RKR-22/2005

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA W KRAKOWIE L.dz.: RKR-411-20/04/WJ-11/05 Kraków, dnia 5 kwietnia 2005 r. DECYZJA NR RKR - 22/2005 Na podstawie art. 10 ust. 1 i 2 w zwi ą zku z art. 9 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2003 r. Nr 86, poz. 804, z pó ź n. zm.) oraz stosownie do tre ś ci art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 18, poz. 172, z pó ź n. zm.), po przeprowadzeniu - z urz ę du - post ę powania antymonopolowego przeciwko Karpackiej Spó ł ce Gazownictwa Sp. z o.o. z siedzib ą w Tarnowie przy ul. Wita Stwosza 7, dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: I. Uznaje si ę za ograniczaj ą ce konkurencj ę i naruszaj ą ce zakazy, o których mowa w art. 8 ust. 1 i ust. 2 pkt 7 ww. ustawy, praktyki polegaj ą ce na nadu ż ywaniu przez Karpack ą Spó ł k ę Gazownictwa Sp. z o.o. pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku dostaw gazu ziemnego, poprzez: 1. narzucanie konsumentom – w opracowanym przez Spó ł k ę regulaminie akcji promocyjnej pod nazw ą „Czas na zmian ę ” - uci ąż liwych warunków umów, polegaj ą cych na: - zobowi ą zaniu uczestnika akcji do przestrzegania regulaminu (§ 25 regulaminu), przy równoczesnym nie dostarczaniu uczestnikowi regulaminu (§ 22 w zwi ą zku z § 23 regulaminu) i nie informowaniu go o jego tre ś ci w postanowieniach wzorca umowy promocyjnej oraz - nie wprowadzeniu obowi ą zku zmiany postanowie ń zawartych umów promocyjnych, ani poinformowania uczestnika akcji w przypadku zmiany tre ś ci regulaminu (§ 24 oraz § 20 regulaminu), 2. stwarzanie konsumentom – w opracowanym przez Spó ł k ę regulaminie akcji promocyjnej pod nazw ą „Czas na zmian ę ” – uci ąż liwych warunków dochodzenia ich praw, poprzez ograniczenie mo ż liwo ś ci zg ł oszenia reklamacji zwi ą zanych z akcj ą promocyjn ą wy łą cznie do formy pisemnej oraz ograniczenie czasu ich zg ł aszania do 31 grudnia 2004 r. – bez wzgl ę du na to, kiedy uczestnik zawiera ł umow ę promocyjn ą (§ 11 regulaminu), II. Stwierdza si ę zaniechanie stosowania praktyk okre ś lonych w pkt I od dnia 14 lutego 2005 r., tj. z chwil ą wprowadzenia przez Spó ł k ę do obrotu konsumenckiego nowego – zmienionego i uzupe ł nionego zgodnie z obowi ą zuj ą cymi przepisami – regulaminu akcji promocyjnej pod nazw ą „Czas na zmian ę ”, poprzez dostarczenie tego regulaminu wszystkim odbiorcom gazu korzystaj ą cym z promocji wraz z jednoczesnym poinformowaniem ich o wprowadzonych zmianach, co równocze ś nie stanowi uzupe ł nienie przez Spó ł k ę ww. wzorca umowy promocyjnej. UZASADNIENIE W okresie od 24 wrze ś nia do 17 listopada 2004 r. Delegatura Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Lublinie prowadzi ł a post ę powanie wyja ś niaj ą ce maj ą ce na celu wst ę pne ustalenie, czy Karpacka Spó ł ka Gazownictwa Sp. z o.o. w Tarnowie Oddzia ł w Lublinie naruszy ł a przepisy ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 18, poz. 172, z pó ź n. zm. – zwanej dalej „ustaw ą o ochronie (...)” ) w sposób uzasadniaj ą cy wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego lub post ę powania w sprawie zakazu stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Przyczyn ą post ę powania wyja ś niaj ą cego by ł y liczne skargi konsumentów dotycz ą ce zasad i procedur akcji promocyjnej pod nazw ą „Czas na zmian ę ” (zwanej dalej „promocj ą ”) , zorganizowanej przez Karpack ą Spó ł k ę Gazownictwa Sp. z o.o. z siedzib ą w Tarnowie (zwan ą dalej „Spó ł k ą ”). Ze wzgl ę du na to, ż e siedziba Spó ł ki – organizatora promocji mie ś ci si ę w Tarnowie, akta przedmiotowego post ę powania – po jego zamkni ę ciu – przekazano do Delegatury UOKiK w Krakowie, jako w ł a ś ciwej miejscowo. Dokonuj ą c analizy regulaminu promocji oraz innych zebranych dokumentów i wyja ś nie ń Spó ł ki, Prezes UOKiK - Delegatura w Krakowie ustali ł , i ż regulamin promocji zawiera nast ę puj ą ce postanowienia: 1) § 11 – „reklamacje zwi ą zane z Akcj ą promocyjn ą musz ą by ć sk ł adane w formie pisemnego powiadomienia Organizatora przez Uczestnika Promocji w terminie do 31 grudnia 2004 r. na adres: Karpacka Spó ł ka Gazownictwa Spó ł ka z o.o. w Tarnowie, 33 – 100 Tarnów, ul. Wita Stwosza 7, Biuro Rozwoju Rynku i Marketingu” , 2) § 20 – „Organizator zastrzega sobie prawo do przed ł u ż enia czasu trwania Akcji promocyjnej, o której mowa w § 2 Regulaminu. W takim przypadku Regulamin mo ż e ulec zmianie” , 3) § 22 – „tre ść niniejszego Regulaminu b ę dzie dost ę pna w siedzibie Organizatora w Tarnowie przy ul. Wita Stwosza 7, na stronach internetowych Organizatora, oraz w Jednostkach handlowych Organizatora na terenie dzia ł ania Organizatora, w okresie obowi ą zywania promocji” , 4) § 23 – „Organizator nie b ę dzie wysy ł a ł Regulaminu na żą danie” , 5) § 24 – „Organizator zastrzega sobie prawo do zmiany postanowie ń niniejszego Regulaminu, o ile nie wp ł ynie to na pogorszenie warunków uczestnictwa w Akcji promocyjnej” , 6) § 25 – „bior ą c udzia ł w Akcji promocyjnej Uczestnik Promocji zobowi ą zuje si ę do przestrzegania niniejszego Regulaminu” . 2 Dodatkowo ujawniono, ż e Spó ł ka stosuje równie ż umowy promocyjne, które nie informuj ą konsumentów (odbiorców gazu ziemnego uczestnicz ą cych w promocji) o istnieniu lub tre ś ci regulaminu promocji. Uwzgl ę dniaj ą c powy ż sze ustalenia, organ antymonopolowy - postanowieniem Nr RKR – 539/2004 z dnia 15 grudnia 2004 r. - wszcz ął z urz ę du post ę powanie antymonopolowe, pod zarzutem stosowania przez Spó ł k ę praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę polegaj ą cych na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku dostaw gazu ziemnego, poprzez: 1. narzucanie konsumentom – uczestnikom akcji promocyjnej pod nazw ą „Czas na zmian ę ”, w jej regulaminie, opracowanym przez Spó ł k ę - uci ąż liwych warunków umów, polegaj ą cych na: - zobowi ą zaniu uczestnika do przestrzegania regulaminu (§ 25 regulaminu), przy równoczesnym nie dostarczaniu uczestnikowi regulaminu (§ 22 w zwi ą zku z § 23 regulaminu) i nie informowaniu go o jego tre ś ci w postanowieniach wzorca umowy promocyjnej oraz - nie wprowadzeniu obowi ą zku zmiany postanowie ń zawartych umów promocyjnych lub poinformowania uczestnika w przypadku zmiany tre ś ci regulaminu (§ 24 oraz § 20 regulaminu), co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 8 ust. 1 ustawy o ochronie (...) , 2. stwarzanie konsumentom – uczestnikom akcji promocyjnej pod nazw ą „Czas na zmian ę ”, w jej regulaminie, opracowanym przez Spó ł k ę – uci ąż liwych warunków dochodzenia ich praw, poprzez ograniczenie mo ż liwo ś ci zg ł oszenia reklamacji zwi ą zanych z akcj ą promocyjn ą wy łą cznie do formy pisemnej oraz ograniczenie czasu ich zg ł aszania do 31 grudnia 2004 r. – bez wzgl ę du na to kiedy uczestnik zawiera ł umow ę promocyjn ą (§ 11 regulaminu) - co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 8 ust. 1 i ust. 2 pkt 7 ustawy o ochronie (...) . Odpowiadaj ą c na powy ż sze zarzuty Spó ł ka przyzna ł a, i ż regulamin promocji rzeczywi ś cie nie zawiera zapisów zobowi ą zuj ą cych j ą do dostarczenia regulaminu uczestnikom promocji oraz informowania ich o jego zmianach. Podnios ł a jednak, i ż wprowadzenie - cytowanego powy ż ej - § 23 regulaminu mia ł o jedynie na celu wyra ź ne poinformowanie wszystkich osób potencjalnie zainteresowanych promocj ą , ż e Spó ł ka nie b ę dzie wysy ł a ł a kopii regulaminu na ich żą danie. Zapisy regulaminu nie mia ł y natomiast zmierza ć do pozbawienia osób, które zdecydowa ł y si ę zawrze ć ze Spó ł k ą umowy promocyjne, prawa do otrzymania kopii regulaminu. Wr ę cz przeciwnie, wszystkim konsumentom - którzy zawarli ze Spó ł k ą umow ę promocyjn ą - tekst regulaminu by ł dor ę czany w chwili jej zawarcia. Na dowód powy ż szego, Spó ł ka przes ł a ł a pismo Zast ę pcy Dyrektora Generalnego ds. Handlowych z dnia 6 pa ź dziernika 2004 r. w sprawie obowi ą zku do łą czania regulaminu promocji do ka ż dej podpisanej umowy przy łą czeniowej. Spó ł ka podkre ś li ł a równie ż , ż e w tre ś ci umów promocyjnych zosta ł y przytoczone wszelkie istotne z punktu widzenia konsumenta i realizacji promocji postanowienia 3 regulaminu. Ponadto, w regulaminie i umowach promocyjnych znalaz ł si ę zapis odsy ł aj ą cy do przepisów kodeksu cywilnego w odniesieniu do spraw w nich nieuregulowanych. Z powy ż szych argumentów Spó ł ka wyprowadzi ł a wniosek, ż e brak lub niekompletno ść zapisów regulaminu lub umów promocyjnych - powo ł anych w ww. postanowieniu o wszcz ę ciu post ę powania antymonopolowego – nie mog ą by ć traktowane jako dzia ł anie na niekorzy ść konsumentów i narzucanie im uci ąż liwych warunków umów. Odnosz ą c si ę do zarzutu dotycz ą cego ograniczenia formy zg ł aszania reklamacji zwi ą zanych z promocj ą Spó ł ka wyja ś ni ł a, ż e wprowadzenie w § 11 regulaminu promocji wymogu formy pisemnej mia ł o jedynie na celu ujednolicenie, uproszczenie oraz przyspieszenie ca ł ej procedury. W sytuacji jednak, gdyby konsument zg ł osi ł reklamacj ę ustn ą , zosta ł aby ona równie ż przyj ę ta do rozpatrzenia przez pracowników Spó ł ki. Uci ąż liwego charakteru nie ma równie ż – zdaniem Spó ł ki - ograniczenie w regulaminie promocji terminu sk ł adania reklamacji. Termin ten okre ś lono w sposób sztywny, tj. do dnia 31 grudnia 2004 r., zatem wszystkim zainteresowanym – nawet korzystaj ą cym z promocji w ostatnim jej dniu, czyli 30 listopada 2004 r. – przys ł ugiwa ł co najmniej miesi ę czny okres do z ł o ż enia reklamacji. Ponadto Spó ł ka poinformowa ł a, ż e § 11 regulaminu promocji dotyczy procedur sk ł adania reklamacji zwi ą zanych – generalnie rzecz bior ą c – z warunkami uczestnictwa w promocji, a nie jej realizacj ą . Potwierdzeniem tego mia ł by by ć brak podobnych ogranicze ń w postanowieniach umów promocyjnych. Spó ł ka wyja ś ni ł a równocze ś nie, ż e promocja b ę d ą ca przedmiotem post ę powania antymonopolowego nie zosta ł a przed ł u ż ona i trwa ł a w okresie od 15 wrze ś nia do 30 listopada 2004 r. Obejmowa ł a ona swoim zasi ę giem ca ł y teren dzia ł alno ś ci Spó ł ki, tj. 4 województwa Polski po ł udniowo – wschodniej. Łą cznie w promocji wzi ęł o udzia ł 1.417 osób, przy czym do ko ń ca 2004 r. Spó ł ka nie otrzyma ł a ż adnych skarg na sposób przeprowadzenia promocji lub realizacji ofert i umów promocyjnych. Maj ą c powy ż sze na uwadze, organ antymonopolowy ustali ł i zwa ż y ł , co nast ę puje: Istot ą praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę , okre ś lonych w art. 8 ustawy o ochronie (...) , jest nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym przez jednego lub kilku przedsi ę biorców. Ustawa nie wymienia w sposób wyczerpuj ą cy przejawów nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej na rynku, a jedynie ogranicza si ę w art. 8 ust. 2 do wyliczenia typowych przyk ł adów zachowa ń przedsi ę biorców, maj ą cych charakter praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę . Z uwagi na otwarty katalog tych praktyk nie ma formalnych przeszkód, aby zosta ł on rozszerzony tak ż e o dzia ł ania przedsi ę biorców nosz ą ce znamiona bezprawnego zachowania ograniczaj ą cego swobod ę innych uczestników rynku lub eksploatuj ą cego pozycj ę na nim zajmowan ą , np. poprzez naruszanie interesów konsumentów. Ustawa o ochronie (...) nak ł ada na organ antymonopolowy obowi ą zek ustalenia rynku w ł a ś ciwego w sprawie, okre ś lenia si ł y rynkowej jego uczestników oraz zbadania, czy ich dzia ł ania stanowi ą zagro ż enie dla innych uczestników rynku, w tym konsumentów. W ł a ś ciwo ść przedmiotow ą analizowanego rynku wyznacza rodzaj dzia ł alno ś ci prowadzonej przez Spó ł k ę , a tak ż e - to ż samy z nim - zakres us ł ug oferowanych 4 w ramach promocji (sprzeda ż gazu ziemnego, przy łą czanie do sieci gazowej Spó ł ki oraz czynno ś ci dotycz ą ce gazowej instalacji wewn ę trznej odbiorcy - realizowane na zasadach promocyjnych). A zatem, w sprawie b ę d ą cej przedmiotem rozpoznania jest