RGD-3/2002

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW D ELEGATURA UOK I K W G DAŃSKU 80-824 G DAŃSK , UL . P ODWALE P RZEDMIEJSKIE 30 T EL . (058) 346-29-32, T EL /F AX (058) 346-29-33, T EL . C ENTRALA (058) 301-50-21 E- MAIL : GDANSK @ UOKIK . GOV . PL RGD.531-3/01/02/HK Gdańsk, dnia 25 stycznia 2002r. DECYZJA NR RGD.3/2002 Na podstawie art. 11 ust. 1, w związku z art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. z 2000r., Nr 122, poz. 1319), po przeprowadzeniu postępowania antymonopolowego wszczętego z wniosku ZUHiT M. Spółka z o.o. w G. i firmy PP Marian M. w G. przeciwko PPKS w Kamieniu Pomorskim, w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów nie stwierdza się sto- sowania przez skarŜonego przedsiębiorcę praktyk ograniczających konkurencję, pole- gających na naduŜywaniu pozycji dominującej na lokalnym rynku przewozów nieregu- larnych związanych z dowozem dzieci i młodzieŜy do szkół, poprzez proponowanie w ofertach przetargowych raŜąco niskich cen wykonania ww. usług. UZASADNIENIE Do Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wpłynęło pismo ZUHiT M. Spółka z o.o. w G. (zwanego w dalszym ciągu ZUHiT M. w G.) wnoszącego o wszczęcie „ postę- powania w sprawie […] praktyk monopolistycznych stosowanych przez PKS Gryfice i PKS Kamień Pomorski przy wykonywaniu usług przewozowych w zakresie przewozu osób na liniach nieregularnych. ” Usługi te, jak wynika z pisma wnioskodawcy, są świadczone przez skarŜonych na podstawie umów zawieranych „ na przewozy pracow- ników do […] zakładów pracy, […] dzieci i młodzieŜy do szkół […] na terenie działal- ności samorządu terytorialnego ” oraz innych zleceń „ na przewozy osób autokarami .” Zdaniem skarŜącego, ww. przedsiębiorcy prowadzą działalność statutową w ten sposób, Ŝe w trakcie jej realizacji „ stosują ceny dumpingowe ”, co, w jego przeko- naniu, jest sprzeczne z zakazami, obowiązującej w dacie wystąpienia, ustawy z dnia 24 lutego 1990r. o przeciwdziałaniu praktykom monopolistycznym i ochronie konsu- mentów (tekst jednolity: Dz.U. z 1999r., Nr 52, poz. 547 z późniejszymi zmianami). Zachowania skarŜonych naleŜy przy tym wiązać z tym, Ŝe „ PKS, obawiając się zdrowej konkurencji rynkowej, a tym samym utraty pozycji dotychczasowego monopolisty ryn- kowego, podejmuje róŜne decyzje zmierzające do likwidacji powstającej konkurencji .” Uzasadniając swój wniosek ZUHiT M. w G. podniósł m.in., iŜ Przedsiębior- stwo PKS Gryfice Spółka z o.o. i PPKS w Kamieniu Pomorskim „ podjęły umowę na sto- sowanie cen dumpingowych polegających na ustaleniu odpłatności na wykonywane usługi poniŜej wysokości ponoszonych kosztów eksploatacji ”, i – wskutek tego – „ wy- grywają wszystkie ogłaszane przetargi na usługi przewozowe na liniach nieregular- nych, systematycznie przejmują wszystkie przewozy osobowe likwidując indywidual- 2 nych przewoźników. ” Taką sytuację umoŜliwia, w przekonaniu skarŜącego, zarówno to, iŜ „ od- płatność za wykonane przewozy na liniach nieregularnych PKS pobiera w wysokości 1,90zł za 1km przejazdu lub 38,00zł za godzinę pracy ” (tj. stosując stawki znacznie niŜsze od kosztów świadczenia usług, które, jego zdaniem i na podstawie wykonanych przez niego symulacji, w odniesieniu do własnej działalności, powinny być – uwzględ- niając jedynie „ pokrycie ” kosztów bezpośrednich, obejmujących „ koszty osobowe kie- rowcy, ubezpieczenie obowiązkowe autobusu, podatek drogowy, zuŜycie paliw ” – na poziomie nie niŜszym niŜ 1,97zł/km, a po uwzględnieniu kosztu całkowitego – na po- ziomie 2,76zł/km), jak i to, Ŝe „ prowadzenie działalności gospodarczej przez PKS przy stosowaniu tak niskich cen za przewozy osób na liniach nieregularnych jest moŜliwe przy manipulacjach dokumentami dotyczącymi przyznawania kwot z budŜetu państwa w formie dotacji do przewozów pasaŜerskich. ” ZUHiT M. w G., uzupełniając swój wniosek o wszczęcie postępowania przed organem antymonopolowym, podniósł, w piśmie z dnia 23 lutego 2001r., dodatkowo, iŜ: • przedmiotem zaskarŜenia są oferty składane przez Przedsiębiorstwo PKS Gryfice Spółka z o.o. i PPKS w Kamieniu Pomorskim na wykonanie przewozów szkol- nych po zaniŜonych cenach, wskutek czego „ wszystkie ogłaszane przetargi przez Urzędy Gmin są wygrywane przez PKS-y działające na naszym terenie ”, • dowodami, przemawiającymi na rzecz powyŜszej tezy, są wyniki przetar- gów ogłoszonych przez: • Gminę Stepnica, w ramach którego wybrano ofertę PPKS w Kamieniu Pomorskim, proponującego cenę 1,90zł/km, • Urząd Miasta i Gminy w Gryficach, rozstrzygniętego na rzecz Przed- siębiorstwa PKS Gryfice Spółka z o.o., oferującego cenę 2,10zł/km, • Urząd Miasta w Płotach, który równieŜ zaakceptował ofertę Przedsię- biorstwa PKS Gryfice Spółka z o.o. (z ceną 1,90zl/km), • wobec „ braku jasności ” co do kryteriów ustalania cen („ rachunek eko- nomiczny czy walka z konkurencją rynkową ”) a, w szczególności, powodów ich dyfe- rencjacji przez tego samego przewoźnika na róŜnych rynkach (w wypadku Przedsię- biorstwa PKS Gryfice Spółka z o.o. – 1,90zł/km w miejscowości Płoty i 2,10zł/km w