RGD-9/2000

URZĄD OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA W GDAŃSKU 80-824 G DAŃSK , UL . P ODWALE P RZEDMIEJSKIE 30 T EL . (0-58) 346-29-32, T EL /F AX (0-58) 346-29-33, T EL . C ENTRALA (0-58) 301-50-21 E - MAIL : GDANSK @ UOKIK . GOV . PL Gdańsk, 16 marca 2000r. RGD.5003-93/99/00/AW DECYZJA NR RGD.9/2000 Na podstawie art. 104 K.p.a. i art. 8 ust. 1, w związku z art. 5 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 24 lutego 1990r. o przeciwdziałaniu praktykom monopolistycznym i ochronie in- teresów konsumentów (tekst jednolity: Dz.U. z 1999r. Nr 52, poz. 547), odmawia się u- względnienia Ŝądania „SINUS” Spółka z o.o. w Pruszczu Gdańskim w przedmiocie stwierdzenia stosowania przez „ENERGĘ” Gdańską Kompanię Energetyczną S.A. w Gdańsku praktyki monopolistycznej polegającej na narzucaniu uciąŜliwych warunków umowy, przynoszących przedsiębiorcy narzucającemu te warunki nieuzasadnione ko- rzyści, w zakresie objętym wnioskiem o wszczęcie postępowania administracyjnego. UZASADNIENIE Do Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wpłynęła skarga firmy „SI- NUS” Sp. z o.o. w Pruszczu Gdańskim (zwanej dalej SINUS), w której zarzucono „ENERDZE” – Gdańskiej Kompanii Energetycznej S.A. (zwanej dalej ENERGA), stosowa- nie praktyk monopolistycznych polegających m.in. na „niedotrzymaniu warunków umowy zawartej pomiędzy firmą SINUS, a Zakładem Energetycznym Gdańsk z dnia 01.01.1993r. o numerze 5065/B22, to jest: naliczaniem mocy umownej innej niŜ moc zamówiona przez firmę SINUS, zgodnie z warunkami w/w umowy i naszym pismem z dnia 28.06.1995r.” Ponadto skarŜąca firma wskazała na inne, naruszające zasady konkurencji, działania dostawcy energii odnośnie: „nieuwzględnienia […] roszczeń dotyczących błę- 2 dnego naliczania mocy maksymalnej poprzez wadliwy licznik” , jak równieŜ odmowy za- warcia nowej umowy na dostawę energii, skutkiem czego „[…] firma SINUS jest zmu- szona płacić zawyŜone i niczym nieuzasadnione rachunki.” Na poparcie swoich zarzutów spółka SINUS podniosła następujące okolicz- ności. • Pismem z dnia 28 czerwca 1995 r., skierowanym do ENERGI, wystąpiła o zmianę, określonej w umowie z 1993r., wielkości mocy umownej i zmniejszenie jej wysokości w okresie: lipiec-wrzesień 1995r. do poziomu 39kW (w pozostałych miesiącach miała obowiązywać moc 120kW). • W powołanym wyŜej piśmie skarŜąca dokonała zmiany mocy umownej na 1996 rok zamawiając ją na poszczególne okresy w następujących wyso- kościach: od stycznia do kwietnia i od października do grudnia – 120kW, od maja do września – 39 kW. • ENERGA, począwszy od 1997r., jako podstawę wzajemnych rozliczeń, przyjmowała moc 120kW. Po interwencji odbiorcy, dostawca energii przychylił się do wysuniętego przez SINUS Ŝądania skorygowania mocy umownych za lata poprzednie, w ten jednak sposób, Ŝe zaproponował przyjęcie w latach 1997-1999 mocy wynikającej wprost z § 2 umowy, tj. ustalonej na poziomie 100kW, ale odmówił uwzględnienia okresowych zmian jej wysokości, tak jak to miało miejsce w latach 1995 i 1996. Za- proponowane rozwiązanie nie satysfakcjonowało skarŜącej Spółki. Ponadto do skargi dołączono m.in. kopię