RGD-3/2003

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW D ELEGATURA UOK I K W GDA Ń SKU 80-824 G DA Ń SK , UL . P ODWALE P RZEDMIEJSKIE 30 T EL . (058) 346-29-32, T EL /F AX (058) 346-29-33, T EL . C ENTRALA (058) 301-50-21 E- MAIL : GDANSK @ UOKIK . GOV . PL Gda ń sk, dnia 15 kwietnia 2003r. RGD.532-4/01/03/CF D ECYZJA N R RGD.3/2003 Stosownie do tre ś ci art. 28 ust. 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. Nr 122, poz. 1319 z pó ź niejszymi zmianami) oraz § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miej- scowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 18, poz. 172), po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego wszcz ę tego na wniosek Przedsi ę biorstwa Prze ł adunku Paliw P ł ynnych „NAFTOPORT” Sp. z o.o. w Gda ń sku. prze- ciwko Zarz ą dowi Morskiego Portu Gda ń sk. S.A. w Gda ń sku., dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: I. Na podstawie art. 11 ust.1 wymienionej na wst ę pie ustawy nie stwierdza si ę stoso- wania przez Zarz ą d Morskiego Portu Gda ń sk S.A. w Gda ń sku. praktyki ograniczaj ą - cej konkurencj ę , o której mowa w art. 8 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy, polegaj ą cej na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na rynku organizacji us ł ug portowych dla prze ł a- dunku towarów w relacji burtowej, poprzez bezpo ś rednie narzucanie stawek op ł aty ł adunkowej w nadmiernej wysoko ś ci w okresie od 1 lipca 1999r. do daty niniejsze- go rozstrzygni ę cia. II. Na podstawie art. 9 wymienionej na wst ę pie ustawy uznaje si ę za ograniczaj ą c ą konkurencj ę i naruszaj ą c ą zakaz, o którym mowa w art. 8 ust. 2 pkt 3 ww. ustawy, praktyk ę polegaj ą c ą na nadu ż ywaniu przez Zarz ą d Morskiego Portu Gda ń sk. S.A. w Gda ń sku. pozycji dominuj ą cej na rynku organizacji us ł ug portowych dla prze ł adun- ku towarów w relacji burtowej, która przejawia si ę w postaci stosowania w podob- nych umowach z kontrahentami, tj. przedsi ę biorcami dokonuj ą cymi prze ł adunku towarów w porcie w Gda ń sku., niejednolitych, w zakresie ustalania wysoko ś ci na- le ż nej op ł aty ł adunkowej, zasad wspó ł pracy, stwarzaj ą cych tym przedsi ę biorcom zró ż nicowane warunki konkurencji, poprzez udzielanie zni ż ek w tej op ł acie w ró ż - nej wysoko ś ci, w oparciu nieprzejrzyste, nie maj ą ce ekonomicznego uzasadnienia kryteria, w rezultacie czego, rabaty przyznawane s ą w zale ż no ś ci m.in. od: 9 zwi ę kszenia, b ą d ź zmniejszenia ilo ś ci prze ł adowanych towarów tego samego rodzaju, 9 przynale ż no ś ci, b ą d ź nie do grupy kapita ł owej ZMPG S.A., 9 d ł ugo ś ci i oceny dotychczasowej wspó ł pracy, 9 kondycji finansowej ubiegaj ą cego si ę o zni ż k ę , 9 podejmowania b ą d ź nie wspó ł pracy z cz ł onkami grupy kapita ł owej ZMPG S.A. i nakazuje zaniechania jej stosowania. III. Na podstawie art. 101 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie [...] nak ł ada si ę na Zarz ą d Morskiego Portu Gda ń sk. S.A. w Gda ń sku. kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci […] euro, co stanowi równowarto ść […] z ł (s ł ownie: […] z ł otych) p ł atn ą do bud ż etu pa ń stwa. U ZASADNIENIE Do Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwanego dalej Prezesem Urz ę du lub organem antymonopolowym) wp ł yn ął wniosek Przedsi ę biorstwa Prze ł adunku Paliw P ł ynnych NAFTOPORT Sp. z o.o. w Gda ń sku. (zwanego dalej NAFTOPORT) o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego przeciwko Zarz ą dowi Morskiego Portu Gda ń sk. S.A. w G. (zwanego dalej ZMPG) pod zarzutem, i ż stosowana przez tego przed- si ę biorc ę polityka zni ż ek przy ustalaniu wysoko ś ci pobieranej op ł aty ł adunkowej prowadzi do dyskryminuj ą cego traktowania niektórych przedsi ę biorców, w tym wnioskodawcy oraz ż e op ł ata ta ustalona zosta ł a w nadmiernie wygórowanej wysoko ś ci (karta akt sprawy 1-2 oraz 8-21). W uzasadnieniu wyst ą pienia do organu antymonopolowego NAFTOPORT poin- formowa ł , i ż jest przedsi ę biorstwem specjalizuj ą cym si ę w prze ł adunkach ropy naftowej i produktów ropopochodnych, prowadz ą cym dzia ł alno ść gospodarcz ą na terenie portu w Gda ń sku. W maju 1999r. zarz ą dzaj ą cy portem poinformowa ł go o ustanowieniu, z dniem 1 lipca tego ż roku, nowej op ł aty portowej - op ł aty ł adunkowej – pobieranej za ka ż d ą ton ę towaru wy ł adowywanego ze statku lub za ł adowywanego na statek w tym ż e porcie. Wyso- ko ść stawek op ł aty uzale ż niona zosta ł a od rodzaju prze ł adowywanego towaru. We wspo- mnianym pi ś mie wskazano równie ż , i ż Zarz ą d ZMPG upowa ż niony zosta ł do udzielania zni- ż ek od ustalonych stawek op ł aty ł adunkowej. Warunkiem przyznania takiej ulgi dla NAF- TOPORTU mia ł o by ć przed ł o ż enie przez niego „merytorycznie uzasadnionej argumentacji” (k. 12-13). Wnioskodawcy wiadomym jest, i ż inne przedsi ę biorstwa dokonuj ą ce prze ł adunku towarów w porcie w Gda ń sku. wyst ą pi ł y o przyznanie ulg w op ł acie ł adunkowej i otrzyma- ł y znaczne – w stosunku do obowi ą zuj ą cych dla okre ś lonego towaru stawek - bonifikaty. Poniewa ż w uchwale wprowadzaj ą cej op ł aty ł adunkowe nie zosta ł zawarty zapis okre ś laj ą - cy kryteria i zasady, które winny by ć brane pod uwag ę przy rozpatrywaniu wyst ą pie ń o obni ż enie stawki ustalonej dla danego towaru, ZMPG, wykorzystuj ą c pozycj ę dominuj ą c ą na rynku, mo ż e podejmowa ć decyzje w tym zakresie w oparciu o zupe ł nie dowolnie usta- lone i przyj ę te przez siebie warunki. Bonifikaty udzielane s ą wed ł ug kryterium podmioto- wego, bez zachowania jawno ś ci, bowiem uzgodnienia dotycz ą ce poziomu przyznanej ulgi odbywaj ą si ę w gronie dwóch zainteresowanych podmiotów, które nie informuj ą formalnie innych przedsi ę biorców dzia ł aj ą cych w porcie o podj ę tych ustaleniach. Przyj ę cie wspo- mnianego kryterium pozwala ZMPG na obni ż anie stawek przede wszystkim tym podmio- tom, w których posiada on znaczne, wahaj ą ce si ę w granicach […% udzia ł y. S ą to spó ł ki WOC, Wi ś lany, Westerplatte i Basen Górniczy. 2 Wed ł ug wnioskodawcy jedyn ą zasad ą na jakiej opiera si ę polityka rabatowa ZMPG dotycz ą ca omawianej op ł aty ł adunkowej jest zasada uznaniowo ś ci. Realizacja tej zasady powoduje, i ż niektóre przedsi ę biorstwa zajmuj ą ce si ę prze ł adunkiem towarów w porcie funkcjonuj ą w zró ż nicowanych warunkach konkurencji, a cz ęść z nich, w tym wnioskodaw- ca, jest dyskryminowana. Wspomnian ą zasad ą ZMPG pos ł u ż y ł si ę równie ż przy stanowie- niu maksymalnych stawek op ł aty ł adunkowej dla poszczególnych towarów. Wed ł ug wnio- skodawcy stawka ustalona dla prze ł adunku ropy naftowej, w kwocie 0,36 USD za ka ż d ą prze ł adowan ą ton ę , jest nadmiernie wygórowana i nie zosta ł a przez ZMPG w jakikolwiek sposób uzasadniona. Przyk ł adem ilustruj ą cym dowolno ść w stanowieniu op ł at ł adunko- wych jest op ł ata za prze ł adunek w ę gla, która w pierwotnym projekcie uchwa ł y Zarz ą du ZMPG z 19.04.1999r. wynosi ł a 0,12 USD/t, za ś w ostatecznym tek ś cie z dnia 25.05.1999r. ustalono jej wysoko ść w kwocie 0,24 USD/t (k. 2). Wnioskodawca nie przed ł o ż y ł Zarz ą do- wi ZMPG wyst ą pienia o obni ż enie obowi ą zuj ą cej go stawki op ł aty za prze ł adunek ropy naf- towej i odmówi ł zap ł aty jakiejkolwiek kwoty z tytu ł u obci ąż enia go t ą op ł at ą , przede wszystkim ze wzgl ę du na w ą tpliwo ś ci co do podstawy prawnej, w oparciu o któr ą ZMPG ustanowi ł i pobiera sporn ą op ł at ę . Podniós ł on ponadto, i ż zarówno sam fakt ustanowienia przez ZMPG op ł aty ł adun- kowej, jak i dowolno ść w jej stosowaniu, narusza interes publiczny. W jego ocenie, ZMPG wykorzystuj ą c nieprecyzyjny zapis ustawy o portach i przystaniach morskich, ustanowi ł op ł at ę , która obci ąż aj ą c ł adunek, wp ł ywa tym samym na cen ę danego towaru. Dzia ł anie takie prowadzi do niekontrolowanego wzrostu ceny hurtowej, a w efekcie i detalicznej da- nego towaru. W przypadku ropy naftowej i paliw p ł ynnych dzia ł anie takie mo ż e z du ż ym prawdopodobie ń stwem uruchomi ć impuls inflacyjny. Stworzenie przez ZMPG pozabud ż e- towego systemu obci ąż ania cen paliw narusza interes pa ń stwa równie ż i w ten sposób, i ż zachwiany zostaje jego wp ł yw na poziom tych ż e cen. W interesie publicznym le ż y rozwój portów polskich. Mo ż e on by ć osi ą gni ę ty, mi ę - dzy innymi, poprzez stworzenie korzystnych warunków, dzi ę ki którym porty te b ę d ą atrak- cyjne ekonomicznie dla gestorów ł adunków. Wzrost ci ęż arów finansowych, selektywnie obci ąż aj ą cych ł adunek, spowoduje ucieczk ę towarów do portów zagranicznych. Strac ą na tym nie tylko podmioty polskie zajmuj ą ce si ę prze ł adunkiem, ale równie ż i pa ń stwo, bo- wiem utraci ono wp ł ywy z tytu ł u podatków bezpo ś rednich pobieranych od dochodów przedsi ę biorstw portowych. Dowolno ść w stanowieniu op ł at przez zarz ą dzaj ą cego portem mo ż e wp ł ywa ć rów- nie ż na poziom inwestycji decyduj ą cych o atrakcyjno ś ci portu i spowodowa ć ich przeno- szenie do portów , na terenie innych pa ń stw, gdzie obci ąż enia finansowe przedsi ę wzi ęć inwestycyjnych s ą bardziej przewidywalne. Prezes Urz ę du, bior ą c pod uwag ę fakty wskazane przez Przedsi ę biorstwo Prze ł a- dunku Paliw P ł ynnych „NAFTOPORT” Sp. z o.o. w Gda ń sku., na wniosek tej Spó ł ki, wszcz ął w dniu 20 listopada 2001r. post ę powanie antymonopolowe w sprawie nakazania zaniechania przez Zarz ą d Morskiego Portu Gda ń sk. S.A. w Gda ń sku. stosowania praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę , polegaj ą cych na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na rynku zarz ą dzania portem w Gda ń sku, poprzez stosowanie w podobnych umowach z osobami trzecimi niejednolitych warunków umów, stwarzaj ą c tym osobom zró ż nicowane warunki konkurencji oraz poprzez narzucanie cen nadmiernie wygórowanych, co stanowi ć mo ż e naruszenie art. 8 ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy o ochronie [...] 