RKR-27/2013

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA W KRAKOWIE RKR-61-24/13/BR- 13 /13 Kraków, dn. 30 sierpnia 2013 r. DECYZJA Nr RKR - 27 /2013 Stosownie do art. 33 ust. 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz.331 ze zm.) oraz § 2 pkt 4 i § 5 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie określenia właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. nr 107 poz. 887) działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – po przeprowadzeniu postępowania pod zarzutem stosowania przez Miejski Zakład Komunalny Nisko sp. z o.o. z siedzibą w Nisku praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów I. Na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( j.t. Dz.U. z 2013 r. poz.267) w związku z art. 83 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r., Nr 50, poz. 331 ze zm.) umarza się postępowanie wszczęte pod zarzutem stosowania przez przedsiębiorcę Miejski Zakład Komunalny Nisko sp. z o.o. z siedzibą w Nisku praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, polegających na stosowaniu we wzorcach umów o świadczenie usług dostawy wody i odprowadzania ścieków postanowienia o treści: Usługodawca będzie pobierał opłatę za dostawę wody od Usługobiorcy na podstawie wystawionych faktur przelewem na konto bankowe w terminie 14 dni od dnia wystawienia faktury , które określa uprawnienia odbiorcy usług niezgodnie z § 17 ust. 1 rozporządzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie określania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków (Dz. U. Nr 127, poz. 886), co stanowi naruszenie art. 24 ust. 1 i ust. 2 ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . II. Na podstawie art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 roku o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) 1. po uprawdopodobnieniu w toku postępowania przeprowadzonego pod zarzutem stosowania przez przedsiębiorcę Miejski Zakład Komunalny Nisko sp. z o.o. z siedzibą w Nisku praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów polegających na stosowaniu we wzorcach umów o świadczenie usług dostawy wody i odprowadzania ścieków postanowień o treści: Umowa może być rozwiązana przez każdą ze stron z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia, przy czym naruszenie przez Usługobiorcę poniższych postanowień uprawnia Usługodawcę do rozwiązania umowy bez okresu wypowiedzenia: 2 a) Usługobiorca zobowiązuje się do trwałego rozdzielenia urządzeń wodociągowych będących w zakresie utrzymania i eksploatacji Usługodawcy od instalacji wodociągowej będącej własnością usługobiorcy, b) Usługobiorca zobowiązuje się do umożliwienia uprawnionym pracownikom Przedsiębiorstwa swobodnego dostępu do wodomierzy przy wszystkich punktach czerpalnych znajdujących się w lokalu celem ich sprawdzenia, oplombowania i dokonania odczytów w uzgodnionych terminach, c) Usługobiorca zobowiązany jest do natychmiastowego powiadomienia Usługodawcy o stwierdzeniu zerwania plomb wodomierza, jego osłon, uszkodzenia wodomierza, jego przemieszczeniu i zaborze. W przypadku zaboru wodomierza lub wykazania, że w/w uszkodzenia zawinione zostały przez Usługobiorcę ilość pobranej wody ustala się odpowiednio do ilości, która mogła przepłynąć pełnym przekrojem rury przyłącza wodociągowego w okresie od ostatniego odczytu, d) W sprawach nieuregulowanych umową stosuje się przepisy ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, ustawy „Prawo Wodne” wraz z przepisami wykonawczymi oraz Kodeksu Cywilnego, e) Usługodawca ma prawo kontroli instalacji wodociągowej i kanalizacyjnej Usługobiorcy. Przedstawiciele Usługodawcy są uprawnieni do wstępu do wszystkich pomieszczeń i miejsc wyposażonych w instalacje wodociągowe i kanalizacyjne, lub opóźnienie z zapłatą za wodę za pełne dwa okresy obrachunkowe , które uprawniają Miejski Zakład Komunalny Nisko sp. z o.o. z siedzibą w Nisku do wstrzymania świadczenia usług na rzecz odbiorcy w innych przypadkach, niż określone w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858, z późn. zm.) że naruszają zakaz, o którym mowa w art. 24 ust. 1 i ust. 2 powołanej na wstępie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. 