w wersji „Auto-Lektor” oraz „Auto-Lektor 2” w wersji podstawowej w latach 1999 – 2003 kszta ł towa ł a nast ę puj ą co: Cena „Auto-Lektora” Cena „Auto-Lektora 2” 1999 r. 2000 r. 2001 r. 2002 r. 2003 r. 17.500 z ł 16.900 z ł 16.400 z ł 16.400 z ł 16.400 z ł W okresie tym ustalona przez Spó ł k ę mar ż a handlowa (brutto) w cenie urz ą dzenia wynosi ł a odpowiednio: 7,51% - 10,38% - 22,25% - 19,38% - 24,48%. Podany przez Spó ł k ę ś redni koszt wykonania urz ą dzenia kszta ł towa ł si ę nast ę puj ą co: Koszt wytworzenia „Auto-Lektora” Koszt wytworzenia „Auto-Lektora 2” 1999 r. 2000 r. 2001 r. 2002 r. 2003 r. [usuni ę to] W kalkulacji kosztów uwzgl ę dniono takie koszty, jak: Rodzaj kosztu 1999 r. 2000 r. 2001 r. 2002 r. 2003 r. elementy elementy utracone monta ż etaty - programista - elektronik -kontrola jako ś ci - dostawa i serwis transport, dostawa, instrukta ż serwis upgrade (nowe wersje gwarantowane, delegacje) upusty amortyzacja kosztów badawczo-rozwojowych transport elementów [usuni ę to] Pod pozycj ą „ elementy utracone ” Spó ł ka uwzgl ę dnia niewykorzystane obudowy (wymiary nietypowe, minimalne zamówienie u producenta to 150 szt., st ą d nie wszystkie zostaj ą wykorzystane – Spó ł ka szacuje, ż e nie wykorzystuje ok. …% zakupionych obudów, które magazynuje lub podlegaj ą zniszczeniu – dowód protokó ł zniszczenia z dnia 29 grudnia 2000 r.). Pod pozycj ą „ monta ż ” mie ś ci si ę us ł uga wykonywana przez firm ę zewn ę trzn ą – „Amal-Fun” Sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie. Z firma t ą Spó ł ka wspó ł pracuje od lat, na 4 podstawie umowy o ś wiadczenie us ł ug monta ż owych (dowód: karty akt 111-113). Na wybór tej firmy wp ł yn ęł o zdaniem Spó ł ki „Harpo” do ś wiadczenie tej firmy w pracy z osobami niewidomymi, fakt zatrudniania takich osób do testowania montowanego urz ą dzenia, wysoki profesjonalizm. Sam monta ż obejmuje monta ż elektroniczny na p ł ytkach drukowanych, monta ż w ł asnych klawiatur i umieszczenia tych elementów w obudowach w ł asnej konstrukcji, monta ż ca ł ego urz ą dzenia, wst ę pne testy. Pod pozycj ą „ upusty ” uwzgl ę dniono upusty udzielane partnerom handlowym (od [usuni ę to] do [usuni ę to] %) oraz instytucjom, w szczególno ś ci edukacyjnym (od [usuni ę to]do [usuni ę to] %). Pod pozycj ą „ amortyzacja kosztów badawczo-rozwojowych ” Spó ł ka uwzgl ę dni ł a zwrot kosztów poniesionych przez Spó ł k ę w zwi ą zku z wykonaniem prac badawczo- rozwojowych, których efektem jest „Auto-Lektor”. Urz ą dzenie to zosta ł o wykonane na podstawie umowy z Komitetem Bada ń Naukowych, który dofinansowa ł i szczegó ł owo rozlicza ł wszystkie zadania. Warto ść umowy wynosi ł a [usuni ę to] z ł , z czego Komitet pokry ł [usuni ę to] z ł ., a Spó ł ka [usuni ę to] z ł . „Auto-Lektor 2” powsta ł na podstawie kolejnej umowy, w ramach której Komitet oraz Spó ł ka sfinansowali po po ł owie warto ść prac na kwot ę [usuni ę to] z ł . Za ł o ż eniem Spó ł ki by ł zwrot wy ł o ż onej kwoty po sprzeda ż y [usuni ę to] szt. urz ą dzenia, st ą d po podzieleniu [usuni ę to] z ł oraz [usuni ę to] z ł przez [usuni ę to] szt. otrzymano [usuni ę to] z ł oraz [usuni ę to] z ł . Rok