to rynek dostaw gazu ziemnego. Geograficzne granice tego rynku wyznacza obszar w ł asno ś ci sieci gazowej Spó ł ki oraz - zbie ż ny z nim - terytorialny zasi ę g promocji, czyli obszar 4 – ech województw: lubelskiego, ma ł opolskiego, podkarpackiego i ś wi ę tokrzyskiego. Na tak wyznaczonym rynku w ł a ś ciwym Spó ł ka jest jedynym dostawc ą gazu ziemnego (zach ę caj ą c ewentualnie – w ramach w ł asnych akcji marketingowych – do jego zakupu na warunkach promocyjnych), a zatem zajmuje na nim pozycj ę dominuj ą c ą w rozumieniu art. 4 pkt 9 ustawy o ochronie (...) . Organ antymonopolowy stan ął na stanowisku, i ż w niniejszej sprawie bez znaczenia jest sprzeda ż gazu i ś wiadczenie innych zwi ą zanych z ni ą us ł ug na warunkach promocyjnych. Promocja jest bowiem jedynie form ą zach ę cenia potencjalnego odbiorcy us ł ug do korzystania z nich. W razie jednak zdecydowania si ę na form ę promocyjn ą i przyj ę cia jej warunków, odbiorca zwi ą zany jest takimi samymi rygorami, jak ka ż dy inny nabywca gazu. W pe ł ni maj ą zatem do niego zastosowanie przepisy szeroko rozumianego prawa energetycznego, postanowienia taryfy oraz umów sprzeda ż y gazu i przy łą czenia do sieci gazowej. Promocja zreszt ą - z racji swej istoty – trwa tylko przez okre ś lony czas, poza którego ramy wykraczaj ą jej skutki, a promuj ą cy żą da czego ś w zamian – z regu ł y przynajmniej o warto ś ci ekwiwalentu tego co daje. Odbiorca us ł ugi ma owszem pewn ą niezale ż no ść , lecz wy łą cznie na etapie wyboru oferty. Dzia ł a tu bowiem nast ę puj ą cy mechanizm: czy do ogrzewania domu (mieszkania), podgrzewania wody i przygotowywania posi ł ków wybierzesz ta ń szy gaz, czy dro ż sz ą energi ę elektryczn ą ; czy te ż zdecydujesz si ę na ta ń szy gaz w ramach promocji, czy dro ż szy poza ni ą . Niezale ż nie od oczywistego rezultatu wyboru, odbiorca musi zwi ą za ć si ę stosunkiem umownym z podmiotem o pozycji silnie dominuj ą cej. Po stronie popytowej uczestnikami rynku w ł a ś ciwego s ą indywidualni odbiorcy gazu, tj. konsumenci, w rozumieniu art. 4 pkt 11 ustawy o ochronie (…) . Dzia ł aj ą oni w ca ł kowitym rozproszeniu, nie posiadaj ą c jakiejkolwiek si ł y kontraktowej w stosunkach umownych ze Spó ł k ą . W toku post ę powania organ antymonopolowy ustali ł , ż e Spó ł ka stosuje w kontaktach z konsumentami (odbiorcami indywidualnymi gazu, uczestnicz ą cymi w promocji) przygotowany przez siebie regulamin promocji oraz formularz umowy przy łą czenia i trzy ró ż ne formularze umowy promocyjnej. Umowy promocyjne daj ą mo ż liwo ść skorzystania - w zamian za zu ż ycie w okresie 12 miesi ę cy okre ś lonej ilo ś ci (minimum 1.200 m 3 ) gazu - z: - premii pieni ęż nej w kwocie 200 z ł (b ę d ą cej równowarto ś ci ą ok. 170 m 3 gazu), - przegl ą du instalacji wewn ę trznej za 1 z ł netto, - projektu instalacji wewn ę trznej za równowarto ść 50 % kosztów jego wykonania, czyli kwot ę 150 z ł netto. Wszystkie one – tj. regulamin promocji oraz formularze umów - zawieraj ą gotowe klauzule umowne, opracowane jednostronnie przez Spó ł k ę i wprowadzane do stosowania z góry, bez jakiejkolwiek mo ż liwo ś ci ich negocjowania przez konsumentów. Dokumenty te maj ą zatem charakter wzorca umownego, w rozumieniu art. 384 § 1 k.c. Stosownie do jego tre ś ci „ustalony przez jedn ą ze stron wzorzec umowy, w szczególno ś ci ogólne warunki umów, wzory umów, regulaminy wi ążą drug ą stron ę , je ż eli zosta ł y jej dor ę czone przy zawarciu umowy” . 5 Jednocze ś nie w toku post ę powania antymonopolowego zosta ł o potwierdzone, i ż w tre ś ci umów promocyjnych nie znalaz ł o si ę odes ł anie do postanowie ń regulaminu promocji - w szczególno ś ci w zakresie: podstawowych warunków przyst ą pienia i uczestnictwa w niej (§ 6 - § 8), zasad korzystania z upustów cenowych na urz ą dzenia gazowe (§§ 7, 9 i 10), post ę powania reklamacyjnego (§§ 11 – 14 i 21) i procedur za ł atwiania spraw spornych (§ 21 i § 26), odpowiedzialno ś ci organizatora promocji (§ 15 i § 16) i przetwarzania przez niego danych osobowych uczestników (§ 17 i § 19). Ponadto konsumenci uczestnicz ą cy w promocji nie byli informowani o przedmiotowych postanowieniach. W szczególno ś ci – mimo, ż e regulamin zawiera zapisy: zwalniaj ą cy Spó ł k ę z obowi ą zku jego dostarczana (§ 23) oraz informuj ą cy, ż e tre ść regulaminu jest dost ę pna w siedzibie, jednostkach handlowych Spó ł ki i na jej stronach internetowych (§ 22) – na konsumentów na ł o ż ono obowi ą zek przestrzegania regulaminu (§ 25). Oznacza to, ż e odbiorca otrzymuj ą c do podpisu umow ę promocyjn ą , nie mia ł mo ż liwo ś ci zapoznania si ę z wszystkimi jej postanowieniami. Spó ł ka, jako profesjonalista powinna rzetelnie traktowa ć swoje obowi ą zki wobec s ł abszej strony umowy – konsumenta. W tym celu niezb ę dne jest przedstawienie mu pe ł nego tekstu umowy (wraz z warunkami regulaminu), zapewnienie mo ż liwo ś ci zapoznania si ę i zrozumienia wszystkich jej postanowie ń . Stosowne obowi ą zki w rozwa ż anym zakresie zosta ł y wyra ź nie na ł o ż one na Spó ł k ę cytowanym ju ż wy ż ej przepisem art. 384 § 1 k.c. , który ma jednakowe zastosowanie zarówno w odniesieniu do wzorów umów (tu: promocyjnych), jak i regulaminów (tu: promocji). Obowi ą zki te potwierdza równie ż uzupe ł niaj ą cy jego tre ść art. 384 § 2 k.c. - zgodnie z którym „ w razie gdy pos ł ugiwanie si ę wzorcem jest w stosunkach danego rodzaju zwyczajowo przyj ę te, wi ąż e on tak ż e wtedy, gdy druga strona mog ł a si ę z ł atwo ś ci ą dowiedzie ć o jego tre ś ci. Nie dotyczy to jednak umów zawieranych z udzia ł em konsumentów, z wyj ą tkiem umów powszechnie zawieranych w drobnych, bie żą cych sprawach ż ycia codziennego” . Organowi antymonopolowemu znany jest z urz ę du fakt, i ż zwyczajem Spó ł ki - podobnie jak innych przedsi ę biorstw energetycznych - jest oferowanie odbiorcom adhezyjnej formy zawierania umów, prowadz ą cej do akceptowania przez tych ostatnich tre ś ci dor ę czonego im wzorca. Dotyczy to wszystkich