ekspertyzy Obwodowego Urzędu Miar w Gdańsku, stwierdzającą wadliwe działanie licznika. ENERGA, ustosunkowując się do postawionych jej zarzutów wskazała, pis- mem z dnia 27 września 1999 roku, iŜ zadeklarowana przez SINUS w piśmie z dnia 28 czerwca 1995r. zmiana mocy umownej dotyczyła jedynie i wyłącznie lat 1995-1996. Ze względu na brak pisemnej deklaracji zmiany mocy umownej na lata 1997-1999 w okre- sie tym powinna więc obowiązywać moc umowna w wysokości 100kW, tj. moc wynika- jąca z umowy o dostarczanie energii elektrycznej z dnia 1 stycznia 1993r. SkarŜona podniosła ponadto, Ŝe „[…] moc umowna w 1996r. – i do 1999r. włącznie – omyłkowo została przyjęta w wysokości 120kW” i wskutek obustronnych ustaleń „zostanie doko- nana korekta mocy za poprzednie lata zgodnie z pismem i umową” . W swoim piśmie ENERGA wskazała równieŜ, iŜ w dniu 19 kwietnia 1999r. wystawiła fakturę korygującą za okres trwania wadliwego działania licznika, tj. od października 1998r. do stycznia 3 1999r. Korektę mocy obrachunkowej wykonano na podstawie kontroli układu pomiaro- wego dokonanego przez słuŜby technicznej obsługi klientów z Zakładu Tczew, które stwierdziły nieprawidłowe działanie wskaźnika mocy maksymalnej. Do wyliczeń przyjęto moc obrachunkową na poziomie 80kW, która to wielkość odpowiada średniej mocy po- branej za okres dziewięciu miesięcy 1998 roku. Odpowiedź ENERGI Urząd przesłał stronie skarŜącej informując ją jednocze- śnie o przysługujących jej prawach wynikających z art. 21 ustawy antymonopolowej. Z uprawnień tych SINUS skorzystał i w dniu 18 listopada 1999r. złoŜył formalny wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego przeciwko firmie ENERGA pod zarzutem stosowania praktyk monopolistycznych polegających na narzucaniu uciąŜliwych warun- ków umów, przynoszących narzucającemu te warunki nieuzasadnione korzyści. Jak wynika z uzasadnienia wniosku praktyki te przejawiały się w postaci przyjęcia w latach 1996-1999 – jako podstawy wzajemnych rozliczeń za dostarczoną e- nergię elektryczną – mocy umownej innej niŜ zamówiona przez firmę SINUS, niezgod- nie z zapisami umowy Nr 5065/B22 z dnia 1 stycznia 1993r. Działając z pozycji domi- nanta rynkowego ENERGA nie uwzględniła bowiem zadeklarowanej pismem z dnia 28 czerwca 1995r. zmiany mocy umownej w 1996r. w miesiącach maj-wrzesień i naliczała ją w wysokości 120kW, a takŜe nie przyjęła tych zmian w latach następnych. Ponadto SINUS, uzasadniając swoje Ŝądanie, podniósł przeciwko dostawcy energii dodatkowe zarzuty, tj.: • narzucanie zasad i terminów płatności zaliczek za energię elektryczną na miesiąc następny, jak równieŜ naliczanie, od niezapłacenia ich w termi- nie, odsetek karnych pod groźbą wyłączenia energii elektrycznej, • nieuwzględnianie, przy zwrotach nienaleŜnie pobranych opłat (w okresie wiosenno-letnim), odsetek ustawowych, • dokonanie korekty faktur, wystawionych za okres wadliwego działania licznika, potwierdzonego ekspertyzą, bez uzgodnienia ze stroną skarŜącą. Organ antymonopolowy, mając powyŜsze na względzie, wszczął w dniu 18 listopada 1999r. przeciwko przedsiębiorcy „ENERGA” Gdańska Kompania Energetyczna S.A. w