RGD-4/2001

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW D ELEGATURA W G DAŃSKU 80-824 G DAŃSK , UL . P ODWALE P RZEDMIEJSKIE 30 T EL . (058) 346-29-32, T EL /F AX (058) 346-29-33, T EL . C ENTRALA (058) 301-50-21 E- MAIL : GDANSK @ UOKIK . GOV . PL Gdańsk, dnia 2 marca 2001r. RGD. 5003-99/01/HK DECYZJA NR RGD.4/2001 Na podstawie art. 479 29 § K.p.c., w związku z art. 105 § 1 K.p.a., po rozpoznaniu odwołania przedsiębiorcy Energetyka Szczecińska Spółka Akcyjna w Szczeci- nie od decyzji administracyjnej z dnia 23 września 2000r., znak RGD.26/2000, wy- danej w sprawie wszczętej z urzędu, w której nakazano skarŜonemu zaniechanie sto- sowania praktyki monopolistycznej, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 24 lutego 1990r. o przeciwdziałaniu praktykom monopolistycznym i ochronie interesów konsumentów (tekst jednolity: Dz.U. z 1999r. Nr 52, poz. 547 z późniejszymi zmianami), a polegającej na naduŜywaniu przez niego pozycji dominu- jącej na lokalnym rynku dostaw energii elektrycznej poprzez narzucenie Panu Jerzemu Ł. z S. (i współinwestorom) uciąŜliwego warunku umowy z dnia 18 czerwca 1997r. przynoszącego dostawcy nieuzasadnione korzyści na skutek nieodpłatnego przekazania na jego stan majątkowy stacji transformatorowej słupowej 15/0.4kV (wybudowanej w miejsce dotychczasowej, oznaczonej „Wronia 5” nr 0654) oraz linii kablowej 0,4kV, które to elementy infrastruktury technicznej zostały zrealizowane ich wyłącznym nakładem i staraniem, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów uchyla zaskarŜoną decyzję i umarza postępowanie administracyjne. UZASADNIENIE Do Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wpłynęło pismo Pana Je- rzego Ł., prywatnego inwestora budownictwa mieszkaniowego, w sprawie zajęcia przez organ antymonopolowy stanowiska odnośnie zgodności z ustawą o przeciw- działaniu […] zachowania przedsiębiorcy pod nazwą Energetyka Szczecińska Spółka Akcyjna (w dacie złoŜenia wniosku: Zakład Energetyczny Szczecin S.A.), polegające- go na „ odmowie udziału w finansowaniu przebudowy stacji transformatorowej i sie- ci ”, wykonanych kosztem i staraniem wnioskodawcy (i współinwestorów). Z informacji przekazanych Urzędowi wynika, iŜ w 1997r. Pan Jerzy Ł. – w związku z budową domu jednorodzinnego – zwrócił się do skarŜonego przedsiębiorcy o wydanie „ Warunków ogólnych i technicznych przyłączenia urządzeń elektrycznych do wspólnej sieci ”, i otrzymał je w dniu 9 kwietnia 1997r., znak TRD/NOT-1/113/155- I/97. Zgodnie z ich treścią, w celu realizacji przyłączenia naleŜało wybudować stację 2 transformatorową 15/0.4kV (w miejsce dotychczasowej, oznaczonej „Wronia 5” nr 0654) i zasilić ją linią kablową 0,4kV. Wobec tego, iŜ „ podobne wtp ” zostały wydane równieŜ innym inwestorom indywidualnego budownictwa mieszkaniowego, „ wskaza- nym byłoby – zdaniem Energetyki Szczecińskiej – „ wejść w porozumienie i powyŜszą inwestycję zaprojektować