umów Spó ł ki (innych przedsi ę biorstw energetycznych) zawieranych z konsumentami, a wi ę c: sprzeda ż y gazu (energii) i przy łą czenia do sieci. Sytuacja taka – co zosta ł o ju ż dowiedzione powy ż ej - ma miejsce równie ż w analizowanym stanie faktycznym sprawy, w odniesieniu do umów promocyjnych (faktycznie – umów promocyjnej sprzeda ż y gazu). W ocenie organu antymonopolowego nie ulega w ą tpliwo ś ci, ż e umowy promocyjnej sprzeda ż y gazu nie nale żą do umów zawieranych powszechnie w drobnych, bie żą cych sprawach ż ycia codziennego. Tym samym – jako ż e umowy te zawierane by ł y wy łą cznie z udzia ł em konsumentów - Spó ł k ę bezwzgl ę dnie obci ąż a ł obowi ą zek wynikaj ą cy z tre ś ci art. 384 § 1 w zw. z art. 384 § 2 k.c ., a wi ę c dor ę czenia wszystkich postanowie ń wzorca umowy przy jej zawarciu. Obowi ą zku tego nie dope ł ni ł a, z nast ę puj ą cych – ustalonych przez organ i wykazanych powy ż ej powodów: - cz ęść klauzul umownych znalaz ł a si ę jedynie w regulaminie promocji, w tym równie ż postanowienia istotne z punktu widzenia umowy (§§ 6 – 17, 19, 21 – 23, 25 i 26 regulaminu), - tre ść wzorców umów promocyjnych o regulaminie nie informowa ł a, jak równie ż - nie by ł on konsumentom, uczestnicz ą cym w promocji dor ę czany. 6 Dwie pierwsze okoliczno ś ci wynikaj ą wprost z b ę d ą cych w posiadaniu organu antymonopolowego dokumentów Spó ł ki, tj. regulaminu promocji oraz wzorców (formularzy) umów promocyjnych. Trzeciej z nich po ś wi ę ci ć nale ż y krótkie uzasadnienie, gdy ż Spó ł ka zaprzeczy ł a, jakoby nie dor ę cza ł a konsumentom regulaminu promocji. Dla potwierdzenia Spó ł ka przes ł a ł a pismo Zast ę pcy Dyrektora Generalnego ds. Handlowych z dnia 6 pa ź dziernika 2004 r. w sprawie obowi ą zku do łą czania regulaminu promocji do ka ż dej podpisanej umowy przy łą czeniowej. Organ antymonopolowy nie przyzna ł jednak przedmiotowemu pismu i wyja ś nieniom Spó ł ki w tym zakresie mocy dowodowej, z kilku powodów. Po pierwsze - co ju ż by ł o podniesione powy ż ej – do zupe ł nie odmiennych ustale ń prowadzi tre ść dokumentów opracowanych przez Spó ł k ę na u ż ytek promocji. Zgodnie bowiem z zapisem § 23 regulaminu Spó ł ka zastrzeg ł a - ż e „nie b ę dzie wysy ł a ł a Regulaminu na żą danie” , za ś w § 22 postanowi ł a - i ż „tre ść Regulaminu b ę dzie dost ę pna w siedzibie Organizatora (…), na stronach internetowych Organizatora, oraz w Jednostkach handlowych Organizatora na terenie dzia ł ania Organizatora, w okresie obowi ą zywania promocji” . Równie ż ż adne z postanowie ń wzorców umów promocyjnych nie odsy ł a, ani nawet nie informuje o istnieniu regulaminu, np. jako za łą cznika do nich. Po drugie, ww. pismo Dyrektora Generalnego Spó ł ki dotyczy wy łą cznie obowi ą zku do łą czania regulaminu promocji do umów przy łą czeniowych – stanowi ą cych jaki ś u ł amek umów zawieranych w ramach promocji, a nie umów promocyjnych. Po trzecie, pismo to zosta ł o skierowane do Dyrektorów 8 Oddzia ł ów Spó ł ki w dniu 6 pa ź dziernika 2004 r. (a wi ę c kilka dni po wszcz ę ciu przez Delegatur ę UOKiK w Lublinie post ę powania wyja ś niaj ą cego w tej sprawie). Promocja – jak wyja ś ni ł a Spó ł ka - trwa ł a w okresie od 15 wrze ś nia do 30 listopada 2004 r. i by ł a realizowana we wszystkich jednostkach handlowych Spó ł ki, co wymaga ł o dalszego rozes ł ania pisma i wdro ż enia jego zalece ń . A zatem ostatecznie up ł ywa ł a znaczna cz ęść 2,5 miesi ę cznego czasu trwania promocji - co oznacza, ż e pewna cz ęść jej uczestników regulaminu promocji nie otrzyma ł a. Wreszcie po czwarte, Spó ł ka przyzna ł a, ż e nie dysponuje ż adnym potwierdzeniem otrzymania regulaminu przez konsumentów, uczestnicz ą cych w promocji. Maj ą c powy ż sze na uwadze organ antymonopolowy uzna ł , ż e Spó ł ka nie dor ę cza ł a regulaminów promocji drugiej stronie umowy (konsumentom). Takie post ę powanie w obrocie z konsumentami stanowi naruszenie cytowanych przepisów art. 384 § 1 i 2 k.c. i uznane by ć musi za niezgodne z prawem. Stanowisko organu antymonopolowego znajduje umocowanie w utrwalonym ju ż orzecznictwie S ą du Antymonopolowego (obecnie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów). S ą d ten, oceniaj ą c analogiczny do niniejszego stan faktyczny sprawy – w uzasadnieniu wyroków z dnia 17 kwietnia 2002 r. (sygn.: XVII Ama 81/01) oraz z dnia 24 marca 2004 r. (sygn.: XVII Ama 29/03) - uzna ł , ż e stanowi on naruszenie zarówno przepisów art. 384 k.c ., jak i normy art. 8 ust. 1 ustawy o ochronie (...) . W ocenie S ą du, brak istotnych postanowie ń w umowie sprzeda ż y energii elektrycznej, które znajduj ą si ę w nie dor ę czonej konsumentowi taryfie - gdy chodzi o monopolist ę - stanowi przejaw nadu ż ycia pozycji dominuj ą cej na rynku i tym samym mie ś ci si ę w ogólnej definicji nienazwanych praktyk monopolistycznych, okre ś lonych w art. 8 ust. 1 ustawy o ochronie (...)” . W stanie faktycznym niniejszej sprawy - jak wynika z powo ł ywanych powy ż ej postanowie ń §§ 6 – 17, 19, 21 – 23, 25 i 26 regulaminu promocji - pe ł n ą wiedz ę w zakresie: podstawowych warunków przyst ą pienia i uczestnictwa w promocji, zasad korzystania 7 z upustów cenowych na urz ą dzenia gazowe, post ę powania reklamacyjnego i procedur za ł atwiania spraw spornych, odpowiedzialno ś ci organizatora promocji i przetwarzania przez niego danych osobowych uczestników oraz obowi ą zku przestrzegania regulaminu promocji - dostarcza ł konsumentowi wy łą cznie ten regulamin. Regulamin promocji - stosownie do cytowanych postanowie ń § 22 i § 23 - by ł dost ę pny w Spó ł ce i, jak dodatkowo ustalono w toku post ę powania antymonopolowego, generalnie rzecz bior ą c nie by ł dor ę czany konsumentom przy zawieraniu umów promocyjnych. Dodatkowo tre ść cytowanych zapisów § 20 i § 24 regulaminu promocji dowodzi, ż e zmiana postanowie ń regulaminu, m.in. w zakresie powy ż szych regulacji umownych, nie wymaga zmiany umowy - w formie przewidzianego w niej pisemnego aneksu (§ 8 