Gryficach), powstaje domniemanie „ stosowania cen dumpingowych mających na celu utrzymanie dotychczasowego monopolisty rynkowego ”, • mając na względzie powyŜsze, zarzuca skarŜonym przedsiębiorcom sto- sowanie praktyk zakazanych z mocy art. 5 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 24 lutego 1990r. o przeciwdziałaniu […], tj. nieuczciwe oddziaływanie na kształtowanie cen, w tym cen odsprzedaŜy oraz sprzedaŜy poniŜej kosztów w celu eliminacji konkurentów, • nie dysponując dokumentami mogącymi poświadczyć domniemaną „ zmowę dyrektorów PKS do stosowania cen dumpingowych ”, wywodzi moŜliwość jej zawarcia nie tylko z przedstawionych przez niego dokumentów związanych z przetar- gami, w których brał udział, ale takŜe artykułu zamieszczonego w dzienniku „Rzeczpo- spolita” z dnia 12 lutego 2000r., opisującego kartel cenowy zawiązany przez „ dolno- śląski PKS ”, • wykonuje, od 1990r., usługi przewozowe w zakresie przewozu osób na 3 liniach regularnych (komunikacja miejska na terenie G.) i nieregularnych (przewozy szkolne na terenie Gminy G., realizowane na zlecenie Urzędu Gminy i Miasta w G. na podstawie umowy zawartej, po wygraniu przetargu, na czas nieokreślony, w dniu 5 stycznia 1995r. Odpłatność za świadczone usługi „ została ustalona między stronami i jest indeksowana o wskaźnik inflacji ogłaszany przez Prezesa GUS .” Przewozy szkolne są wykonywane na 11 liniach nieregularnych, w tym dwie z nich są obsługiwane przez firmę PP Marian M. w G., • na terenie Gminy G., przewozy pasaŜerskie wykonują ponadto: firma PP Marian M. w G. i inni, drobni, przewoźnicy. Z podobnym wnioskiem o wszczęcie postępowania przeciwko PPKS w Ka- mieniu Pomorskim i Przedsiębiorstwu PKS Gryfice Spółka z o.o. wystąpiła, wspomnia- ne wyŜej, firma PP Marian M. w G., uczestnicząca w przetargu na „ przewozy szkolne ” w miejscowości Stepnica (wygranym przez PPKS w Kamieniu Pomorskim), a podno- szone przez nią zarzuty nie odbiegały od tych przedstawionych przez ZUHiT M. w G. Dodatkowo wnioskodawczyni wskazała jednak, Ŝe konsekwencją kwestionowanych przez nią działań skarŜonych przedsiębiorców jest m.in. „ wyeliminowanie z rynku przewoźników prywatnej firmy „AR-TRANS” Arkadiusz Feledyn Płoty ." Organ antymonopolowy, mając na uwadze treść zarzutów stawianych Przedsiębiorstwu Państwowej Komunikacji Samochodowej w Kamieniu Pomorskim przez ZUHiT M. w G. i firmę PP Marian M. w G. wszczął, z dniem 27 lutego 2001r., postępowanie antymonopolowe w sprawie nakazania zaniechania przez PPKS stoso- wania praktyk, polegających na naduŜywaniu przez tego przedsiębiorcę pozycji domi- nującej na lokalnym rynku przewozów nieregularnych wskutek działań mogących wy- czerpywać, w dacie wszczęcie postępowania, dyspozycję art. 5 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 24 lutego 1990r. o przeciwdziałaniu […], a w obecnym stanie prawnym – art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. z 2000r., Nr 122, poz. 1319). SkarŜony przedsiębiorca odpowiadając, pismem z dnia 30 marca 2001r., na stawiane mu zarzuty i wnosząc o oddalenie wniosku, podniósł, iŜ: • Nie jest jedynym przewoźnikiem świadczącym usługi na terenie objętym jego działalnością, nie przyznano mu teŜ „ wyłącznego prawa świadczenia usług (np. przez władze lokalne) .” W tej sytuacji, jego zdaniem, wszystkie firmy mogą „ swobod- nie bez ustalania barier prawnych operować w tym sektorze ” i „ nie moŜna mówić o występowaniu monopolu zarówno po stronie podaŜy jak i popytu .” • Cena świadczonych usług „ na rynku wolnej konkurencji ” jest kształtowa- na, jego zdaniem, przez, przede wszystkim, nabywcę dobra. W tej sytuacji przedsię- biorca moŜe maksymalizować wielkość uzyskiwanego zysku głównie poprzez odpo- wiednią podaŜ oferowanych usług (dopasowaną do chłonności rynku) oraz stosowanie umiarkowanych cen, uwzględniających jednak, kaŜdorazowo, pewien minimalny zysk jednostkowy. Równocześnie, w celu zwiększenia efektywności gospodarowania PPKS stosuje instrumenty ukierunkowane zarówno na obniŜkę kosztów poszczególnych przedsięwzięć, takie jak: zakup materiałów pędnych, olejów, części zamiennych, ogu- mienia i wyposaŜenia w hurtowniach, jak i zmierzające do wzrostu przychodów, w tym: świadczenie usług diagnostycznych, dzierŜawa pomieszczeń osobom trzecim, wykonywanie usług naprawczych „ na zewnątrz ”, utrzymywanie własnej stacji obsługi itd. 4 • Nie zachodzi moŜliwość, podnoszona przez skarŜących, „ manipulacji do- kumentami dotyczącymi przyznawania kwot z budŜetu państwa w formie dotacji do przewozów pasaŜerskich ”, bowiem „ w Ŝaden sposób […] swojego bytu nie zawdzięcza wpływom z budŜetu państwa, […], gdyŜ od wielu lat ich nie otrzymuje .” Równocze- śnie, na jego aktualną sytuację ekonomiczną negatywnie oddziałuje fakt, iŜ Urząd Marszałkowski w Szczecinie zalega, od wielu miesięcy, z płatnościami z tytułu hono- rowania przez przedsiębiorcę ustawowych uprawnień do korzystania z bezpłatnych i ulgowych przejazdów publicznym autobusowym transportem zbiorowym (16 rodzajów ulg). • Posiadając stosowne uprawnienia do wykonywania przewozów