Gdańsku postępowanie administracyjne pod zarzutem naduŜywania pozycji do- minującej na rynku dostaw energii elektrycznej poprzez nieuwzględnienie okresowej 4 zmiany mocy zamówionej proponowanej przez odbiorcę oraz niewłaściwe rozliczenie nadwyŜek opłat za energię, co moŜe wyczerpywać znamiona zachowania zakazanego z mocy art. 5 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 24 lutego 1990 r. o przeciwdziałaniu praktykom monopolistycznym i ochronie interesów konsumentów (tekst jednolity: Dz. U. z 1999r., Nr 52, poz. 547). W odpowiedzi na zawiadomienie o wszczętym postępowaniu administracyj- nym skarŜona, pismem z dnia 15 grudnia 1999r., powiadomiła Urząd, iŜ w związku z zaistniałą sytuacją wystawiła w dniach 21 i 22 września 1999r. faktury korekcyjne na moc zgodną z określoną w zamówieniu dokonanym pismem z dnia 28 czerwca 1995r. W ocenie ENERGI „nie ma podstaw do tego aby w latach 1997, 1998 i 1999 brać pod uwagę zamówienie zgodne z pismem z dnia 28.06.1995 roku. Pismo to wyraźnie wska- zuje wielkości mocy oraz termin objęty zamówieniem”. Ponadto w odpowiedzi na postawione jej zarzuty ENERGA, wnosząc o ich oddalenie, wskazała następujące okoliczności: • Wychodząc naprzeciw oczekiwaniom odbiorców, zgodnie z przepisami zawartymi w art. 70 K.c., uproszczona została procedura zmiany mocy umownej – niewymagająca aneksu do umowy – pozwalająca na szybkie reagowanie na potrzeby klientów. W przypadku Spółki SINUS, która pre- cyzyjnie określiła na piśmie wielkość mocy i czas trwania zmiany ENERGA zastosowała opisaną wyŜej procedurę zmiany, nie mogąc natomiast w Ŝaden sposób zinterpretować tego faktu jako zmiana mocy funkcjonująca w latach następnych. • Rachunki częściowe mają ściśle określony termin płatności przypadający po 5 dniach pobierania energii elektrycznej. Terminy oraz wysokość ra- chunku częściowego jest określana na fakturze. Twierdzenie, Ŝe odbiorca „ zmuszany ” jest do płacenia ich zaliczkowo na następny miesiąc jest bez- podstawne. Podstawą do wystawienia rachunków częściowych jest § 12 pkt. 4 umowy powołujący się na załącznik Nr 1, którego treść stanowi in- tegralną część umowy. Naliczanie odsetek od przeterminowanych płatno- ści rachunków częściowych, będących formą zaliczki, określone jest w punkcie 4 ww. załącznika. MoŜliwość w takiej sytuacji naliczania odsetek potwierdza uchwała Sądu NajwyŜszego z dnia 6 sierpnia 1996r. W wy- padku gdy dochodzi do nadpłaty z rozliczenia rachunków częściowych ustalonych na dany miesiąc, potrącone są z pierwszych rat rachunku czę- ściowego. Informacja taka zawarta jest na fakturze. • Pomiędzy Spółką SINUS a przedstawicielami ENERGI została dopracowa- na i ostatecznie przyjęta przez strony treść umowy sprzedaŜy energii 5 elektrycznej nie zawierająca takiej formy płatności. Mimo wielokrotnych pisemnych deklaracji chęci zawarcia wynegocjowanej umowy przedkła- danych przez skarŜoną, ze strony SINUS pozostają one bez odzewu. Wo- bec powyŜszego, zdaniem ENERGI, zarzut o łamanie art. 5 ust. 1 ustawy Prawo energetyczne nie powinien być podnoszony przez SINUS, bowiem ENERGA dołoŜyła wszelkich starań, aby zawrzeć wynegocjowaną