i zrealizować wspólnie .” Wnioskodawca, biorąc tę sugestię pod uwagę, wystąpił, wraz z „ właścicie- lami okolicznych działek ”, do Urzędu Miejskiego w Szczecinie o pozwolenie na budo- wę; po jej uzyskaniu i zrealizowaniu przedsięwzięcia sporne elementy infrastruktury energetycznej o wartości 35.529zł (w tym stacja transformatorowa słupowa – 15.241,41zł) przekazano nieodpłatnie – na podstawie umowy zawartej w dniu 18 czerwca 1997r. przez skarŜonego przedsiębiorcę i Pana Jerzego Ł., Panią GraŜynę T. Pana Jacka K. oraz Pana Marcina W. – na stan majątkowy Energetyki Szczecińskiej, bowiem – jak wynika z pisma z dnia 5 października 1999r. – stanowiło to „ warunek zawarcia […] umowy o dostarczanie energii i zamontowania liczników .” Mając wątpliwości co do zasadności nieodpłatnego przekazania przedmio- towej inwestycji Pan Jerzy Ł. zwrócił się do Energetyki Szczecińskiej, najpierw pi- smem z dnia 30 czerwca 1997r., a następnie pismem z dnia 15 czerwca 1999r., „ o zwrot części kosztów inwestycji w zakresie budowy sieci rozdzielczej 0,4kV od stacji Wronia 5 do działki 17/7 i stacji Trafo słupowej ”, a wskutek negatywnej, w obu wy- padkach, odpowiedzi – skierował sprawę do Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsu- mentów. Dostawca, ustosunkowując się do postawionych mu zarzutów, uznał je za chybione, a Ŝądanie „ wydania decyzji stwierdzającej bądź nie stosowanie […] prak- tyki monopolistycznej ” – za bezzasadne. Na tę okoliczność argumentował następują- co:
Punkt 13 „ Warunków … ” wydanych przez Energetykę Szczecińską, za- wierał jedynie propozycję nieodpłatnego przekazania przez inwesto- ra (inwestorów) wybudowanych przez niego (nich) elementów infra- struktury energetycznej, a brak akceptacji dla niej (o czym naleŜało powiadomić w ciągu 30 dni od daty otrzymania „ Warunków … ”) skut- kowałby „ korektą wydanych w.t.p .” uwzględniającą nową sytuację.
Pan Jerzy Ł., pomimo iŜ punkt 13 stanowił integralną część „ Warunków … ” i był mu znany, w przewidzianym terminie ani nie powiadomił o swoim negatywnym stosunku odnośnie jego treści, ani nie podjął Ŝad- nych działań zmierzających do „ innego uregulowania sprawy ”, mimo iŜ „ inicjatywa w zakresie zawarcia umowy partycypacyjnej, przy jedno- znacznym brzmieniu w.t.p. leŜała po stronie wnioskodawcy. ”
Zmiana „ Warunków … ”, która mogłaby polegać na umoŜliwieniu inwes- torowi „ pozostawienia wybudowanych urządzeń (sieci) w swojej eks- ploatacji i nie przekazywania ich nieodpłatnie ”, nakładałaby na niego jednocześnie obowiązek ponoszenia kosztów związanych z ich kon- serwacją i wymianą (w razie uszkodzenia bądź zniszczenia) oraz zape- wnieniem nadzoru nad nimi w sposób zgodny z wymaganiami techni- cznymi i względami bezpieczeństwa. Nieodpłatne przekazanie sporne- go majątku stanowiło, zdaniem Energetyki Szczecińskiej, niezbędną rekompensatę z tytułu „ uwolnienia ” inwestora od w/w obowiązków i 3 kosztów.