2. po zobowiązaniu się przez Miejski Zakład Komunalny Nisko sp. z o.o. z siedzibą w Nisku do podjęcia działań zmierzających do zapobieżenia powyższym naruszeniom poprzez: a) zaprzestanie stosowania we wzorcach umów o świadczenie usług dostawy wody i odprowadzania ścieków postanowień wskazanych w pkt II.1 niniejszej decyzji i zastąpienie ich jednolitymi dla wszystkich konsumentów postanowieniami o treści: § 10 1. Umowa zostaje zawarta na czas nieokreślony. 2. Usługobiorca może rozwiązać umowę z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia. § 11 Usługodawca może odciąć dostawę wody lub zamknąć przyłącze kanalizacyjne, jeżeli: 1 przyłącze wodociągowe lub przyłącze kanalizacyjne wykonano niezgodnie z przepisami prawa; 2) Usługobiorca nie uiścił należności za pełne dwa okresy obrachunkowe, następujące po dniu otrzymania upomnienia w sprawie uregulowania zaległej opłaty; 3) jakość wprowadzanych ścieków nie spełnia wymogów określonych w przepisach prawa lub stwierdzono celowe uszkodzenie albo pominięcie urządzenia pomiarowego; 3 4) został stwierdzony nielegalny pobór wody lub nielegalne odprowadzanie ścieków, to jest bez zawarcia umowy, jak również przy celowo uszkodzonych albo pominiętych wodomierzach lub urządzeniach pomiarowych b) przedłożenie wszystkim konsumentom, z którymi umowy nadal obowiązują aneksów do tych umów, uwzględniających wprowadzone we wzorcach umów zmiany, nakłada się na Miejski Zakład Komunalny Nisko sp. z o.o. z siedzibą w Nisku obowiązek wykonania tego zobowiązania. III. Na podstawie art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331, ze zm.), - działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - ustala się termin wykonania zobowiązania, o którym mowa w pkt II.2 sentencji niniejszej decyzji , jako 3 miesiące od daty uprawomocnienia się decyzji. IV. Na podstawie art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331, ze zm.), - w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - nakłada się na Miejski Zakład Komunalny Nisko sp. z o.o. z siedzibą w Nisku obowiązek złożenia w terminie do dnia 31 grudnia 2013r. informacji o stopniu realizacji przyjętego zobowiązania nałożonego w punkcie II.2 sentencji niniejszej decyzji, przy czym sprawozdanie powinno zawierać: 1. informacje dotyczących ilości umów o: - dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków, - odprowadzanie ścieków, - dostarczanie wody zawartych w oparciu o kwestionowane wzorce z odbiorcami będącymi konsumentami; 2. informacje dotyczącą ilości konsumentów, którym doręczono aneksy do umów o : - dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków, - odprowadzanie ścieków, - dostarczanie wody uwzględniające wprowadzone we wzorcach umowy zmiany wraz z kopiami 5 przykładowych aneksów skierowanych do konsumentów; 3. kopie 5 przykładowych umów o: - dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków, - odprowadzanie ścieków, - dostarczanie wody zawartych z konsumentami w okresie od daty uprawomocnienia się niniejszej decyzji do dnia sporządzenia sprawozdania. 4 UZASADNIENIE Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Krakowie (zwany dalej: „Prezesem UOKIK”), przeprowadził postępowanie wyjaśniające w sprawie sposobu funkcjonowania systemu zbiorowego zaopatrzenia w wodę na terenie Gminy i Miasta Nisko, w szczególności w celu wstępnego ustalenia, czy w sprawie nie nastąpiło naruszenie przepisów ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331, ze zm.) – zwanej dalej ustawą o ochronie konkurencji i konsumentów . Uwzględniając ustalenia poczynione w toku postępowania wyjaśniającego, postanowieniem nr RKR-153/2013 z dnia 3 czerwca 