lub § 9 wzorców umów promocyjnych) – zmiany dokonuj ą si ę bowiem w sposób automatyczny, a wi ę c bez konieczno ś ci dokonywania jakichkolwiek zawiadomie ń . Ostatecznie przyj ąć nale ż y, ż e postanowienia wzorców umów promocyjnych - kierowanych przez Spó ł k ę do konsumentów - znajduj ą si ę nie tylko w samych wzorcach, ale równie ż w regulaminie promocji, do którego tre ś ci umowy nie odsy ł aj ą . Regulamin promocji nie mo ż e by ć zatem – jak twierdzi Spó ł ka - traktowany jako co ś w rodzaju przewodnika po promocji, informuj ą cego o jej za ł o ż eniach i stosowanego wy łą cznie na etapie organizacji promocji, a wi ę c skierowanego wy łą cznie do osób zainteresowanych promocj ą i ulegaj ą cego dezaktualizacji po zawarciu umowy i skonkretyzowaniu uczestnika promocji. Regulamin ten wprost, samodzielnie i bezpo ś rednio precyzuje zobowi ą zania uczestnika promocji oraz odnosi si ę do etapu realizacji promocji i umów zawieranych w jej obr ę bie – o czym najdobitniej ś wiadczy tre ść jego § 25 „zobowi ą zuj ą ca Uczestnika Promocji do przestrzegania jej Regulaminu” . A zatem regulamin promocji jest wzorcem umowy - w rozumieniu cytowanego art. 384 § 1 i 2 k.c. - przynajmniej w takim zakresie, w jakim reguluje prawa i obowi ą zki stron umowy wykraczaj ą ce poza jej tre ść . Maj ą c na uwadze, ż e Spó ł ka przedk ł adaj ą c konsumentom do podpisania umowy promocyjne, które nie informowa ł y o prawach i obowi ą zkach stron wynikaj ą cych z regulaminu promocji, nie dor ę cza ł a tre ś ci regulaminu, a jego zmiana nie wymaga ł a zmiany postanowie ń umowy - organ antymonopolowy ostatecznie uzna ł , ż e Spó ł ka nadu ż y ł a pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku dostaw gazu ziemnego, naruszaj ą c przepis art. 8 ust. 1 ustawy o ochronie (...) . Odnosz ą c si ę do zarzutu stwarzania konsumentom, uczestnicz ą cym w promocji uci ąż liwych warunków dochodzenia ich praw, nale ż y wskaza ć na tre ść cytowanego postanowienia § 11 regulaminu promocji. Zgodnie z nim, Spó ł ka ograniczy ł a mo ż liwo ść zg ł aszania reklamacji zwi ą zanych z promocj ą wy łą cznie do formy pisemnej oraz ograniczy ł a termin ich sk ł adania do 31 grudnia 2004 r. Nale ż y podkre ś li ć , ż e – stosownie do wyja ś nie ń Spó ł ki – promocja obowi ą zywa ł a w okresie od 15 wrze ś nia do 30 listopada 2004 r. i nie zosta ł a przed ł u ż ona. Rozwi ą zanie takie prowadzi zatem do wniosku, i ż uczestnikom promocji, którzy skorzystali z niej w pierwszym dniu promocji (15 wrze ś nia 2004 r.) Spó ł ka przyzna ł a 3,5 miesi ę czny termin zg ł oszenia reklamacji, natomiast ka ż dy dzie ń zw ł oki potencjalnego uczestnika ten okres skraca ł . W najgorszej sytuacji znale ź li si ę konsumenci, którzy zawarli umow ę w ostatnim dniu promocji (30 listopada 2004 r.), bowiem dla nich termin sk ł adania reklamacji wynosi ł 1 miesi ą c. Problem nie polega jednak na tym, ż e Spó ł ka ustali ł a sztywny termin, 8 uprzywilejowuj ą c cz ęść uczestników promocji przyj ę t ą zasad ą „kto pierwszych do czasu, ten lepszy co do prawa”. Spó ł ka - wprowadzaj ą c do obrotu konsumenckiego postanowienie § 11 regulaminu promocji - naruszy ł a bowiem powszechnie obowi ą zuj ą ce przepisy konsumenckie, poprzez skrócenie terminów zg ł aszania reklamacji do okresu o rozpi ę to ś ci czasowej odpowiednio od 3,5 do 1 miesi ą ca. Co wi ę cej, na ł o ż enie na uczestnika promocji obowi ą zku pisemnej formy zg ł aszania reklamacji mo ż e prowadzi ć do dalszego ich skracania, zwi ą zanego z konieczno ś ci ą opracowania odpowiedniego pisma reklamacyjnego. Powracaj ą c do kwestii terminu nale ż y doda ć , ż e umowa promocyjna wyra ź nie normuje pewne skutki prawne roz ł o ż one w czasie, przekraczaj ą cym regulaminow ą dat ę – 31 grudnia 2004 r. Tak bowiem dla przyk ł adu, stosownie do zapisów § 6 i § 7 wzorców umów promocyjnych - „umowa zostaje zawarta na okres 24 miesi ę cy od daty uruchomienia kot ł a” (lub odpowiednio - „od daty podpisania umowy” ). A zatem sama Spó ł ka przewiduje, ż e realizacja promocji potrwa dwa lata, czyli jej ko ń cowa cz ęść b ę dzie si ę zawiera ł a w przedziale czasowym od 15 wrze ś nia do 30 listopada 2006 r. Rozpatruj ą c spraw ę pod k ą tem naruszenia art. 8 ust. 1 i ust. 2 pkt 7 ustawy o ochronie (...) , tj. stwarzania konsumentom uci ąż liwych warunków dochodzenia ich praw, stwierdzi ć nale ż y, i ż : Spó ł ka posiada na lokalnym rynku dostaw gazu ziemnego pozycj ę monopolistyczn ą (dominuj ą c ą , w rozumieniu art. 4 pkt 9 ustawy o ochronie (...) ) - o czym by ł a szczegó ł owo mowa w pocz ą tkowej cz ęś ci uzasadnienia stanu prawnego niniejszej decyzji. W tym stanie rzeczy kontrahenci Spó ł ki (konsumenci) nie maj ą ż adnego wyboru - mog ą wy łą cznie podpisa ć umow ę , która nie podlega ż adnym negocjacjom, lub jej nie zawiera ć . Kolejna przes ł anka - wynikaj ą ca z tre ś ci art. 8 ust. 2 pkt 7 ustawy o ochronie (...) - polega na stosowaniu przez dominanta w umowach konsumenckich uci ąż liwych, niekorzystnych dla konsumentów warunków (postanowie ń ). W sprawie b ę d ą cej przedmiotem rozpoznania, dzia ł anie to polega na utrudnianiu konsumentom skutecznego dochodzenia przys ł uguj ą cych im praw. Spó ł ka - poprzez ograniczenia zawarte w tre ś ci § 11 regulaminu promocji - wy łą cza bowiem wszelkie roszczenia reklamacyjne realizowane po 31 grudnia 2004 r. lub w inny sposób, ni ż za pomoc ą pisemnego zawiadomienia. Uci ąż liwo ść tych warunków opiera si ę przede wszystkim na tym, ż e statuuj ą one rozwi ą zania mniej korzystne ni ż wynikaj ą ce z ustawy. Rozstrzygaj ą ce znaczenie w zakresie kwestionowanego terminu ma - w pierwszej kolejno ś ci - przepis art. 568 § 1 kodeksu cywilnego , zgodnie z którym „uprawnienia z tytu ł u r ę kojmi za wady fizyczne wygasaj ą po up ł ywie roku, licz ą c od dnia kiedy rzecz zosta ł a kupuj ą cemu wydana” . Jak jednoznacznie postanowi ł ustawodawca, konsument winien mie ć przynajmniej roczny termin na z ł o ż enie reklamacji. Termin ten dotyczy z pewno ś ci ą wszystkich produktów sprzedawanych w ramach promocji przez partnerów handlowych Spó ł ki, a wi ę c np. kot ł ów i podgrzewaczy gazowych. Spó ł ka samodzielnie oferuje w ramach promocji wy łą cznie towary (w rozumieniu art. 4 pkt 6 ustawy o ochronie (...) , czyli: rzeczy, energi ę , us ł ugi i roboty budowlane), obj ę te jej przedmiotem dzia ł alno ś ci. Promocj ą Spó ł ka obj ęł a zatem us ł ugi: dostawy gazu, wykonania projektu gazowej instalacji wewn ę trznej, przegl ą du takiej instalacji oraz przy łą czenia do sieci gazowej. 