finansowy 2002 Spó ł ka zamkn ęł a zyskiem w wysoko ś ci [usuni ę to] PLN, osi ą gni ę ty przychód wynosi ł natomiast [usuni ę to] PLN (karta 93 akt). PFFRON, w ramach programu “Komputer dla Homera”, wspomaga finansowo zakup specjalistycznych urz ą dze ń u ł atwiaj ą cych rehabilitacj ę zawodow ą osób z dysfunkcj ą narz ą du wzroku oraz pokrywa koszty szkolenia w zakresie ich obs ł ugi. Realizacja programu nast ę puj ę w formie nieoprocentowanej po ż yczki ze ś rodków PFRON udzielanej na okres 5 lat. Podstawowym warunkiem przyznania pomocy jest udokumentowanie udzia ł u w ł asnego w wysoko ś ci 7% ceny zakupu W przypadku sprz ę tu lektorskiego, po sp ł acie 30% udzielonej po ż yczki i dotrzymaniu warunków umowy, pozosta ł a cz ęść po ż yczki jest umarzana . Spo ś ród urz ą dze ń lektorskich jedynie zakup „Auto-Lektora” jest dofinansowywany ze ś rodków Fundacji Praca dla Niewidomych, która jak sama podaje: “zaplanowa ł a i zorganizowa ł a produkcj ę Auto-Lektora”. Wysoko ść tego dofinansowania wynosi 30% kosztów zakupu urz ą dzenia. Urz ą d zwa ż y ł , co nast ę puje: Art. 8 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów za praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę uznaje nadu ż ywanie przez przedsi ę biorc ę pozycji dominuj ą cej na rynku. Mo ż liwo ść postawienia danemu podmiotowi zarzutu naruszenia art. 8 w/w ustawy zachodzi w sytuacji, gdy podmiot ten zajmuje na wyodr ę bnionym rynku pozycj ę dominuj ą c ą . Zgodnie z art. 4 pkt 9 ustawy przez pozycj ę dominuj ą c ą rozumie si ę pozycj ę przedsi ę biorcy, która umo ż liwia mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku w ł a ś ciwym poprzez stworzenie mu mo ż liwo ś ci dzia ł ania w znacznym stopniu niezale ż nie od konkurentów, kontrahentów oraz konsumentów; domniemywa si ę , ż e przedsi ę biorca ma pozycj ę dominuj ą c ą , je ż eli jego udzia ł w rynku przekracza 40%. 5 Przepis art. 8 ust. 2 ww. ustawy przyk ł adowo wymienia zachowania uznawane za nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej na rynku. Urz ą d wszcz ął i prowadzi ł niniejsze post ę powanie pod zarzutem nadu ż ywania przez Spó ł k ę pozycji dominuj ą cej na krajowym rynku sprzeda ż y urz ą dze ń lektorskich. Urz ą dzenia (zestawy) lektorskie s ą to zintegrowane systemy umo ż liwiaj ą ce odczytanie g ł osem syntetycznym pisma czarno drukowego (na papierze, z dyskietek, p ł yt, internetu) - w odró ż nieniu od samych programów lektorskich, które czytaj ą jedynie tekst generowany przez sam komputer. Sk ł adaj ą si ę m.in. komputerowej jednostki centralnej, ze skanera, modu ł u syntezujacego mow ę syntetyczn ą (np. syntezator + program do syntezy mowy) i programu do rozpoznawania znaków ze skanera. Dodatkowo mo ż na wzbogaci ć zestaw o takie elementy jak monitor, drukarka, nagrywarka, DVD ROM. Nie s ą to jednak elementy niezb ę dne do funkcjonowania zestawu lektorskiego. Dzi ę ki po łą czeniu w ca ł o ść kilku urz ą dze ń wraz z odpowiednim oprogramowaniem uzyskuje si ę bardzo prost ą obs ł ug ę oraz krótki czas przetwarzania informacji ze skanera na mow ę syntetyczn ą . Cze ść z tych urz ą dze ń , po odpowiednim przystosowaniu mo ż e spe ł nia ć