2013r., Prezes UOKiK wszczął postępowanie w sprawie podejrzenia stosowania przez Miejski Zakład Komunalny Nisko sp. z o.o. z siedzibą w Nisku (zwana dalej MZK) praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, polegających na stosowaniu we wzorcach umów o świadczenie usług dostawy wody i odprowadzania ścieków postanowień o treści: 1. Usługodawca będzie pobierał opłatę za dostawę wody od Usługobiorcy na podstawie wystawionych faktur przelewem na konto bankowe w terminie 14 dni od dnia wystawienia faktury, które określa uprawnienia odbiorcy usług niezgodnie z § 17 ust. 1 rozporządzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie określania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków (Dz. U. Nr 127, poz. 886), co może stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów; 2. Umowa może być rozwiązana przez każdą ze stron z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia, przy czym naruszenie przez Usługobiorcę poniższych postanowień uprawnia Usługodawcę do rozwiązania umowy bez okresu wypowiedzenia: a) Usługobiorca zobowiązuje się do trwałego rozdzielenia urządzeń wodociągowych będących w zakresie utrzymania i eksploatacji Usługodawcy od instalacji wodociągowej będącej własnością usługobiorcy, b) Usługobiorca zobowiązuje się do umożliwienia uprawnionym pracownikom Przedsiębiorstwa swobodnego dostępu do wodomierzy przy wszystkich punktach czerpalnych znajdujących się w lokalu celem ich sprawdzenia, oplombowania i dokonania odczytów w uzgodnionych terminach, c) Usługobiorca zobowiązany jest do natychmiastowego powiadomienia Usługodawcy o stwierdzeniu zerwania plomb wodomierza, jego osłon, uszkodzenia wodomierza, jego przemieszczeniu i zaborze. W przypadku zaboru wodomierza lub wykazania, że w/w uszkodzenia zawinione zostały przez Usługobiorcę ilość pobranej wody ustala się odpowiednio do ilości, która mogła przepłynąć pełnym przekrojem rury przyłącza wodociągowego w okresie od ostatniego odczytu, d) W sprawach nieuregulowanych umową stosuje się przepisy ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, ustawy „Prawo Wodne” wraz z przepisami wykonawczymi oraz Kodeksu Cywilnego, e) Usługodawca ma prawo kontroli instalacji wodociągowej i kanalizacyjnej Usługobiorcy. Przedstawiciele Usługodawcy są uprawnieni do wstępu do wszystkich pomieszczeń i miejsc wyposażonych w instalacje wodociągowe i kanalizacyjne, lub opóźnienie z zapłatą za wodę za pełne dwa okresy obrachunkowe , 5 które uprawnia Miejski Zakład Komunalny Nisko sp. z o.o. z siedzibą w Nisku do wstrzymania świadczenia usług na rzecz odbiorcy w innych przypadkach, niż określone w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858, z późn. zm.) - co może stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . Postanowieniem nr RKR-154/2013 Prezes UOKiK zaliczył w poczet dowodów w niniejszym postepowaniu informacje i dokumenty uzyskane w postepowaniu wyjaśniającym prowadzonym pod sygnaturą RKR-400-24/12/LP. MZK ustosunkowując się do zarzutów postawionych w postanowieniu o wszczęciu postępowania w sprawie podejrzenia stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów (pismo z dnia 19.06.2013 znak: L.Dz. MZK/396/2013) stwierdziła, iż we wzorcach umów o świadczenie usług zaopatrzenia w wodę i odprowadzania ścieków stosowanych od roku 2007 stosuje zapis „ Usługodawca będzie pobierał opłatę za dostawę wody od Usługobiorcy na podstawie wystawionych faktur przelewem na konto bankowe w terminie 14 dni od dnia wysłania faktury”. W przypadku drugiego zarzutu MZK uznała jego słuszność i poinformowała, iż jest w trakcie opracowywania nowych wzorców umów, które nie będą zawierały kwestionowanych przez Prezesa UOKiK postanowień. Równocześnie MZK wystąpiła o wydanie decyzji, o której mowa w art. 28 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W dniu 19 lipca 2013 r. (pismo znak: L.dz.MZK/468/2013) MZK przedłożyła wzorce umów, które następnie jeszcze zmodyfikowała w dniu 2 sierpnia 2013 r. (pismo znak: L.dz.MZK/515/2013). Przedłożone nowe wzorce umów nie zawierały postanowień kwestionowanych przez Prezesa UOKiK. Zaproponowane przez przedsiębiorcę zmiany to: § 10 3. Umowa zostaje zawarta na czas nieokreślony. 