9 Do dostawy gazu maj ą zastosowanie wprost przepisy art. 605 – art. 612 k.c. dotycz ą ce umowy dostawy (tak: S ą d Najwy ż szy w uchwale z dnia 6 sierpnia 1996 r., sygn. akt III CZP 86/96 , publ. w OSN 1996, Nr 12, poz. 54). Przepis art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. o szczególnych warunkach sprzeda ż y konsumenckiej oraz o zmianie kodeksu cywilnego (Dz. U. Nr 141, poz. 1176, z pó ź n. zm. – zwanej dalej „ustaw ą o sprzeda ż y konsumenckiej (…)” ) wy łą cza spod zakresu jej stosowania sprzeda ż gazu ziemnego za po ś rednictwem sieci. A zatem – stosownie do tre ś ci art. 612 k.c. - „do praw i obowi ą zków dostawcy i odbiorcy stosuje si ę odpowiednio przepisy o sprzeda ż y” , w tym cytowan ą powy ż ej norm ę art. 568 § 1 k.c. dotycz ą c ą terminów r ę kojmi za wady fizyczne towaru. Równie ż wi ę c i w tym przypadku, termin na z ł o ż enie reklamacji powinien wynosi ć co najmniej 1 rok. W przypadku realizacji us ł ug polegaj ą cych na opracowaniu projektu gazowej instalacji wewn ę trznej oraz wykonaniu przegl ą du takiej instalacji fundamentalne znaczenia maj ą przepisy umowy o dzie ł o, a wi ę c art. 627 – art. 646 k.c. Cechami charakterystycznymi tych us ł ug s ą bowiem: podejmowanie faktycznych (psychofizycznych, a nie prawnych) czynno ś ci w celu ich wykonania, konieczno ść osi ą gni ę cia przy ich pomocy pewnych konkretnych i sprawdzalnych rezultatów (jak to okre ś la si ę w doktrynie - osi ą gni ę cie zindywidualizowanego przedmiotu, zaspokajaj ą cego indywidualne potrzeby zamawiaj ą cego; tak: A. Brzozowski w „Kodeks cywilny. Tom II. Komentarz”, pr. zb. pod red. K. Pietrzykowskiego, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2003, s. 117), jednorazowo ść ś wiadczenia (brak powtarzalno ś ci), rezultaty niematerialne. Cechy te pozwalaj ą na okre ś lenie ustawowych regu ł realizacji i oceny prawnej przedmiotowych us ł ug, a jednocze ś nie odró ż nienie ich od us ł ug ś wiadczonych na podstawie umów: sprzeda ż y, zlecenia, dostawy, o ś wiadczenie us ł ug i o roboty budowlane. Na podstawie tych cech mo ż liwe jest równie ż - stosownie do tre ś ci art. 627 1 k.c. - wy łą czenie umów o dzie ł o, które maj ą za przedmiot opracowanie projektu gazowej instalacji wewn ę trznej oraz wykonanie przegl ą du takiej instalacji z zakresu stosowania „ustawy o sprzeda ż y konsumenckiej (…)” . Art. 627 1 k.c. stanowi bowiem, ż e przepisy tej ustawy stosuje si ę do - wykonanego przez przedsi ę biorc ę na zamówienie konsumenta - dzie ł a, b ę d ą cego rzecz ą ruchom ą . Reasumuj ą c, w odniesieniu do analizowanych us ł ug projektowych i przegl ą du instalacji zastosowanie znajdzie wi ę c równie ż przepis art. 638 k.c. , który z kolei w zakresie „r ę kojmi za wady dzie ł a” nakazuje stosowa ć „odpowiednio przepisy o r ę kojmi przy sprzeda ż y” . I w tej sytuacji - w ś lad za cytowan ą ju ż norm ą art. 568 § 1 k.c. - przys ł uguje przynajmniej roczny termin na z ł o ż enie reklamacji (tak: A. Brzozowski, j.w., s. 178 i 184). Je ż eli chodzi o ostatni ą kategori ę us ł ug - obj ę t ą przez Spó ł k ę wzorcem umowy promocyjnej o przy łą czenie do sieci gazowej – to rozstrzygaj ą ce znaczenie w analizowanym zakresie maj ą postanowienia § 1 ust. 4 – ust. 6 tego wzorca. Stosownie do ich tre ś ci, przy łą czenie w ramach promocji obejmuje wy łą cznie „monta ż urz ą dze ń stanowi ą cych wyposa ż enie punktu redukcyjno – pomiarowego: gazomierz (…) oraz reduktor (…)” . Oznacza to, ż e umowa ta spe ł nia cechy umowy o dzie ł o, a nie umowy o roboty budowlane (tak by ł oby w przypadku, gdyby zakres robót przy łą czeniowych by ł szerszy). Natomiast samo przy łą cze b ę dzie zawsze cz ęś ci ą sk ł adow ą nieruchomo ś ci (tu - budynku), a nie odr ę bn ą rzecz ą ruchom ą . Ta ostatnia uwaga ma znaczenie z punktu widzenia „ustawy o sprzeda ż y konsumenckiej (…)” , która m.in. zgodnie z jej art. 1 ust. 1 i – powo ł ywanym ju ż - art. 627 1 k.c. ma zastosowanie wy łą cznie do umów dotycz ą cych rzeczy ruchomych. A zatem i ten przypadek normuje art. 638 k.c. i uzupe ł niaj ą cy jego tre ść art. 568 § 1 k.c. , czyli do reklamacji wadliwo ś ci tak wykonanego przy łą cza stosuje si ę co najmniej termin roczny. Pomimo powy ż ej przedstawionych skutków prawnych zawarcia okre ś lonych typów umów, Spó ł ka przyj ęł a - w zakresie terminów - rozwi ą zania mniej korzystne 10 dla konsumentów, uczestnicz ą cych w promocji. W miejsce terminów rocznych lub ewentualnie d ł u ż szych, wprowadzono dla reklamacji zwi ą zanych z promocj ą okresy d ł u ż sze ni ż miesi ę czne, lecz nie przekraczaj ą ce 3,5 miesi ą ca. Zdaniem organu antymonopolowego, termin roczny stanowi pewne minimum ustawowe, granic ę któr ą - w stosunkach kontraktowych z najs ł abszymi uczestnikami obrotu prawnego: konsumentami - przekracza ć mo ż na wy łą cznie na ich korzy ść . Takie minimum ustalone w celu ochrony strony umowy (zw ł aszcza s ł abszej) jest norm ą bezwzgl ę dnie zobowi ą zuj ą c ą . Traktowane by ć musi, jako dobra i s ł uszna, a w ka ż dym razie racjonalna zasada, której z ł amanie stanowi uci ąż liwo ść w dochodzeniu praw konsumenckich. Negatywnie oceni ć nale ż y równie ż pozosta łą cz ęść kwestionowanego zapisu § 11 regulaminu promocji, w brzmieniu – „reklamacje zwi ą zane z Akcj ą promocyjn ą musz ą by ć sk ł adane w formie pisemnego powiadomienia Organizatora przez Uczestnika Promocji (…) na adres: Karpacka Spó ł ka Gazownictwa Spó ł ka z o.o. w Tarnowie, 33 – 