umowę odpowiadającą przepisom zawartym w ustawie, jak i w aktach wykonaw- czych do niej. M AJĄC NA WZGLĘDZIE ZEBRANY MATERIAŁ DOWODOWY ORGAN ANTYMONOPO- LOWY ZWAśYŁ , CO NASTĘPUJE : W świetle akt sprawy organ antymonopolowy rozpatrzył, czy działania ENERGI moŜna uznać za przejaw stosowania praktyki monopolistycznej, określonej w art. 5 ust 1 pkt 6 ustawy antymonopolowej. Przepis ten stanowi, Ŝe za praktyki monopolistyczne uznaje się naduŜywanie pozycji dominującej na rynku, charakteryzujące się określonymi poniŜej znamionami, które naleŜy interpretować jako przesłanki konieczne zachodzące w warunkach ko- niunkcji, tj.: • zajmowanie przez stronę umowy pozycji dominującej na rynku, • uciąŜliwy charakter warunków umowy, • narzucanie tych warunków kontrahentowi, • osiągnięcie nieuzasadnionych korzyści przez przedsiębiorcę dominujące- go. Warunkiem koniecznym zastosowania ustawy antymonopolowej jest ustale- nie rynku właściwego w danej sprawie, czyli tzw. rynku relewantnego, gdyŜ właśnie na nim ujawniają się praktyki monopolistyczne, będące przejawem wykorzystywania i naduŜywania siły i władzy rynkowej przedsiębiorcy-dominanta. Uznać naleŜy, Ŝe w przedmiotowej sprawie rynkiem właściwym jest lokalny rynek dostaw energii elektrycznej, ograniczony terytorialnie do miasta Pruszcz Gdański. Na tak określonym rynku skarŜony przedsiębiorca zajmuje kwalifikowaną pozycję ryn- 6 kową określoną art. 2 pkt 6 ustawy antymonopolowej, która daje mu określoną władzę rynkową i – wobec braku jakiejkolwiek konkurencji – równieŜ realną, silną przewagę kontraktową nad pozostałymi uczestnikami obrotu; okoliczności te przesądzają o moŜ- liwości zastosowania wobec niego przepisów art. 5 ust. 1 pkt 6 ustawy o przeciwdziała- niu [...]. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem UOKiK oraz Sądu Antymonopolowego za uciąŜliwy warunek umowy naleŜy uznać kaŜdy warunek oznaczający dla jednej ze stron umowy cięŜar większy od powszechnie przyjętych w stosunkach danego rodzaju. Ustalenia te powinny być dokonywane według kryteriów obiektywnych. Narzucanie uciąŜliwych warunków umowy musi mieć charakter przymusowy, wymuszony przez przedsiębiorcę dominującego posiadaną przez niego pozycją rynko- wą, przy czym kryterium odróŜniającym od sytuacji, kiedy mamy do czynienia z dobro- wolnymi ustaleniami w granicach swobody umów z art. 353 K.c. stanowi zasada racjo- nalnego postępowania kontrahenta przedsiębiorcy dominującego (patrz: Gronowski S., Ustawa antymonopolowa. Komentarz, Warszawa 1996, s. 134). Nieuzasadnione korzy- ści mają z reguły postać nadwyŜki finansowej (co nie jest jednoznaczne z opłacalnością gospodarczą) uzyskanej w wyniku zachwiania zasady ekwiwalentności świadczeń w relacjach z kontrahentami, których dominant nie osiągnąłby w warunkach istnienia ryn- ku w pełni konkurencyjnego. Biorąc pod uwagę określone powyŜej przesłanki i wskazania co do ich inter- pretacji, zarzuty przedstawione przez SINUS wobec dostawcy energii uznać naleŜy za pozbawione podstaw, albowiem nie spełniają one, poza oczywistym – ze względu na rodzaj skarŜonego przedsiębiorstwa – zajmowaniem pozycji monopolistycznej na rynku, Ŝadnego z elementów wyczerpujących dyspozycję normy statuującej zarzucaną prakty- kę monopolistyczną. W kontekście poczynionych uwag Urząd stwierdza, iŜ okoliczności faktyczne niniejszej sprawy nie uzasadniają postawienia dostawcy zarzutu naruszenia ustawy o przeciwdziałaniu [...], w szczególności zaś unormowania jej art. 5 ust. 1 pkt 6. Prze- mawiają za tym poniŜsze powody. 