RGD-38/2012

1 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku 80 - 824 Gdańsk, ul. Podwale Przedmiejskie 30 tel./fax : 58 – 346 29 32, 346 29 33, 301 51 75 e-mail gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl RGD-61-20/12 AW Gdańsk, 24.12.2012 Decyzja nr RGD. 38/2012 Stosownie do art. 33 ust. 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. nr 50, poz. 331 ze zm.), w związku z § 2 pkt 4 oraz § 5 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 107, poz. 887), po przeprowadzeniu – wszczętego z urzędu - postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów działając - w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów I. Na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 w związku z art. 24 ust. 1 i art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje się za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów bezprawne, godzące w interesy konsumentów, działania przedsiębiorcy: Przedsiębiorstwa Robót Mostowych „MOSTAR” Sp. z o.o. w Stargardzie Szczecińskim, polegające na stosowaniu we wzorcach umownych pod nazwą: „Umowa nr…/B/M/2011 Zobowiązująca do wybudowania mieszkania” postanowień, o treści: • „W trakcie realizacji inwestycji – SPRZEDAJĄCY zastrzega sobie prawo do złożenia dokumentacji zamiennej do wydawanego pozwolenia na budowę, która obejmować będzie zmiany architektoniczne i konstrukcyjne niewpływające na standard lokalu mieszkalnego opisanego w punkcie 3.”- zapis zawarty w § 2 ust. 2, • „W przypadku opóźnienia płatności rat SPRZEDAJĄCY ma prawo do naliczenia odsetek ustawowych. W przypadku opóźnienia ponad 14 dni SPRZEDAJĄCY ma prawo odstąpić od umowy.” – zapis zawarty w § 4 ust. 7, • „W przypadku odstąpienia od umowy przez SPRZEDAJĄCEGO z przyczyn leżących po stronie KUPUJĄCEGO, a określonych w § 2 ust. 10, § 4 ust. 7 oraz § 4 ust. 8 KUPUJĄCY zobowiązany jest do zapłaty na rzecz SPRZEDAJĄCEGO kary umownej w wysokości 10% ceny lokali.” – zapis zawarty w § 6 pkt 1, tożsamych z klauzulami wpisanymi do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 ze zm.) oraz stwierdza się zaniechanie stosowania ww. praktyki z dniem 13 czerwca 2012 r. II. Na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (teks jednolity: Dz. U. 2000 r. Nr 98 poz. 1071) w związku z art. 83 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331, ze zm.) umarza się postępowanie w sprawie stosowania przez przedsiębiorcę: Przedsiębiorstwo Robót Mostowych „MOSTAR” Sp. z o.o. w Stargardzie Szczecińskim praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, polegającej na wykorzystywaniu we wzorcu umownym „Umowa nr…/B/M/2011 Zobowiązująca do wybudowania mieszkania” w § 6 pkt 2 postanowienia umownego o następującej treści:: • „W przypadku odstąpienia od umowy przez KUPUJĄCEGO z przyczyn leżących po stronie SPRZEDAJĄCEGO, SPRZEDAJĄCY zobowiązany jest do zapłaty na rzecz KUPUJĄCEGO kary umownej w wysokości 10% ceny lokali i zwrotu wszystkich wpłaconych zaliczek z uwzględnieniem zasadnych potrąceń.” Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura UOKiK w Gdańsku 2 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku 80 - 824 Gdańsk, ul. Podwale Przedmiejskie 30 tel./fax : 58 – 346 29 32, 346 29 33, 301 51 75 e-mail gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl III. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów, stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy, po przeprowadzeniu, z urzędu, postępowania w sprawie stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów nakłada się na przedsiębiorcę : Przedsiębiorstwo Robót Mostowych „MOSTAR” Sp. z o.o. w Stargardzie Szczecińskim karę pieniężną w wysokości 2.373 zł (słownie: dwa tysiące trzysta siedemdziesiąt trzy złote) , z tytułu naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 24 ust. 1 i 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zakresie określonym w punkcie I sentencji decyzji, płatną do budżetu państwa. IV. Na podstawie art. 77 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji konsumentów w związku z art. 80 tej ustawy oraz na podstawie art. 264 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 107 ze zm.) w związku z art. 263 ust. 1 tej ustawy i 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, postanawia się obciążyć przedsiębiorcę: Przedsiębiorstwo Robót Mostowych „MOSTAR” Sp. z o.o. w Stargardzie Szczecińskim kosztami postępowania w sprawie stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, które kończy niniejsza decyzja administracyjna, w kwocie 15zł (słownie: piętnaście złotych) , i zobowiązuje do ich zwrotu Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów do budżetu państwa. Uzasadnienie Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura UOKiK w Gdańsku (dalej: Prezes Urzędu) przeprowadził, z urzędu, pod sygnaturą akt: RGD-405-34/12 AW postępowanie wyjaśniające w sprawie ustalenia, czy działania przedsiębiorcy: Przedsiębiorstwo Robót Mostowych „MOSTAR” Sp. z o.o. w Stargardzie Szczecińskim (dalej: „PRM MOSTAR”, „Przedsiębiorca” lub „Spółka”) przy zawieraniu umów z konsumentami w oparciu o proponowane przez niego wzorce umów dotyczące wybudowania i sprzedaży mieszkania, nie naruszają przepisów ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) w sposób uzasadniający wszczęcie przeciwko PRM MOSTAR postępowania w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. W toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego Prezes Urzędu otrzymał od Przedsiębiorcy wzorzec umowny pod nazwą: „Umowa nr…/B/M/2011 Zobowiązująca do wybudowania mieszkania” - na podstawie którego w 2011 r. zawierane były umowy z konsumentami – i w wyniku analizy jego treści ustalił, że zawarte są w nim postanowienia, które mogą być uznane za tożsame z klauzulami wpisanymi do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone (dalej: Rejestr), o którym mowa w art. 47945 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 ze zm.). W związku z tym Prezes Urzędu, w dniu 14 września 2012 r. postanowieniem nr 253 (karty akt nr 1-2) wszczął, z urzędu postępowanie w sprawie podejrzenia stosowania przez Przedsiębiorstwo Robót Mostowych „MOSTAR” Sp. z o.o. w Stargardzie Szczecińskim praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegających na zamieszczeniu we wzorcu umownym: „Umowa nr…/B/M/2011 Zobowiązująca do wybudowania mieszkania” postanowień o treści: ― W trakcie realizacji inwestycji – SPRZEDAJĄCY zastrzega sobie prawo do złożenia dokumentacji zamiennej do wydawanego pozwolenia na budowę, która obejmować będzie zmiany architektoniczne i konstrukcyjne niewpływające na standard lokalu mieszkalnego opisanego w punkcie 3; 3 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku 80 - 824 Gdańsk, ul. Podwale Przedmiejskie 30 tel./fax : 58 – 346 29 32, 346 29 33, 301 51 75 e-mail gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl ― W przypadku opóźnienia płatności rat SPRZEDAJĄCY ma prawo do naliczenia odsetek ustawowych. W przypadku opóźnienia ponad 14 dni SPRZEDAJĄCY ma prawo odstąpić od umowy; ― W przypadku odstąpienia od umowy przez SPRZEDAJĄCEGO z przyczyn leżących po stronie KUPUJĄCEGO, a określonych w § 2 ust. 10, § 4 ust. 7 oraz § 4 ust. 8 KUPUJĄCY zobowiązany jest do zapłaty na rzecz SPRZEDAJĄCEGO kary umownej w wysokości 10% ceny lokali; ― W przypadku odstąpienia od umowy przez KUPUJĄCEGO z przyczyn leżących po stronie SPRZEDAJĄCEGO, SPRZEDAJĄCY zobowiązany jest do zapłaty na rzecz KUPUJĄCEGO kary umownej w wysokości 10% ceny lokali i zwrotu wszystkich wpłaconych zaliczek z uwzględnieniem zasadnych potrąceń. W odpowiedzi na zawiadomienie o wszczęciu postępowania Przedsiębiorca w piśmie z dnia 3 października 2012 r. podniósł, iż: • PRM MOSTAR sp. z o.o. wskazuje, że o ile nawet przyjąć, że kwestionowane postanowienia (tj. §2 ust. 2, § 4 ust. 7, § 6 pkt 1 oraz § 6 pkt 2) wzorca są tożsame lub podobne z klauzulami postanowień wzorców uznanych za niedozwolone, to nie sposób uznać ich w danym przypadku za niedozwolone postanowienia umowne. (…) jak wskazuje się w literaturze przedmiotu przepis art. 385 3 kc ma charakter reguły interpretacyjnej, znajdującej zastosowanie w sytuacji, kiedy zachodzą wątpliwości, nie wprowadzając bynajmniej ogólnego domniemania, iż dane postanowienie uznać należy za klauzulę abuzywną. Oznacza to, że w danym przypadku odwołać się należy także do ogólnych dyrektyw wykładni umów, wynikających zwłaszcza z treści przepisu art. 65 kodeksu cywilnego. • Zgodnie z art. 65 kodeksu cywilnego oświadczenia woli (takie zgodne oświadczenia dwóch lub więcej stron składają się na treść umowy) należy tak tłumaczyć, jak tego wymagają zasady współżycia społecznego, ustalone zwyczaje oraz okoliczności zawarcia umowy. W umowach należy raczej badać, jaki był zgodny zamiar stron i cel umowy, niż opierać się wyłącznie na jej dosłownym brzmieniu.- • Ustalanie rzeczywistej woli stron jest więc podstawową regułą wykładni umów. Wolę taką strony wyrażają nie tylko w formie pisemnej, ostatecznie zredagowanej umowy, ale i innymi swoimi zachowaniami. • Tak więc nie można automatycznie kwalifikować określonych postanowień umowy jako niedozwolonych bez odniesienia się do w/w dyrektyw wykładni umów, a w szczególności okoliczności zawarcia i wykonywania poszczególnych umów. • Dla wykazania okoliczności, iż Spółka zawierając umowy z postanowieniami kwestionowanymi jako niedozwolone nie naruszała zbiorowych interesów konsumentów znaczenie ma również stwierdzenie, że w/w wzorzec stanowił podstawę zawarcia pięciu umów z Jerzym Bujko jako konsumentem i kontrahentem Spółki (a pełniącym funkcję Prezesa Zarządu PRM MOSTAR sp. z o.o.) oraz trzech takich umów z jego zstępnymi. Spółka ogółem podpisała natomiast w 2011 r. 12 umów w oparciu o analizowany wzorzec. • W analizowany stanie rzeczy nie może ulegać wątpliwości, iż nie mamy do czynienia w omawianej sytuacji z praktyką naruszającą zbiorowe interesy konsumentów. Prezes Urzędu zaliczył w poczet dowodów materiały stanowiące akta postępowania wyjaśniającego prowadzonego pod sygn. RGD.405-34/12 AW (k.12-36) i akta sprawy RGD.62-24/12 AW (k. 37-40). 4 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku 80 - 824 Gdańsk, ul. Podwale Przedmiejskie 30 tel./fax : 58 – 346 29 32, 346 29 33, 301 51 75 e-mail gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl W toku postępowania Prezes Urzędu ustalił następujący stan faktyczny:
Przedsiębiorstwo Robót Mostowych „MOSTAR” Sp. z o.o. w Stargardzie Szczecińskim jest przedsiębiorcą wpisanym do Krajowego Rejestru Sądowego pod nr 0000154617 (rejestracji dokonano w dniu 19 marca 2003 r.). Zgodnie z wpisem, główny przedmiot działalności Przedsiębiorcy to przede wszystkim budownictwo (PKD: 45. Budownictwo) i realizacja robót budowlanych (k. 22-25).
wykonawstwo na rzecz konsumentów m.in. usług budowy i sprzedaży mieszkań, poprzedzone jest zawarciem indywidualnej pisemnej umowy na podstawie wzorca umownego; w kontaktach z klientami Przedsiębiorca posługiwał się projektami umów.
w latach 2011-2012 Przedsiębiorca stosował w obrocie konsumenckim wzorzec umowny pod nazwą: „Umowa nr…/B/M/2011 Zobowiązująca do budowy mieszkania”, którego integralna częścią był: „Załącznik Nr 2 do umowy nr …/B/M/2011 z dnia … – Wykończenie mieszkania i części wspólnych – standard podstawowy” określający standard techniczny budynku i lokali” oraz „Załącznik nr 3 do umowy nr …/B/M/2011 z dnia …” określający opis przekazania i prowadzenia zarządu nieruchomością; na podstawie ww. wzorca Przedsiębiorca zawierał umowy zobowiązujące do wybudowania mieszkania i sprzedaży lokalu mieszkalnego lub sprzedaży lokalu mieszkalnego i miejsca postojowego (k. 26-33).