4. Usługobiorca może rozwiązać umowę z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia. § 11 Usługodawca może odciąć dostawę wody lub zamknąć przyłącze kanalizacyjne, jeżeli: 1) przyłącze wodociągowe lub przyłącze kanalizacyjne wykonano niezgodnie z przepisami prawa; 2) Usługobiorca nie uiścił należności za pełne dwa okresy obrachunkowe, następujące po dniu otrzymania upomnienia w sprawie uregulowania zaległej opłaty; 3) jakość wprowadzanych ścieków nie spełnia wymogów określonych w przepisach prawa lub stwierdzono celowe uszkodzenie albo pominięcie urządzenia pomiarowego; 4) został stwierdzony nielegalny pobór wody lub nielegalne odprowadzanie ścieków, to jest bez zawarcia umowy, jak również przy celowo uszkodzonych albo pominiętych wodomierzach lub urządzeniach pomiarowych MZK zobowiązała się do zmiany zakwestionowanych postanowień we wzorcach umów i podpisywanie umów według nowego wzorca z nowymi odbiorcami począwszy od daty uprawomocnienia się przedmiotowej decyzji. Odbiorcom, z którymi podpisane były umowy zawierające kwestionowane postanowienie przedłożone zostaną do podpisania w terminie 3 miesięcy od daty uprawomocnienia się decyzji aneksy uwzględniające zmiany wprowadzone we wzorcach umów. 6 Prezes UOKiK ustalił, co następuje: Na terenie Miasta i Gminy Nisko działalność w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków prowadzi MZK zarejestrowana w Krajowym Rejestrze Sądowym – Rejestrze Przedsiębiorców pod numerem KRS:0000109399. MZK podpisuje z kontrahentami następujące typy umów: o dostarczanie wody, o dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków, o odprowadzanie ścieków. We wzorcu umowy o dostarczanie wody znalazły się między innymi następujące postanowienia: 8 ust. 1 Usługodawca będzie pobierał opłatę za dostawę wody od Usługobiorcy na podstawie wystawionych faktur przelewem na konto bankowe (…) w terminie 14 dni od dnia wystawienia faktury. § 12 ust. 2 Umowa może być rozwiązana przez każdą ze stron z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia, przy czym naruszenie przez Usługobiorcę postanowień § 5 ust. 1 i 9, § 6 ust. 4, § 11 lub opóźnienie z zapłatą za wodę za pełne dwa okresy obrachunkowe uprawnia Usługodawcę do rozwiązania umowy bez okresu wypowiedzenia. Powołane postanowienia umowne, których naruszenie powoduje rozwiązanie umowy bez okresu wypowiedzenia to: § 5 ust. 1 Usługobiorca zobowiązuje się do trwałego rozdzielenia urządzeń wodociągowych będących w zakresie utrzymania i eksploatacji Usługodawcy od instalacji wodociągowej będącej własnością usługobiorcy, § 5 ust. 9, Usługobiorca zobowiązuje się do umożliwienia uprawnionym pracownikom Przedsiębiorstwa swobodnego dostępu do wodomierzy przy wszystkich punktach czerpalnych znajdujących się w lokalu celem ich sprawdzenia, oplombowania i dokonania odczytów w uzgodnionych terminach § 6 ust. 4, Usługobiorca zobowiązany jest do natychmiastowego powiadomienia Usługodawcy o stwierdzeniu zerwania plomb wodomierza, jego osłon, uszkodzenia wodomierza, jego przemieszczeniu i zaborze. W przypadku zaboru wodomierza lub wykazania, że w/w uszkodzenia zawinione zostały przez Usługobiorcę ilość pobranej wody ustala się odpowiednio do ilości, która mogła przepłynąć pełnym przekrojem rury przyłącza wodociągowego w okresie od ostatniego odczytu. § 11 W sprawach nieuregulowanych umową stosuje się przepisy ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, ustawy „Prawo Wodne” wraz z przepisami wykonawczymi oraz Kodeksu Cywilnego. We wzorcu umowy o dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków znalazły się między innymi następujące postanowienia: § 9 ust. 1 7 