7 W przekonaniu organu antymonopolowego, nie ma podstaw do twierdzenia, Ŝe dostawca energii narzucał uciąŜliwe warunki umowy w zakresie określania mocy za- mówionej. Jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego dostawca respektował prawa odbiorcy (tu: SINUS) do ustalania nie tylko jej wysokości w roku, ale takŜe okresowej jej zmiany w poszczególnych miesiącach. Świadczy o tym uwzględnienie propozycji zawartej w piśmie skarŜącej Spółki z dnia 28.06.1995r. Biorąc jednak pod uwagę wyraźnie wyartykułowane oświadczenie woli, które nie budzi Ŝad- nych wątpliwości co do intencji jak i zakresu czasowego postulowanych przez SINUSA zmian, przyjąć naleŜy, Ŝe odmienna – niŜ wynikałoby to z umowy – wielkość mocy umownej i jej nierównomierne zamawianie w skali roku dotyczyła jedynie lat 1995- 1996 roku, a nie jak tego dowodzi skarŜąca Spółka równieŜ i lat następnych. Odmienna interpretacja, w ocenie organu antymonopolowego, nie moŜe się ostać, m.in. ze wzglę- du na fakt skonkretyzowania przez samego odbiorcę nie tylko zmiany kwestionowanego warunku umowy, ale i doprecyzowania okresu jej obowiązywania, przy czym tak okre- ślony przedział czasowy ma charakter obustronnie domknięty. SINUS, będący podmiotem prawa handlowego, jest profesjonalnie przygo- towany do uczestnictwa w obrocie gospodarczym, równieŜ i w tym zakresie by samo- dzielnie zadbać o swoje interesy ekonomiczne, co oznacza m.in., Ŝe to on, a nie do- stawca energii powinien podejmować decyzje dotyczące wielkości niezbędnego zapo- trzebowania na energię i przez to wpływać na poziom ponoszonych przez siebie kosz- tów. Niezachowanie naleŜytej staranności w tym zakresie nie moŜe skutkować moŜli- wością przerzucenia tego obowiązku - i odpowiedzialności zarazem - na partnerów ryn- kowych, to jest min. ENERGĘ, którzy takŜe planują swoje koszty i wielkość sprzedaŜy w oparciu o bilans mocy wynikający z umów (zamówień) zawieranych z kontrahentami. Z tych teŜ względów brak pisemnej deklaracji firmy SINUS co do zmiany mocy umownej na lata 1997-1999 uznać naleŜy za podtrzymanie warunków umowy na dostawę ener- gii, takŜe w treści określonej jej § 2. SkarŜąca Spółka nie dostarczyła ponadto Ŝadnych dowodów na to, Ŝe w jakikolwiek sposób, tuŜ po stwierdzeniu błędu w naliczaniu mocy umownej w miesiącach od maja do września 1996 roku oraz w latach następnych, sta- rała się o zmianę tej wielkości. Z przedstawionego materiału dowodowego wynika, iŜ pierwsza pisemna interwencja w tej sprawie miała miejsce dopiero 10 maja 1999 roku. SkarŜona nie zaprzeczyła zaistniałej pomyłki i na tę okoliczność wystawiła faktury ko- 8 rekcyjne na moc zgodną z mocą określoną w zamówieniu dokonanym pismem z 28 czerwca 1995r. i w umowie z dnia 1 stycznia 1993r. Brak jest zatem