3 Odpowiadaj ą c na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania antymonopolowego Zarz ą d ZMPG pismem z dnia 14 grudnia 2001r. potwierdzi ł , i ż w dniu 25 maja 1999r. pod- j ął uchwa łę Nr 74/99 (poprzedzon ą uchwa łą Rady Nadzorczej Spó ł ki Nr 11/I/99 z dnia 23 kwietnia 1999r.) w sprawie ustanowienia - z dniem 1 lipca 1999r. - na obszarze Portu Gda ń sk op ł aty ł adunkowej (pismo k. 24-30, za łą czniki k. 31-132). Poziom stawek op ł aty ł adunkowej zosta ł zró ż nicowany ze wzgl ę du na rodzaj grupy ł adunkowej, jednostkow ą wielko ść i warto ść , udzia ł w obrotach portowych oraz technologi ę prze ł adunku. Ni ż sz ą stawk ę przyj ę to na przyk ł ad dla ł adunków masowych o mniejszej warto ś ci i ca ł o- statkowych partiach ł adunkowych okre ś lanych w tonach i prze ł adowywanych wysokowy- dajnymi urz ą dzeniami. Natomiast dla drobnicy, gdzie przy ma ł ej partii ł adunkowej, towary posiadaj ą wysok ą warto ść i wymagaj ą tradycyjnych metod prze ł adunku stawka ta jest wy ż sza (k.34). Stawki dotycz ą ce okre ś lonych towarów ( ł adunków) maj ą charakter maksy- malny i od dnia wprowadzenia nie by ł y zmieniane. W analizie poprzedzaj ą cej ustanowienie op ł aty ł adunkowej uwzgl ę dniono jej wp ł yw na tzw. rynek portowy oraz sytuacj ę ekono- miczn ą u ż ytkowników portu i za ł adowców, ustalaj ą c op ł aty ł adunkowe na takim poziomie, aby nie spowodowa ł on „ucieczki” ł adunków z Portu Gda ń sk (k. 35). Wa ż nym czynnikiem uwzgl ę dnianym przy ustalaniu poziomu stawek op ł aty ł adunkowej by ł a pozycja rynkowa w obrotach portowych poszczególnych grup ł adunkowych i zwi ą zana z tym konkurencja in- nych portów lub innych ga łę zi transportu (k. 34). St ą d te ż w uchwale ustanawiaj ą cej op ł a- t ę ł adunkow ą przewidziano mo ż liwo ść stosowania przez Zarz ą d Spó ł ki zni ż ek od ustalo- nych stawek. Pismo informuj ą ce o mo ż liwo ś ci ubiegania si ę o bonifikat ę otrzymali wszyscy kontrahenci ZMPG, których op ł ata ta dotyczy (k. 158). Zni ż ki udzielane s ą wy łą cznie na uzasadniony wniosek przedsi ę biorcy prowadz ą cego prze ł adunek na terenie portu w Gda ń - sku. Nie by ł o takiego przypadku, aby Zarz ą d ZMPG obni ż y ł op ł at ę bez wniosku przedsi ę - biorcy zobowi ą zanego do jej uiszczenia (k. 41). Udzielane zni ż ki mia ł y charakter przedmio- towy (k. 41), jakkolwiek s ł aba kondycja finansowa wielu przedsi ę biorstw prze ł adunko- wych, nakazuje zarz ą dom portów ostro ż ne stosowanie wysoko ś ci op ł at portowych, tak, aby nie dosz ł o do gwa ł townego uszczuplenia zdolno ś ci prze ł adunkowych portu (k. 41). St ą d te ż z ogólnych zasad stosowania zni ż ek podstawowe znaczenie ma sytuacja ekono- miczna podmiotu ubiegaj ą cego si ę o ulg ę . Wnioskodawcy zni ż ki nie przyznano, bowiem o ni ą nie wyst ę powa ł . Odmawia on natomiast zap ł aty faktur wystawianych przez ZMPG z tytu ł u op ł at ł adunkowych, kwestionuj ą c podstawy prawne ich wystawiania. W znowelizo- wanej ustawie o portach i przystaniach morskich, w brzmieniu obowi ą zuj ą cym od 6 listo- pada 2001r., kwestia op ł aty ł adunkowej zosta ł a okre ś lona wprost wraz ze stawk ą maksy- maln ą , która mo ż e by ć pobierana za poszczególne, wymienione w art. 8 ust. 2 pkt. 3, ł a- dunki. Ż adna z op ł at ustalonych przez ZMPG nie jest wy ż sza od stawek wynikaj ą cych z art. 8 cytowanej ustawy o portach [...]. W ocenie ZMPG wyst ą pienie Spó ł ki NAFTOPORT do organu antymonopolowego jest kolejn ą prób ą uchylenia si ę od obowi ą zku ponoszenia op ł at ł adunkowych, po tym jak w stosunku do Spó ł ki PORT PÓ Ł NOCNY – o odniesieniu do której okoliczno ś ci faktyczne s ą analogiczne – S ą d Apelacyjny w Gda ń sku. wyda ł wyrok w sprawie o zap ł at ę op ł aty ł adun- kowej (k. 26). ZMPG podniós ł , i ż wnioskodawca i Spó ł ka PORT PÓ Ł NOCNY s ą jedynymi pod- miotami prowadz ą cymi prze ł adunek w ę gla i paliw p ł ynnych w porcie Gda ń sk. S ą one trak- towane przez zarz ą dzaj ą cego portem identycznie, w zwi ą zku z tym nie mo ż na mówi ć o ograniczaniu konkurencji, tym bardziej, i ż podmioty, którym zni ż ki przyznano, zajmuj ą si ę 4 prze ł adunkiem zupe ł nie innego, ni ż wnioskodawca towaru. Ustalenia dotycz ą ce obni ż ek op ł at ł adunkowych nie s ą dokonywane, jak to podniós ł NAFTOPORT, w gronie dwu zainte- resowanych podmiotów, lecz na posiedzeniach Zarz ą du ZMPG, poprzez podj ę cie stosowa- nej uchwa ł y. Odnosz ą c si ę do zarzutu naruszenia interesu publicznego ZMPG stwierdzi ł , po- bieranie przeze ń op ł aty ł adunkowej nie mo ż e by ć traktowane jako niekontrolowane ź ród ł o obci ąż e ń ceny hurtowej i detalicznej paliwa, bowiem taryfa op ł at jest znana i pozostaje w niezmienionej wysoko ś ci od daty jej wprowadzenia. Nie jest równie ż uzasadniony zarzut wnioskodawcy, i ż ZMPG stanowi ą c op ł aty i stosuj ą c okre ś lone ich zni ż ki, wykorzystuje „nieprecyzyjne zapisy” ustawy o portach, bowiem w momencie sk ł adania wniosku do or- ganu antymonopolowego obowi ą zywa ł a ju ż nowelizacja tej ustawy, jasno okre ś laj ą ca ro- dzaje op ł at ł adunkowych i ich maksymalny pu ł ap. Obci ąż anie za ś ZMPG odpowiedzialno- ś ci ą za poziom inflacji w Polsce traktowa ć nale ż y jako argument zupe ł nie nieodpowiedzial- ny. ZMPG zarz ą dzaj ą c portem ponosi wysokie koszty spowodowane, mi ę dzy innymi tym, i ż infrastruktura portu jest w znacznym stopniu zu ż yta. Wszystkie osi ą gane przez ZMPG dochody przeznaczane s ą na cele przewidziane w ustawie z dnia 20 grudnia 1996r. o portach i przystaniach morskich, tj. na budow ę , rozbudow ę i modernizacj ę infrastruktury portowej, realizacj ę innych zada ń wynikaj ą cych z przedmiotu dzia ł alno ś ci i pokrycie bie żą - cych kosztów utrzymania (k. 26). Ź ród ł em przychodów ZMPG s ą : op ł ata tona ż owa (za wej ś cie, przebywanie w porcie oraz wyj ś cie statku), czynsz dzier ż awny, op ł ata ł adunkowa zale ż na od ilo ś ci prze ł adowanych towarów oraz op ł aty za dostawy mediów (k. 34-35). Zysk osi ą gany przez ZMPG przeznaczany jest na utrzymanie i rozwój infrastruktury porto- wej i nie podlega podzia ł owi mi ę dzy udzia ł owców (k. 34). Od lat, w celu podniesienia atrakcyjno ś ci portu, mo ż liwie jak najwi ę ksze ś rodki przeznaczane s ą na inwestycje, które realizowane s ą bez dofinansowania z bud ż etu pa ń stwa (k. 29). Natomiast wnioskodawca, który ma praktycznie wy łą czno ść (100%) na obroty rop ą naftow ą , sprowadzan ą drog ą morsk ą , prowadzi przez ca ł y czas uporczyw ą walk ę o to, aby nie p ł aci ć za korzystanie z unikalnej infrastruktury portowej. W ocenie ZMPG powy ż sze wyja ś nienia dowodz ą , i ż wniosek NAFTOPORT-u nie zas ł uguje na uwzgl ę dnienie. Do odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania ZMPG do łą czy ł : 9 wykaz przedsi ę biorstw zobowi ą zanych do ponoszenia op ł aty ł adunkowej (k. 31-32), 9 zestawienie udzia ł ów ZMPG w podmiotach prowadz ą cych dzia ł alno ść prze- ł adunkow ą wg stanu na 1.10.2001r. (k. 33), 9 kopi ę uchwa ł y Nr 11/I/99 Rady Nadzorczej ZMPG z dnia 23.04.199r., uchwa ł y Nr 74/99 Zarz ą du ZMPG z dnia 25.05.1999r. wraz z za łą cznikiem Nr 1 oraz tabel ę stawek op ł aty ł adunkowej w USD, euro i z ł . ( k. 36-40), 9 uzasadnienie stosowania upustów w op ł atach portowych (k. 41) wraz z ko- pi ą uchwa ł y Zarz ą du ZMPG Nr 14/2001 z dnia 18.01.2001r. w sprawie za- 5 sad polityki rabatowej na 2001r. wraz z uzasadnieniem do tej uchwa ł y (k. 42-45), 9 zestawienie udzielonych zni ż ek op ł aty ł adunkowej dla kontrahentów Portu Gda ń sk w USD za 1t towaru (k. 46-48), 9 kopie uchwa ł Zarz ą du ZMPG podj ę tych w m-cu lipcu 1999r. o numerach: 110/99, 111/99, 112/99, 113/99, 114/99, 115/99, 116/99, 117/99, 118/99, 119/99, 120/99, 121/99, 122/99, 123/99, 124/99, 125/99, 145/99, 150/99, 154/99 ustalaj ą cych dla poszczególnych podmiotów zni ż ki op ł aty ł adunko- wej do dnia 31 stycznia 2000r. (k. 49-67), 9 kopie uchwa ł Zarz ą du ZMPG podj ę tych w m-cach luty - maj 2000r. o nume- rach: 45/2000, 52/2000, 94/2000, 109/2000, 140/2000, 141/2000 wyra ż a- j ą cych zgod ę na utrzymanie zni ż ek od op ł aty ł adunkowej na dotychczas obowi ą zuj ą cym poziomie dla podmiotów wymienionych w poszczególnych uchwa ł ach w okresie do dnia 31.01.2001r. (k. 68 – 73), 9 kopie uchwa ł Zarz ą du ZMPG podj ę tych w m-cach luty – lipiec 2001r.. o nu- merach: 29/2001, 59/2002, 78/2002, 85/2002, 86/2002, 87/2002, 145/2002 wyra ż aj ą cych zgod ę na utrzymanie zni ż ek od op ł aty ł adunkowej na dotychczas obowi ą zuj ą cym poziomie dla podmiotów wymienionych w poszczególnych uchwa ł ach w okresie do dnia 31.01.2002r. (k. 74-80), 9 szczegó ł owe wyja ś niania przeznaczenia i sposobu wykorzystania dochodów ZMPG (k. 81-90), 9 kopie wyst ą pie ń podmiotów zobowi ą zanych do uiszczania op ł aty ł adunko- wej o udzielenie lub utrzymanie bonifikaty w kolejnych latach […] (k. 91- 132), 9 plan i wp ł ywy z op ł aty ł adunkowej w latach 2000-2001 w okresach pó ł rocz- nych oraz w uk ł adzie podmiotowym i przedmiotowym (k. 141 – 150), 9 wykaz podmiotów zobowi ą zanych do ponoszenia op ł aty ł adunkowej w pe ł - nej wysoko ś ci wraz z wykazem stawek jakimi te podmioty s ą obci ąż ane za poszczególne rodzaje ł adunków (k. 254 - 255), 9 wykaz podmiotów, którym przyznano zni ż ki oraz wielko ś ci tych ż e zni ż ek w odniesieniu do poszczególnych ł adunków wg stanu na 1.12.2002r. (k. 256). NAFTOPORT, odnosz ą c si ę wyja ś nie ń z ł o ż onych przez ZMPG, w pi ś mie z dnia 11.02.2002r. (k. 151-154) podniós ł , i ż ZMPG w zale ż no ś ci od tego, komu obni ż a op ł at ę ł adunkow ą , stosuje dla tego samego towaru ró ż ne wielko ś ci bonifikat (przyk ł ady dotycz ą - ce zbo ż a i drobnicy (k. 152). Wskaza ł on ponadto, i ż w przedstawionym wykazie udzielo- nych zni ż ek nie zosta ł a wymieniona Spó ł ka Port Gda ń sk, Eksploatacja, w której ZMPG po- siada 98,24% udzia ł ów. Spó ł ka ta, prowadz ą c dzia ł alno ść gospodarcz ą na terenie portu, bierze jednocze ś nie udzia ł w procesie przyznawania bonifikat. 