100 Tarnów, ul. Wita Stwosza 7, Biuro Rozwoju Rynku i Marketingu” . Umowny nakaz zg ł aszania reklamacji zwi ą zanych z promocj ą w formie pisemnej nie narusza wprawdzie wprost przepisów ustawowych, stwarza jednak warunki bardziej od nich rygorystyczne, a przez to uci ąż liwe dla konsumentów. W odniesieniu do tego zagadnienia, przepisy kodeksu cywilnego dotycz ą ce umów sprzeda ż y i dostawy oraz umowy o dzie ł o wprowadzaj ą odpowiednio poj ę cia „zawiadomienia” , „ żą dania” i „wezwania” - nie uzale ż niaj ą c jednak ich skutecznego z ł o ż enia od konieczno ś ci zachowania formy pisemnej. Regulacje, o których mowa znajduj ą si ę w szczególno ś ci w: art. art. 560, 561 i 563 k.c. , art. 611 k.c. , art. art. 636 i 637 k.c. Fundamentalne znaczenie maj ą przy tym przepisy art. 563 k.c. , gdy ż zawieraj ą unormowania odnosz ą ce si ę bezpo ś rednio i w sposób najbardziej konkretny do analizowanego zagadnienia. I tak, zgodnie z art. 563 § 1 k.c. – kupuj ą cy (zamawiaj ą cy) traci uprawnienia z tytu ł u r ę kojmi za wady fizyczne rzeczy, je ż eli w terminie nie zawiadomi sprzedawcy (przyjmuj ą cego zamówienie) o wadzie. Natomiast w my ś l art. 563 § 3 k.c. – „do zachowania terminów zawiadomienia o wadach rzeczy sprzedanej wystarczy wys ł anie przed up ł ywem tych terminów listu poleconego” . Interpretuj ą c ten ostatni przepis S ą d Najwy ż szy w sentencji wyroku z dnia 26 sierpnia 1982 r. (sygn. akt: III CRN 135/82, elektroniczna baza aktów prawnych Lex Polonica Prima, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis) stwierdzi ł : „z tre ś ci art. 563 § 3 k.c. nie wynika obowi ą zek zawiadomienia sprzedawcy listem poleconym, ani te ż wy łą czenie dopuszczalno ś ci zawiadomienia w inny sposób, np. ustnie. Cytowany przepis oznacza jedynie to, ż e termin przewidziany do dokonania zawiadomienia jest zachowany tak ż e wtedy, gdy zawiadomienie dojdzie do sprzedawcy po terminie, ale list polecony b ę dzie nadany przed jego up ł ywem. Natomiast w razie zawiadomienia dokonanego w inny sposób, powinno ono doj ść do wiadomo ś ci sprzedawcy (art. 61 k.c.) przed up ł ywem terminu” . Podobnie problem sk ł adania reklamacji regulowa ł § 18 ust. 1 rozporz ą dzenia Rady Ministrów z dnia 30 maja 1995 r. w sprawie szczegó ł owych warunków zawierania i wykonywania umów sprzeda ż y rzeczy ruchomych z udzia ł em konsumentów (Dz. U. Nr 63, poz. 328), zgodnie z którym „reklamacja wad towaru mo ż e by ć zg ł oszona na pi ś mie albo ustnie” . Norma ta, cho ć o historycznym ju ż znaczeniu, mo ż e pe ł ni ć rol ę interpretacyjn ą przy wyk ł adni ww. przepisów kodeksu cywilnego . Ż adne bowiem z uregulowa ń kodeksu cywilnego , jak równie ż „ustawy o sprzeda ż y konsumenckiej (…)” , odpowiednich norm w zakresie formy zg ł aszania reklamacji nie wprowadza – co jest szczególnie istotnie przy umowach konsumenckich. Tak np. art. 8 i 9 „ustawy o sprzeda ż y konsumenckiej (…)” wprowadzaj ą poj ę cia „ żą dania” oraz „zawiadomienia” , bez okre ś lenia w jakich formach maj ą by ć zg ł aszane. 11 Na koniec nale ż y doda ć , ż e stworzenie obowi ą zku opracowywania przez konsumenta pisma reklamacyjnego w celu zawiadomienia Spó ł ki o stwierdzonych nieprawid ł owo ś ciach lub wadach jest niezgodne z dobr ą praktyk ą handlow ą lub ogólnie przyj ę tymi w tym zakresie zwyczajami. Powszechnie stosowane w obrocie konsumenckim – nawet z udzia ł em ma ł ych, s ł abych ekonomicznie i organizacyjnie przedsi ę biorców - s ą przecie ż protoko ł y reklamacyjne lub równoznaczne z nimi druki, formularze, wype ł niane przez konsumenta albo pracowników przedsi ę biorcy na miejscu, ad hoc, w jego siedzibie (jednostkach handlowych). Wreszcie – co ju ż zosta ł o zasygnalizowane powy ż ej - na ł o ż ony § 11 regulaminu obowi ą zek opracowania przez uczestnika promocji pisemnego powiadomienia móg ł by, jako wymagaj ą cy okre ś lonego nak ł adu pracy, dodatkowo zaw ę zi ć - i tak ju ż krótkie – terminy sk ł adania reklamacji. Maj ą c powy ż sze na uwadze stwierdzi ć nale ż y, ż e stworzenie przez Spó ł k ę obowi ą zku zachowania pisemnej formy sk ł adania reklamacji zwi ą zanych z promocj ą jest warunkiem uci ąż liwym. Podsumowuj ą c, organ antymonopolowy pragnie zwróci ć uwag ę na tre ść art. 558 § 1 k.c. , stosownie do którego: „strony mog ą odpowiedzialno ść z tytu ł u r ę kojmi rozszerzy ć , ograniczy ć lub wy łą czy ć . Jednak ż e w umowach z udzia ł em konsumentów ograniczenie lub wy łą czenie odpowiedzialno ś ci z tytu ł u r ę kojmi jest dopuszczalne tylko w wypadkach okre ś lonych w przepisach szczególnych ” . Skoro - co dowiedziono powy ż ej - w odniesieniu do terminów i formy zg ł aszania reklamacji takich przepisów szczególnych nie ma, organ antymonopolowy uzna ł , ż e ograniczenia w tym zakresie zosta ł y przez Spó ł k ę narzucone, co wype ł nia ostatni ą z przes ł anek art. 8 ust. 2 pkt 7 ustawy o ochronie (...) . Maj ą c na wzgl ę dzie przytoczone wy ż ej uwagi oraz argumenty faktyczne i prawne, organ antymonopolowy uzna ł , ż e - wprowadzaj ą c do obrotu prawnego wzorce umowne, nie podlegaj ą ce jakiejkolwiek mo ż liwo ś ci negocjacji lub kszta ł towania wewn ę trznego stosunku zobowi ą zaniowego w drodze konsensusu mi ę dzy stronami umowy, w sytuacji, gdy zawiera ł y one uci ąż liwe warunki, narzucone przez jedynego dostawc ę gazu ziemnego na rynku – Spó ł ka dopu ś ci ł a si ę praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę , o których mowa w art. 8 ust. 1 oraz art. 8 ust. 1 i ust. 2 pkt 7 ustawy o ochronie (...) i orzek ł , jak w pkt I sentencji . Z uwagi na okoliczno ść , ż e w toku post ę powania antymonopolowego – jeszcze przed wydaniem niniejszej decyzji – Spó ł ka zmieni ł a tre ść kwestionowanych postanowie ń i zmiany te wprowadzi ł a w ż ycie, organ antymonopolowy uzna ł , i ż zastosowanie w tym wypadku znajduje przepis art. 10 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie (...) , w ś wietle którego je ż eli zachowania rynkowe przedsi ę biorcy przesta ł y narusza ć zakazy okre