podstaw do stwierdzenia stosowania przez ENERGĘ zarzucanej mu praktyki monopolistycznej pole- gającej na naduŜywaniu pozycji dominującej poprzez niedotrzymanie warunków umowy i narzucenie wnioskodawcy uciąŜliwych warunków w zakresie wielkości zamawianej mocy umownej, co mogłoby stanowić dla ENERGI źródło nieuzasadnionych korzyści. Zarzut dokonania korekty faktur, wystawionych za okres wadliwego działania licznika, potwierdzonego ekspertyzą, bez uzgodnienia ze stroną skarŜącą „ kwoty korek- ty pokrywającej straty wynikające z nienaleŜnie pobranej zapłaty ” nie moŜe być trakto- wany jako przejaw stosowania praktyki monopolistycznej. W toku trwania postępowa- nia administracyjnego ENERGA wskazała, iŜ w dniu 19 kwietnia 1999r. wystawiła faktu- rę korygującą za okres trwania wadliwego pomiaru, tj. od października 1998r. do stycznia 1999r. Korektę mocy obrachunkowej wykonano na podstawie kontroli układu pomiarowego dokonanego przez słuŜby technicznej obsługi klientów z Zakładu Tczew, które stwierdziły nieprawidłowe działanie wskaźnika mocy maksymalnej. Do wyliczeń przyjęto moc obrachunkową na poziomie 80kW, a więc niŜszym niŜ wynikałaby z umo- wy, która to wielkość odpowiada średniej mocy pobranej za okres dziewięciu miesięcy 1998r., czego wnioskodawca nie kwestionuje. Z uwagi na charakter wysuwanych rosz- czeń, organ antymonopolowy stoi na stanowisku, Ŝe w rozpatrywanym zakresie wła- ściwym dla rozstrzygnięcia zaistniałego w tym zakresie sporu jest sąd powszechny. Nieuwzględnianie, przy zwrotach nienaleŜnie pobranych opłat, odsetek ustawowych Urząd nie moŜe w Ŝaden sposób uznać za przejaw praktyki monopolistycz- nej, gdyŜ ENERGA, w przypadku wystawiania faktur regulujących uznających jak i ob- ciąŜających odbiorcę, nie nalicza odsetek ustawowych. Naliczanie odsetek następuje w przypadku przeterminowanych płatności rachunków częściowych będących formą za- liczki określone jest w punkcie 4 ww. załącznika. MoŜliwość w takiej sytuacji naliczania odsetek potwierdza uchwała Sądu NajwyŜszego z dnia 6 sierpnia 1996r., która wskazu- je, iŜ zgodnie z art. 481 K.c. „Dostawca energii elektrycznej moŜe Ŝądać odsetek za czas opóźnienia w spełnieniu świadczenia pienięŜnego, określonego zaliczkowo za tę energię w rachunku prognostycznym” . Natomiast w przypadku gdy dochodzi do nad- płaty z rozliczenia rachunków częściowych ustalonych na dany miesiąc, potrącone są z 9 pierwszych rat rachunku częściowego. PowyŜsze informacje zawarte są na fakturach wystawianych przez ENERGĘ. Urząd stoi na stanowisku, iŜ zarzut „ zmuszania ” odbiorcy do płacenia uwzględnianych w fakturach zaliczek za energię elektryczną na następny miesiąc oraz narzucanie terminów płatności tych zaliczek i naliczanie, od niezapłacenia ich w termi- nie, odsetek karnych pod groźbą wyłączenia energii elektrycznej jest nieuzasadniony. Po dokonaniu czynności wyjaśniających Urząd ustalił, iŜ podstawą do wystawienia ra- chunków częściowych jest § 12 pkt. 4 zawartej umowy powołujący się na załącznik Nr 1, którego treść stanowi integralną część umowy. Umowa o dostawę energii elektrycznej, niewątpliwie wzajemna w rozumieniu art. 487 § 2 