6 Z uzasadnie ń poszczególnych podmiotów ubiegaj ą cych si ę o zni ż k ę wynika, i ż podane przez nie argumenty ogranicza ł y si ę w swej tre ś ci jedynie do wskazania na trudn ą sytuacj ę finansow ą lub stagnacj ę na rynku us ł ug portowych. Ż aden z podmiotów nie pod- nosi ł w swoim wyst ą pieniu problemu cz ę stotliwo ś ci zawini ęć do portu statku z towarem obj ę tym dan ą op ł at ą ł adunkow ą . Przedstawione przez ZMPG generalne zasady polityki rabatowej tak ż e nie wskazuj ą , w jakim stopniu przyznanie bonifikaty winno by ć uzale ż nio- ne od cz ę stotliwo ś ci zawini ęć statku do portu i wp ł ywów ZMPG z tytu ł u udzielenia bonifi- katy. Wed ł ug NAFTOPORTU wyja ś nienia ZMPG, i ż z ogólnych zasad przyznawania raba- tów, najistotniejsze znaczenie mia ł a sytuacja ekonomiczna podmiotu wyst ę puj ą cego o je- go udzielenie i ż e finansowa sytuacja tych ż e przedsi ę biorstw by ł a powszechnie znana, nie s ą oczywiste. Uwa ż a on, i ż to sami wyst ę puj ą cy o przyznanie ulg uznali taki argument za najbardziej zasadny, a ZMPG ex post stworzy ł „ dokument sugeruj ą cy istnienie systemu przyznawania bonifikat”, oparty w swej istocie wy łą cznie na kryterium podmiotowym. Wnioskodawca nie uchyla si ę od obowi ą zku ponoszenia op ł at ł adunkowych, jak bezzasad- nie twierdzi to ZMPG. W jego ocenie wszcz ę te post ę powanie dotyczy praktyk monopoli- stycznych stosowanych przez ZMPG przed wej ś ciem w ż ycie nowelizacji ustawy o portach i przystaniach morskich, polegaj ą cych na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej i stosowaniu niejednolitych warunków w umowach zawieranych z osobami trzecimi. Znowelizowana ustawa pozbawi ł a podmioty zarz ą dzaj ą ce portami kompetencji do woluntarystycznego ustanawiania op ł at portowych. Ustawa ta wprowadzaj ą c maksymalne stawki op ł at, przy- zna ł a jednocze ś nie kompetencje do ich ró ż nicowania - w zale ż no ś ci od ich rodzaju, typów i wielko ś ci statków, czasu u ż ytkowania infrastruktury portowej, wielko ś ci i rodzaju ł adun- ków oraz rodzaju ruchu pasa ż erskiego - Ministrowi Infrastruktury, który dotychczas nie skorzysta ł z tej mo ż liwo ś ci (k. 153). Wnioskodawca nie uchyla si ę od ponoszenia op ł at za korzystanie z budowli i pono- si na rzecz ZMPG znaczne op ł aty z tytu ł u dzier ż awy i korzystania z infrastruktury portowej na podstawie umów zawartych z poprzednikiem prawnym ZMPG. Przeciwstawia si ę on na- tomiast obarczaniem go nadmiernymi, nie znajduj ą cymi uzasadnienia ekonomicznego i sprzecznymi z ustaw ą o ochronie konkurencji i konsumentów, op ł atami ł adunkowymi. Je- ż eli ZMPG uznaje, ż e ś wiadczenia wnioskodawcy s ą zbyt niskie, to mo ż e w drodze nego- cjacji dokona ć ich zmian. W jego ocenie infrastruktury portowej Portu Gda ń sk nie cechuje unikalno ść , bowiem s ą to typowe budowle i urz ą dzenia hydrotechniczne, powsta ł e w okre- sie, kiedy ś rodki na ni ą przeznaczone pochodzi ł y z bud ż etu centralnego. Wnioskodawca korzysta z infrastruktury portowej, któr ą sam wybudowa ł z w ł asnych ś rodków w latach 1991-98 (k. 154). Nieprawd ą jest równie ż , i ż NAFTOPORT posiada wy łą czno ść na obroty rop ą naftow ą sprowadzan ą drog ą morsk ą , bowiem w porcie gda ń skim tak ą dzia ł alno ść mo ż e prowadzi ć równie ż Spó ł ka Port Pó ł nocny oraz inne spó ł ki, którym obni ż ono stawki op ł aty ł adunkowej ustanowione dla tego rodzaju ł adunku. Podtrzymuje on ponadto swoje stanowisko, i ż dzia ł anie ZMPG narusza interes publiczny poprzez wp ł yw na poziom cen paliw p ł ynnych wskutek stosowanego przeze ń systemu stanowienia op ł at ł adunkowych. Wnioskodawca wyja ś ni ł ponadto, i ż podnosz ą c we wniosku o wszcz ę cie post ę powania an- tymonopolowego problem jawno ś ci udzielania bonifikat, mia ł na my ś li kwesti ę publicznego og ł aszania ich wielko ś ci, a nie sposobu dzia ł ania zarz ą du spó ł ek. Pismem z dnia 31.10.2002r. NAFTOPORT poinformowa ł ponadto, i ż do daty tego pisma nie dokona ł na rzecz ZMPG ż adnej wp ł aty z tytu ł u op ł at ł adunkowych. Trzy faktury dotycz ą ce tej op ł aty zosta ł y zwrócone ZMPG bez zap ł aty. Wnioskodawca poda ł ponadto, i ż 7 nie wyst ę powa ł o udzielenie zni ż ki i nie by ł równie ż poinformowany o zasadach jej udzie- lania (k. 250). ZMPG odnosz ą c si ę do pisma NAFTOPORTU z dnia 11.02.2002r. zaprzeczy ł , jakoby jego dzia ł anie stanowi ł o nadu ż ycie pozycji dominuj ą cej w zakresie obj ę tym niniejszym po- st ę powaniem. W jego ocenie wnioskodawca nie wykaza ł , w jaki sposób dzia ł anie ZMPG powodowa ł o ró ż nicowanie warunków dzia ł ania poszczególnych podmiotów zajmuj ą cych si ę prze ł adunkiem towarów na terenie portu. ZMPG udzielaj ą c zni ż ek bra ł pod uwag ę za- równo argumenty podnoszone we wnioskach, jak i w ł asn ą wiedz ę o danym segmencie rynku i zaanga ż owaniu danego podmiotu w „ indywidualnie ponoszone przez niego nak ł ady na maj ą tek portowy” (k. 157). Potrzyma ł on równie ż stanowisko, i ż wnioskodawca korzy- sta z unikalnej, g łę bokowodnej infrastruktury portowej. Jest to jedyna tego typu budowla w Polsce, u ż ytkowana wy łą cznie przez NAFTOPORT. Ś rodki na jej wybudowanie, wbrew twierdzeniu skar żą cego, pochodzi ł y ze ś rodków inwestycyjnych ZMPG. Z tych ż e ś rodków budowana by ł a równie ż infrastruktura dost ę pu do portu. Inne podmioty, które korzystaj ą ze zdekapitalizowanej, p ł ytkiej infrastruktury znajduj ą cej si ę w rejonie starego portu, prze- znaczaj ą cz ęść zysku na inwestycje w maj ą tek portowy, co powoduje, i ż ich bie żą ca sytu- acja ekonomiczna jest gorsza, ni ż tych podmiotów, które nak ł adów takich nie ponosz ą . Zarzut NAFTOPORTU, i ż system bonifikat nie zale ż y od cz ę stotliwo ś ci zawini ęć statków do portu czy te ż wielko ś ci wp ł ywów uzyskiwanych przez ZMPG z tytu ł u poboru op ł at od po- szczególnych u ż ytkowników portu jest niezasadny. Polityka rabatowa realizowana przez ZMPG ma na celu zarówno zapobieganie odchodzeniu towaru do innego portu - a w przy- padku nie udzielania rabatów taka obawa istnieje - jak i sprzyjanie rozwojowi ma ł ych i ś rednich przedsi ę biorców. W przeciwnym wypadku zni ż ki w op ł atach portowych udzielane by ł yby automatycznie tylko du ż ym i bogatym podmiotom gospodarczym. ZMPG wyja ś ni ł ponadto, i ż Spó ł ka Port Gda ń sk Eksploatacja opisuje wnioski o zastosowanie zni ż ek w op ł acie ł adunkowej na podstawie zawartej z nim umowy dotycz ą cej rozliczania op ł at por- towych. Zarzut wnioskodawcy, mówi ą cy o tym, i ż zasady polityki rabatowej zosta ł y ustalo- ne ex post, jak i o tym, ż e dzia ł ania w przedmiocie wprowadzenia op ł aty ł adunkowej sta- nowi ą naruszenie interesu publicznego, bowiem skutkiem ich b ę dzie podwy ż szenie ceny paliw p ł ynnych, uwa ż a on za bezzasadny, przede wszystkim w ś wietle faktu, i ż NAFTO- PORT uchyla si ę od ponoszenia op ł aty ł adunkowej. Ponadto niezwykle wysoki, regularny zysk netto tej Spó ł ki dowodzi, i ż nie ma potrzeby, aby op ł aty ł adunkowe by ł y przerzucane na ceny paliw. Wnioskodawca, w okresie ostatnich dwu lat, pomimo wielokrotnie podej- mowanych przez ZMPG negocjacji, uchyla si ę od zawarcia konstruktywnego porozumienia w zakresie łą cz ą cych strony umów. Odpowiadaj ą c na wezwanie organu antymonopolowego ZMPG: 1. Pismem z dnia 12.03.2002r. (k. 160-162) wyja ś ni ł , i ż wnioskodawca nie zosta ł uj ę ty w wykazach planowanych i uzyskanych wielko ś ci op ł at ł adunkowych, poniewa ż kwe- stionowa ł on prawo ZMPG do stanowienia tych ż e op ł at i przez ca ł y czas odmawia ł ich po- noszenia. W zwi ą zku z faktem, i ż windykacja przedmiotowych op ł at by ł a uzale ż niona od przeprowadzenia post ę powania s ą dowego, ujmowanie tej Spó ł ki w planach zafa ł szowa ł o- by ich poziom. Uzasadnienia udzielonych rabatów znajduj ą si ę we wnioskach zaintereso- wanych, opiniach PG Eksploatacja i uchwa ł ach Zarz ą du ZMPG. Udzielaj ą c ich Zarz ą d ZMPG kieruje si ę zasadami polityki rabatowej, bior ą c pod uwag ę równie ż inne kryteria. 8 Jednym z podstawowych warunków udzielenia rabatu s ą techniczne warunki pro- wadzenia prze ł adunków, uzale ż nione od warto ś ci i rodzaju wykorzystywanej do tego celu infrastruktury portowej. Jednak ż e decyduj ą ce znaczenie dla ustalania poziomu przyznane- go upustu ma posiadana przez Zarz ą d ZMPG wiedza o indywidualnej sytuacji i pozycji ryn- kowej klienta, st ą d te ż zdarza si ę ró ż nicowanie wielko ś ci rabatów w odniesieniu do tego samego rodzaju towaru (k. 161). W przypadku sta ł ych klientów ZMPG posiada informacje o ich trudnej sytuacji i nie musi w zwi ą zku z tym uzyskiwa ć dodatkowych danych (kopie wyst ą pie ń poszczególnych klientów ZMPG o udzielenie zni ż ki w op ł acie ł adunkowej k. 163- 214). 2. Pismem z dnia 1.08.2002r. przedstawi ł zestawienie wp ł ywów z tytu ł u op ł at ł a- dunkowych w roku 2000 i 2001 w wielko ś ci mo ż liwej do osi ą gni ę cia, gdyby rabatów nie udzielano i w wielko ś ci wynikaj ą cej ze stawki ze zni ż k ą (k. 224 – 225) oraz zasady pobie- rania op ł at ł adunkowych w zwi ą zku z wej ś ciem w ż ycie rozporz ą dzenia Ministra Infrastruk- tury z dnia 8 maja 2002r. w sprawie op ł at portowych (k. 229). Do materia ł u dowodowego w łą czono pisma: Zarz ą du Morskiego Portu Gda ń sk S.A. z dnia 29.01.2002r. (k. 139), z dnia 15.10.2002r. (k. 236) oraz z dnia 13.12.2002r. (k. 257), Zarz ą du Morskiego Portu Szczecin i Ś winouj ś cie S.A. z dnia 4.02.2002r. (k. 140), z dnia 16.10.2002r. (k. 237) oraz z dnia 11.12.2002r. (k. 252), notatk ę z wizji lokalnej prze- prowadzonej na terenie Portu Gda ń sk w dniu 17.06.2002r. (k. 230), pismo Ministerstwa Infrastruktury z dnia 18.09.2002r. (k. 232), z dnia 14.11.2002r. (k. 247-248), pismo Rady Interesantów Portu Gda ń sk z dnia 22.10.2002r. (k. 238– 241). O RGAN ANTYMONOPOLOWY USTALI Ł I ZWA Ż Y Ł , CO NAST Ę PUJE Przedmiotowe post ę powanie prowadzone by ł o w zwi ą zku z postawionym ZMPG zarzutem, i ż nadu ż ywa on pozycji dominuj ą cej i stosuje praktyki ograniczaj ą ce konkuren- cj ę obj ę te zakazem art. 8 ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy o ochronie konkurencji [...]