Usługodawca będzie pobierał opłatę za dostawę wody i odprowadzanie ścieków od Usługobiorcy na podstawie wystawionych faktur przelewem na konto bankowe (…) w terminie 14 dni od dnia wystawienia faktury. § 12 ust. 2 Umowa może być rozwiązana przez każdą ze stron z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia, przy czym naruszenie przez Usługobiorcę postanowień § 6 ust. 1 i 9, § 7ust. 4, § 11 lub opóźnienie z zapłatą za wodę za pełne dwa okresy obrachunkowe uprawnia Usługodawcę do rozwiązania umowy bez okresu wypowiedzenia. Powołane postanowienia umowne naruszenie, których powoduje rozwiązanie umowy bez okresu wypowiedzenia to: § 6 ust. 1 Usługobiorca zobowiązuje się do trwałego rozdzielenia urządzeń wodociągowych będących w zakresie utrzymania i eksploatacji Usługodawcy od instalacji wodociągowej będącej własnością Usługobiorcy, § 6 ust. 9, Usługobiorca zobowiązuje się do umożliwienia uprawnionym pracownikom Przedsiębiorstwa swobodnego dostępu do wodomierzy przy wszystkich punktach czerpalnych znajdujących się w lokalu celem ich sprawdzenia, oplombowania i dokonania odczytów w uzgodnionych terminach § 7 ust. 4, Usługobiorca zobowiązany jest do natychmiastowego powiadomienia Usługodawcy o stwierdzeniu zerwania plomb wodomierza, jego osłon, uszkodzenia wodomierza, jego przemieszczeniu i zaborze. W przypadku zaboru wodomierza lub wykazania, że w/w uszkodzenia zawinione zostały przez Usługobiorcę ilość pobranej wody ustala się odpowiednio do ilości, która mogła przepłynąć pełnym przekrojem rury przyłącza wodociągowego w okresie od ostatniego odczytu. § 11 Usługodawca ma prawo kontroli instalacji wodociągowej i kanalizacyjnej Usługobiorcy. Przedstawiciele Usługodawcy są uprawnieni do wstępu do wszystkich pomieszczeń i miejsc wyposażonych w instalacje wodociągowe i kanalizacyjne We wzorcu umowy o odprowadzanie znalazły się między innymi następujące postanowienia: § 8 ust. 1 Usługodawca będzie pobierał opłatę za odprowadzanie ścieków od Usługobiorcy na podstawie wystawionych faktur przelewem na konto bankowe (…) w terminie 14 dni od dnia wystawienia faktury. § 9 ust. 2 Umowa może być rozwiązana przez każdą ze stron z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia. Ponadto Usługodawca może rozwiązać umowę bez zachowania okresu wypowiedzenia w następujących przypadkach: • Przyłącze kanalizacyjne zostanie wykonane niezgodnie z przepisami prawa, 8 • Usługobiorca nie uiści opłat za pełne dwa okresy obrachunkowe, • Usługobiorca naruszy postanowienia § 6 (…) Wskazane postanowienie, którego naruszenie powoduje rozwiązanie umowy bez okresu wypowiedzenia - to: § 6 ust 1 „ Usługodawca ma prawo kontroli systemu odprowadzania ścieków na terenie Usługobiorcy i odczyt urządzeń pomiarowych” ust. 2 „Usługodawca zastrzega sobie prawo do kontroli i analizy ścieków Usługobiorcy. Od roku 2007 przedsiębiorca we wszystkich stosowanych wzorcach umów stosuje zapis „ Usługodawca będzie pobierał opłatę za dostawę wody od Usługobiorcy na podstawie wystawionych faktur przelewem na konto bankowe (…) w terminie 14 dni od dnia wysłania faktury ” (pismo z dnia 19.06.2013 znak L.Dz.MZK/396/2013). W nowych wzorcach umów przedłożonych Prezesowi UOKiK MZK wprowadziła zapis „ Usługodawca będzie pobierał opłatę za dostawę wody/ odprowadzanie ścieków/ dostawę wody i odprowadzanie ścieków od Usługobiorcy na podstawie wystawionych faktur przelewem na konto bankowe (…) w terminie 14 dni od dnia wysłania lub dostarczenia w inny sposób ” (załączniki do pisma z dnia 17.07.2013 r. znak : L.dz.MZK/468/2013). Ponadto kwestionowane przez Prezesa UOKiK postanowienia dotyczące zasad rozwiązywania umów o świadczenie usług dostawy wody i odprowadzania ścieków zastąpione zostały postanowieniami: § 10 1. Umowa zostaje zawarta na czas nieokreślony. 