nieregu- larnych, w dacie udzielania odpowiedzi realizował zlecenia złoŜone przez: Uniwersytet Warszawski, Zespół Obsługi Oświaty i Kultury w Dziwnowie, Urząd Gminy w Stepnicy oraz Zarząd Miejski w Międzyzdrojach. • W latach 2000-2001 nie ubiegał się, z powodu „ niemoŜliwych (tj. nie- opłacalnych) kryteriów realizacji przedsięwzięć ” o inne, niŜ wymienione wyŜej, zamó- wienia publiczne. Ustosunkowując się, pismem z dnia 17 maja 2001r., do argumentów pod- niesionych przez PPKS, firma PP Marian M. w G. wskazała m.in. na następujące oko- liczności istotne, jej zdaniem, dla rozstrzygnięcia sporu: • Stosowanie przez skarŜonego „ efektywnego rachunku ekonomicznego ” w Ŝaden sposób nie moŜe uchylić zarzutu ustalania przez niego „ cen usług poniŜej kosz- tów ”, podobnie postępują bowiem równieŜ inni przedsiębiorcy, • Uzyskiwanie przez PPKS w kamieniu Pomorskim zysków z działalności in- nej niŜ świadczenie usług przewozowych, a w szczególności z wynajmu pomieszczeń, działalności stacji diagnostycznej i wykonywania usług naprawczych pozwala domnie- mywać, zdaniem skarŜącego, iŜ stanowią one ewentualne, łatwo dostępne, źródło fi- nansowania „ pewnych strat z tytułu usług przewozowych ” (jak napisano w powoła- nym piśmie, „ naleŜy […] przypuszczać, Ŝe jeŜeli PKS Kamień Pomorski rozszerzy za- kres swych usług z tego tytułu, będzie mógł świadczyć usługi przewozowe bezpłatnie, a firma nadal zachowa rentowność .”). • Nie moŜna pominąć istotnej sprzeczności pomiędzy oświadczeniem skar- Ŝonego, utrzymującego, iŜ nie korzysta z dotacji państwowych, a jego własnym stwierdzeniem, zgodnie z którym, „ Kontrole prowadzone w przedmiocie wykorzystania dotacji zgodnie z ich przeznaczeniem, w tym równieŜ przez NIK, nie wykazały Ŝadnych uchybień .” • Przedsiębiorstwa działające w tej samej branŜy i na tym samym rynku „ podlegają tym samym prawom ekonomicznym i ponoszą zbliŜone koszty ”. W kolejnym piśmie kierowanym do organu antymonopolowego, z dnia 16 kwietnia 2001r., ZUHiT M. w G. podniósł, co następuje: • SkarŜony przedsiębiorca, twierdząc, iŜ „ cenę kształtuje nabywca ”, przy- znał się, tym samym, do stosowania cen dumpingowych, tj. ustalanych poniŜej kosz- tów. Jego zdaniem, cena powinna wynikać z kosztów, jakie ponosi się na wytworzenie jakiegoś produktu czy usługi, a oczekiwanie nabywcy jest jedynie jednym z elemen- tów jej kształtowania. Równocześnie, podnoszone przez skarŜonego sposoby obniŜa- nia kosztów eksploatacyjnych, np. poprzez zakup materiałów eksploatacyjnych w hur- 5 towniach, są znane równieŜ skarŜącemu i przez niego stosowane „ od kilkunastu lat ”. • Zwłoka w zapłacie przez Urząd Marszałkowski w Szczecinie z tytułu ho- norowania przez PPKS w Kamieniu Pomorskim ustawowych uprawnień do korzystania z bezpłatnych i ulgowych przejazdów, dowodzi, zdaniem skarŜącego, Ŝe po stronie skarŜonego „ występują braki środków pienięŜnych .” Braki te są, z kolei, zapewne po- krywane z kredytu bankowego, odsetki od którego zwiększają koszty eksploatacyjne, tym samym, „ podraŜają cenę wykonywanych usług .” • Przy ustalaniu odpłatności za wykonywane usługi przewozowe w trans- porcie samochodowym w przewozie osób na liniach nieregularnych PPKS w Kamieniu Pomorskim nie uwzględnia wysokości ponoszonych kosztów, a jedynie osiągniecie swego celu, tj. „ likwidacji konkurencji rynkowej ”. • Jednym z narzędzi słuŜących temu celowi jest, według ZUHiT M. w G., uzgodnione stosowanie cen dumpingowych zarówno przez PPKS w Kamieniu Pomor- skim, jak i Przedsiębiorstwo PKS Gryfice Spółka z o.o. Przypuszczenia te zostały oparte na „ stosowanych jednakowych cenach na przewozy w Płotach i Stepnicy w wysokości 1,90 zł za km przejazdu, bo na tym rynku jest silna konkurencja. Na terenie Gminy Gryfice, gdzie PKS ma swoją siedzibę odpłatność za przewozy szkolne wynosi 2,10zł za km przejazdu. Warunki pracy i wysokość ponoszonych kosztów pomiędzy tymi PPKS-mi jest róŜna a wysokość odpłatności jednakowa. PowyŜsza okoliczność nasuwa przypuszczenie o zmowie tych przedsiębiorstw w celu stosowania cen dumpingowych, a tym samym likwidację konkurencji rynkowych w przewozach osobowych. ” Pismem z dnia 29 maja 2001r. PPKS w Kamieniu Pomorskim m.in. zaprze- czył, jakoby: • kiedykolwiek stosował ceny dumpingowe. Jego zdaniem, kaŜde podej- mowane przez tego przedsiębiorę przedsięwzięcie powinno, w załoŜeniu, przynieść zysk, i taką zasadą kierował się w dotychczasowej działalności. • wskutek pozostawania w zwłoce z zapłatą przez Urząd Marszałkowski w Szczecinie, był zmuszony zaciągać kredyt bankowy. Pokreślił, iŜ utrzymuje się ze środ- ków własnych, a dotacja z Urzędu Marszałkowskiego jest jedynie formą rekompensaty za honorowanie przez tego przedsiębiorcę postanowień ustawy z dnia 20 czerwca 1992r. w zakresie rekompensaty z tytułu realizacji bezpłatnych i ulgowych przejazdów publicznym autobusowym transportem zbiorowym. Innych dotacji z budŜetu państwa przedsiębiorstwa PPKS nie otrzymują, a ich istnienie i rozwój są moŜliwe dzięki wła- snej działalności, prowadzonej na zasadach powszechnie obowiązujących. P REZES U RZĘDU O