. Istot ą praktyki monopolistycznej jest bezprawne wykorzystanie (nadu ż ycie) si ł y rynkowej wynikaj ą cej z pozycji zajmowanej na rynku w ł a ś ciwym, podj ę te w celu ograni- czenia samodzielno ś ci pozosta ł ych uczestników obrotu oraz wymuszenia ich uczestnictwa w rynku na zasadach narzuconych, z regu ł y mniej korzystnych, ni ż by to wynika ł o to z dzia ł ania nieskr ę powanych mechanizmów rynkowych w warunkach istnienia konkurencji. Praktyki ograniczaj ą ce konkurencj ę w ka ż dym wypadku ujawniaj ą si ę na rynku, a dominacja przedsi ę biorcy realizuje si ę nie na rynku pojmowanym jako ogólna kategoria ekonomiczna, lecz na tzw. rynku w ł a ś ciwym (relewantnym), istotnym w danej sprawie, okre ś laj ą cym, b ę d ą c ą istot ą konkurencji, p ł aszczyzn ę wspó ł zawodnictwa konkurentów w prowadzonej przez nich dzia ł alno ś ci gospodarczej 1 . St ą d w ka ż dej sprawie rozpatrywanej pod k ą tem naruszenia ustawy o ochronie [...] jego prawid ł owe okre ś lenie ma znaczenie 1 Zgodnie z brzmieniem art. 4 ust. 8 ustawy o ochronie [...] przez rynek w ł a ś ciwy rozumie si ę „ ry- nek towarów, które ze wzgl ę du na ich przeznaczenie, cen ę oraz w ł a ś ciwo ś ci, w tym jako ść , s ą uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz s ą oferowane na obszarze, na którym, ze wzgl ę du na ich rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i koszty transportu, panuj ą zbli ż one warunki konkurencji”. 9 decyduj ą ce. Dopiero po sprecyzowaniu tego rynku i okre ś leniu na nim pozycji zajmowanej przez przedsi ę biorc ę przeciwko któremu toczy si ę post ę powanie, mo ż liwa jest ocena jego zachowa ń jako sprzecznych, b ą d ź nie, z ustaw ą antymonopolow ą i ewentualne zastoso- wanie wobec niego sankcji za naruszenie jej przepisów. Nale ż y przy tym wskaza ć , i ż sam fakt posiadania przez dany podmiot kwalifikowanej (dominuj ą cej) pozycji na rynku, jak- kolwiek nie jest stanem po żą danym, to nie stanowi jeszcze wystarczaj ą cej przes ł anki dla uruchomienia ewentualnych sankcji przewidzianych prawem konkurencji. Dominant ryn- kowy podlega jednak ż e ograniczeniom, przeciwdzia ł aj ą cym nadu ż ywaniu przez niego w ł a- dzy, si ł y i przewagi ekonomicznej, przede wszystkim w zakresie podejmowania dzia ł a ń zapobiegaj ą cych efektywnej konkurencji oraz eksploatuj ą cych pozycj ę zajmowan ą na ryn- ku kosztem konkurentów i kontrahentów. Definicja rynku w ł a ś ciwego winna zawiera ć te wszystkie jego elementy, które maj ą decyduj ą ce znaczenie dla relacji konkurencyjnych na nim panuj ą cych, a mianowicie winien by ć okre ś lony: przedmiot rynku (towar, us ł uga), faza obrotu towarowego, funkcja strony rynku (popyt, poda ż ), aspekt czasowy oraz terytorium. Dla potrzeb niniejszego post ę po- wania niew ą tpliwie podstawowe znaczenie, z punktu widzenia konkurencji i interesów uczestników tego rynku, ma wymiar przedmiotowy i przestrzenny rynku. Z kolei okre ś lenie podmiotowej struktury rynku wymaga ustalenia konkurentów 2 dzia ł aj ą cych na nim oraz zbadania, czy skar ż ony przedsi ę biorca podawany jest realnemu b ą d ź potencjalnemu wspó ł zawodnictwu z ich strony. W niniejszej sprawie przedmiot rynku (wymiar produktowy rynku) wi ąż e si ę z za- rz ą dzaniem infrastruktur ą portow ą i organizacj ą us ł ug portowych. W ich zakresie mie ś ci si ę us ł uga polegaj ą ca na umo ż liwieniu ł adunkom korzystania z tej ż e infrastruktury 3 przy prze ł adunkach w relacji burtowej. Z tego tytu ł u zarz ą dzaj ą cemu portem przys ł uguje prze- widziane ustaw ą o portach i przystaniach morskich prawo pobierania op ł at portowych (art. 8). Z dniem 1 lipca 1999r. ZMPG ustanowi ł i zacz ął stosowa ć , now ą kategori ę op ł aty, tzn. op ł at ę ł adunkow ą za ka ż d ą ton ę towaru za ł adowanego na statek lub wy ł adowanego ze statku, której wprowadzenie i sposób realizacji w praktyce sta ł si ę bezpo ś redni ą przy- czyn ą z ł o ż enia wniosku do organu antymonopolowego. Rynek w ł a ś ciwy w aspekcie przestrzennym (rynek geograficzny) obejmuje teryto- rium, na którym warunki konkurencji w zakresie ustalonego rynku produktowego s ą dla przedsi ę biorcy lub grupy przedsi ę biorców zbli ż one. W rozpatrywanej sprawie przyj ę to, i ż rynek geograficzny wyznaczony jest granicami portu morskiego w Gda ń sku, na obszarze obj ę tym zarz ą dem ZMPG. Ze wzgl ę du m.in. na istniej ą ce wysokie bariery wyj ś cia dla pod- miotów prowadz ą cych, i bariery wej ś cia dla chc ą cych prowadzi ć na tym terenie dzia ł alno ść gospodarcz ą , jest on dostatecznie wyodr ę bniony i autonomiczny, co pozwala tak w ł a ś nie okre ś li ć jego granice terytorialne i przyj ąć , ż e jest to rynek o charakterze lokalnym, we- wn ą trzportowym. Na tak zdefiniowanym rynku, po stronie poda ż y wyst ę puje ZMPG, jako dostawca us ł ug stanowi ą cych o przedmiocie rynku. Po stronie popytu, jako jego kontra- 2 W rozumieniu art. 4 ust. 10 ustawy o ochronie [...] konkurentami s ą przedsi ę biorcy, którzy wpro- wadzaj ą lub mog ą wprowadzi ć albo nabywaj ą lub mog ą nabywa ć w tym samym czasie towary na rynku w ł a ś ciwym. 3 W rozumieniu art. 2 pkt 4 ustawy z dnia 20 grudnia 1996r. o portach i przystaniach morskich (Dz.U. Nr 9 z 1997r. z pó ź niejszymi zmianami). 10 henci, wyst ę puj ą u ż ytkownicy infrastruktury portowej zajmuj ą cy si ę prze ł adunkiem ró ż ne- go rodzaju towarów. Dzia ł aj ą c na tym samym szczeblu obrotu niektórzy z nich s ą w sto- sunku do siebie konkurentami. Ze wzgl ę du na specyfik ę warunków wyst ę puj ą cych przy prze ł adunku poszczególnych rodzajów towarów (sposób prze ł adunku, rodzaj urz ą dze ń prze ł adunkowych, sposób i miejsce magazynowania ł adunków) przyj ę to, i ż konkurentami na rynku wewn ą trzportowym s ą przedsi ę biorcy zajmuj ą cy si ę prze ł adunkiem tego samego rodzaju towarów, bowiem w zasadzie tylko wtedy mo ż liwe jest przej ę cie – w stosunkowo krótkim czasie - dzia ł alno ś ci ( ł adunku) mi ę dzy nimi. Maj ą c na uwadze poczynione ustalenia nale ż a ł o uzna ć , ż e - w niniejszej sprawie - rynek w ł a ś ciwy to rynek organizacji us ł ug (czynno ś ci portowych) wykonywanych w celu umo ż liwienia ł adunkom towarowym, przechodz ą cym przez ten port w relacji burtowej, korzystania z infrastruktury portowej 4 . Podejmowanie dzia ł a ń okre ś lanych, jako praktyki ograniczaj ą ce konkurencj ę , za- kazane jest przedsi ę biorcom o pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym. Stosownie do tre ś ci art. 4 ust. 9 ustawy o ochronie konkurencji [...] przez pozycj ę dominuj ą c ą rozumie si ę „ pozycj ę przedsi ę biorcy, która umo ż liwia mu zapobieganie sku- tecznej konkurencji na rynku w ł a ś ciwym przez stworzenie mu mo ż liwo ś ci dzia ł ania w znacznym stopniu niezale ż nie od konkurentów, kontrahentów oraz konsumentów; do- mniemywa si ę , i ż przedsi ę biorca ma pozycj ę dominuj ą c ą , je ż eli jego udzia ł w rynku prze- kracza 40%”. Dominacja ta winna mie ć zasadniczo stabilny i trwa ł y charakter, bowiem dopiero wtedy jest ona ź ród ł em si ł y podmiotu dominuj ą cego, daj ą cej mu przewag ę nad innymi uczestnikami rynku 5 . Na wyznaczonym dla potrzeb niniejszego post ę powania rynku w ł a ś ciwym Zarz ą d Morskiego Portu Gda ń sk SA w Gda ń sku zajmuje bezsprzecznie ugruntowan ą i siln ą pozycj ę dominuj ą c ą , wynikaj ą c ą z przyznanego mu prawem monopolu w zarz ą dzaniu portem w Gda ń sku, obejmuj ą cego równie ż monopol wykonywania (organizacji) pewnych us ł ug. Po- zwala to na rozpatrywanie jego dzia ł a ń w aspekcie naruszenia art. 8 ustawy o ochronie konkurencji [...]. Aby dowie ść , i ż naruszone zosta ł y wskazane przez NAFTOPORT przepisy prawa konkurencji, nale ż y wykaza ć , i ż ZMPG nadu ż y ł pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym poprzez: 1. bezpo ś rednie lub po ś rednie narzucanie nieuczciwych cen, tu: nadmiernie wygó- rowanych maksymalnych stawek op ł aty ł adunkowej (art. 8 ust. 2 pkt 1), 2. stosowanie w podobnych umowach z osobami trzecimi niejednolitych warunków umów, stwarzaj ą cych tym osobom zró ż nicowane warunki konkurencji, tu: sto- sowanie przez ZMPG systemu rabatów, ulg i zni ż ek w op ł acie ł adunkowej, opar- tego na nieprzejrzystych i niejednakowych dla zainteresowanych przedsi ę bior- 4 Por. Decyzja Komisji z dnia 21 grudnia 1993r. dotycz ą ca odmowy dost ę pu do urz ą dze ń portu Rodby (91/119/WE), Harmonizacja prawa polskiego z prawem Wspólnoty Europejskiej, Przedsi ę biorstwa Publiczne 1, Dom Wydawniczy Elipsa, Warszawa 1998, s. 105 5 Por. wyrok S ą du Antymonopolowego z dnia 26 kwietnia 1995r., sygn. akt XVII 73/94 11 ców kryteriach, wskutek czego niektórzy z nich s ą dyskryminowani, a warunki konkurencji w jakich funkcjonuj ą , s ą zró ż nicowane (art. 8 ust. 2 pkt 3). Ad.1. Wykazanie, i ż przedsi ę biorca posiadaj ą cy pozycj ę dominuj ą c ą na okre ś lonym ryn- ku w ł a ś ciwym stosuje praktyki ograniczaj ą ce konkurencj ę zakazane art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji [...] wymaga dowiedzenia, i ż łą czne spe ł nione zosta ł y na- st ę puj ą ce przes ł anki: 9 cena, stanowi ą ca przedmiot sporu, zosta ł a kontrahentowi narzucona przez przedsi ę biorc ę o pozycji dominuj ą cej (w sposób bezpo ś redni lub po ś redni), 9 cena ta mia ł a charakter nadmiernie wygórowany. ZMPG jest jedynym przedsi ę biorc ą dzia ł aj ą cym na rynku w ł a ś ciwym po stronie po- da ż y us ł ug stanowi ą cych o produktowym wymiarze rynku i jego pozycja dominuj ą ca na tym rynku pozostaje poza sporem. Jak wynika z materia ł u dowodowego, Zarz ą d ZMPG stosown ą uchwa łą (k. 38-39) z dniem 1 lipca 1999r. ustanowi ł na obszarze Portu Gda ń sk op ł at ę ł adunkow ą za ka ż d ą ton ę towaru za ł adowanego lub wy ł adowanego ze statku i okre ś li ł wysoko ść stawek tej op ł aty dla poszczególnych towarów (k. 40). Op ł at ą obj ę ci zostali w ł a ś ciciele urz ą dze ń prze ł adunkowych w terminalu obs ł uguj ą cym za ł adunek i/lub wy ł adunek towaru, a w sytuacji gdy w ł a ś cicielem urz ą dze ń jest ZMPG – dzier ż awcy tych urz ą dze ń (k. 38). Zobowi ą zani do ponoszenia op ł aty ł adunkowej uiszczaj ą j ą (winni j ą uiszcza ć ), b ą d ź w ramach formalnie zawartych umów (k. 254), b ą d ź te