2. Usługobiorca może rozwiązać umowę z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia. § 11 Usługodawca może odciąć dostawę wody lub zamknąć przyłącze kanalizacyjne, jeżeli: 1) przyłącze wodociągowe lub przyłącze kanalizacyjne wykonano niezgodnie z przepisami prawa; 2) Usługobiorca nie uiścił należności za pełne dwa okresy obrachunkowe, następujące po dniu otrzymania upomnienia w sprawie uregulowania zaległej opłaty; 3) jakość wprowadzanych ścieków nie spełnia wymogów określonych w przepisach prawa lub stwierdzono celowe uszkodzenie albo pominięcie urządzenia pomiarowego; 4) został stwierdzony nielegalny pobór wody lub nielegalne odprowadzanie ścieków, to jest bez zawarcia umowy, jak również przy celowo uszkodzonych albo pominiętych wodomierzach lub urządzeniach pomiarowych MZK zobowiązała się do wprowadzenia nowych wzorców umów w dacie uprawomocnienia się decyzji Prezesa UOKik oraz przedłożenia wszystkim konsumentom, z którymi umowy nadal obowiązują aneksów do tych umów, uwzględniających wprowadzone we wzorcach umów zmiany. W dniu 28 sierpnia 2013 r. MZK została zawiadomiona o zakończeniu zbierania materiału dowodowego i możliwości zapoznania się z materiałem zgromadzonym w aktach sprawy. Strona nie skorzystała z możliwości zapoznania się z aktami. 9 Mając powyższe na uwadze, Prezes UOKiK zważył, co następuje: Interes publiczny Treść art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ogranicza zastosowanie jej przepisów wyłącznie do ochrony interesów przedsiębiorców i konsumentów, podejmowanej w interesie publicznym. Oznacza to, że warunkiem koniecznym do uruchomienia procedur i zastosowania instrumentów określonych w tej ustawie jest zaistnienie takiego stanu faktycznego, w którym działania przedsiębiorców - naruszając jej przepisy – stanowią potencjalne zagrożenie interesu publicznego nie zaś interesu jednostki lub grupy. Takie stanowisko konsekwentnie prezentuje Sąd Okręgowy w Warszawie - Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów – dalej zwany „SOKiK”, który w wyroku z dnia 27 czerwca 2001r. (sygn. akt XVII Ama 92/00) stwierdził, że „ interes publiczny w postępowaniu administracyjnym nie jest pojęciem jednolitym i stałym. W każdej sprawie winien on być ustalony i konkretyzowany co do swych wymagań. Organ administracji – Prezes Urzędu winien być w toku postępowania i przy wydawaniu decyzji rzecznikiem tego interesu, albowiem wynika to z jego zadań w strukturze administracji publicznej – art. 7 k.p.a. Publiczny znaczy dotyczący ogółu, dotykający ogółu a nie jednostki, czy też określonej grupy. A zatem podstawą do zastosowania przez Prezesa Urzędu przepisów ustawy o ochronie (…) winno być uprzednie stwierdzenie, że został naruszony interes publicznoprawny, a nie interes prawny jednostki czy też grupy ”. Należy dodać także, iż Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 26 lutego 2004 r. (sygn. akt III SK 2/04) stwierdził, że naruszenie indywidualnego interesu (w powołanym wyroku – konsumenta), nie wyklucza dopuszczalności równoczesnego uznania, że dochodzi do naruszenia publicznego zbiorowego interesu. Z kolei w wyroku z dnia 5 czerwca 2008 r. (sygn. akt III SK 40/07) Sąd Najwyższy stanął na stanowisku, że „ ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów chroni istnienie mechanizmu konkurencji, jako optymalnego sposobu podziału dóbr w społecznej gospodarce rynkowej, zatem każde działanie wymierzone w ten mechanizm, godzi w interes publiczny ”. Uwzględniając charakter praktyk opisanych w niniejszej decyzji należy stwierdzić, że w rozważanej sprawie ww. przesłanka sformułowana w art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów została spełniona. Rozpatrywana sprawa ma charakter publiczno – prawny, albowiem wiąże się z ochroną interesu nieograniczonego kręgu adresatów, w tym przypadku odbiorców usług zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków, a którym - na gruncie art. 4 ust. 12 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 22 1 Kodeksu cywilnego (zwanego dalej K.c.) - przysługuje status