K.c., zakłada wykonywanie świadczenia przez dostawcę (tu: ENERGĘ) na rzecz odbiorcy (tu: SINUS) w sposób ciągły; wymóg ten powoduje, iŜ w stosunkach dwustronnych nie moŜe znaleźć zastosowania jako praktycznie niewykonalna, zasada jednoczesnego spełniania zobowiązań płynących z umów wzajemnych (art. 488 § 1 K.c.). W tej sytuacji brak jest, przynajmniej co do zasady, przesłanek dla kwestionowa- nia dopuszczalności rozliczeń dostaw energii elektrycznej na podstawie systemu faktur rozliczeniowych i częściowych, kwestionowanych przez wnioskodawcę. Ocena legalności, na gruncie ustawy o przeciwdziałaniu [...], sposobu rozli- czania przez dostawcę naleŜności za energię elektryczną wymaga – zgodnie z wyrokiem Sądu Antymonopolowego z dnia 26 marca 1997 r. (sygn. akt XVII Ama 83/96) – cało- ściowej i pogłębionej ewaluacji sytuacji stron, a w szczególności wpływu na tę sytuację okresu objętego rachunkami częściowymi, wielkości tych rachunków i terminu ich płat- ności. Urząd stanął na stanowisku, iŜ rzetelna ocena sposobu rozliczeń nie jest moŜliwa bez uwzględnienia wyniku poprawnego metodologicznie „ rachunku korzyści i strat ” ENERGI i Spółki, wynikających z treści umowy o dostawę energii łączącej strony. Organ antymonopolowy, biorąc pod uwagę materiał dowodowy znajdujący się w aktach sprawy, taki rachunek przeprowadził, opierając się na następujących prze- słankach: • wobec uwarunkowanej technologicznie konieczności wykonywania świa- dczenia przez dostawcę energii elektrycznej w sposób ciągły i prak- 10 tycznej niemoŜności równoczesnego spełnienia zobowiązania wza- jemnego przez odbiorcę zachodzi potrzeba stosowania we wzajemnych rozliczeniach reguł uwzględniających tę specyfikę, przy czym kaŜda z dopuszczalnych propozycji będzie niedoskonała, a to m.in. ze względu na prognostyczny charakter wielkości zuŜycia energii stanowiącego pod- stawę rachunków częściowych; równocześnie ze zbioru potencjalnych rozwiązań naleŜałoby wykluczyć, jako przynoszący jednostronne korzyści wyłącznie odbiorcy, system, w którym opłaty byłaby – z załoŜenia – po- noszone przez niego ze stałym opóźnieniem, np. miesięcznym, w sto- sunku do momentu odczytu stanu licznika, • na skutek ustalania, z powodów wskazanych wyŜej, wysokości rachun- ków częściowych w sposób szacunkowy, zarówno dostawca, jak i odbior- ca energii, moŜe w pewnych okresach występować jako kredytodawca wobec drugiej strony; taka sytuacja miała równieŜ miejsce w pro- wadzonym postępowaniu: w wyniku wystawiania przez ENERGĘ rachun- ków częściowych, w niektórych podokresach okresu od 24 lutego 1995 do 23 grudnia 1999r. ENERGA de facto kredytowała SINUS (tj. wtedy, gdy opłata za rzeczywiste zuŜycie energii przewyŜszała wartość progno- zowaną), w innych – kredytodawcą stawał się SINUS (tj. wtedy, gdy opłata określona w rachunku częściowym przewyŜszała opłatę z tytułu rzeczywistego zuŜycia), wobec czego dla rozstrzygnięcia, czy ENERGA narzucała spółce SINUS uciąŜliwe warunki umów, niezbędne stało się porównanie łącznej wartości nominalnej „ nadpłat ” i „ niedopłat ”. W poniŜszej tablicy przedstawiono zestawienie relacji wysokości rachunków częściowych