równie ż rol ę komputera. Ze wzgl ę du na dyskomfort odczytywania tekstów przy wcze ś niejszym ich zeskanowaniu oraz coraz wi ę kszej powszechno ś ci tekstów ju ż zeskanowanych (np. biblioteki dla niewidomych na Uniwersytecie Warszawskim, Uniwersytecie Gda ń skim, w Laskach, PZN) coraz wi ę ksz ą popularno ś ci ą ciesz ą si ę teksty w wersji elektronicznej. Na rynku dost ę pne s ą nast ę puj ą ce urz ą dzenia lektorskie: − Auto-Lektor (urz ą dzenie zintegrowane, ś redni czas do przeczytania pierwszego zdania: 20s., system Windows, skanowanie (12s), czytanie druku, praca w wielu j ę zykach, zapisywanie efektu rozpoznawania na no ś nikach cyfrowych, komendy wydawane za pomoc ą klawiatury s ą oznajmiane g ł osem, klawiatura wewn. lub zewn.), − Multilektor (urz ą dzenie modu ł owe, system Windows, skanuje, rozpoznaje druk, pobiera informacje z internetu, elementy zestawu dostosowywane s ą do indywidualnych potrzeb niewidomych), − Poet (urz ą dzenie zintegrowane, skanowanie tekstów, rozpoznawanie pisma, synteza mowy, archiwizowanie rozpoznanych dokumentów, mo ż liwo ść wspó ł pracy z monitorem brajlowskim, etykietowanie archiwizowanych dokumentów g ł osem). Urz ą dzenia lektorskie mog ą by ć umieszczone w jednej zintegrowanej obudowie lub sk ł ada ć si ę z paru oddzielnych modu ł ów. W pierwszym przypadku zalet ą jest brak konieczno ś ci łą czenia poszczególnych elementów ze sob ą przy pomocy zewn ę trznych przewodów (Auto - Lektor). W drugim przypadku istnieje mo ż liwo ść wykorzystania do jego konstrukcji urz ą dze ń wg indywidualnych potrzeb danego u ż ytkownika oraz mo ż liwo ść u ż ycia jego poszczególnych elementów w konfiguracji z innymi urz ą dzeniami. Urz ą dzenia lektorskie s ą g ł ównie przeznaczone dla osób, dla których konieczne jest odczytywanie du ż ych ilo ś ci tekstów i nie s ą w stanie opanowa ć umiej ę tno ś ci z zakresu podstawowej obs ł ugi komputera i urz ą dze ń specjalistycznych. Praca z urz ą dzeniami lektorskimi jest znacznie u ł atwiona i nie wymaga znajomo ś ci obs ł ugi poszczególnych urz ą dze ń i oprogramowania wykorzystywanego w procesie skanowania i odczytywania tekstów. Mimo wspólnego przeznaczenia, odmienne w ł a ś ciwo ś ci fizyczne (program lub urz ą dzenie zewn ę trzne i wi ążą cy si ę z tym inny sposób u ż ytkowania), inny poziom cenowy powoduj ą , i ż urz ą dzenia lektorskie oraz syntezatory mowy tworz ą odr ę bne rynki. St ą d rynek w ł a ś ciwy w uj ę ciu produktowym zdefiniowano jako rynek urz ą dze ń (zestawów) lektorskich. 6 Bior ą c pod uwag ę , i ż finalni odbiorcy poszczególnych rodzajów urz ą dze ń (syntezatorów mowy i urz ą dze ń lektorskich) pochodz ą z ca ł ej Polski oraz to, ż e w ł a ś ciwo ś ci produktu nie ograniczaj ą mo ż liwo ś ci jego transportu, rynek w ł a ś ciwy w uj ę ciu geograficznym zdefiniowano jako rynek krajowy . Na tak zdefiniowanym rynku konkuruj ą ze sob ą nast ę puj ą cy przedsi ę biorcy: 1. Harpo Sp. z o.o., ul. 27 Grudnia 7, 61-737 Pozna ń , 2. E.C.E Konrad Ł ukaszewicz, ul. Sienkiewicza 51, 05-825 Grodzisk Mazowieck, 3. P.H.U. Impuls Ryszard Dziewa, ul. Leonarda 11/54, Lublin, 4. ALTIX Sp. z o.o., ul. Chlubna 88, 03-051 Warszawa. Na