Mając na względzie zarówno to, iŜ projektodawcą przedsięwzięcia przy ulicy Wroniej był Pan Jerzy Ł. (wraz ze współinwestorami), jak i to, Ŝe nie uwzględniano go w planach inwestycyjnych Energetyki Szczeciń- skiej, trudno uznać by treść wydanych w dniu 9 kwietnia 1997r. „ Wa- runków … ” była uciąŜliwa, bowiem były to „ jedyne moŜliwe warunki przyłączenia wnioskodawcy do sieci. ” Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów, biorąc pod uwagę zarówno zebrany materiał dowodowy, jak i fakt, iŜ wnioskodawcy jako prywatnemu inwesto- rowi budownictwa mieszkaniowego (podobnie jak i współinwestorom) nie przysługi- wało, w świetle art. 21 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu […], prawo Ŝądania wszczę- cia postępowania administracyjnego przeciwko Energetyce Szczecińskiej Spółce Ak- cyjnej, wszczął je z urzędu – w dniu 25 kwietnia 2000r. – pod zarzutem naduŜywania przez tego przedsiębiorcę pozycji dominującej zajmowanej na lokalnym rynku dostaw energii elektrycznej poprzez narzucanie w/w odbiorcom uciąŜliwych warunków umów, przynoszących dostawcy nieuzasadnione korzyści, a polegających na Ŝądaniu nieodpłatnego przekazania na jego stan majątkowy instalacji oraz urządzeń energe- tycznych, wykonanych ich kosztem i staraniem. W odpowiedzi na zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyj- nego pełnomocnik Energetyki Szczecińskiej podniósł, iŜ zachowanie skarŜonego jest uzasadnione nie tylko z powodów, na które wskazywano uprzednio w postępowaniu wyjaśniającym, ale znajduje nadto usprawiedliwienie w świetle § 15 ust. 1 pkt 2 za- rządzenia Ministra Górnictwa i Energetyki (M.P. Nr 62, poz. 286 ze zmianami), zgod- nie z którym: „ Jednostka zarządzająca wspólną siecią w razie braku planowych środ- ków na rozbudowę urządzeń wspólnej sieci moŜe uzaleŜnić określenie warunków przyłączenia od zobowiązania się wnioskodawcy do wybudowania odcinka sieci lub przyłącza jego kosztem i staraniem .” Wobec tego, iŜ spośród czterech osób zawierających z dostawcą umowę z dnia 18 czerwca 1997r. takie „ zobowiązanie ” złoŜyły – przy piśmie z dnia 23 stycznia 1997r. – dwie, tj. Pani GraŜyna T. i Pan Jacek K., a pozostałe, w tym Pan Jerzy Ł., włączyły się do procesu inwestycyjnego na tych samych warunkach, naleŜy przyjąć, zdaniem pełnomocnika, iŜ skarŜony przedsiębiorca „ niczego nie narzucał uczestniczą- cym w inwestycji podmiotom .” Słuszność takiego stanowiska miałaby potwierdzać, dodatkowo, ta okoliczność, Ŝe – z wyjątkiem Pana Jerzego Ł. – nikt spośród inwesto- rów „ Ŝadnych roszczeń w stosunku do Energetyki Szczecińskiej nie wnosi. ” Tymczasem, jak wynika z akt sprawy, równieŜ Pani GraŜyna T., Pan Jacek K. oraz Pan Marcin W. wyrazili zainteresowanie współuczestnictwem w prowadzonym postępowaniu, na dowód czego złoŜyli stosowne oświadczenie woli (przy piśmie Pana Jerzego Ł. z dnia 3 sierpnia 2000r.). Organ antymonopolowy, po rozpatrzeniu argumentacji zainteresowanych i analizie zebranego materiału dowodowego stwierdził – decyzją administracyjną z dnia 23 września 2000r., znak RGD.26/2000 – stosowanie przez Energetykę Szcze- cińską Spółkę Akcyjną praktyki monopolistycznej polegającej na naduŜywaniu pozycji dominującej na lokalnym rynku dostaw energii elektrycznej poprzez narzucenie Panu Jerzemu Ł. ze Szczecina (i współinwestorom) uciąŜliwego warunku umowy z dnia 18 czerwca 1997r. nakładającego na nich obowiązek nieodpłatnego przekazania na stan 4 majątkowy dostawcy odcinków sieci i urządzeń elektroenergetycznych, co przyniosło mu nieuzasadnione korzyści, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 6 ustawy o przeciw- działaniu […]. Od przywołanej wyŜej decyzji skarŜony