CHRONY K ONKURENCJI I K ONSUMENTÓW ZWAśYŁ , CO NA- STĘPUJE . Przedmiotem niniejszego postępowania antymonopolowego jest rozstrzyg- nięcie, czy kwestionowane przez ZUHiT M. w G. i firmę PP Marian M. w G. działania PPKS w Kamieniu Pomorskim, polegające, w szczególności, na „ wykonywaniu przewo- zów szkolnych po zaniŜonych cenach (dumpingowych) ”, wyczerpują znamiona działań zakazanych mocą art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie […], stanowiącego, iŜ praktyką ograniczającą konkurencję jest naduŜywanie przez przed- siębiorcę pozycji dominującej na rynku wskutek bezpośredniego lub pośredniego na- rzucania nieuczciwych cen, w tym cen nadmiernie wygórowanych albo raŜąco niskich. Godzi się zauwaŜyć, iŜ pod rządami poprzednio obowiązującej ustawy z 6 dnia 24 lutego 1990r. o przeciwdziałaniu […], antykonkurencyjnych praktyk cenowych zabraniały zarówno art. 5 ust 1 pkt 5, zakazujący przedsiębiorcy-dominantowi „ nie- uczciwego oddziaływania na kształtowanie cen, w tym cen odsprzedaŜy, oraz sprzeda- Ŝy poniŜej kosztów w celu eliminacji konkurenta ”, jak i art. 7 ust. 1 pkt 3, zakazujący przedsiębiorcy-monopoliście „ pobierania nadmiernie wygórowanych cen ”. Zdaniem organu antymonopolowego, przynajmniej trzy powody decydują o tym, Ŝe podniesiona wyŜej okoliczność jest istotna dla rozstrzygnięcia sporu zawisłego przed organem antymonopolowym: • zgodnie z brzmieniem art. 113 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochro- nie […], „ postępowania wszczęte na podstawie przepisów ustawy z dnia 24 lutego 1990r. o przeciwdziałaniu […], prowadzi się na podstawie przepisów niniejszej usta- wy ”, i taka sytuacja miała miejsce w niniejszym postępowaniu, • skarŜący, wezwani do zajęcia stanowiska w tej sprawie, zaŜądali, pis- mami z dnia 24 kwietnia 2001r. (ZUHiT M. w G.) i z dnia 30 kwietnia 2001r. (firma PP Marian M. w G.), by „ postępowanie było prowadzone, a decyzja administracyjna wy- dana, na podstawie ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie […] ”, • po zmianie ustawy antymonopolowej postępowanie antymonopolowe przeciwko PPKS w Kamieniu Pomorskim prowadzono pod zarzutem naruszenia art. 8. ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie […], • brzmienie art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2001r. o ochronie […] i art. 5 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 24 lutego 1990r. o przeciwdziałaniu […], na podstawie którego postępowanie wszczęto, nie są toŜsame – w obecnym stanie praw- nym brak kategorii „ ceny dumpingowej ” związanej ze „ sprzedaŜą poniŜej kosztów w celu eliminacji konkurenta .” Rozstrzygnięcie sporu zaistniałego pomiędzy ZUHiT M. w G. i firmą PP Ma- rian M. w G. a PPKS w Kamieniu Pomorskim wymaga łącznego przeprowadzenia przez organ antymonopolowy co najmniej następujących czynności: • delimitacji rynku relewantnego (istotnego, właściwego w niniejszej spra- wie), • ustalenia, czy na tak zdefiniowanym rynku skarŜony przedsiębiorca zaj- muje pozycję dominującą, • zbadania, czy – w wypadku pozytywnego rozstrzygnięcia poprzedniej kwestii – pozycja ta została naduŜyta przez niego w celu bezpośredniego lub pośred- niego narzucenia nieuczciwych cen (tu: raŜąco niskich). Praktyki monopolistyczne ujawniają się na rynku, a dominacja przedsiębior- cy nie realizuje się na rynku pojętym ogólnie lecz na rynku istotnym w konkretnej sprawie, z właściwymi mu relacjami konkurencyjności, obejmującymi wszystkich jego uczestników. Definicja rynku relewantnego 1 stanowi zatem kluczowy punkt dalszych rozwaŜań odnośnie stosowania (bądź nie) przez PPKS w Kamieniu Pomorskim zarzu- canych mu praktyk ograniczających konkurencję. 1 Przez rynek relewantny rozumie się, zgodnie z brzmieniem art. 4 ust. 8 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie […], rynek towarów, które ze względu na ich przeznaczenie, cenę oraz wła- ściwości, w tym jakość, są uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz są oferowane na obsza- rze, na którym, ze względu na ich rodzaj oraz właściwości, istnienie barier dostępu do rynku, preferen- cje konsumentów, znaczące róŜnice cen i koszty transportu, panują zbliŜone warunki konkurencji. 7 Dla potrzeb ustalenia rynku relewantnego, odnoszącego się do przedsię- biorcy, w stosunku do którego toczy się postępowanie antymonopolowe i zarazem wskazującego, czy i w jakim stopniu jest on poddany współzawodnictwu ze strony konkurentów, tj. przedsiębiorców działających w porównywalnych warunkach, ko- nieczna jest analiza tych wszystkich elementów, które mają decydujące znaczenie dla treści relacji konkurencyjnych. Pomocna w tej mierze moŜe być zwłaszcza definicja „ konkurenta ” – w rozumieniu art. 4 ust. 10 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochro- nie […] konkurentami są przedsiębiorcy, którzy wprowadzają lub mogą wprowadzać albo nabywają lub mogą nabywać, w tym samym czasie, towary (w tym: usługi) na rynku właściwym. W świetle powołanej definicji widać, Ŝe określenie rynku relewantnego nie moŜe zostać ograniczone do wymiaru przedmiotowego (towaru lub