podstawie materia ł u dowodowego zgromadzonego w ramach przeprowadzonych bada ń rynku ustalono, i ż udzia ł y rynkowe ankietowanych przedsi ę biorców przedstawiaj ą si ę nast ę puj ą co: Urz ą dzenia lektorskie 2001 r. 2002 r. I-VI 2003 r. Firma il. wart. il. wart. il. wart. Harpo Auto-Lektoor Impuls „Auto-Lektor Altix Multilektor [usuni ę to] W ś wietle powy ż szych ustale ń nale ż y stwierdzi ć , i ż na ww. rynku Spó ł ka „Harpo” zajmuje pozycj ę dominuj ą c ą w rozumieniu art. 4 pkt 9 ww. ustawy. Ustalenie to uzasadnia rozpatrywanie jego dzia ł a ń w aspekcie praktyk monopolistycznych okre ś lonych art. 8 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . Przepis art. 8 ust.2 pkt 1 w/w ustawy zakazuje m.in. narzucania cen nadmiernie wygórowanych. Charakter ceny wygórowanej ma cena ra żą co zawy ż ona w stosunku do warto ś ci ś wiadczenia. Przepis ten nie formu ł uje bli ż szych kryteriów odró ż niaj ą cych cen ę nadmiernie wygórowan ą od innych cen stosowanych w obrocie. Pomocne mog ą by ć kryteria odwo ł uj ą ce si ę do rentowno ś ci, rozumianej jako stosunek kwoty zysku do kosztów w ł asnych oraz kwoty zysku zawartej w cenie. W okre ś leniu kryteriów dla tych ustale ń pomocne jest uwzgl ę dnienie orzecznictwa S ą du Antymonopolowego, zgodnie z którym w takich przypadkach zasadne jest odej ś cie od analizy kosztowej, obarczonej w du ż ej mierze uwarunkowaniami subiektywnymi sprzedawcy, na rzecz bardziej obiektywnej analizy porównawczej z cenami pobieranymi przez potencjalnych konkurentów dzia ł aj ą cych na innych rynkach, w podobnych warunkach (por. wyroki S ą du Antymonopolowego: sygn. XVII Amr 23/92 – Wokanda 1993 r. nr 5; sygn. XVII Amr 35/92). Tym niemniej nie by ł oby s ł uszne rezygnowanie z analizy kosztowej przedsi ę biorcy, st ą d dla ustalenia czy stosuje on ceny nadmiernie wygórowane nale ż y, w miar ę mo ż liwo ś ci, analizowa ć jego kalkulacj ę kosztow ą jak i ceny stosowane na innych, porównywalnych rynkach (por. St. Gronowski „Ustawa antymonopolowa. Komentarz” Wyd. C.H. Beck, Warszawa 1999 r. str. 251-254). W niniejszej sprawie zweryfikowanie ceny urz ą dzenia „Auto-Lektor” metod ą porównawcz ą jest utrudnione ze wzgl ę du na niewielu uczestników rynku, z których ż aden nie montuje urz ą dzenia zintegrowanego, w jednej obudowie, st ą d Urz ą d opar ł si ę na analizie kosztowej, weryfikuj ą c kalkulacj ę ceny tego urz ą dzenia. Zastrze ż enia Urz ę du wywo ł a ł y dwie pozycje przedstawionej przez Spó ł k ę kalkulacji kosztów wytworzenia urz ą dzenia produkowanego obecnie w wersji „Auto-Lektor 2”: 7 – upusty w cenie udzielane partnerom handlowym oraz instytucjom, – koszt jego monta ż u. Jak wy ż ej opisano Spó ł ka uwzgl ę dnia udzielane upusty jako koszt wytworzenia urz ą dzenia. Dzia ł anie takie powoduje obci ąż anie kupuj ą cych (a przy funkcjonuj ą cym systemie dofinansowania zakupu ze ś rodków PFRON równie ż Skarb Pa ń stwa) kosztami upustów w cenie, które s ą udzielane tylko partnerom handlowym oraz instytucjom. Zdaniem Urz ę du upusty powinny by ć odliczane od ceny sprzedawanego urz ą dzenia. W sytuacji, gdy przekraczaj ą wysoko ść mar ż y handlowej naliczonej w cenie, upusty