ż bez zawarcia umowy pisemnej. W ocenie organu antymonopolowego przedsi ę biorcy prowadz ą cy dzia ł alno ść prze- ł adunkow ą w porcie gda ń skim, aby móc j ą dalej kontynuowa ć – wobec braku mo ż liwo ś ci wyboru innego dostawcy us ł ug na rynku w ł a ś ciwym – zmuszeni byli do przyj ę cia op ł aty ł adunkowej jako nowego obci ąż enia ustanowionego i wprowadzonego w ż ycie przez za- rz ą dzaj ą cego portem, tj. ZMPG. Wielu z nich jest w ł a ś cicielami posadowionych na terenie portu urz ą dze ń i budowli s ł u żą cych do prze ł adunku towarów i ich magazynowania. Ze swoimi kontrahentami powi ą zani s ą oni umowami handlowymi na ś wiadczenie us ł ug prze- ł adunku w okre ś lonym miejscu i za okre ś lon ą stawk ę . St ą d te ż przeniesienie przez nich dzia ł alno ś ci chocia ż by do portu w Gdyni czy w Szczecinie, gdzie op ł ata taka w 1999r. nie by ł a stosowana, nie mo ż e by ć – ze wzgl ę du na niepodzielno ść , brak mobilno ś ci i zdolno ś ci alokacji maj ą tku trwa ł ego, a tak ż e niezb ę dn ą infrastruktur ę – rozpatrywana w kategoriach realnie istniej ą cej alternatywy dla prowadzenia dzia ł alno ś ci gospodarczej w innym porcie. Nale ż y przy tym wskaza ć , i ż forma wprowadzenia spornej op ł aty jako nowego ro- dzaju op ł aty portowej nie by ł a konsultowane z u ż ytkownikami infrastruktury portowej re- prezentowanymi przez Rad ę Interesantów Portu (k. 238-241). Wobec powy ż szego uznano, i ż pierwsza z wy ż ej wymienionych przes ł anek zosta ł a spe ł niona, bowiem do wprowadzenia przez ZMPG stawek op ł aty ł adunkowej, w wysoko ś ci okre ś lonej we wspomnianej uchwale, dosz ł o w warunkach dyktatu zarz ą dcy portu w G., przy wykorzystaniu przez niego si ł y rynkowej posiadanej z racji pozycji zajmowanej na rynku w ł a ś ciwym. 12 Celem ka ż dej umowy wzajemnej zawartej mi ę dzy kontrahentami, niezale ż nie od jej formy, jest przyj ę cie takich uzgodnie ń , aby ś wiadczenia mi ę dzy nimi by ł y równowarto- ś ciowe (ekwiwalentne) wzgl ę dem siebie. Narzucanie warunków umowy w konkretnym sta- nie faktycznym oznacza, i ż nie zosta ł y one wynegocjowane w ramach zasady swobody zawierania umów (w rozumieniu art. 353 1 KC) i ż e w hipotetycznej sytuacji istnienia wol- nej konkurencji, kiedy to zapewniona jest swoboda wyboru us ł ugodawcy i istniej ą alterna- tywne ź ród ł a zaopatrzenia i zbytu, przedsi ę biorca, któremu postawiono zarzut naruszenia art. 8 ust. 2 pkt 1, by ł by w stanie kwestionowane warunki ustali ć . Kontrahent, któremu narzucone zosta ł y postanowienia umowne (warunki umowy), funkcjonuje z tego powodu w warunkach mniej korzystnych, ni ż jego konkurenci, którzy nie s ą dotkni ę ci tym rodzajem praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę ze strony przedsi ę biorców, z którymi s ą powi ą zani umowami (uzgodnieniami). Jednym z warunków umowy o wykonanie okre ś lonego ś wiadczenia jest niew ą tpli- wie cena. B ę d ą ca przedmiotem sporu op ł ata ł adunkowa ustanowiona przez ZMPG w staw- kach odr ę bnych dla poszczególnych towarów stanowi cen ę w rozumieniu art. 4 ust. 7 ustawy o ochronie konkurencji [...] i mo ż e by ć rozpatrywana jako mieszcz ą c ą si ę w kate- goriach ceny nieuczciwej - cena nadmiernie wygórowana. Jakkolwiek brak jest definicji ceny nadmiernie wygórowanej, to zgodnie z literatur ą przedmiotu oraz orzecznictwem an- tymonopolowym, zarówno krajowym, jak i unijnym, uznaje si ę , i ż jest to cena nie znajdu- j ą ca uzasadnienia w ekonomicznej warto ś ci sprzedanego towaru (tu: us ł ugi), ra żą co zawy- ż ona w stosunku do jego warto ś ci i naruszaj ą ca przez to zasad ę równowa ż no ś ci ś wiadcze ń mi ę dzy uczestnikami (stronami) umowy. Jej wysoko ść nie wynika ze stanu równowagi mi ę dzy popytem i poda żą lecz jest wyznaczana w oderwaniu od tych wielko ś ci. Funkcjo- nowanie jej mo ż liwe jest zatem tylko w przypadku braku konkurencji na rynku. Jest to jednocze ś nie cena narzucona przez przedsi ę biorc ę o pozycji dominuj ą cej w sposób zaka- zany prawem antymonopolowym. Przy definiowaniu ceny nadmiernie wygórowanej stosowane s ą dwa kryteria: kry- terium kosztowe oraz kryterium komparatywne. Kryterium porównawcze cen sprowadza si ę do porównania cen pobieranych przez dominuj ą cego przedsi ę biorc ę z cenami stosowa- nymi przez przedsi ę biorców na innych porównywalnych (na podobnych rynkach). Jego u ż ycie pozwala na zastosowanie w sprawach dotycz ą cych pobierania (stosowania) cen nadmiernie wygórowanych domniemania faktycznego w rozumieniu art. 231 k.p.c. W sprawie b ę d ą cej przedmiotem niniejszego rozstrzygni ę cia kryterium kosztowe nie mo ż e by ć zastosowane, bowiem ZMPG nie przedstawi ł kalkulacji kosztów uzasadniaj ą - cej przyj ę cie obowi ą zuj ą cych od 1 lipca 1999r. stawek op ł aty ł adunkowej. Wyja ś ni ł on na- tomiast, i ż wyznacznikiem op ł at portowych – a do takich nale ż y op ł ata ł adunkowa – s ą warunki rynkowe, okre ś lone przez relacj ę popytu i poda ż y na rynkach us ł ug portowych, a nie ponoszone koszty (k. 35, 44). Poziom stawek op ł aty ł adunkowej zosta ł zró ż nicowany ze wzgl ę du na rodzaj grupy ł adunkowej, jednostkow ą warto ść ł adunku, udzia ł w obrotach portowych oraz technologi ę prze ł adunku. Z tych te ż powodów stawka ustalona dla drobni- cy jest wy ż sza ni ż dla np. ł adunków masowych (k. 34). Istotny wp ł yw na poziom ustalo- nych stawek mia ł a pozycja rynkowa poszczególnych grup ł adunkowych w obrotach porto- wych i zwi ą zana z tym konkurencja innych portów lub innych ś rodków transportu. Krajowymi konkurentami ZMPG w ś wiadczeniu us ł ug portowych w portach mor- skich, w tym równie ż umo ż liwiaj ą cych prze ł adunek towarów, s ą ZMPG Szczecin i Ś winouj- 13 ś cie oraz ZMPG Gdynia (k. 44). Porównanie wielko ś ci stawek op ł aty ł adunkowej ustalonej i pobieranej w porcie w Gda ń sku ze stawkami op ł aty obowi ą zuj ą cymi w Szczecin, Ś winouj- ś cie i Gdynia jest mo ż liwe jedynie w okresie od 28 czerwca 2002r. do daty niniejszego roz- strzygni ę cia, bowiem z dniem 28 czerwca 2002r. wesz ł o w ż ycie rozporz ą dzenie Ministra Infrastruktury z dnia 28.05.2002r. w sprawie op ł at portowych (Dz.U. Nr 74, poz. 678 z pó ź niejszymi zmianami) i z tym dniem zacz ę to stosowa ć op ł aty ł adunkowe w portach Szczecin i Ś winouj ś cie oraz powszechnie stosowa ć w porcie w Gdyni w wysoko ś ci ustano- wionej w § 8 cytowanego rozporz ą dzenia (k. 236, 237). Co prawda op ł aty ł adunkowe, jako kategoria op ł at portowych, wyst ę powa ł y w porcie w Gdyni w okresie wcze ś niejszym, jednak ż e wobec faktu, i ż by ł y one stosowane w ograniczonym zakresie, zarówno przed- miotowym, jak i podmiotowym (k. 139), nie mog ł y stanowi ć materia ł u porównawczego. W wymienionych portach, w dniu 28.06.2002r., op ł ata ł adunkowa obowi ą zywa ł a w nast ę puj ą cej wysoko ś ci: N AZWA PRZE Ł ADOWYWANEGO TOWARU P ORTY : S ZCZECIN I Ś WINOUJ Ś CIE , G DYNIA [ EURO / TONA ] P ORT W G DA Ń SKU [ EURO / TONA ] [USD/ TONA ] w ę giel i koks 0.04 0,24 * /0,226/ ** 0,24 (w ę - giel) ropa naftowa i pro- dukty naftowe 0,08 0,36 /0,339/ 0,36 gaz p ł ynny LPG 0,12 0,99 /0,942/ 1,00 (gaz) rudy, koncentraty metali 0,03 0,28 /0,264/ 0,28 (rudy ż elaza) zbo ż e i pasze 0,08 0,50 /0,471/ 0,50 (zbo- ż e) drewno 0,09 0, 58 /0,556/ 0,59 siarka luzem 0,08 0,34 /0,320/ 0,34 (p ł yn- na) 0,35 /0,330/ 0,35 (p.sta ł a) masowe p ł ynne 0,12 0, 40 /0,377/ 0,40 masowe sypkie 0,07 0,40 /0,377/ 0.40 drobnica 0,15 0,99 /0,942/ 1,00 chemikalia p ł ynne - 0,79 /0,754/ 0,80 * wyliczenia w ł asne UOKiK (wed ł ug kursu NBP z 30.06.2002r. 1 USD=4,0418 PLN, 1 eu- ro=4,0061 PLN) dokonane w zwi ą zku z faktem, i ż w porcie gda ń skim wysoko ść poszcze- gólnych stawek op ł aty ł adunkowej ustanowiona zosta ł a w USD; ** wyliczenia ZMPG we- d ł ug ś redniego kursu walut NPB z dnia 25.05.1999r. (k. 36) ZMPG wyja ś ni ł , i ż stosowane przez niego stawki op ł aty ł adunkowej maj ą charakter maksymalny i pozostaj ą na nie zmienionym poziomie od daty ich ustanowienia, tj. od dnia 1 lipca 1999r. Jak wida ć z powy ż szego zestawienia, we wszystkich pozycjach obj ę tych po- równaniem, op ł ata za korzystanie przez ł adunek z infrastruktury portowej w porcie w Gda ń sku, ustanowiona dla 1 tony okre ś lonego towaru, jest kilkakrotnie wy ż sza od op ł aty obowi ą zuj ą cej w portach Szczecin i Ś winouj ś cie oraz Gdyni, a tym samym równie ż op ł aty wprowadzonej powo ł anym ju ż rozporz ą dzeniem Ministra Infrastruktury. Ż adna ze stawek nie przekracza jednak ż e maksymalnej wysoko ś ci op ł aty ł adunkowej okre ś lonej ustawowo 14 na poziomie 1,8 euro za ton ę prze ł adowywanego towaru 6 . Ocena taka odnosi si ę równie ż do poprzedniego okresu, tj. od ustanowienia spornej op ł aty przez Zarz ą d ZMPG do noweli- zacji ustawy o portach i przystaniach morskich. Wskaza ć przy tym równie ż nale ż y, i ż zapis § 11 rozporz ą dzenia Ministra Infrastruktury z dnia 8 maja 2002r. pozwala podmiotom za- rz ą dzaj ą cym portami na stosowanie stawek op ł at portowych, w tym op ł aty ł adunkowej - w odniesieniu do umów handlowych zawartych przez nich z u ż ytkownikami infrastruktury portowej przed dniem wej ś cia w ż ycie rozporz ą dzenia – w wysoko ś ci wynikaj ą cej z tych umów, przez okres nie d ł u ż szy ni ż 31 grudnia 2003r. Ponadto, na co wskazuje si ę w orzecznictwie antymonopolowym 7 , warunkiem za- stosowania metody porównawczej do oceny, czy stosowane przez skar ż onego przedsi ę - biorc ę ceny (op ł aty) maj ą charakter nieuczciwy, w tym nadmiernie wygórowany, jest po- równywalno ść warunków dzia ł ania jego konkurentów (potencjalnych konkurentów). W pozosta ł ych portach morskich op ł aty ł adunkowe zosta ł y wprowadzone w tym samym cza- sie i w tej samej wysoko ś ci. W ocenie organu antymonopolowego oczywistym jest, i ż w tym stanie rzeczy nie odzwierciedlaj ą one ró ż nic w warunkach dzia ł ania (kosztach prowa- dzenia dzia ł alno ś ci) podmiotów zarz ą dzaj ą cych poszczególnymi portami, które wynikaj ą – w przypadku us ł ugi stanowi ą cej produkt na rynku w ł a ś ciwym – przede wszystkim z rodza- ju i stanu infrastruktury