świadczonej usłu- gi) lecz powinno zawierać równieŜ inne składniki, m.in. terytorialny i czasowy. Wyznaczając rynek produktowy naleŜy stosować wąskie kryteria segmenta- cji, gdyŜ w przeciwnym wypadku mogłyby zaistnieć trudności w znalezieniu przedsię- biorców o pozycji dominującej, w rezultacie czego przepisy ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie […], mające zapobiegać jej naduŜywaniu, straciłyby rację bytu ze szkodą zarówno dla konsumentów, jak i konkurentów. W tym kierunku zmierza, jak dotąd, zarówno orzecznictwo Sądu Antymo- nopolowego (por. wyroki z dnia 18 grudnia 1990r., sygn. akt XVII Amr 7/90; z dnia 4 października 1993r., sygn. akt XVII Amr 29/93; oraz z 31 maja 1995r., sygn. akt XVII 9/95), jak i orzecznictwo funkcjonujące w Unii Europejskiej. 2 Równocześnie, korzysta- nie z tej dyrektywy powinno być w kaŜdym wypadku na tyle rozwaŜne i wywaŜone, by nie doprowadziło do sytuacji, w której rynek relewantny obejmowałby, po delimitacji, wyłącznie towar jednego rodzaju, wytwarzany przez jednego producenta, bowiem – jak podnosi się w piśmiennictwie przedmiotu – „ w rzeczywistości nie chodzi jednak o wyodrębnienie moŜliwie wąsko zakreślonych rynków, lecz o wyznaczenie tego jedne- go, właściwego w prowadzonej sprawie. ” 3 Identyfikacja wymiaru produktowego sprowadza się do wyodrębnienia to- warów, w rozumieniu art. 4 ust. 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie […], w oparciu o ich szczególne własności, m.in. przeznaczenie, funkcje uŜytkowe i cenę tak, aby odróŜnić te towary od innych sposób uniemoŜliwiający dowolność ich zamiany. Chodzi tu więc o towary takie same lub, z punktu widzenia nabywcy, uznawane za substytucyjne. Mając na względzie zarówno powyŜszą wytyczną, jak i stanowisko ZUHiT M. w G. oraz firmy PP Marian M. w G. wyraŜone explicite w pismach kierowanych do or- ganu antymonopolowego, Prezes UOKiK przyjął, iŜ w niniejszym postępowaniu wymiar produktowy rynku relewantnego pozostaje w ścisłym związku z przewozami pasaŜer- skimi realizowanymi przez uczestników postępowania na liniach nieregularnych. Jak podnosi się w literaturze przedmiotu, rynek usług tego rodzaju funkcjo- nuje zazwyczaj z pominięciem podstawowych cech rynku przewozów regularnych, tj. ścisłego zorganizowania w czasie i przestrzeni, jednoznacznie określonych punktów 2 Gronowski S., Ustawa antymonopolowa. Komentarz, 2 wydanie, Warszawa 1999, s. 20- 121. 3 Skoczny T., Przeciwdziałanie praktykom monopolistycznym w świetle orzecznictwa, War- szawa 1994, s. 81. 8 transportowych (np. przystanków), ustalonych i podanych do publicznej wiadomości rozkładów jazdy, a usługi świadczone na nim są nieregularne w czasie i przestrzeni, realizowane przez regularnie bądź okresowo funkcjonujących przewoźników, bez sta- łych rozkładów jazdy i stałych opłat za przewozy. 4 W powołanej publikacji wskazuje się jednak, równocześnie, na moŜliwość dalszej segmentacji tego rynku, np. poprzez wyodrębnienie usług przewozów rekreacyjno-turystycznych, bądź usług przewozów związanych z okazjonalnymi bądź sezonowymi przejazdami wakacyjno-urlopowymi, wycieczkami świątecznymi itd. Podobne zjawisko, tj. stratyfikacja rynku przewozów nieregularnych (jego uczestnikami są m.in. skarŜący i PPKS w Kamieniu Pomorskim), ma równieŜ miejsce w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy, a jego elementami składowymi są trzy subrynki: „ przewozów pracowników do […] zakładów pracy, […] dzieci i młodzieŜy do szkół […] na terenie działalności samorządu terytorialnego ” oraz „ indywidualnych zle- ceń na przewozy osób autokarami ”. Biorąc pod uwagę nie tylko powyŜsze okoliczności, ale takŜe fakt, iŜ ZUHiT M. w G. wskazał, pismem z dnia 23 lutego 2001r., jako „ przedmiot zaskarŜenia […] składane oferty […] NA WYKONANIE PRZEWOZÓW SZKOLNYCH (podkr. Prezesa UOKiK) po zaniŜonych cenach odpłatności ”, organ antymonopolowy przyjął, Ŝe rynkiem przedmiotowym w niniejszym postępowaniu jest rynek przewozów nieregularnych związanych z dowozem dzieci i młodzieŜy do szkół. Drugim wymiarem rynku relewantnego jest – obok przedmiotowego – wy- miar przestrzenny, określany zazwyczaj jako obszar geograficzny, na którym warunki konkurencji, mające zastosowanie do określonych towarów, są zbliŜone dla wszystkich uczestników. W prowadzonym postępowaniu organ antymonopolowy uznał, iŜ ma on charakter lokalny, ograniczony do „ obszarów obsługi komunikacyjnej ” PPKS w Kamie- niu Pomorskim i Przedsiębiorstwa PKS Gryfice Spółka z o.o., tj. terenu obejmującego następujące gminy (gminy miasta): Dziwnów, Golczewo, Goleniów, Kamień Pomorski, Maszewo, Międzyzdroje, Przybiernów, Stepnica, Świerzno, Świnoujście i Wolin (obszar działania PPKS w Kamieniu Pomorskim) oraz Brojce, Dobra, Gryfice, Karnice, Łobez, Nowogard, Osino, Płoty, Radowy Małe, Resko, Rewal, Trzebiatów i Węgorzy no (ob- szar działania Przedsiębiorstwa PKS Gryfice Spółka z o.o.). Skoro zarzut stawiany PPKS w Kamieniu Pomorskim jest związany z nad- uŜywanie pozycji dominującej, to kolejnym krokiem niezbędnym do rozstrzygnięcia sporu jest zbadanie, czy na rynku