winny obci ąż a ć ogólny wynik finansowy sprzedawcy. Udzielaj ą c upustu sprzedawca rezygnuje z cz ęś ci swego wynagrodzenia. Mo ż e je potr ą ci ć z nale ż nej mu mar ż y (zysku). Rozwi ą zanie przyj ę te przez Spó ł k ę powoduje zawy ż anie ceny urz ą dzenia, w szczególno ś ci w stosunku do tych odbiorców, którym upusty nie zosta ł y udzielone oraz którzy otrzymali upust w cenie w ni ż szej wysoko ś ci. W stosunku do ogó ł u kosztów uwzgl ę dnionych w kalkulacji monta ż stanowi [usuni ę to]%, przy czym dwukrotnie przewy ż sza koszt materia ł ów wykorzystanych do wykonania „Auto-Lektora”. Zarówno PFRON jak i konkurenci Spó ł ki twierdz ą , i ż monta ż „Auto-Lektora” nie jest skomplikowany i koszt jego wykonania powinien zamyka ć si ę w kwocie kilkuset z ł otych, uwzgl ę dniaj ą c koszt op ł acenia osób mog ą cych wykona ć t ę us ł ug ę (dowód: pismo PFRON, o ś wiadczenia z ł o ż one przez prezesa „Altix” oraz IVO Software - karty akt: 2-3 oraz 12-15, 95-98 akt podstawowych oraz karta akt 27 akt z badania rynku w wersji nie zawieraj ą cej materia ł ów uznanych za tajemnic ę przedsi ę biorstwa). Tymczasem Spó ł ka monta ż urz ą dzenia zleca zewn ę trznej firmie, argumentuj ą c, ż e jest to zadanie skomplikowane, wymagaj ą ce szczególnych umiej ę tno ś ci, a firma ta spe ł nia te wymogi. Oczywi ś cie decyzji o wykonywaniu monta ż u przez firm ę zewn ę trzn ą nie sposób kwestionowa ć , zastrze ż enia mo ż e budzi ć jedynie wysoko ść ceny monta ż u przyj ę tej przez strony umowy ( ś rednio [usuni ę to] z ł od jednego urz ą dzenia). Zdaniem Urz ę du argumentacja przedstawiona w tym przedmiocie przez Spó ł k ę nie jest przekonywuj ą ca i wydaje si ę wysoce nieprawdopodobne, aby us ł ugi monta ż u nie móg ł wykonywa ć ka ż dy obeznany z komputerami elektronik. W ocenie Urz ę du nie jest równie ż przekonuj ą ca argumentacja Spó ł ki dotycz ą ca wyboru wykonawcy ze wzgl ę du na zatrudnianie osób niewidomych do testowania urz ą dze ń . List ą takich osób dysponuj ą oddzia ł y Polskiego Zwi ą zku Niewidomych, wiele z takich osób jest czynnych zawodowo lub uczy si ę , co pozwala uzna ć , ż e z nawi ą zaniem wspó ł pracy w zakresie testowania urz ą dze ń nie powinno by ć problemów. W konsekwencji nale ż y uzna ć , i ż cena monta ż u powinna uwzgl ę dnia ć funkcjonuj ą ce na rynku ceny wynagrodze ń techników komputerowych i programistów. W ś wietle powy ż szego uzasadnione w ą tpliwo ś ci budzi ustalenie ceny monta ż u na poziomie przyj ę tym w kalkulacji. Co prawda zweryfikowanie tej pozycji kalkulacji kosztów przy u ż yciu metody porównawczej jest utrudnione ze wzgl ę du na niewielu uczestników rynku, z których ż aden nie montuje urz ą dzenia zintegrowanego, lecz nawet w tej sytuacji mo ż na uzna ć , ż e stwierdzenia konkurentów Spó ł ki co do rodzaju czynno ś ci wykonywanych w trakcie monta ż u, ich czasoch ł onno ś ci oraz wysoko ś ci kosztu monta ż u nie mog ą zosta ć pomini ę te. Zarówno „Altix” jak i „IVO Software” o ś wiadczyli, ż e cena urz ą dzenia „Auto-Lektor” jest za wysoka w stosunku do kosztów jego wytworzenia (dowód: karta akt 96-97 akt podstawowych oraz 27 i 38 akt RPZ-401/17/03-badania rynku). W ocenie