W Rejestrze postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, znajdują się m.in. postanowienia o treści: o „Strony ustalają, że realizator uprawniony jest do dokonywania zmian w przedłożonym projekcie architektonicznym o ile okażą się one konieczne ze względu na realizacje podmiotowej inwestycji, jeżeli wspomniane zmiany nie spowodują istotnego obniżenia standardu wykończenia inwestycji opisanego, w § 2 pkt 3.” – wpis na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie - XVII Wydział Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 30 marca 2010 r. (XVII AmC 124/07) do Rejestru pod pozycją nr 2475; o Nie wniesienie przez Uczestnika budowy którejkolwiek z rat w terminie określonym w ust. 3 może stanowić podstawę do rozwiązania umowy ze skutkiem natychmiastowym za pisemnym powiadomieniem. - wpis na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie - Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 7 kwietnia 2011 r.(XVII AmC 108/11) do Rejestru pod pozycją nr 2623 o W przypadku gdy winnym odstąpienia od umowy jest nabywca tj. w przypadkach opisanych w § 6 pkt 1 a,b,c, oraz 2 a, zobowiązany jest on dodatkowo do zapłacenia Frontonowi kary w wysokości 10% ceny lokali z dnia odstąpienia od umowy. Fronton ma prawo potrącenia przedmiotowej kary ze zwracanej kwoty zaliczek. W przypadku gdy odstąpienie następuje z przyczyn leżących po stronie nabywcy tj. w przypadkach opisanych w § 6 pkt 1 oraz 2a, zobowiązany jest on dodatkowo do zapłacenia Frontonowi kary w wysokości 5% ceny lokalu z dnia odstąpienia od umowy - wpisanym na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie - Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 17 sierpnia 2006 r. (sygn. akt XVII Amc 100/05) pod pozycją nr 919, o Towarzystwo może odstąpić od niniejszej umowy ze skutkiem natychmiastowym w przypadku, gdy Partycypant opóźni się powyżej 30 dni z wpłatą: - którejkolwiek raty określonej w § 3 ust. 4 lub - odsetek określonych w § 6 ust. 2. W takim przypadku Towarzystwo zwróci Partycypantowi wszystkie wpłacone do tej pory zgodnie z niniejszą umową nominalne kwoty, o których mowa w § 3 5 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku 80 - 824 Gdańsk, ul. Podwale Przedmiejskie 30 tel./fax : 58 – 346 29 32, 346 29 33, 301 51 75 e-mail gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl ust. 4 potrącając z nich karę umowną w wysokości 3,5% kosztu lokalu mieszkalnego, przy czym zwrot wymienionych kwot nastąpi w ciągu 30 dni po zawarciu przez Towarzystwo z innym Partycypantem umowy o partycypację na lokal mieszkalny będący przedmiotem niniejszej umowy. - wpis na podstawie wyroku z dnia 13 czerwca 2005r. (Sygn. akt XVII AmC 20/04) pod pozycją nr 510.
w 2011 r. PRM MOSTAR zawarł łącznie 12 umów z konsumentami, po których zostały następnie zawarty umowy definitywne przenoszące własność lokali na rzecz kupujących w formie aktów notarialnych (dane zawiera Tablica Nr 1). Tablica Nr 1 Terminy zakończenia realizacji umów zawartych w 2011 r. na podstawie wzorca „Umowa Nr …/B/M/2011 Zobowiązująca do budowy mieszkania” L P . Nr Umowy Data podpisania aktu notarialnego 1 19/B/M/2011 31-01-2012 2 20/B/M/2011 31-01-2012 3 23/B/M/2011 13-06-2012 4 26/B/M/2011 27-02-2012 5 27/B/M/2011 27-02-2012 6 28/B/M/2011 27-02-2012 7 29/B/M/2011 27-02-2012 8 30/B/M/2011 27-02-2012 9 32/B/M/2011 07-02-2012 10 33/B/M/2011 13-06-2012 11 34/B/M/2011 16-02-2012 12 35/B/M/2011) 07-02-2012 Źródło: dowody w niniejszym postępowaniu zik (k. 43-109)
Pismem z dnia 26 listopada 2012 r. (k. 110) Przedsiębiorca został poinformowany o zakończeniu zbierania materiału dowodowego i o możliwości wglądu w akta postępowania, które kończy niniejsza decyzja administracyjna. Mając na uwadze zebrany materiał dowodowy, Prezes Urzędu zważył, co następuje: [1] Możliwość rozstrzygania sprawy w oparciu o przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uzależniona jest od uprzedniego stwierdzenia, czy zagrożony został w niej interes publicznoprawny, bowiem, jeśli przesłanka ta nie występuje, Prezes Urzędu nie posiada upoważnienia do realizacji zasadniczego celu powołanej ustawy, którym, zgodnie z zapisem jej art. 1 ust. 1, jest określanie warunków rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasad podejmowanej w interesie publicznoprawnym ochrony interesów przedsiębiorców i konsumentów. Innymi słowy - naruszenie zbiorowego interesu konsumentów jest jednocześnie naruszeniem interesu publicznoprawnego. W ocenie Prezesa Urzędu rozpatrywana sprawa ma charakter publicznoprawny, albowiem dotyczy ochrony interesu szerszej grupy konsumentów, którzy byli lub mogą być klientami Spółki. Tymczasem, zbiorowe interesy konsumentów podlegają ochronie przed działaniami przedsiębiorców, które są sprzeczne z prawem, zasadami współżycia społecznego i dobrymi obyczajami. Spółka PRM MOSTAR jest wpisana do Krajowego Rejestru Sądowego - prowadzona przez nią działalność gospodarcza wykonywana jest w sposób zorganizowany, ciągły i ma charakter zarobkowy - zatem posiada status przedsiębiorcy w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, odpowiednio do którego pod pojęciem tym rozumie się m.in. przedsiębiorcę w znaczeniu przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1095 6 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku 80 - 824 Gdańsk, ul. Podwale Przedmiejskie 30 tel./fax : 58 – 346 29 32, 346 29 33, 301 51 75 e-mail gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl ze zm.), w której, stosownie do art. 4, przyjęto, iż przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną – wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą. Stąd też jej działania podlegają rygorom określonym w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów, między innymi ocenie pod katem naruszenia zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesów konsumentów i uzasadnionym było w niniejszej sprawie podjęcie przez Prezesa Urzędu działań przewidzianych w tej ustawie. W