portowej, jej warto ś ci i czynionych w ni ą nak ł adów, jak równie ż warunków hydro-geograficznych poszczególnych portów. Brak jest zatem podstaw, aby z samego porównania poziomu op ł at wywie ść , i ż op ł ata ł adunkowa stosowana przez ZMPG nosi znamiona op ł aty nadmiernie wygórowanej. W ocenie organu antymonopolowego, maj ą c na uwadze wskazane uregulowania prawne, brak jest podstaw, aby uzna ć i ż ustanowiona i stosowana przez ZMPG op ł ata ł a- dunkowa, przewiduj ą ca stawki okre ś lone odr ę bnie dla poszczególnych towarów, ma cha- rakter nadmiernie wygórowany. Jak wskazuj ą na to wyniki zaprezentowanej wy ż ej analizy porównawczej wysoko ś ci op ł at, s ą one w Gda ń sku wygórowane, jednak, ze wzgl ę du na okoliczno ść , ż e nie przekraczaj ą one granic zakre ś lonych przez ustawodawc ę , nie sposób przypisa ć im atrybutu nadmiernie wygórowanych. Stanowisko takie zaj ęł o równie ż Mini- sterstwo Infrastruktury, do którego organ antymonopolowy wyst ą pi ł o ocen ę poziomu sto- sowanej przez ZMPG op ł aty ł adunkowej. W odpowiedzi zawartej w pi ś mie z dnia 18.09.2002r. (k. 232) wyra ź nie wskazano, i ż „ Ustalone przez ZMPG Gda ń skS.A. op ł aty uwzgl ę dniaj ą specyfik ę Portu Gda ń sk, jednak nie przekraczaj ą maksymalnej warto ś ci okre- ś lonej w przepisach ustawy (art. 8 ust. 2).” Fakt, i ż inne polskie porty morskie wprowadzi- ł y op ł at ę ł adunkow ą dopiero po wej ś ciu w ż ycie aktu wykonawczego do znowelizowanej ustawy o portach i przystaniach morskich, i ż e zacz ę to j ą w nich stosowa ć w wysoko ś ci okre ś lonej przez Ministra Infrastruktury, nie ma dla przedmiotowej oceny znaczenia, bo- wiem ZMPG dzia ł a ł w granicach swobody zakre ś lonej granicami prawa. Zdaniem organu antymonopolowego, rozstrzygni ę cie przedmiotowego sporu zgod- nie z żą daniem wnioskodawcy prowadzi ł oby – w konsekwencji – do przyj ę cia ca ł kowicie b łę dnej tezy, ż e ustawodawca, stanowi ą c prawo i okre ś laj ą c w nim dopuszczalny pu ł ap 6 Art. 8 ust. 2 pkt 3a ustawy z dnia 20 grudnia 1996r. o portach i przystaniach morskich (Dz.U. Nr 9 z 1997r. , poz. 44 ze zmianami) w brzmieniu wprowadzonym ustaw ą z dnia 6 wrze ś nia 2001r. o zmianie ustawy o portach i przystaniach morskich (Dz.U. Nr 111, poz. 1197) 7 Por. wyrok S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 15 stycznia 2003r., sygn. akt XVII Ama 28/02 15 wysoko ś ci op ł at, który zarz ą dca portu, bez nara ż ania si ę na zarzut przekroczenia norm prawnych, mo ż e jeszcze stosowa ć w relacjach z kontrahentami, sam ustali ł go na pozio- mie nadmiernie wygórowanym, a wi ę c takim, którego stosowania zakazuje ustawa anty- monopolowa. Taka interpretacja zbiegu obu przepisów prowadzi ł aby do wniosku nie tylko o oczywistej ich sprzeczno ś ci, ale równie ż podwa ż a ł aby zasady: racjonalno ś ci dzia ł ania prawodawcy, zaufania przedsi ę biorców do instytucji publicznych, pewno ś ci obrotu gospo- darczego. Wobec powy ż szego orzeczono, jak w punkcie I sentencji. Ad. 2. Istot ą praktyki zdefiniowanej w art. 8 ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie […] jest dys- kryminowanie kontrahentów wynikaj ą ce z ich bezpo ś rednich relacji umownych z przedsi ę - biorc ą dominuj ą cym. Aby dowie ść , i ż mia ł o ono miejsce na zdefiniowanym w sprawie ryn- ku w ł a ś ciwym, niezb ę dnym jest wykazanie, i ż : 9 strona skar ż ona nadu ż ywa pozycji dominuj ą cej stosuj ą c w podobnych umowach z osobami trzecimi uci ąż liwe lub niejednolite warunki umów, 9 uci ąż liwe lub niejednolite warunki umów stwarzaj ą tym osobom zró ż nico- wane warunki konkurencji 8 . W sprawie b ę d ą cej przedmiotem niniejszego rozstrzygni ę cia wnioskodawca zarzu- ca ZMPG, i ż przyznaj ą c ulgi w op ł acie ł adunkowej przedsi ę biorcom zobowi ą zanym do jej ponoszenia (zajmuj ą cym si ę prze ł adunkiem towarów), traktuje on swoich kontrahentów w sposób niejednakowy, bowiem dyskryminuje niektórych z nich, w tym równie ż i NAFTO- PORT, a jednocze ś nie faworyzuje tych, w których posiada znaczne udzia ł y. W jego ocenie brak jasnych i okre ś lonych zasad udzielania rabatów oraz ustalonej polityki w tym zakre- sie, co pozwala zarz ą dzaj ą cemu portem na zupe ł n ą dowolno ść w udzielaniu zni ż ek ju ż od momentu wprowadzenia wspomnianej op ł aty. Z materia ł u dowodowego wynika, i ż w uchwale ustanawiaj ą cej op ł at ę ł adunkow ą przewidziana zosta ł a mo ż liwo ść udzielania zni ż ek od wprowadzonych stawek (k. 39), bez wskazania jednak ż e kryteriów, które winny by ć brane pod uwag ę przy udzielaniu bonifika- ty, jak i zakre ś lenia granic przyznawanej ulgi. W pismach informuj ą cych o wprowadzeniu nowej op ł aty portowej, które ZMPG przes ł a ł w m-cu maju 1999r. do przedsi ę biorców zaj- muj ą cych si ę prze ł adunkiem towarów w porcie w Gda ń sku, zawarta by ł a równie ż informa- cja o mo ż liwo ś ci uzyskania zni ż ek obowi ą zuj ą cej op ł aty, po przed ł o ż eniu „ merytorycznie uzasadnionej argumentacji” (podkre ś lenie UOKiK, k. 12-13). Jak wyja ś ni ł to ZMPG, warunkiem udzielenia upustu jest z ł o ż enie, przez przedsi ę - biorc ę wyst ę puj ą cego o przyznanie ulgi w op ł acie ł adunkowej, pisemnego wniosku wraz z uzasadnieniem. Przedstawione wnioski Zarz ą d Spó ł ki rozpatruje „ w kontek ś cie przyj ę tych zasad polityki rabatowej”. Wezwany przez organ antymonopolowy do podania szczegó ł o- wych wyja ś nie ń o zasadach udzielania zni ż ek w op ł acie ł adunkowej oraz kryteriów, jakie musz ą spe ł nia ć przedsi ę biorcy wyst ę puj ą cy o ich udzielenie (k. 23) ZMPG z ł o ż y ł kopi ę do- 8 Por. wyrok S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 16.12.2002r., sygn. Akt XVII Ama 21/02 16 kumentu, który mówi o zasadach udzielania ulg w op ł atach portowych w 2001r. S ą to tzw. generalne zasady polityki rabatowej na 2001r. (k. 43-45), zaakceptowane uchwa łą Zarz ą - du ZMPG Nr 14/2001 z dnia 18.01.2001r. (k. 42). Skar ż ony nie przedstawi ł dowodu na to, i ż przyznaj ą c ulgi w op ł acie ł adunkowej w latach 1999-2000 opiera ł si ę na podobnym do- kumencie ani nie wykaza ł , i ż taki dokument istnia ł . Wskaza ł jedynie, i ż takie same kryteria obowi ą zywa ł y w latach poprzednich i dotyczy ł y wszystkich kategorii op ł at portowych (k. 41). Z o ś wiadczenia wnioskodawcy wynika, i ż zarz ą dzaj ą cy portem nie przedstawi ł mu zasad udzielania zni ż ek w op ł acie ł adunkowej (k. 245). Z materia ł u dowodowego nie wy- nika, aby inni kontrahenci ZMPG, którzy prze ł adowuj ą towary w porcie, byli o nich infor- mowani, bowiem ż aden z ubiegaj ą cych si ę o ulg ę w op ł acie ł adunkowej nie powo ł uje si ę w swoim wniosku na te zasady. W wymienionym wy ż ej dokumencie stwierdza si ę , i ż wobec notowanego od trzech lat spadku prze ł adunków w porcie gda ń skim i sytuacji panuj ą cej na rynku us ł ug porto- wych (nadpoda ż us ł ug w stosunku do potrzeb zleceniodawców), konieczne jest stosowa- nie elastycznej i wywa ż onej polityki rabatowej w taki sposób, aby poziom cen za us ł ugi portowe, który jest jednym z elementów decyduj ą cych o konkurencyjno ś ci portu, „nie od- biega ł od poziomu cen na rynku krajowym” i konkurencyjnych portach basenu Morza Ba ł - tyckiego. Nast ę pnie mówi si ę o tym, i ż w celu zapewnienia maksymalizacji obrotów prze- ł adunkowych i zwi ę kszenia przychodów finansowych portu gda ń skiego (k. 45), Zarz ą d ZMPG przy podejmowaniu decyzji dotycz ą cych przyznania rabatu b ę dzie nadal (podkre ś le- nie w ł asne skar ż onego) stosowa ł przyj ę t ą powszechnie w bran ż y praktyk ę , w oparciu o analizy konkurencji ze strony obcych i krajowych portów morskich oraz ze strony innych ga łę zi transportu, a tak ż e analiz ę ekspansywnej polityki obcych portów w zakresie zmiany obszaru przedpola i zaplecza portowego, ze wzgl ę du na wiod ą c ą rol ę tego zagadnienia w strategii rozwoju portów. Na elastyczno ść stanowiska przy podejmowaniu decyzji o upu- stach wp ł yw b ę dzie mia ł o pojawienie si ę jakiegokolwiek zagro ż enia, np. w postaci odej ś cia cz ęś ci ł adunków. Pod uwag ę brane b ę d ą równie ż skutki rynkowe wprowadzenia nowej, szczeci ń skiej, taryfy op ł at portowych i zwi ą zana z tym ewentualna reakcja na to wydarze- nie Zarz ą du Portu Gda ń sk S.A. Elementami decyduj ą cymi o pozytywnym rozpatrzeniu ka ż dego wniosku winny by ć nadal (podkre ś lenie w ł asne UOKiK): 9 zmiana charakteru portu gda ń skiego z masowego na uniwersalny, 9 wp ł yw zastosowanego upustu na przychody ZMPG S.A., 9 cz ę stotliwo ść zawini ęć statków do portu gda ń skiego, 9 stabilno ść i czas trwania stosunku handlowego z partnerem ubiegaj ą cym si ę o upust, 9 pozycja portu gda ń skiego na rynku us ł ug dotycz ą cych danego towaru i statku, 9 techniczne i organizacyjne mo ż liwo ś ci przej ę cia us ł ugi przez konkurencj ę , 17 9 jako ść oferowanych przez port gda ń ski us ł ug w stosunku do portów konku- rencyjnych, 9 promocyjny charakter zawini ęć nowych, atrakcyjnych armatorów, w szcze- gólno ś ci w odniesieniu do rozwoju obs ł ugi kontenerów w porcie gda ń skim, 9 dost ę pne informacje na temat poziomu stawek oraz udzielnych rabatów w konkurencyjnych portach, 9 ryzyko udzielenia upustu w okre ś lonym przedziale czasowym, 9 warunki hydrograficzne i eksploatacyjne w porcie gda ń skim, 9 efektywne koszty portowe zawijaj ą cych statków, 9 intensyfikacja prze ł adunków w zale ż nych drobnicowych spó ł kach handlo- wych (podkre ś lenie w ł asne UOKiK), 9 tworzenie nowych, regularnych po łą cze ń z portem, 9 wieloletnia i korzystna wspó ł praca (podkre ś lenie w ł asne UOKiK), 9 promocja portu, miasta, regionu, 9 wykorzystanie pojemno ś ci GT statku do celów zarobkowych (nowa taryfa szczeci ń ska uzale ż nia od stopnia wykorzystania GT wysoko ść pobieranych op ł at). W omawianym dokumencie wskazano, i ż konieczne jest utrzymanie dotychczaso- wej procedury udzielania przez port gda ń ski upustów od stawek zaproponowanych w tary- fie. W kolejno ś ci polega ona na: 1. z ł o ż eniu pisemnego wniosku przez zainteresowanego, 2. sporz ą dzeniu pisemnej opinii przez PG Eksploatatcja, 3. przygotowanie