Urz ę du powy ż sze okoliczno ś ci pozwalaj ą stwierdzi ć , ż e ustalona przez Spó ł k ę „Harpo” cena urz ą dzenia „Auto-Lektor”, ma charakter ceny nadmiernie wygórowanej. Poziom tych cen wynika bowiem z si ł y rynkowej tej Spó ł ki, która dzia ł aj ą c w warunkach 8 silnej dominacji rynkowej, wzmocnionej funkcjonuj ą cym systemem dofinansowywania zakupu osobom niepe ł nosprawnym, w rzeczywisto ś ci nie spotyka si ę z konkurencj ą innego przedsi ę biorcy. W ko ń cowym rozrachunku niewidomy wybiera urz ą dzenie dro ż sze, lecz którego zakup niemal ż e w ca ł o ś ci zostaje sfinansowany przez PFRON oraz Fundacj ę “Praca dla niewidomych”. St ą d stwierdzono, jak w punkcie I sentencji decyzji. Zgodnie z tre ś ci ą art. 101 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes Urz ę du mo ż e na ł o ż y ć na przedsi ę biorc ę kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci stanowi ą cej równowarto ść od 1000 do 5.000.000 euro, jednak nie wi ę kszej ni ż 10% przychodu osi ą gni ę tego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary, je ż eli przedsi ę biorca ten dopu ś ci ł si ę naruszenia zakazu okre ś lonego w art. 8 ustawy. Zgodnie z art. 115 tej ustawy warto ść euro podlega przeliczeniu na z ł ote wed ł ug kursu ś redniego walut obcych og ł oszonego przez Prezesa NBP w ostatnim dniu roku kalendarzowego poprzedzaj ą cego rok na ł o ż enia kary. Na dzie ń 31 grudnia 2002 r. przelicznik ten wynosi ł 4,0202 z ł . W zwi ą zku z stwierdzonym naruszeniem zakazu stosowania praktyk zakazanych przepisem art. 8 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy w punkcie II decyzji na Spó ł k ę „Harpo” na ł o ż ono kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci stanowi ą cej równowarto ść 5.000 euro, tj. w kwocie 20.100 z ł (s ł ownie: dwadzie ś cia tysi ę cy sto z ł otych). Wymierzaj ą c kar ę w minimalnej, przewidzianej przepisami ustawy wysoko ś ci, Urz ą d uwzgl ę dni ł przede wszystkim wynik finansowy Spó ł ki, która rok 2002 zamkn ęł a zyskiem w wysoko ś ci 98.667 z ł , rodzajem prowadzonej dzia ł alno ś ci – us ł ug na rzecz osób niepe ł nosprawnych oraz jej dzia ł alno ść charytatywn ą . Urz ą d nie odst ą pi ł jednak ż e od wymierzenia kary, uznaj ą c i ż jej prewencyjny charakter b ę dzie pozytywnie oddzia ł ywa ć na polityk ę cenow ą tego przedsi ę biorcy, który jako zdecydowany dominant na rynku, w wi ę kszym stopniu zwróci uwag ę na interesy konsumentów – osób niewidomych. Przy ni ż szym, prawid ł owo skalkulowanym koszcie urz ą dzenia, znalaz ł oby ono wi ę ksz ą liczb ę nabywców, w tym niezale ż nie od wsparcia finansowego ze strony PFRON. Od niniejszej decyzji przys ł uguje stronie odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Poznaniu, w terminie dwóch tygodni od dnia dor ę czenia decyzji. Kar ę pieni ęż n ą nale ż y wp ł aci ć na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie NBP O/O Warszawa nr 51101010100078782231000000 w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia si ę decyzji. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury w Poznaniu Edward Stawicki Otrzymuje: „Harpo” Sp. z o.o. Zarz ą d Spó ł ki 61 737 Pozna ń , ul. 27 Grudnia 7