relewantnym (zdefiniowanym, jak wyŜej), skarŜony przedsiębiorca taką pozycję zajmuje. Stosownie do treści art. 4 ust. 9 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochro- nie […], przez pozycję dominującą rozumie się „ pozycję przedsiębiorcy, która umoŜ- liwia mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku właściwym przez stworzenie mu moŜliwości działania w znacznym zakresie niezaleŜnie od konkurentów, kon- trahentów oraz konsumentów; domniemywa się, Ŝe przedsiębiorca ma pozycję do- minującą , jeŜeli jego udział w rynku przekracza 40%. ” NaleŜy jednak podnieść stwa- rza w kwestii posiadanej pozycji dominującej wyłącznie domniemanie prawne (w ro- zumieniu art. 234 K.p.c.), a decydujący jest przede wszystkim całokształt otoczenia, w którym dany przedsiębiorca funkcjonuje. 4 Rynek przewozów pasaŜerskich, praca pod redakcją O. Wyszomirskiego, Gdańsk 1994, s. 37. 9 W celu identyfikacji pozycji zajmowanej przez skarŜonego przedsiębiorcę na rynku relewantnym (i – jednocześnie – weryfikacji twierdzeń skarŜących, utrzymu- jących, jakoby była to pozycja, co najmniej, dominująca) Prezes UOKiK przeprowadził badania dotyczące sposobu realizacji potrzeb transportowych w zakresie przewozów nieregularnych wykonywanych na zlecenie organów samorządu terytorialnego w związku z dowozem dzieci i młodzieŜy do szkół w latach 2000-2001. Ankietą objęto 24 gminy usytuowane w granicach tego rynku. Z uzyska- nych odpowiedzi wynika, co następuje: • w badanym okresie przeprowadzono przetargi na terenie 7 gmin zlokali- zowanych w obrębie „ obsługi komunikacyjnej ” Przedsiębiorstwa PKS Gryfice Spółka z o.o. (skarŜony nie brał udziału w Ŝadnym z nich) i na terenie 5 gmin znajdujących się na terenie „ obsługi komunikacyjnej ” PPKS w Kamieniu Pomorskim 5 , tj. w Dziwnowie, Golczewie, Maszewie, Stepnicy i Wolinie (skarŜony wziął udział w 4 przetargach), • PPKS w Kamieniu Pomorskim nie uczestniczył w przetargu w Maszewie, natomiast w przetargach przeprowadzonych w Golczewie i Wolinie nie uzyskał zamó- wień, • PPKS w Kamieniu Pomorskim uzyskał zamówienia w Gminie Dziwnów i Gminie Stepnica; w dacie wszczęcia niniejszego postępowania realizował teŜ przewozy szkolne, zlecone przed rokiem 2000, przez Zarząd Miasta Świnoujścia. Organ antymonopolowy, biorąc pod uwagę powyŜsze dane, w szczególno- ści proporcję liczby przetargów wygranych przez skarŜonego przedsiębiorcę i przetar- gów na świadczenie usług przewozu dzieci i młodzieŜy do szkół ogółem, ogłoszonych w latach 2000-2001, stanął na stanowisku, iŜ nie sposób mu, w tych okolicznościach, przypisać posiadania pozycji dominującej na rynku relewantnym. Zdaniem Prezesa UOKiK, przedsiębiorca który biorąc udział w przetargach ogłoszonych przez 4 gminy (spośród 12), otrzymuje zlecenia na świadczenie usług w 2 z nich, nie dysponuje na tyle uprzywilejowaną pozycją, by moŜna go było uznać za dominanta rynkowego. Tablica 1 S POSÓB REALIZACJI POTRZEB TRANSPORTOWYCH PRZEZ ORGANY SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO W LATACH 2000-2001 NA TERENIE „ OBSŁUGI KOMUNIKACYJNEJ ” PPKS W K AMIENIU P OMORSKI L P . G MINA /G MINA M IASTO L ATA C ZY ORGANIZOWANO PRZETARG ? C ZY PPKS W K AMIENIU P OMORSKIM UZYSKAŁ ZA- MÓWIENIE ? 2000 Nie . 1. Goleniów 2001 Nie . 2000 Nie . 2. Kamień Pomorski 2001 Nie . 2000 Nie . 3. Przybiernów 2001 Nie . 2000 Nie . 4. Świerzno 2001 Nie . 5 Pełne dane dotyczące sposobu realizacji potrzeb transportowych przez organy samorządu terytorialnego zestawiono w tablicy 1. 10 2000 Nie . 5. Świnoujście 2001 Nie . 6. Maszewo 2000 (na lata 2000-2003) Tak Nie * 2000 Tak Nie ** 7. Golczewo 2001 Tak Nie ** 2000 Tak Nie ** 8. Wolin 2001 Tak Nie ** 2000 Nie 9. Międzyzdroje 2001 Nie Tak *** 2000 Tak Tak 10. Dziwnów 2001 Tak Tak 2000 Tak Tak 11. Stepnica 2001 Tak Tak * - PPKS w Kamieniu Pomorskim nie brało udziału w przetargu ** - PPKS w Kamieniu Pomorskim brało udziału w przetargu, ale nie uzyskał zamówienia *** - PPKS uzyskało zamówienie przed rokiem 2000 Pomimo tego, iŜ nie została spełniona jedna z przesłanek niezbędnych do stwierdzenia stosowania przez PPKS w Kamieniu Pomorskim praktyk zakazanych z mocy art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie […], tj. posiada- nie przez tego przedsiębiorcę pozycji dominującej, a co za tym idzie – domniemanie jej naduŜycia, organ antymonopolowy rozwaŜył, czy w hipotetycznej sytuacji posiada- nia przez skarŜonego takiej pozycji, ceny przez niego oferowane, w ramach procedur przetargowych związanych z przewozami dzieci i młodzieŜy do szkół, mogłyby wyczer- pywać znamiona cen „ raŜąco niskich. ” Mając na względzie konieczność obiektywizacji kategorii ceny„ raŜąco ni- skiej ” przyjęto, na uŜytek niniejszego postępowania, iŜ poprawnym metodologicznie narzędziem realizacji tego postulatu będzie kryterium porównawcze cen hipotetyczne- go dominanta z cenami konkurentów działających na tym samym rynku produkto- wym. Zestawienie danych uzyskanych na podstawie powołanych wcześniej badań an- kietowych zawiera tablica 2. Tablica 2 I NFORMACJE DOTYCZĄCE PRZETARGÓW NA