przez dzia ł marketingu wniosku uzasadniaj ą cego udzielenie rabatu, po uzyskaniu wymaganych zwyczajowo dokumentów i wnikliwej analizie merytorycznych argumentów. ZMPG wyja ś ni ł ponadto, i ż przy udzielaniu rabatów w oparciu o przedstawione wy- ż ej zasady polityki rabatowej, brana by ł a pod uwag ę indywidualna sytuacja ekonomiczna i pozycja rynkowa wnioskuj ą cego, warunki techniczne prowadzenia prze ł adunku uzale ż nio- ne od warto ś ci i rodzaju infrastruktury portowej, z której ubiegaj ą cy si ę o rabat korzysta, a tak ż e nak ł ady ponoszone przez niego na inwestycje w maj ą tek portowy (k. 157, 160-162). O przyznaniu ulgi w op ł acie i jej poziomie, obok argumentów podnoszonych we wniosku, decyduje przede wszystkim wiedza Zarz ą du ZMPG o sytuacji i pozycji rynkowej klienta, st ą d te ż ma miejsce ró ż nicowanie wielko ś ci upustów dla tego samego towaru. (k. 161). W przypadku sta ł ych klientów Zarz ą dowi znane s ą przyczyny jego trudnej sytuacji i st ą d nie 18 musi on przedstawia ć dodatkowych informacji na ten temat. Najcz ę stsze powody trudnej sytuacji klientów zosta ł y uwzgl ę dnione w zasadach polityki rabatowej (k. 161). Zawezwany do udokumentowania uzasadnienia przyznania rabatu dla poszczegól- nych podmiotów (k. 155) ZMPG poda ł , i ż uzasadnienia te znajduj ą si ę we wnioskach zain- teresowanych oraz we wnioskach sporz ą dzanych przez NH dla Zarz ą du, opiniach PG Eks- ploatacja i uchwa ł ach Zarz ą du, zastrzegaj ą c jednocze ś nie, i ż wobec przyj ę tych regu ł poli- tyki rabatowej, wymienione dokumenty nie zawsze musz ą przywo ł ywa ć te zasady (k. 160- 162). Nie wykaza ł on przy tym, jakie dokumenty uznawa ł za „ zwyczajowo wymagane” (podkre ś lenie w ł asne UOKiK), ani nie udowodni ł , i ż by ł y one w ogóle przedstawiane, np. jako za łą cznik do wniosku o udzielenie rabatu. Z tre ś ci z ł o ż onych do materia ł u dowodowego wyst ą pie ń o przyznanie ulgi w op ł a- cie ł adunkowej w latach 1999-2001, wynika, i ż sk ł adaj ą cy je przedsi ę biorcy najcz ęś ciej powo ł ywali si ę na: 9 z łą kondycj ę finansow ą (spó ł ki: […]), 9 trudn ą sytuacj ę ekonomiczn ą wynik łą z faktu wprowadzenia op ł aty ł adun- kowej i zwi ą zan ą z tym konieczno ś ci ą podwy ż szenia stawki za prze ł adunek towarów, co z kolei mo ż e spowodowa ć utrat ę klientów i ł adunku na rzecz innych portów (w 1999r. spó ł ki: […]), 9 realizowane inwestycje i konieczno ść sp ł aty kredytów (spó ł ki: […]), 9 d ł ugoletni ą wspó ł prac ę (spó ł ki: […]), 9 wielko ść prze ł adunku (spó ł ka […]), 9 wywi ą zywanie si ę ze zobowi ą za ń w op ł acie ł adunkowej (spó ł ka: […]). Z kolei PG Eksploatacja i Pion Marketingu ustosunkowywuj ą c si ę do poszczegól- nych wyst ą pie ń o obni ż enie op ł aty ł adunkowej i wnioskuj ą c o przyznanie ulgi w okre ś lonej wysoko ś ci – poza powo ł aniem si ę na argumenty przedstawione przez zainteresowanych przedsi ę biorców – wskazywa ł y g ł ównie na: 9 konieczno ść stosowania jednolitej i zrównowa ż onej polityki w stosunku do kontrahentów nie b ę d ą cych spó ł kami portowymi (w odniesieniu do spó ł ek: […]), 9 wielko ść prze ł adunku i ilo ść obs ł u ż onych statków (dotyczy spó ł ek: […]), 9 powi ą zanie wyst ę puj ą cego o rabat z portowymi spó ł kami […], 9 fakt, i ż w innych, konkurencyjnych polskich portach morskich nie wprowa- dzono op ł aty ł adunkowej (dotyczy spó ł ek: […]). Przedstawione przez ZMPG zasady polityki rabatowej nie znajduj ą odbicia w opi- niach PG Eksploatacja i wnioskach Pionu Marketingu. Opieraj ą si ę one, jak ju ż wspomnia- no, g ł ównie na argumentach przedstawionych przez zainteresowanych przedsi ę biorców i 19 s ą formu ł owane ogólnikowo. Z uzasadnie ń przemawiaj ą cych za obni ż eniem op ł aty ł adun- kowej, nie wynika jaki b ę dzie wp ł yw udzielonej konkretnemu przedsi ę biorcy ulgi np. na wzrost prze ł adunków w porcie i zwi ą zan ą z tym wielko ść przychodów ZMPG. Je ż eli wspo- mina si ę w nich np. o ilo ś ci obs ł ugiwanych statków i ł adunków, to s ą to dane dotycz ą ce okresu bezpo ś rednio przed przyznaniem rabatu i brak jest oceny (czy cho ć by prognozy) jak i czy udzielony rabat wp ł ynie (czy by ć mo ż e wp ł yn ął w nast ę pstwie ulgi przyznanej w roku ubieg ł ym) na ilo ść zawini ęć statków z okre ś lonym ł adunkiem do portu w Gda ń sku (k. 189). W ten sam sposób podawana by ł a – w przedstawionych do materia ł u dowodowego wnioskach - wielko ść wniesionej na rzecz portu nale ż no ś ci z tytu ł u op ł aty ł adunkowej (k. 194). Kryterium dotycz ą ce wielko ś ci prze ł adunków, jakkolwiek nie wskazane wprost w przedstawionym przez ZMPG dokumencie „ generalne zasady polityki...” (k. 43-45) trakto- wane jest ró ż nie w w/w opiniach, w zale ż no ś ci od tego komu przydzielany jest rabat, brak jest przy tym czytelnego zwi ą zku pomi ę dzy wielko ś ci ą prze ł adunku a udzielon ą zni ż k ą . J tak, w 1999r. PG Eksploatacja opiniuj ą c wyst ą pienie spó ł ki […] wnioskowa ł a o preferen- cyjne potraktowanie jej jako wieloletniego partnera i wyst ą pi ł a o obni ż enie op ł aty ł adun- kowej z 1,00 USD/t do 0,10 USD/t prze ł adowanej drobnicy, ze wzgl ę du na niewielki zakres wykonywanych prze ł adunków. W 2000r. natomiast zaproponowa ł a utrzymanie przyznanej zni ż ki dla tego samego przedsi ę biorcy wskazuj ą c jako na podstaw ę dla takiej decyzji prze- widywany wzrost obrotów w zwi ą zku z likwidacj ą innej spó ł ki. Argument ten podtrzymany zosta ł równie ż we wniosku Pionu Marketingu o utrzymanie w stosunku do […] ulgi przy- znanej w 1999r. (k. 185). Rabat z uwagi na niewielki zakres ś wiadczonych us ł ug (tu: prze- ł adunku) otrzyma ł a równie ż spó ł ka […] i […], a z kolei inne spó ł ki, jak na przyk ł ad […] czy […], wprost przeciwnie, otrzyma ł y zni ż ki ze wzgl ę du zwi ę kszenie ilo ś ci prze ł adowanych towarów. Fakt d ł ugoletniej wspó ł pracy by ł przes ł an ą udzielenia rabatu równie ż spó ł ce […], przy czym by ł to argument podnoszony nie przez zainteresowan ą spó ł k ę , lecz przez Pion Marketingu. Z kolei w odniesieniu do Spó ł ki […] wnioskowano o przyznanie rabatu, ze wzgl ę du na „ dba ł o ść o dobr ą wspó ł prac ę ’”(k. 201). Jedynym natomiast argumentem, jaki zadecydowa ł o odmowie rabatu […] w 2001r. by ł fakt, i ż „ realizowana przez […] produkcja ma du żą jednostkowa warto ść i dla unikni ę cia wysokich kosztów transportu l ą dowego do portu, powinna by ć prowadzona bez- po ś rednio w porcie lub na terenie z odpowiedni ą infrastruktur ą , tj. mo ż liwo ś ci ą obs ł u ż enia statku lub pontonu odpowiedniej wielko ś ci, Tak ą mo ż liwo ść daj ą tylko porty morskie. Ak- tualne sytuacja w tym sektorze produkcji jest taka, i ż […] nie ma mo ż liwo ś ci znalezienia innego alternatywnego miejsca, bez poniesienia nak ł adów finansowych”( k. 209 i 210). ZMPG podnosi ł w swoich wyja ś nieniach fakt, i ż warunkiem uzyskania rabatu by ł o z ł o ż enie przez zainteresowanego przedsi ę biorc ę wniosku wraz z uzasadnieniem. Z materia- ł u dowodowego wynika, i ż spó ł ka […] otrzyma ł a rabat w op ł acie ł adunkowej dotycz ą cej drobnicy i to w wysoko ś ci 90%, mimo w swoim wniosku z 1999r. o taki rabat nie wyst ę - powa ł a (k. 93-94). Z kolei w wyst ą pieniu spó ł ki […] z 2000r. o przed ł u ż enie przyznanego w 1999r. rabatu na czas nieokre ś lony, brak jest jakiegokolwiek uzasadnienia (k. 117). Uj ę cie w zasadach polityki rabatowej zapisu, i ż przyznaj ą c rabat nale ż y si ę kiero- wa ć zasad ą „ intensyfikacji prze ł adunków w zale ż nych drobnicowych spó ł kach” (k. 45) po- zwala ł o na przyznanie zni ż ek sprowadzaj ą cych poziom op ł aty ł adunkowej do warto ś ci 1/100 obowi ą zuj ą cej stawki – i to w odniesieniu do wszystkich roz ł adowywanych towarów 20 - spó ł kom: […] (98,24% udzia ł ów ZMPG) i […] (88,80% udzia ł ów ZMPG). Rabaty w tej wysoko ś ci przyznano równie ż […] w m-cu lipcu, pa ź dzierniku i grudniu 1999r., spó ł ka […] przej ęł a kolejno – w drodze inkorporacji – spó ł ki: […]”). Ponadto, jak wynika to z materia ł u dowodowego, dodatkowym argumentem przemawiaj ą cym za przyznaniem ulgi niektórym przedsi ę biorcom […], podnoszonym w opiniach PG Eksploatacja i wnioskach Pionu Marketingu, by ł fakt wspó ł pracy tych przed- si ę biorców ze spó ł kami portowymi […] (k. 101, 184, 186, 202, 204, 207). W wypadku spó ł ki […] zwi ę kszenie rabatu za prze ł adowywane zbo ż e z 0,25 USD/t do 0,30 USD/t uza- le ż nione zosta ł o od sp ł aty zobowi ą za ń nie tylko wobec ZMPG, ale i wobec […] (k. 71, 203). Przywo ł ane powy ż ej przyk ł ady decyzji cenowych, podejmowanych przez ZMPG po- zwalaj ą za ca ł kowicie zasadne uzna ć stwierdzenie, ż e stosowane w praktyce zasady decy- duj ą ce o przyznaniu ulgi w op ł acie portowej s ą niespójne i sformu ł owane tak ogólnikowo, i ż mo ż liwa jest ich dowolna interpretacja i ca ł kowicie uznaniowe stosowanie. Brak jakich- kolwiek unormowa ń wewn ę trznych wprowadzaj ą cych jednolite kryteria ilo ś ciowe w reali- zacji polityki rabatowej – co potwierdzaj ą wyniki analizy poszczególnych wniosków i opinii sporz ą dzonych do nich przez PG Eksploatacja i Pion Marketingu, w zestawieniu z wielko- ś ci ą ulg przyznanych poszczególnym przedsi ę biorcom w latach 1999-2001 9 – powoduje, ż e ostateczne wysoko ś ci op ł at ustalane by ł y nie blokowo, ale indywidualnie dla ka ż dego uczestnika rynku i to w sposób nieczytelny i nieprzejrzysty. Opieraj ą c si ę na tej samej przes ł ance przy ustalaniu rabatu dla okre ś lonego towaru (np. niewielki zakres prze ł adunku lub jego zwi ę kszenie) podejmowano ró ż ne, cz ę sto przeciwstawne decyzje, które w du ż ej mierze by ł y wynikiem stosowania preferencji podmiotowych, tzn. uzale ż nione by ł y od tego komu przyznawano ulg ę i czy by ł to na przyk ł ad by ł przedsi ę biorca powi ą zany ze spó ł kami portowymi. Z materia ł u dowodowego wynika bowiem jasno, i ż w przyznawaniu ulg fawo- ryzowane by ł y przede wszystkim spó ł ki zale ż ne od ZMPG. Z kolei, w sytuacji gdy dany przedsi ę biorca nie mia ł alternatywnej mo ż liwo ś ci zaspokojenia swoich potrzeb, jak tylko korzysta ć z infrastruktury portu gda ń skiego, odmawiano mu przyznania rabatu i ż adne z przedstawionych kryteriów nie by ł o brane pod uwag ę (k. 209 i 210). Wskutek prowadzenia takiej polityki, rozpi ę to ść w poziomie udzielanego rabatu dotycz ą cego op ł aty ł adunkowej nale ż nej np. w 2000r. za prze ł adowanie np. towarów ma- sowych wynosi ł a od 0,20 USD/t dla spó ł ki […] (k. 49) do 0,39 USD/t dla spó ł ki […] (k. 68), przy stawce bazowej 0,40 USD/t (spó ł ki […]), czy te ż w przypadku ropy naftowej i produktów naftowych od 0,18 USD/t dla spó ł ki […] (k. 49) do 0,35 USD/t dla spó ł ki […] (k. 68), przy stawce bazowej 0,36 USD/t (NAFTOPORT). Powy ż sze ustalenia stanowi ą , w ocenie organu antymonopolowego, dostateczn ą podstaw ę dla uznania, i ż zarz ą dzaj ą cy portem stosowa ł w umowach (uzgodnieniach u- mownych) ze swoimi kontrahentami niejednolite warunki wspó ł pracy w zakresie ceny za us ł ug ę stanowi ą c ą o przedmiotowym wymiarze rynku. W okoliczno ś ciach faktycznych sprawy oznacza to sytuacj ę , w której cz ęść kontrahentów korzysta ł a i korzysta z rabatów 9 Zestawienie z ł o ż onych do materia ł u dowodowego uzasadnie ń przedstawianych we wnioskach o przyznanie ulgi w op ł acie ł adunkowej, opinii PG Eksploatacja i Pionu Marketingu oraz przyznanych rabatów zawiera za łą cznik Nr 1 do niniejszej decyzji. 