przedsiębiorca złoŜył odwołanie podnosząc m.in., iŜ stawiany mu zarzut narzucenia Panu Ł. (i współinwestorom) – wbrew ich woli – warunków umowy z dnia 18 czerwca 1997r. nie znalazł w postępo- waniu uzasadnienia, na skutek czego naleŜałoby, jego zdaniem, decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 23 września 2000r. uchylić, a postępowanie umorzyć. Organ antymonopolowy, mając na względzie powyŜsze okolicz- ności, zwaŜył co następuje . Kwestią o podstawowym znaczeniu, którą naleŜy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu przedmiotowego sporu jest instytucja przedawnienia, a za rozstrzygającą w tej sprawie uznano – przyjętą przez Sąd Antymonopolowy (por. wy- roki z dnia 20 września 2000r., sygn. akt XVII Ama 74/99 oraz z dnia 27 września 2000r, sygn. akt XVII Ama 97/99) – interpretację momentu zaprzestania stoso- wania praktyk monopolistycznych oraz momentu zakończenia biegu prze- dawnienia . Stosownie do treści art. 21 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu […] nie wszczyna się postępowania administracyjnego, jeŜeli od końca roku, w którym za- przestano praktyki monopolistycznej upłynął rok. Zgodnie z aktualnym orzecznictwem, zawartym m.in. w powołanym wy- Ŝej wyroku Sądu Antymonopolowego z dnia 27 września 2000r., „w odniesieniu do praktyki wskazanej w art. 5 ust 1 pkt 6 ustawy antymonopolowej polegającej na na- rzuceniu przez podmiot posiadający pozycję dominującą uciąŜliwych warunków umów o trwaniu praktyki moŜna mówić jedynie do czasu zawarcia przez strony umowy zawierającej taki warunek [podkr. organu antymonopolowego]. Po zawarciu umowy nie moŜna juŜ mówić o „narzucaniu” bowiem w tym czasie uciąŜ- liwy warunek juŜ stał się treścią umowy. W dacie zawarcia umowy wystąpiły równieŜ jej skutki w postaci zobowiązań powstałych w majątku stron, a zwłaszcza podmiotu, któremu uciąŜliwy warunek został narzucony. Pokrzywdzony przez stosowanie prak- tyki ma zatem najpóźniej w dacie zawarcia umowy pełną świadomość co do ewentu- alnego uciąŜliwego charakteru warunków zawartej umowy i ma moŜliwość podjęcia działań chroniących jego prawa” . Kierując się powyŜszymi wskazówkami organ antymonopolowy przyjął, iŜ Energetyka Szczecińska Spółka Akcyjna zaprzestała narzucania spornego warunku umowy w dacie jej zawarcia, tj. w dniu 18 czerwca 1997r.; od tego momentu zainte- resowani (Pan Jerzy Ł. i współinwestorzy) mogli jeszcze – zgodnie z brzmieniem art. 21 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu […] – podejmować stosowne działania chroniące ich prawa do dnia 31 grudnia 1998r., tj. przez okres co najmniej 18 miesięcy. Tym- czasem, jak wynika z akt sprawy, pierwsze pismo Pana Jerzego Ł.- dotyczące zarzu- tów stawianych skarŜonemu przedsiębiorcy wpłynęło do Delegatury UOKiK w Gdań- sku w dniu 8 października 1999r., tj. ponad 9 miesięcy po upływie terminu przedaw- nienia, i tę okoliczność organ antymonopolowy wziął pod uwagę uchylając zaskarŜo- ną decyzję. 5 Z kolei, zgodnie z art. 105 § 1 K.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji państwowej wydaje decy- zję o umorzeniu postępowania. Mając na uwadze, Ŝe w przedmiotowym sporze, postępowanie antymo- nopolowe nie mogło być juŜ wszczęte po dniu 31 grudnia 1998r., i tym samym speł- niona została przesłanka, o której mowa powyŜej, organ antymonopolowy orzekł, jak w sentencji. P OUCZENIE : Od decyzji niniejszej słuŜy odwołanie do Sądu Okręgowego – Sądu Antymonopolowego za pośrednictwem Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsu- mentów Delegatury w Gdańsku w terminie 14 dni od daty jej doręczenia. Z upowaŜnienia Prezesa UOKiK Dyrektor Delegatury UOKiK w Gdańsku Roman Jarząbek