ŚWIADCZENIE USŁUG PRZEWOZU DZIECI I MŁO- DZIEśY DO SZKÓŁ W LATACH 2000-2001, ORGANIZOWANYCH PRZEZ GMINY ZLOKALIZO- WANE NA OBSZARZE DZIAŁANIA PPKS W K AMIENIU P OMORSKIM I P RZEDSIĘBIORSTWA PKS G RYFICE S PÓŁKA O . O . W G RYFICACH W LATACH 2000-2001 L. P . G MINA ROK O FERENCI Z AMÓWIENI POWIERZONO : 1. Stepnica 2000 PP Marian M., G. ZUHiT M., G. PPKS Kamień Pomorski PPKS Gryfice PPKS Kamień Pomorski (1,93PLN/km i 38,52PLN/godzinę) 2. Stepnica 2001 jw. jw. (2,03PLN/km i 40,66PLN/godzinę) 3. Brojce 2000 FU „GOŁĄBEK”, Trzebiatów Usługi Transportowe Przewóz Osób, W. Sawinda, Trzebiatów UPO, B. Gutkowski (1,90PLN + VAT) 11 PPKS Gryfice Usługi Przewozów Osobowych, B. Gutkowski, Trzebiatów 4. Brojce 2001 FU „GOŁĄBEK”, Trzebiatów Usługi Transportowe Przewóz Osób, W. Sawinda, Tzrebiatów PPKS Gryfice Usługi Przewozów Osobowych, B. Gutkowski, Trzebiatów jw. (1,87PLN+VAT) 5. Maszewo 2000 (na lata 2001- 2003) Transport Osobowy, Zbigniew Kamiń- ski, Maszewo (trasy 1,2,3 i 5) PPKS Gryfice (trasa nr 4) Transport Osobowy, Zbigniew Kamiński, Maszewo (trasy 1,2,3 i 5) (2,10PLN/km) PPKS Gryfice (trasa nr 4) (2,25PLN/km) 6. Dobra 2000 Przewozy Osobowe i Transportowe Autobusem „TADEX” Tadeusz BroŜek, Chociwel Firma Transportowa Z. Brzeziński, Dobra Zakład Remontowo-Budowlany Spół- ka z o.o., Dobra PPKS Gryfice PPKS Gryfice (2,10PLN/km+7% VAT) 7. Dobra 2001 Przewozy Osobowe i Transportowe Autobusem „TADEX” Tadeusz BroŜek, Chociwel Firma Transportowa Z. Brzeziński, Dobra Zakład Remontowo-Budowlany Spół- ka z o.o., Dobra PPKS Gryfice Przewozy Osobowe i Transpor- towe Autobusem „TADEX” Tade- usz BroŜek, Chociwel 8. Płoty 2000 CięŜarowy Transport Zarobkowy, S. Słonina, Płoty (2,30PLN/km+VAT) „AR-TRANS” A. Feledyn, Płoty (2,30PLN/km+VAT) PPKS Gryfice (1,90PLN/km+VAT) PPKS Gryfice 9. Golczewo 2000 PPKS Gryfice – brak odpowiedzi PPKS Kamień Pomorski (1,82PLN/km i 7,60PLN za opiekę za kurs) Przewóz Osób J. Haba Świerzno (1,80PLN/km i 100PLN miesięcznie za opiekę nad dziećmi) Usługi Transportowe S. Zych Golcze- wo (1,80PLN/km i 150PLN za opiekę miesięcznie nad dziećmi) Transport Osobowo-Towarowy W. Szewernoga, Golczewo (1,80PLN/km i 100PLN za opiekę miesięcznie nad dziećmi) Transport Osobowo-Towarowy W. Szewernoga, Golczewo 10. Golczewo 2001 PPKS Gryfice – (1,95PLN/km) PPKS Kamień Pomorski (2,10PLN/km) Tramp BUS Usługi Autobusowe T. Gosicki, kamień Pomorski – brak odpowiedzi Transport Osobowo-Towarowy W. Szewernoga, Golczewo 12 AG-MI Usługi Transportowe S. Zych Golczewo – brak odpowiedzi Transport Osobowo-Towarowy W. Szewernoga, Golczewo (1,91PLN/km) 11. Dziwnów 2000 Usługi Transportowe S. Zych Golcze- wo (kwota miesięczna – 4.560PLN bez opieki nad dziećmi) PPKS Kamień Pomorski (kwota mie- sięczna – 5.592,40 wraz z opieką nad dziećmi) TRAMP-BUS T. Gosicki (kwota mie- sięczna 6.417PLN wraz z opieką) PPKS Kamień Pomorski 12. Dziwnów 2001 uniewaŜniono dwa przetargi (zbyt mała ilość uczestników) obsługę zamówienia powierzono ostatecznie PPKS Kamień Pomor- ski 13. Łobez 2000 Zakład UHP „MECHANIZACJA” J. Kołodziej, Łobez Krajowe Usługi Autokarowe J. Urbań- ski, Łobez Usługi Transportowe L. Struszka, Drawsko Pomorskie PPKS Gryfice PPKS Gryfice (2,19PLN+VAT, łącznie z usługą opiekuńczą) 14. Rewal 2000 Usługi Turystyczno-Przewozowe C. Słota, Niechorze PPKS Gryfice Usługi Transportowe Przewóz Osób W. Sawinda Usługi Turystyczno-Przewozowe C. Słota, Niechorze (cena=cena 1l paliwa) 15. Rewal 2001 Usługi Turystyczno-Przewozowe C. Słota, Niechorze PPKS Gryfice Usługi Turystyczno-Przewozowe C. Słota, Niechorze (2,14PLN/km) 16. Osino 2000/2001 funkcje przewoźnika wykonuje PPKS Gryfice (dowoŜąc dzieci do jednej szkoły zbiorczej z 10 miej- scowości) 17. Nowogard 2000 PPKS Gryfice, FUH „DUSTY”, Nowogard Usługi Transportowe Teofil Banach, Eugeniusz Miśków Przetarg rozstrzygnięto w zakre- sie 6 tras (4 trasy – FUH „DU- STY” –1,90PLN/km; 2 trasy – PPKS Gryfice – 1,95PLN/km) Na pozostałe 11 tras uzyskano zgodę Prezesa UZP na zawarcie umowy w trybie „z wolnej ręki’ z PPKS Gryfice (1,95PLN/km) 18. Resko 2000 Usługi Transportowe Zenon Reszyk, Resko (1,75PLN/km) Usługi Transportowe Zenon Reszyk, Resko (1,59PLN/km) 19. Resko 2001 Przewóz Osób Mirosław Biały, Resko Usługi Transportowe, Zenon Roszyk, Resko Przewóz Osób Mirosław Biały, Resko (1,50PLN/km) Z danych przedstawionych w tabeli 2 wynika, iŜ gdyby nawet PPKS w Ka- mieniu Pomorskim posiadał na rynku relewantnym pozycję dominującą i – w efekcie – zdolność do jej naduŜycia w celu bezpośredniego lub pośredniego narzucenia określo- 13 nych cen za świadczone przez siebie usługi, to przesłanki niezbędne do uznania cen proponowanych przez skarŜonego przedsiębiorcę za ceny „ raŜąco niskie ” nie zostałyby spełnione. Mając na względzie fakt zmiany, w trakcie trwania postępowania, przepi- sów odnoszących się do antykonkurencyjnych praktyk cenowych, organ antymonopo- lowy rozwaŜył ponadto, czy w hipotetycznej sytuacji obowiązywania, w dacie wydanie decyzji administracyjnej, ustawy z dnia 24 lutego 1990r. o przeciwdziałaniu […], w szczególności – art. 5 ust. 1 pkt 5, ceny proponowane przez PPKS w Kamieniu Pomor- skim w ofertach przetargowych, a w szczególności – w ofercie kierowanej do Gminy Stepnica, wyczerpywałyby znamiona „ ceny dumpingowej ”. Jak podnosi się w literaturze przedmiotu, praktyki związane ze stosowaniem cen dumpingowych, określanych w piśmiennictwie zachodnim jako „ ceny drapieŜne ”, naleŜałoby wiązać z zamiarem zniechęcenia lub faktycznym zniechęceniem, przez przedsiębiorcę dominującego, do wejścia na rynek, na którym działa (lub zamierza działać) swoich rzeczywistych lub potencjalnych konkurentów poprzez sprzedaŜ towa- rów po sztucznie zaniŜonych cenach, np. na skutek złoŜenia oferty świadczenia usług po cenie poniŜej kosztów. 