do wartości zuŜycia faktycznego za okres od 24 lutego 1995r. do 23 grud- nia 1999r. Tablica 1 M IESIĄC W YSOKOŚĆ RACHUNKU CZĘŚCIOWEGO ( W ZŁ ) W ARTOŚĆ FAKTURY VAT ( W ZŁ ) R ÓśNICA POMIĘDZY RACHUN- KIEM CZĘŚCIOWYM A ZUśYCIEM ( W ZŁ ) NADPŁATA (+)/ NIEDOPŁATA (-)* 1 2 3 4 marzec 1995 + 19,83 kwiecień + 265,50 maj + 1.873,54 czerwiec + 2.122,18 lipiec + 276,05 sierpień - wrzesień - październik - listopad - grudzień - 2.970,00 styczeń 1996 - 4.441,01 luty - 2.438,06 marzec + 322,38 11 kwiecień + 2.151,66 maj + 3.628,97 czerwiec + 1.680,05 lipiec - 178,39 sierpień - 196,60 wrzesień - 308,11 październik - 2.917,50 listopad - 3.619,62 grudzień - 1.873,66 styczeń 1997 - 5.092,86 luty - 1677,44 marzec + 2.585,14 kwiecień - 418,63 maj + 948,66 czerwiec + 2.476,71 lipiec + 563,08 sierpień - 463,37 wrzesień - 603,76 październik - 1.923,27 listopad - 4.590,00 grudzień - 2.570,24 styczeń 1998 - 1.889,99 luty - 2.719,48 marzec - 1.301,80 kwiecień - 28,10 maj + 2.894,29 czerwiec + 1.945,57 lipiec - 606,25 sierpień - 697,84 wrzesień - 1.094,43 październik - 6332,54 listopad - 5.926,86 grudzień - 6.530,63 styczeń 1999 - 220,24 luty - 240,89 marzec - 1.657,10 kwiecień + 421,46 maj + 1.524,62 czerwiec + 393,11 lipiec - 296,91 sierpień - 162,61 wrzesień - 301,96 październik - 1.300,81 listopad - 3.002,61 grudzień - 3.265,15 nadpłaty (18+) niedopłaty (36-) Saldo rozliczeń za okres od 24.02.1995 do 23.12.1999r. + 32.552,80 - 73.858,72 - 41.305,92 * róŜnica między wartością faktury VAT (zuŜyciem rzeczywistym) a wartością rachunku częściowego (zuŜyciem prognozowanym), którego termin płatności przypada w dniach 5,10,15,20,25 i ostatniego dnia miesiąca, za który wystawiany jest rachunek częściowy 12 Mimo, iŜ zestawienie obejmuje jedynie wartości nominalne kwot „ niedopła- conych ” i „ nadpłaconych ” przez SINUS w okresie od 24 lutego 1995r. do 23 grudnia 1999r., wynika z niego jednoznacznie, która ze stron sporu – na skutek zawarcia umo- wy kwestionowanej przez SINUS – uzyskała większe korzyści. W świetle danych zawartych w tablicy 1 naleŜy przyjąć, Ŝe to opłaty pobie- rane od wnioskodawcy, na podstawie rachunków częściowych, były – w 36 przypad- kach na 54 analizowanych – niŜsze od wartości rzeczywiście dostarczonej energii, a łączna wartość „ niedopłat ” Spółki, wynosząca 73.858,72zł, była ponad 2-krotnie wyŜsza od wartości „ nadpłat ” równej 32.552,80zł. Mając na uwadze powyŜsze okoliczności, uznać naleŜy, Ŝe wnioskodawca nie udowodnił swoich twierdzeń, ani teŜ przesłanek zarzucanej praktyki monopolistycznej przejawiającej się w postaci uciąŜliwych warunków umowy i faktu ich narzucania, co z kolei skutkuje równocześnie niemoŜliwością stwierdzenia osiągnięcia nieuzasadnionych korzyści, które stanowią ekonomiczny skutek warunków umowy. Wobec powyŜszego orzeczono jak w sentencji. Podpisał: Dyrektor Delegatury UOKiK w Gdańsku Roman Jarząbek Pouczenie: Od decyzji niniejszej słuŜy odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Antymonopolowego za pośrednictwem Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury w Gdańsku w terminie dwutygodniowym od doręczenia decyzji. O TRZYMUJĄ :