postępowaniu, które kończy niniejsza decyzja, Przedsiębiorcy postawiono zarzut naruszenia art. 24 ust. 1 i art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Odpowiednio do art. 24 ust. 1, zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, przez które, stosownie do art. 24 ust. 2 rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy, w szczególności: 1) stosowanie postanowień wzorców, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 ze zm.). [2] Aby działania przedsiębiorcy mogły zostać uznane za sprzeczne z powołanymi wyżej przepisami, niezbędne jest wykazanie, iż spełniają one łącznie następujące przesłanki: ― ujawniają się w obrocie konsumenckim, a więc dotyczą relacji pomiędzy przedsiębiorcą a konsumentem, ― stanowią działanie bezprawne, ― naruszają zbiorowe interesy konsumentów. [3] Zgodnie z art. 4 pkt 12 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i art. 22 1 Kodeksu cywilnego za konsumenta uważa się osobę fizyczną dokonującą czynności prawnej nie związanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową. Niekwestionowana przez stronę postępowania okoliczność zawierania z konsumentami, na podstawie wzorca umownego, indywidualnych umów określających zasady i warunki świadczenia usług wybudowania mieszkania i sprzedaży lokalu mieszkalnego (z miejscem postojowym lub bez), nie budzi wątpliwości, co w ocenie Prezesa Urzędu, jednoznacznie przesądza o tym, iż pierwszą z przesłanek należy uznać za spełnioną. [4] Jak podnosi się w piśmiennictwie, za bezprawne należy uznać wszelkie zachowania przedsiębiorcy sprzeczne z prawem, zasadami współżycia społecznego lub dobrymi obyczajami, bez względu na winę, a nawet świadomość sprawcy; dla stwierdzenia bezprawności działania wystarczy już tylko to, że pozostaje ono w sprzeczności z przepisami prawa 1 . Rozpatrując przesłankę bezprawności, rozumianej jako działanie sprzeczne z przepisami prawa, wskazać należy, iż skarżonemu Przedsiębiorcy postawiony został zarzut naruszenia art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, stanowiącego, iż „Zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów.”, przy czym, stosownie do treści ust. 2 tego przepisu, „Przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy, w szczególności: 1) stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego […]. [5] Przedsiębiorca oferując swoje usługi posługiwał się w obrocie z konsumentami jednostronnie opracowanym wzorcem umownym, pn.: „Umowa nr…/B/M/2011 Zobowiązująca do budowy mieszkania”, którego integralna częścią był: „Załącznik Nr 2 do umowy nr …/B/M/2011 z dnia … – Wykończenie mieszkania i części wspólnych – 1 Szwaja J. (red.), Komentarz do ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, Warszawa 2000, s. 117-118. 7 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku 80 - 824 Gdańsk, ul. Podwale Przedmiejskie 30 tel./fax : 58 – 346 29 32, 346 29 33, 301 51 75 e-mail gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl standard podstawowy” określający standard techniczny budynku i lokali” oraz „Załącznik nr 3 do umowy nr …/B/M/2011 z dnia …” określający opis przekazania i prowadzenia zarządu nieruchomością. W ocenie Prezesa Urzędu należy stwierdzić, że przedstawiany konsumentom projekt umowy, jako jednostronnie przygotowany z góry, przed jej podpisaniem, zawierał zbiory gotowych, jednolitych klauzul umownych w postaci warunków umów, które stanowiły nieodłączną część konkretnych umów podpisywanych z klientami, stanowiąc tym samym wzorzec umowy w rozumieniu art. 384 § 1 k.c. [6] W przedmiotowej sprawie postawiono Przedsiębiorcy zarzut umieszczenia we wzorcu pn.: „Umowa nr…/B/M/2011 Zobowiązująca do budowy mieszkania” postanowień o treści: ― W trakcie realizacji inwestycji – SPRZEDAJĄCY zastrzega sobie prawo do złożenia dokumentacji zamiennej do wydawanego pozwolenia na budowę, która obejmować będzie zmiany architektoniczne i konstrukcyjne niewpływające na standard lokalu mieszkalnego opisanego w punkcie 3. - zapis zawarty w § 2 ust. 2, ― W przypadku opóźnienia płatności rat SPRZEDAJĄCY ma prawo do naliczenia odsetek ustawowych. W przypadku opóźnienia ponad 14 dni SPRZEDAJĄCY ma prawo odstąpić od umowy. – zapis zawarty w § 4 ust. 7, ― W przypadku odstąpienia od umowy przez SPRZEDAJĄCEGO z przyczyn leżących po stronie KUPUJĄCEGO, a określonych w § 2 ust. 10, § 4 ust. 7 oraz § 4 ust. 8 KUPUJĄCY zobowiązany jest do zapłaty na rzecz SPRZEDAJĄCEGO kary umownej w wysokości 10% ceny lokali. – zapis zawarty w § 6 pkt 1, ― W przypadku odstąpienia od umowy przez KUPUJĄCEGO z przyczyn leżących po stronie SPRZEDAJĄCEGO, SPRZEDAJĄCY zobowiązany jest do zapłaty na rzecz KUPUJĄCEGO kary umownej w wysokości 10% ceny lokali i zwrotu wszystkich wpłaconych zaliczek z uwzględnieniem zasadnych potrąceń. – zapis zawarty w § 6 pkt 2. co może być uznane za godzące w interesy konsumentów bezprawne działanie Przedsiębiorcy polegające na stosowaniu postanowień tożsamych z postanowieniami umownymi wpisanymi do Rejestru, co stanowi naruszenie art. 24 ust. 1 i art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów; Ad [6] Zakaz stosowania postanowień wpisanych do Rejestru dotyczy, nie tylko tego Przedsiębiorcy, przeciwko któremu zapadł wyrok w sprawie o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone, lecz – zgodnie z art. 479 43 Kodeksu postępowania cywilnego – również osób trzecich, tj. innych przedsiębiorców; konsekwencją umieszczenia postanowienia umownego w powołanym Rejestrze jest zatem to, iż od tej chwili posłużenie się nim (lub tożsamym z nim) przez inny podmiot wywoła skutek równoznaczny wprowadzeniu do umowy elementu bezwzględnie przez prawo zakazanego. Takie stanowisko Prezesa Urzędu pozostaje w zgodzie z orzecznictwem Sądu Najwyższego, który w uchwale z dnia 13 lipca 2006 r. (sygn. akt III SZP 3/06) wskazał, iż „[…] stosowanie postanowień wzorców umów o treści tożsamej z treścią postanowień uznanych za niedozwolone prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanych do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c., może być uznane w stosunku do innego przedsiębiorcy za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów […]”, a w uzasadnieniu do niej, iż „[…] praktyka naruszająca zbiorowe interesy konsumentów art. 23a u.o.k.ik. obejmuje również przypadki wprowadzania jedynie zmian kosmetycznych polegających na przestawieniu wyrazów lub zastąpieniu jednych wyrazów innymi, jeżeli tylko wykładnia postanowienia pozwoli stwierdzić, że jego treść mieści się w hipotezie zakazanej klauzuli. Stosowanie klauzuli 8 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku 80 - 824 Gdańsk, ul. Podwale Przedmiejskie 30 tel./fax : 58 – 346 29 32, 346 29 33, 301 51 75 e-mail gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl o zbliżonej treści do klauzuli wpisanej do rejestru godzi przecież tak samo w interesy konsumentów, jak stosowanie klauzuli identycznej, co wpisana do rejestru […]. Przyjęta powyżej rozszerzająca wykładnia art. 23a u.o.k.ik. znajduje również uzasadnienie w dyrektywach 93/13 oraz 98/27 a także orzecznictwie ETS dotyczącym zasady efektywności […] ”. Wobec tego, że z przywołanego orzeczenia Sądu Najwyższego wynika wprost, iż nie jest konieczna dokładna, literalna identyczność klauzuli wpisanej do Rejestru i klauzuli z nią porównywanej, stąd za niedozwolone mogą zostać uznane również postanowienia umów mieszczące się w hipotezie klauzuli wpisanej do Rejestru, której treść będzie ustalona w oparciu o dokonaną jej wykładnię. Po pierwsze, zakwestionowane postanowienie przewidujące, że: ― W trakcie realizacji inwestycji – SPRZEDAJĄCY zastrzega sobie prawo do złożenia dokumentacji zamiennej do wydawanego pozwolenia na budowę, która obejmować będzie zmiany architektoniczne i konstrukcyjne niewpływające na standard lokalu mieszkalnego opisanego w punkcie 3 - zawarte w § 2 ust. 2 ww. wzorca: uznać należy za zbieżne z postanowieniem wpisanym na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie - XVII Wydział Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 30 marca 2010 r. (XVII AmC 124/07) do Rejestru pod pozycją nr 2475, o treści: o strony ustalają, że realizator uprawniony jest do dokonywania zmian w przedłożonym projekcie architektonicznym o ile okażą się one konieczne ze względu na realizacje podmiotowej inwestycji, jeżeli wspomniane zmiany nie spowodują istotnego obniżenia standardu wykończenia inwestycji opisanego, w § 2 pkt 3. Z wyroku Sądu wynika, że stosowanie z takiego zapisu w obrocie konsumenckim jest naznaczone cechą bezprawności, bowiem wyłączenie uprawnień konsumenta kształtuje jego prawa w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco narusza jego interesy. Realizator inwestycji uzurpuje sobie wyłączne prawo do dokonywania zmian w projekcie (zarówno zmian konstrukcyjnych jak i architektonicznych); określenie „zmiany architektoniczne i konstrukcyjne niewpływające na standard lokalu mieszkalnego” jest pojęciem nieokreślonym, niezdefiniowanym. Możliwe jest, iż zmiany dokonane przez Przedsiębiorcę w ramach tego upoważnienia, mogą okazać się dla konsumenta na tyle znaczące, iż w jego mniemaniu doszło do obniżenia standardu lokalu mieszkalnego, bądź że lokal, który ma odebrać, jest zupełnie inny od tego, na który się umawiał podpisując umowę z deweloperem. Przedsiębiorca natomiast może stać na stanowisku, iż zmiany przez niego przeprowadzone nie miały takiego charakteru. Zdaniem Prezesa Urzędu z treści postanowienia zawartego we wzorcu umownym jednoznacznie wynika, że Przedsiębiorca może bez informowania klienta dokonywać zmian i poprawek; w takiej sytuacji konsument pozostaje cały czas w stanie niepewności, co do projektu mieszkania gdyż w tej sytuacji realizator inwestycji uznał, że jest jedyną osobą uprawnioną do dokonywania ww. zmian w projekcie. Dodać należy, iż postanowienie to sformułowane jest bardzo ogólnikowo, nie określa, jakie zmiany uważa się za niepływające na standard lokalu, nie wskazuje czy o zmianach w projekcie zawiadamia się konsumenta oraz nie podaje czy możliwe jest odwołanie się konsumenta od wprowadzonych przez Przedsiębiorcę zmian w projekcie. Z treści ocenianego wzorca nie wynika też, aby konsumentowi, który nie akceptuje zaproponowanych zmian, przysługiwało prawo do odstąpienia od umowy, bez ponoszenia jakichkolwiek ujemnych dla niego konsekwencji. Po drugie, zakwestionowane postanowienie przewidujące, że: ― W przypadku opóźnienia płatności rat SPRZEDAJĄCY ma prawo do naliczenia odsetek ustawowych. W przypadku opóźnienia ponad 14 dni SPRZEDAJĄCY ma prawo odstąpić od umowy - zawarte w § 4 ust. 7 ww. wzorca: 9 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku 80 - 824 Gdańsk, ul. Podwale Przedmiejskie 30 tel./fax : 58 – 346 29 32, 346 29 33, 301 51 75 e-mail gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl uznać należy za zbieżne z postanowieniem wpisanym na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie - Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 7 kwietnia 2011 r. (XVII AmC 108/11) do Rejestru pod pozycją nr 2623, o treści o Nie wniesienie przez Uczestnika budowy którejkolwiek z rat w terminie określonym w ust. 3 może stanowić podstawę do rozwiązania umowy ze skutkiem natychmiastowym za pisemnym powiadomieniem. Sąd uznając o abuzywności tej klauzuli wskazał, iż treść tego postanowienia jest sprzeczna z dobrymi obyczajami i rażąco narusza interesy konsumenta, gdyż przedsiębiorca zakłada zbyt krótki termin płatności, po przekroczeniu którego może odstąpić od umowy. Taka sytuacja także ma miejsce w przedmiotowej sprawie. W ocenie Prezesa Urzędu Spółka MOSTAR nie przewidziała, we wskazanym wyżej postanowieniu wzorca umownego, instytucji wezwania dłużnika do zapłaty zaległej sumy i wyznaczenia mu w tym celu dodatkowego terminu. W sytuacji powstania opóźnienia we wniesieniu którejkolwiek z rat o więcej niż 14 dni przedsiębiorcy przysługuje prawo do rozwiązania umowy z konsumentem. Postanowienie to w