6 NaleŜy podkreślić, iŜ na istotę takiej praktyki nie ma wpły- wu efekt ograniczenia konkurencji, który moŜe nastąpić lub nie (por. w tej sprawie wyrok Sądu Antymonopolowego z dnia 23 marca 1994r., sygn. akt XVII Amr 59/93). Równocześnie, jak to wyjaśnił Sąd Antymonopolowy w innych wyrokach, fakt stosowania przez przedsiębiorcę dominującego cen niŜszych niŜ koszty wytwarza- nia ponoszone przez konkurenta, nie uzasadnia, sam przez się, zarzutu nieuczciwego oddziaływania na kształtowanie się cen. Wręcz przeciwnie, taka oferta cenowa jest, zdaniem Sądu, przejawem efektywnej konkurencji, korzystnej z punktu widzenia inte- resów konsumentów, gdyŜ niŜsze ceny skutecznie zmuszają konkurenta do podejmo- wania działań ukierunkowanych na obniŜenia jego kosztów własnych; niedopuszczalne byłoby jedynie stosowanie przez przedsiębiorcę-dominanta cen niŜszych niŜ jego kosz- ty (por. m.in. wyroki Sądu Antymonopolowego z dnia 12 października 1994r., sygn. akt XVII Amr 30/94; oraz z dnia 26 kwietnia 1995r., sygn. akt XVII Amr 73/94). Biorąc pod uwagę powyŜsze wyjaśnienia oraz określony stan faktyczny, Prezes UOKiK nie mógłby działaniom PPKS w Kamieniu Pomorskim, polegającym na złoŜeniu, w ramach ofert przetargowych (w szczególności – na wykonywanie przewo- zów nieregularnych związanych z dowozem dzieci i młodzieŜy do szkół na terenie Gminy Stepnica) – określonych propozycji cenowych, przypisać znamion praktyki mo- nopolistycznej (w obecnym stanie prawnym: ograniczającej konkurencję) zakazanej z mocy art. 5 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 24 lutego 1990r. o przeciwdziałaniu […], a to dlatego, iŜ spełniają one kryteria dopuszczalności, wynikające z linii orzeczniczej Sądu Antymonopolowego – proponowane ceny, aczkolwiek niŜsze niŜ ceny (i koszty) ZUHiT M. w G. (i zapewne – firmy PP Marian M. w G.), nie są jednak niŜsze niŜ średnie kosz- ty (zmienne) skarŜonego przedsiębiorcy. 7 W zakończeniu niniejszej decyzji administracyjnej Prezes UOKiK uwaŜa za 6 Majewska-Jurczyk B., Dominacja w polityce konkurencji Unii Europejskiej, Wrocław 1998, s. 149. 7 W sprawie kosztów, które powinny być brane pod uwagę przy rozstrzyganiu spraw zwią- zanych ze stosowaniem cen dumpingowych patrz: Majewska-Jurczyk B., Dominacja w polityce konku- rencji […], s. 149-150 14 stosowne podnieść równieŜ i tę okoliczność, iŜ w trakcie prowadzonego postępowania nie znalazł potwierdzenia inny zarzut stawiany PPKS w Kamieniu Pomorskim i Przed- siębiorstwu PKS Gryfice Spółka z o.o. przez ZUHiT M. w G. i firmę PP Marian M. w G., a mianowicie „ podjęcia [przez skarŜonych – dop. Prezesa UOKiK] zmowy do stosowa- nia cen dumpingowych ”, wskutek czego ww. przewoźnicy mieliby wygrywać „ wszyst- kie ogłaszane przetargi na usługi przewozowe na liniach nieregularnych […] ”. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika bowiem, Ŝe skar- Ŝeni przedsiębiorcy uczestniczyli wspólnie, w latach 2000-2001, jedynie w przetargach organizowanych przez Urząd Gminy w Stepnicy i Zespół Ekonomiczno-Administracyjny Szkół w Golczewie, z tym, Ŝe w pierwszym wypadku oferent powierzył zamówienie Przedsiębiorstwu PKS Gryfice Spółka z o.o. (i – jednocześnie – nie powierzył go PPKS w Kamieniu Pomorskim), natomiast w drugim wybrał, zarówno na rok 2000, jak i 2001, firmę Transport Osobowo-Towarowy Wiesław Szewernoga z siedzibą w Golcze- wie, proponującą w ofercie na 2001r. opłatę w wysokości 1,91zł/km (podczas, gdy PPKS w Kamieniu Pomorskim – 2,10zł/km, a Przedsiębiorstwo PKS Gryfice Spółka z o.o. – 1,95zł/km). Przedstawione wyŜej okoliczności, w powiązaniu ze stwierdzeniem ZUHiT M. w G., iŜ nie dysponując dokumentami mogącymi dowieść bezpośrednio domnie- manej „ zmowy dyrektorów PKS do stosowania cen dumpingowych ”, wywodzi jej za- warcie zarówno ze znanych mu dokumentów związanych z przetargami, w których uczestniczył, jak i artykułu prasowego, opisującego kartel cenowy zawiązany przez „ dolnośląski PKS ”, pozwalają uznać rozpatrywany zarzut za, co najmniej, chybiony. W tym stanie rzeczy organ antymonopolowy orzekł, jak w sentencji P OUCZENIE : od niniejszej decyzji stronom słuŜy odwołanie do Sadu Okrę- gowego – Sądu Antymonopolowego za pośrednictwem Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatury w Gdańsku w terminie 14 dni od daty jej doręczenia. Z upowaŜnienia Prezesa UOKiK Dyrektor Delegatury UOKiK w Gdańsku Roman Jarząbek