21 w op ł acie ł adunkowej i to w ró ż nej wysoko ś ci w odniesieniu do tego samego towaru, po- zostali za ś byli i s ą zobowi ą zani do uiszczania pe ł nej op ł aty. W zwi ą zku z powy ż szym pierwsz ą z przes ł anek uwa ż a si ę za udowodnion ą . Po przyznaniu ulg w op ł acie ł adunkowej latach 1999-2002, przedsi ę biorcy, którzy wyst ą pili o obni ż enie op ł aty, zobowi ą zani byli do ponoszenia jej w nast ę puj ą cej wysoko- ś ci 10 : R ODZAJ Ł ADUNKU S TAWKA POD- STAWOWA [USD/ T ] W YSOKO ŚĆ OP Ł ATY PO PRZYZNANIU ULGI [USD/ T ] drobnica 1,00 0,01 […] 0,10 […] 0,20 […] 0,25 […] towary masowe 0,40 0,01 […] 0,05 […] 0,20 […] w ę giel 0,24 0,01 […] ropa naftowa i produkty nafto- we 0,36 0,01 […] 0,18 […] 0,28 […] zbo ż e 0,50 0,01 […] 0,05 […] 0,10 […] 0,20 […] 0,25 […] drewno 0,59 0,01 […] ruda ż elaza 0,28 0,01 […] chemikalia p ł yn- ne 0,80 0,01 […] 0,64 […] siarka p ł ynna 0,34 0,17 […] siarka w postaci sta ł ej 0,35 0,175 […] Ś rodki uzyskiwane z op ł aty ł adunkowej, wraz z innymi wp ł ywami, stanowi ą do- chód ZMPG (k. 25, 81). Jest on przeznaczany jest budow ę , rozbudow ę , utrzymanie i mo- dernizacj ę infrastruktury portowej, realizacje innych zada ń wynikaj ą cych z przedmiotu dzia ł alno ś ci, pokrycie bie żą cych kosztów utrzymania. Nale ż y podnie ść , ż e stosowanie rabatów nie jest zabronione prawem konkurencji. Jednak ż e, zgodnie z utrwalonym ju ż orzecznictwem antymonopolowym, jak i opini ą Komi- sji Europejskiej i Europejskiego Trybuna ł u Sprawiedliwo ś ci, udzielane przez przedsi ę biorc ę dominuj ą cego ulgi i zni ż ki winny mie ć obiektywne uzasadnienie gospodarcze, wynikaj ą ce, w szczególno ś ci z kosztów prowadzonej dzia ł alno ś ci oraz pozostawa ć w relacjach ekwiwa- lentno ś ci wzajemnych ś wiadcze ń przedsi ę biorców funkcjonuj ą cych na poszczególnych 10 Terminy obowi ą zywania op ł at w podanej wy ż ej wysoko ś ci zawarte s ą w za łą czniku Nr 1 do ni- niejszej decyzji. 22 szczeblach obrotu. Warunek ten wynika z konieczno ś ci zapewnienia równych szans pro- wadzenia dzia ł alno ś ci gospodarczej wszystkim przedsi ę biorcom uczestnicz ą cym w rynku, tak aby regu ł y konkurencji by ł y jednakowe dla wszystkich i aby nie by ł y one wypaczane 11 . Wymogi takie nie s ą jednak spe ł nione w przedmiotowej sprawie. Wr ę cz przeciwnie, wyka- zany wy ż ej fakt stosowania przez Zarz ą d ZMPG ulg w op ł acie ł adunkowej, które przyzna- wane s ą w oparciu nieprzejrzyste, uznaniowe i maj ą ce jako ś ciowy charakter kryteria, po- woduje, i ż przedsi ę biorcy zajmuj ą cy si ę prze ł adunkiem towarów w porcie gda ń skim funk- cjonuj ą w ró ż nych warunkach konkurencji. Podmiotowo ustalane, cenowe ró ż nicowanie kontrahentów na rynku w ł a ś ciwym dyskryminuje niektórych z nich i skutkuje tym, i ż pono- sz ą oni ró ż ne w wielko ś ci obci ąż enia na rzecz zarz ą dzaj ą cego portem. Wielko ść tych obci ą - ż e ń zale ż y od poziomu op ł aty ł adunkowej i ilo ś ci prze ł adowanego towaru. W tej sytuacji, na przyk ł ad za prze ł adowanie tej samej ilo ś ci drobnicy, przy za ł o ż eniu, i ż „A” oznacza wiel- ko ść ł adunku, nale ż no ść spó ł ek którym udzielono w 2001r. 12 rabatu przedstawia ł a si ę na- st ę puj ą co: A x 0,01 USD/t – spó ł ki: […], A x 0,10 USD/t – spó ł ki: […], A x 0,25 USD/t – spó ł ka […]. Natomiast nale ż no ść A x 0,40 USD/t (stawka op ł aty ł adunkowej w pe ł nej wysoko- ś ci) obowi ą zywa ł a spó ł ki: […] i innych przedsi ę biorców (k. 225). Op ł ata ł adunkowa bez w ą tpienia stanowi obci ąż enie wp ł ywaj ą ce na poziom kosz- tów dzia ł alno ś ci prowadzonej przez poszczególnych przedsi ę biorców, rzutuj ą c tym samym na poziom cen za wykonywane przez nich us ł ugi, konkurencyjno ść na rynku oraz wynik ekonomiczny ka ż dego z nich. Podniesienie stawek za roz ł adunek, wysoce prawdopodobne w zwi ą zku z konieczno ś ci ą uiszczania op ł aty ł adunkowej, mo ż e spowodowa ć utrat ę klienta ( ł adunku) na rzecz przedsi ę biorcy dzia ł aj ą cego w innym morskim porcie w Polsce, ale rów- nie ż mo ż liwe przej ę cie ł adunku przez konkurenta na rynku w ł a ś ciwym. Ceny us ł ug porto- wych (ceny portowe) s ą jednym z podstawowych czynników decyduj ą cych o konkurencyj- no ś ci ka ż dego portu i obok jako ś ci us ł ug portowych decyduj ą o wyborze dokonywanym przez klienta 13 . Jest wi ę c oczywistym, i ż bardziej konkurencyjny b ę dzie ten uczestnik gry rynkowej, któremu udzielono korzystniejszego rabatu, i który, w zwi ą zku z tym, podwy ż szy stosowane dotychczas ceny o 0,01 USD/t, od tego, który b ę dzie musia ł j ą podnie ść np. o 1,00 USD/t (drobnica). Cz ęść z nich, aby zapobiec utracie klienta, w sytuacji gdy nie zo- stanie wynegocjowana nowa, wy ż sza stawka prze ł adunkowa, mo ż e by ć zmuszona do re- zygnacji z nale ż nej mar ż y (k. 101), pomniejszaj ą c tym samym swoje dochody lub pono- sz ą c strat ę . Od funkcjonuj ą cego w gospodarce rynkowej przedsi ę biorcy nie mo ż na wyma- ga ć , aby ponosi ł on wy ż sze ni ż inni uczestnicy tego samego szczebla obrotu gospodarcze- go obci ąż enia, tylko dlatego, ż e osi ą ga on – i to na wysokim poziomie – zysk. Sugestia 11 Por. B. Majewska - Jurczyk, Dominacja w polityce konkurencji Unii Europejskiej, Wroc ł aw 1998, Wydawnictwo Uniwersytetu Wroc ł awskiego, s.149-154 12 Por. za łą cznik Nr 1 do decyzji: s.7-8 ([…]i), s. 24-25 ([…]), s. 5-6 ([…]), s. 19-21 ([…]) i s. 24 ([…]) 13 Por. S. Szwankowski, Funkcjonowanie i rozwój portów morskich, Wydawnictwo Uniwersytetu Gda ń skiego, Gda ń sk 2000, s. 117 23 taka (tu: skierowana przez ZMPG w stosunku do skar żą cego, k. 158) oznacza bowiem za- miar bezpo ś redniego i bezprawnego korzystania z efektów przedsi ę biorczo ś ci kontrahenta. W zwi ą zku z powy ż szym drug ą z przes ł anek analizowanego przepisu ustawy uwa- ż a si ę za udowodnion ą , a stosowanie rozpatrywanej postaci praktyki ograniczaj ą cej konku- rencj ę za dowiedzione. Bez znaczenia dla przedmiotowej oceny jest fakt, i ż wp ł ywy z op ł aty ł adunkowej stanowi ą stosunkowo niewielki procent w dochodach ZMPG, jak i fakt, i ż ilo ść przedsi ę - biorców, którzy korzystaj ą z ulgi w op ł acie ł adunkowej zmniejszy ł a si ę w latach 1999-2003 z 19 do 2 ([…]– k. 268, 270-273). Nie to bowiem stanowi o istocie zachowa ń godz ą cych w woln ą konkurencj ę , których dopu ś ci ł si ę skar ż ony przedsi ę biorca. Bior ą c powy ż sze pod uwag ę , orzeczono, jak w punkcie II sentencji. W wypadku, je ż eli przedsi ę biorca dopu ś ci ł si ę naruszenia zakazu okre ś lonego w art. 8 ustawy o ochronie […] , Prezes Urz ę du mo ż e – w drodze decyzji – na ł o ż y ć na niego kar ę pieni ęż n ą . Wymierzenie kary ma charakter uznaniowy i zgodnie z art. 101 ust. 2 pkt 1 mo ż e by ć ona na ł o ż ona w wysoko ś ci od 1.000 do 5.000.000 euro, jednak nie wi ę kszej ni ż 10% przychodu osi ą gni ę tego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary. Bior ą c pod uwag ę powy ż sze organ antymonopolowy postanowi ł na ł o ż y ć na ZMPG kar ę finansow ą w wysoko ś ci […] euro, co stanowi równowarto ść […] z ł (wed ł ug ś redniego kursu walut obcych og ł oszonego przez Narodowy Bank Polski w dniu 31 grudnia 2002r., przy warto ś ci 1 euro = 4,0202 z ł ). Na wysoko ść na ł o ż onej kary mia ł wp ł yw stopie ń naruszenia interesu publiczno- prawnego w nast ę pstwie stosowania udowodnionej praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , jej skutki dla kontrahentów ZMPG, jak równie ż okres jej stosowania. Kara ta ma spe ł nia ć funkcj ę nie tylko represyjn ą , ale równie ż i wychowawcz ą , tak aby zapobiec naruszeniom prawa konkurencji w przysz ł o ś ci. W ocenie organu antymonopolowego jej wysoko ść pozo- staje w proporcji do stopnia naruszenia przepisów ustawy, jak równie ż do mo ż liwo ś ci fi- nansowych ZMPG. Bior ą c powy ż sze pod uwag ę , orzeczono, jak w punkcie III sentencji P OUCZENIE : Stosownie do art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie [...] w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. - od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w terminie 14 dni od daty jej dor ę czenia za po ś rednictwem Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Gda ń sku. Stosownie do tre ś ci art. 105 ust. 4 ustawy o ochronie [...] kar ę pieni ęż n ą nale ż y ui ś ci ć w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji, na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie w NBP O/O W ARSZAWA NR : 51101010100078782231000000. Z up. Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów 24 Dyrektor Delegatury w Gda ń sku Roman Jarz ą bek Za łą cznik: 1. O TRZYMUJ Ą : 1. Zarz ą d Morskiego Portu Gda ń sk . S.A. w Gda ń sku 2. Przedsi ę biorstwo Prze ł adunku Paliw P ł ynnych NAFTOPORT Sp. z o.o. w Gda ń sku 25