sposób rażący narusza dobre obyczaje i godzi w zbiorowe interesy konsumentów. Po trzecie, zakwestionowane postanowienia przewidujące, że: ― W przypadku odstąpienia od umowy przez SPRZEDAJĄCEGO z przyczyn leżących po stronie KUPUJĄCEGO, a określonych w § 2 ust. 10, § 4 ust. 7 oraz § 4 ust. 8 KUPUJĄCY zobowiązany jest do zapłaty na rzecz SPRZEDAJĄCEGO kary umownej w wysokości 10% ceny lokali - zawarte w § 6 pkt 1 ww. wzorca uznać należy za zbieżne z postanowieniem wpisanym na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie - Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 17 sierpnia 2006 r. (sygn. akt XVII Amc 100/05) pod pozycją nr 919, o treści: o W przypadku gdy winnym odstąpienia od umowy jest nabywca tj. w przypadkach opisanych w § 6 pkt 1 a,b,c, oraz 2 a, zobowiązany jest on dodatkowo do zapłacenia Frontonowi kary w wysokości 10% ceny lokali z dnia odstąpienia od umowy. Fronton ma prawo potrącenia przedmiotowej kary ze zwracanej kwoty zaliczek. W przypadku gdy odstąpienie następuje z przyczyn leżących po stronie nabywcy tj. w przypadkach opisanych w § 6 pkt 1 oraz 2a, zobowiązany jest on dodatkowo do zapłacenia Frontonowi kary w wysokości 5% ceny lokalu z dnia odstąpienia od umowy oraz wpisanym na podstawie wyroku z dnia 13 czerwca 2005r. (Sygn. akt XVII AmC 20/04) pod pozycją nr 510, o treści: o Towarzystwo może odstąpić od niniejszej umowy ze skutkiem natychmiastowym w przypadku, gdy Partycypant opóźni się powyżej 30 dni z wpłatą: - którejkolwiek raty określonej w § 3 ust. 4 lub - odsetek określonych w § 6 ust. 2. W takim przypadku Towarzystwo zwróci Partycypantowi wszystkie wpłacone do tej pory zgodnie z niniejszą umową nominalne kwoty, o których mowa w § 3 ust. 4 potrącając z nich karę umowną w wysokości 3,5% kosztu lokalu mieszkalnego, przy czym zwrot wymienionych kwot nastąpi w ciągu 30 dni po zawarciu przez Towarzystwo z innym Partycypantem umowy o partycypację na lokal mieszkalny będący przedmiotem niniejszej umowy. Z argumentacji zawartej w uzasadnieniu do tego wyroku wynika, o abuzywności klauzuli wpisanej pod poz. 919 Rejestru przesądza między innymi to, że „wysokość kary umownej, którą konsument obowiązany jest zapłacić w przypadku odstąpienia z jego winy od umowy nie została niczym uzasadniona i nie znajduje żadnego uzasadnienia ekonomicznego, zwłaszcza że (..) przedmiotem umowy jest budowa budynku i sprzedaż znajdujących się w nim lokali mieszkalnych o zbliżonym standardzie wykończenia, które pozwany może bez ponoszenia dodatkowych nakładów związanych z ich budową lub wykończeniem sprzedać następnemu klientowi”. 10 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku 80 - 824 Gdańsk, ul. Podwale Przedmiejskie 30 tel./fax : 58 – 346 29 32, 346 29 33, 301 51 75 e-mail gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Podobne stanowisko Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wyraził w wyroku z dnia 13 czerwca 2005r. (Sygn. akt XVII AmC 20/04), będącym podstawą wpisu do Rejestru klauzuli o numerze 510, uznając, że pomimo, iż poniesienie szkody w konkretnym przypadku nie stanowi niezbędnej przesłanki dla domagania się zapłaty kary umownej (vide Uchwała SN z dnia 2003.11.06, sygn. III CZP 6 1/03, opubl. Biul. SN 2003/11/5), to w umowach z konsumentami, jej wysokość musi pozostawać we współmiernej wysokości do ponoszonej zwykle szkody. Tym samym uznał, że wysokość kary umownej na poziomie 3,5% kosztu lokalu mieszkalnego jest nadmiernie wygórowana. Reasumując uznać należy, iż kwestionowane postanowienia, zawarte we wzorcu, pn. „Umowa nr…/B/M/2011 Zobowiązująca do budowy mieszkania” mieszczą się w hipotezach wymienionych klauzul wpisanych do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, a ich stosowanie przez Przedsiębiorcę wyczerpuje znamiona bezprawności i stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów określoną w art. 24 ust. 1 i art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. [7] Przyjmując, iż naruszenie zbiorowych interesów konsumentów następuje wtedy, gdy działanie przedsiębiorcy godzi w interesy konsumentów jako zbiorowości, tj. w sytuacji, gdy skierowane jest nie tylko do indywidualnego konsumenta lub wyodrębnionej grupy konsumentów, lecz szerszego, bliżej nieograniczonego liczbowo kręgu osób, do których dotarła i dotrzeć może oferta przedsiębiorcy, za spełnioną Prezes Urzędu uznaje i trzecią przesłankę, bowiem oferta usług Przedsiębiorcy w zakresie wybudowania i sprzedaży mieszkania umożliwiała każdemu zainteresowanemu zapoznanie się ze szczegółami oferty, a w momencie podjęcia decyzji o jej skorzystaniu – z warunkami określającymi realizację umowy. [8] W tym stanie rzeczy Prezes Urzędu stwierdził, że spełnione zostały łącznie wszystkie przesłanki niezbędne dla zakwalifikowania opisanych działań Przedsiębiorcy jako praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, określonej w art. 24 ust. 1 i art. 24 ust. 2 i art. 24 ust. 2 pkt 1ustawy o ochronie o ochronie konkurencji i konsumentów. [9] Dyspozycja art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie o ochronie konkurencji i konsumentów stanowi, iż nie wydaje się decyzji o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i nakazującej zaniechanie jej stosowania, jeżeli przedsiębiorca zaprzestał stosowania praktyki. W takim przypadku Prezes Urzędu wydaje decyzję o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdza zaniechanie jej stosowania. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie, dotyczącej działań stosowanych przez PRM MOSTAR, gdyż Prezes Urzędu na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego ustalił, że zakończenie realizacji poszczególnych umów zawartych na podstawie kwestionowanego wzorca umownego nastąpiło w momencie podpisania aktu notarialnego o przeniesienie własności lokalu na rzecz kupującego. Pierwszy taki akt został podpisany w dniu 31 stycznia 2012 r., a ostatnia 12 umowa została zrealizowana, w ten sam sposób, w dniu 13 czerwca 2012 r. Jak już wskazano, Przedsiębiorca w piśmie z dnia 3 października 2012 r. oświadczył, iż: „ działalność w zakresie zbywania lokali mieszkalnych jest uboczną działalnością PRM MOSTAR sp. z o.o., której główny przedmiot działalności leży w robotach budowlanych, a w szczególności robotach mostowych. W najbliższych latach Spółka nie planuje budowy budynków w celu sprzedaży lokali mieszkalnych, usługowych czy miejsc postojowych” . Stąd też Prezes Urzędu uznał, iż praktyka wskazana w punkcie I niniejszej decyzji miała charakter czasowy i została zaniechana z dniem 13 czerwca 2012 r. Mając to na uwadze orzeczono jak w pkt I sentencji decyzji. 11 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku 80 - 824 Gdańsk, ul. Podwale Przedmiejskie 30 tel./fax : 58 – 346 29 32, 346 29 33, 301 51 75 e-mail gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl [10] Zgodnie z art. 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w sprawach nieuregulowanych niniejszą ustawą, do postępowania przed Prezesem Urzędu stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego. Przepis art. 105 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego stanowi, że organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe. Bezprzedmiotowość, czyli brak przedmiotu postępowania administracyjnego oznacza, że brak któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. 2 Bezprzedmiotowość postępowania wynikać będzie z kilku różnych przyczyn, które podzielić można na podmiotowe oraz przedmiotowe. 3 Przyczyny te mogą powstać na skutek faktów naturalnych, bądź na skutek zdarzeń prawnych. W toku prowadzonego postępowania uznano, że aczkolwiek treść kwestionowanego zapisu zawartego w § 6 pkt 2 ww. wzorca o treści: ― W przypadku odstąpienia od umowy przez KUPUJĄCEGO z przyczyn leżących po stronie SPRZEDAJĄCEGO, SPRZEDAJĄCY zobowiązany jest do zapłaty na rzecz KUPUJĄCEGO kary umownej w wysokości 10% ceny lokali i zwrotu wszystkich wpłaconych zaliczek z uwzględnieniem zasadnych potrąceń. może budzić uzasadnione wątpliwości co do jego zgodności z prawem konsumenckim, a to mi.in. ze względu na niedookreśloność uregulowania dotyczącego „…zwrotu wszystkich wpłaconych zaliczek z uwzględnieniem zasadnych potrąceń”, tym niemniej w Rejestrze postanowień niedozwolonych brak jest postanowień, które można byłoby zakwalifikować i uznać za tożsame i wywołujące ten sam, negatywny dla konsumenta skutek. Oceniana klauzula nie odnosi się też, ani nie ustanawia wyłączenia, ani ograniczenia górnej granicy odpowiedzialności przedsiębiorcy z tytułu niewykonania, bądź niewłaściwego wykonania umowy. W tej sytuacji, wobec braku spełnienia przesłanki wskazującej na identyczność zakwestionowanego postanowienia i porównywanych z nim klauzul wpisanych do rejestru, hipotezę dotyczącą bezprawności działań przedsiębiorcy w analizowanym zakresie należało odrzucić. Skoro zatem podstawą do wszczęcia postępowania przed Prezesem Urzędu było podejrzenie istnienia tożsamości pomiędzy badanymi klauzulami, a w toku postępowania stwierdzono jej brak – odpadła przesłanka materialna przedmiotu postępowania w tym zakresie, czyli wystąpiła bezprzedmiotowość postępowania odnośnie tegoż zarzutu, w konsekwencji czego należało umorzyć postępowanie w tej części. W związku z powyższym Prezes Urzędu postanowił w drodze decyzji umorzyć postępowanie odnośnie zapisu, o którym mowa w pkt II sentencji decyzji. Mając to na uwadze orzeczono jak w pkt II sentencji decyzji. [11] Zgodnie z art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji Prezes Urzędu może nałożyć na przedsiębiorcę stosującego praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów karę pieniężną w wysokości nie większej niż 10% przychodu, osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary. Kara taka może być nałożona bez względu na to, czy przedsiębiorca dopuścił się naruszenia celowo, czy też nieumyślnie. 2 J.Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2008, s. 498. 3 Ibidem, s.498. 12 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku 80 - 824 Gdańsk, ul. Podwale Przedmiejskie 30 tel./fax : 58 – 346 29 32, 346 29 33, 301 51 75 e-mail gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Z kolei, stosownie do art. 111 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przy ustalaniu wysokości kar pieniężnych, w tym kar określonych w art. 106 tej ustawy, „należy uwzględnić w szczególności okres, stopień oraz okoliczności naruszenia przepisów ustawy, a także uprzednie naruszenie przepisów ustawy”. Głównym przedmiotem działalności PRM MOSTAR są budowlano-remontowe, w tym w szczególności roboty mostowe; w przeważającym zakresie polega na zawieraniu umów z przedsiębiorcami oraz wykonywaniu zleceń ze strony przedsiębiorców. Działalność w obrocie konsumenckim w zakresie zbywania lokali mieszkalnych jest uboczną działalnością Spółki. Łączny przychód osiągnięty w 2011 r. przez PRM MOSTAR, wyniósł […] zł (k. 8), w związku z czym maksymalna kara, jaka mogłaby w tym wypadku zostać nałożona przez Prezesa Urzędu, wyniosłaby […] zł, przy czym przychód z działalności deweloperskiej w 2011 r. wyniósł […] zł (k. 8, 43-109). Ustalając wymiar kary pieniężnej Prezes Urzędu dokonał, w pierwszej kolejności, oceny wagi stwierdzonego w niniejszej decyzji naruszenia, która określa wysokość kwoty bazowej kary będącej odsetkiem uzyskanego przez ww. przedsiębiorcę w 2011 r. przychodu. W punkcie I sentencji decyzji kończącej niniejsze postępowanie stwierdzono stosowanie przez przedsiębiorcę praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, których istotą jest posługiwanie się w obrocie konsumenckim klauzulami abuzywnymi wpisanymi do Rejestru. Prezes Urzędu analizując wagę naruszenia uwzględnił okres naruszenia, który trwał począwszy od 2010 r. do chwili zaniechania praktyki w dniu 13 czerwca 2012 r., jednak - ze względu na niewielki zakres prowadzonej przez przedsiębiorcę działalności deweloperskiej - uznał okres stosowania praktyki za nieistotny przy określaniu wysokości kwoty bazowej. W związku z tym Prezes Urzędu uznał, iż natura naruszenia i kumulacja naruszeń polegających na stosowaniu niedozwolonych postanowień umownych uzasadnia ustalenie kwoty bazowej do wyliczenia kary pieniężnej na poziomie 0,07% przychodu (tj. za pierwsze niedozwolone postanowienie 0,02 %, za drugie – 0,02 %, za trzecie – 0,03 %), co stanowi kwotę […]. Ze względu na niewielki udział przychodu generowanego przez działalność, której dotyczy niniejsza decyzja (przychód z tej działalności stanowi […]% wartości przychodu ogółem za 2011 r.) kwotę bazową obniżono o 80%, co dało […]. W przedmiotowej sprawie Prezes Urzędu nie stwierdził istnienia okoliczności dodatkowo obciążających przedsiębiorcę, pozwalających na podwyższenie wyjściowego poziomu kwoty bazowej, uznał natomiast – za łagodzące – dwie przesłanki:
zaniechanie stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów z dniem 13 czerwca 2012 r.,
aktywne współdziałanie z Prezesem Urzędu - wskazać bowiem należy, iż Przedsiębiorca już na etapie postępowania wyjaśniającego o sygn. RGD. 405- 34/12 AW, zadeklarował wolę pełnego współdziałania z UOKiK w celu usunięcia wszelkich ewentualnych wątpliwości, co do stosowanych przez PRM MOSTAR wzorców umów z konsumentami (k. 20-21), a następnie - w odpowiedzi z dnia 3 października 2012 r. na zawiadomienie o wszczęciu postępowania właściwego - ponownie wyraził wolę pełnego współdziałania z Prezesem Urzędu w celu usunięcia wszelkich wątpliwości, co do stosowanych w przeszłości przez PRM MOSTAR Sp. z o.o. wzorców umów z konsumentami, w tym także przedstawienia dodatkowych informacji lub zgłoszenia dowodów w postępowaniu w przypadku zaistnienia takiej potrzeby. Stwierdzenia wymaga także okoliczność, iż dowody zebrane w aktach postępowania właściwego nie dają podstaw do przypisania PRM MOSTAR zarzutu umyślności działania. 13 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku 80 - 824 Gdańsk, ul. Podwale Przedmiejskie 30 tel./fax : 58 – 346 29 32, 346 29 33, 301 51 75 e-mail gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Biorąc pod uwagę powyższe, Prezes Urzędu postanowił obniżyć kwotę bazową uzyskaną na poprzednim etapie ([…] %) łącznie o 40 %, tj. za zaniechanie stosowania praktyki o 30 % oraz za współpracę z Prezesem Urzędu o dodatkowe 10 % - co daje ostatecznie, po zaokrągleniu do pełnych złotówek, kwotę 2.373 zł (słownie: dwa tysiące trzysta siedemdziesiąt trzy złote). W związku z tym, Prezes Urzędu nałożył na PRM MOSTAR Sp. z o.o. karę w wysokości 2.373 zł (słownie: dwa tysiące trzysta siedemdziesiąt trzy złote), co odpowiada […] % przychodu Spółki osiągniętemu w 2011r. i równocześnie stanowi […]% kary maksymalnej. Prezes Urzędu uznał, że orzeczona kara jest adekwatna do stopnia naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i współmierna do możliwości finansowych Przedsiębiorcy, przez co prawidłowo spełni zarówno funkcję represyjną, jak i swoje zadania w zakresie prewencji generalnej i indywidualnej, zapobiegając stosowaniu podobnych naruszeń w przyszłości zarówno przez samego przedsiębiorcę, jak i przez innych świadczących usługi deweloperskie. Wobec powyższego, orzeczono jak w punkcie III sentencji decyzji. [12] Zgodnie z art. 77 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jeżeli w wyniku postępowania Prezes Urzędu stwierdził naruszenie przepisów ustawy, przedsiębiorca, który dopuścił się tego naruszenia, jest obowiązany ponieść koszty postępowania. Z kolei, stosownie do art. 80 ustawy, Prezes Urzędu rozstrzyga o kosztach w drodze postanowienia, które może być zamieszczone w decyzji kończącej postępowanie. W postępowaniu prowadzonym pod sygnaturą akt RGD.61-20/12/AW Prezes Urzędu orzekł w punkcie I sentencji decyzji, iż Spółka PRM MOSTAR dopuściła się stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Zważywszy na tę okoliczność, zważywszy także i na to, iż kosztami postępowania – wynoszącymi 15 zł (słownie: piętnaście złotych) – są wydatki związane z korespondencją prowadzoną przez Prezesa Urzędu z PRM MOSTAR, obciążono nimi ww. przedsiębiorcę. Wobec powyższego, Prezes Urzędu postanowił, jak w punkcie IV sentencji decyzji. Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, karę pieniężną należy uiścić w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie: NBP O/O Warszawa 51101010100078782231000000 . Na podstawie art. 264 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z późniejszymi zmianami) w związku z art. 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wyznaczył stronie termin 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji na uiszczenie kosztów niniejszego postępowania w wysokości 15 zł (słownie: piętnaście złotych złotych). Powyższą kwotę należy wpłacić na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie: NBP O/O Warszawa 511010101000787822 31000000. Pouczenie: 1. Stosownie do treści art. 81 ust 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. nr 50, poz. 331 ze zm.), w związku z art. 479 28 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego, od niniejszej decyzji przysługuje stronie odwołanie do Sądu 14 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku 80 - 824 Gdańsk, ul. Podwale Przedmiejskie 30 tel./fax : 58 – 346 29 32, 346 29 33, 301 51 75 e-mail gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Gdańsku, w terminie dwutygodniowym od dnia doręczenia decyzji. 2. Stosownie do art. 81 ust. 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. nr 50, poz. 331 ze zm.), w związku z art. 479 32 § 1 i § 2 Kodeksu postępowania cywilnego, w wypadku kwestionowania wyłącznie postanowienia o kosztach postępowania, zawartego w punkcie IV sentencji decyzji, należy wnieść zażalenie na nie do Sądu Okręgowego – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Gdańsku, w terminie tygodnia od dnia doręczenia decyzji. Otrzymuje: 1) Przedsiębiorstwo Robót Mostowych „MOSTAR” Sp. z o.o. ul. Bydgoska 13/15B 73-110 Stargard Szczeciński 2) a/a