ś lone w art. 5 lub art. 8, Prezes Urz ę du wydaje decyzj ę o uznaniu praktyki za ograniczaj ą c ą konkurencj ę i stwierdzaj ą c ą zaniechanie jej stosowania. Organ antymonopolowy uwzgl ę dni ł , i ż Spó ł ka ju ż w pierwszym pi ś mie z dnia 30 grudnia 2004 r. – b ę d ą cym odpowiedzi ą na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania antymonopolowego w niniejszej sprawie – zg ł osi ł a ch ęć i gotowo ść zmiany kwestionowanych postanowie ń regulaminu promocji. Natomiast w kolejnych pismach z dnia 24 stycznia i 14 lutego 2005 r. Spó ł ka poinformowa ł a, ż e nast ę puj ą ce postanowienia regulaminu promocji otrzymuj ą nowe brzmienie: 12 1) § 11 – „reklamacje zwi ą zane z Akcj ą promocyjn ą mog ą by ć sk ł adane przez Uczestnika Promocji na adres: Karpacka Spó ł ka Gazownictwa Spó ł ka z o.o. w Tarnowie, 33 – 100 Tarnów, ul. Wita Stwosza 7, Biuro Rozwoju Rynku i Marketingu” , 2) § 23 – „Organizator nie b ę dzie wysy ł a ł Regulaminu na żą danie, natomiast b ę dzie za łą cza ł kopie regulaminu do ka ż dej zawartej umowy promocyjnej” , 5) § 24 – „Organizator zastrzega sobie prawo do zmiany postanowie ń niniejszego Regulaminu, o ile nie wp ł ynie to na pogorszenie warunków uczestnictwa w Akcji promocyjnej, o czym niezw ł ocznie poinformuje Uczestników Promocji ” , W ocenie organu antymonopolowego - wprowadzaj ą c powy ż sze zmiany w regulaminie promocji - Spó ł ka dostosowa ł a jego tre ść do bezwzgl ę dnie obowi ą zuj ą cych przepisów, utrwalonych dobrych praktyk i zwyczajów handlowych oraz orzecznictwa s ą dowego. Cz ęść tych postanowie ń nie uleg ł a wprawdzie modyfikacjom (tak: § 20, § 22, § 25) oraz wskazuj ą one nadal na regulamin, jako akt uzupe ł niaj ą cy tre ść wzorców umów promocyjnych, niemniej jednak odes ł anie do regulaminu promocji odbywa si ę z jednoczesnym dor ę czeniem jego pe ł nego tekstu oraz zobowi ą zaniem Spó ł ki do przekazywania w przysz ł o ś ci uczestnikom promocji wszelkich jego zmian. W ten sposób konsument jest informowany na bie żą co o wszystkich jego prawach i obowi ą zkach, jako strony umowy. Jednocze ś nie w takich okoliczno ś ciach, za zgodne z prawem nale ż y uzna ć pozosta ł e zapisy regulaminu promocji: § 20 – dotycz ą cy mo ż liwo ś ci przed ł u ż enia promocji w czasie i zwi ą zanej z tym zmiany regulaminu, § 22 – informuj ą cy, w jakich miejscach dodatkowo jest dost ę pna tre ść regulaminu, § 25 – nakazuj ą cy przestrzeganie regulaminu. Maj ą one bowiem wy łą cznie charakter informacyjny, wobec wyposa ż enia konsumenta w tre ść regulaminu. Równie ż wprowadzone zmiany § 11 regulaminu promocji nale ż ycie zabezpieczaj ą interesy konsumentów, nie nak ł adaj ą ju ż bowiem na nich uci ąż liwych i ograniczaj ą cych obowi ą zków. Konsument otrzymuje zgodny z prawem regulamin oraz odpowiedni ą umow ę promocyjn ą , która - jak wynika z ich tre ś ci (postanowienia § 9 albo § 10) i co podkre ś la ł a Spó ł ka – odsy ł a w zakresie spraw w niej nie uregulowanych do przepisów kodeksu cywilnego . Powy ż sze, zmodyfikowane postanowienia, zosta ł y uwzgl ę dnione przez Spó ł k ę w: - nowym, zmienionym regulaminie promocji oraz - „pi ś mie wyja ś niaj ą cym” - szczegó ł owo informuj ą cym o zmianach. Spó ł ka dor ę czy ł a zmieniony regulamin i „pismo wyja ś niaj ą ce” wszystkim 1.417 konsumentom, uczestnicz ą cym w promocji - do dnia 14 lutego 2005 r., tj. do dnia opracowania, a nast ę pnie przes ł ania organowi antymonopolowemu ostatnich wyja ś nie ń w ramach niniejszego post ę powania. Na dowód, i ż zmiany zosta ł y faktycznie wprowadzone w ż ycie przed dniem zako ń czenia post ę powania antymonopolowego, Spó ł ka przed ł o ż y ł a: - kopi ę uchwa ł y Nr 13/2005 Zarz ą du Karpackiej Spó ł ki Gazownictwa Sp. z o.o. w Tarnowie z dnia 1 lutego 2005 r. w sprawie przyj ę cia tekstu jednolitego Regulaminu Akcji Promocyjnej „Czas na zmian ę ”, 13 - kopi ę zarz ą dzenia Nr 3/2005 Prezesa Zarz ą du – Dyrektora Generalnego Karpackiej Spó ł ki Gazownictwa Sp. z o.o. w Tarnowie (znak: KSG/DS/3/05) z dnia 1 lutego 2005 r. dotycz ą c ą wprowadzenia do stosowania Regulaminu Akcji Promocyjnej „Czas na zmian ę ”. Regulamin promocji, o tre ś ci przes ł anej przez Spó ł k ę w ramach niniejszego post ę powania organowi antymonopolowemu, stanowi ł za łą cznik do ww. uchwa ł y i zarz ą dzenia; - kopi ę pisma Zast ę pcy Dyrektora Generalnego ds. Handlowych KSG Sp. z o.o. w Tarnowie (znak: HM-06/007/05) z dnia 1 lutego 2005 r. – skierowanego do wszystkich Dyrektorów Oddzia ł ów, z poleceniem dostarczenia do dnia 9 lutego 2005 r., wszystkim uczestnikom promocji zmienionego regulaminu promocji i „pisma wyja ś niaj ą cego” te zmiany, Regulamin promocji i „pisma wyja ś niaj ą ce” (w dwóch wersjach: dostarczanej za po ś rednictwem pracownika Spó ł ki oraz przesy ł anej poczt ą ) o tre ś ci j.w., stanowi ł y za łą czniki do pisma Zast ę pcy Dyrektora Generalnego ds. Handlowych Spó ł ki; - kopie 18 regulaminów promocji - dostarczanych za po ś rednictwem pracownika Spó ł ki, których odbiór zosta ł potwierdzony przez konsumentów, uczestnicz ą cych w promocji, - informacj ę , ż e do dnia 14 lutego 2005 r. Spó ł ka dor ę czy ł a osobi ś cie lub wys ł a ł a za po ś rednictwem poczty wszystkim 1.417 uczestnikom promocji jej zmieniony regulamin – zawart ą w pi ś mie Spó ł ki z dnia 14 lutego 2005 r. Uwzgl ę dniaj ą c powy ż sze organ antymonopolowy uzna ł , i ż Spó ł ka - ostatecznie w dniu 14 lutego 2005 r.- zaniecha ł a stosowania stwierdzonych praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę i orzek ł , jak w pkt II sentencji . Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie (...) w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje stronie odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatura w Krakowie (31 – 011 Kraków, Plac Szczepa ń ski 5). Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury w Krakowie Barbara du Vall Otrzymuje: 1. Karpacka Spó ł ka Gazownictwa Sp. z o.o. ul. Wita Stwosza 7 33 – 100 Tarnów, 2. RKR – a/a. 14