konsumenta, tj. osoby fizycznej dokonującej czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą i zawodową. Zbiorowe interesy konsumentów podlegają ochronie przed wymierzonymi w nie naruszeniami polegającymi na sprzecznych z prawem działaniach przedsiębiorców. Uznanie określonego działania przedsiębiorcy za niezgodne z zakazem stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów wymaga wykazania, że spełnione zostały kumulatywnie następujące przesłanki: − oceniane zachowanie musi być podejmowane przez podmiot będący przedsiębiorcą w rozumieniu przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , − zachowanie przedsiębiorcy nosi znamiona bezprawności, − praktyka musi godzić w zbiorowe interesy konsumentów. 10 MZK odpowiadając na zarzuty postawione w postanowieniu o wszczęciu postępowania w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów złożyła zobowiązanie do podjęcia działań zmierzających do zapobieżenia zarzucanym naruszeniom. Wobec powyższego w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , a co za tym idzie niezbędne będzie jedynie uprawdopodobnienie, a nie wykazanie, przez Prezesa UOKiK na podstawie okoliczności sprawy i innych informacji będących podstawą wszczęcia postępowania, że Spółka stosuje praktyki, o których mowa w art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Status przedsiębiorcy Zgodnie z art. 4 pkt. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przez przedsiębiorcę rozumie się między innymi przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej. Z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r . o swobodzie działalności gospodarczej (tj. Dz. U. z 2010 r. Nr 220, poz. 1447 ze zm.) wynika, że przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna oraz jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, która we własnym imieniu wykonuje działalność gospodarczą. W rozważanym przypadku podmiot będący stroną postępowania bez wątpienia posiada status przedsiębiorcy, gdyż jest to spółka prawa handlowego prowadząca działalność gospodarczą na podstawie wpisu do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, a więc podmiot prawa odznaczający się wyodrębnieniem organizacyjnym i majątkowym, prowadzący we własnym imieniu działalność gospodarczą. Zachowania niniejszego podmiotu podlegają zatem kontroli dokonywanej na gruncie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . Bezprawność działań Drugą przesłanką, jaką należy uprawdopodobnić w przypadku naruszenia zakazu określonego w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , jest bezprawność podejmowanych przez przedsiębiorcę zachowań. Bezprawność ujmowana jest jako sprzeczność z obowiązującymi przepisami prawa. Praktyki przedsiębiorcy, by zakwalifikować je jako naruszające zbiorowe interesy konsumentów „ muszą być zatem wymierzone w uprawnienia, jakie konsumentom przyznają obowiązujące przepisy prawa ” (tak: Uchwała SN z dnia 13 lipca 2006 r. sygn. akt III SZP 3/06). Porządek prawny, którego naruszenie może wypełniać dyspozycję art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , obejmuje normy prawa powszechnie obowiązującego, a także nakazy i zakazy wynikające z zasad współżycia społecznego i dobrych obyczajów (tak: wyrok SOKiK z dnia 13.11.2007 r. sygn. akt XVII AmA 45/07). Same przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie regulują konstrukcji bezprawności działań przedsiębiorcy. Art. 24 tej ustawy nie ma samodzielnego znaczenia prawnego, lecz powinien być interpretowany oraz stosowany w określonym kontekście normatywnym. W związku z tym, w celu konkretyzacji przesłanki bezprawności należy sięgnąć do przepisów innych ustaw. Na ich podstawie możliwe jest dokonanie oceny działań przedsiębiorcy w aspekcie ich zgodności z prawem (tak: wyrok SOKiK z dnia 23.06.2006 r. sygn. akt XVIII AmA 32/05). W art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ustawodawca wskazał przykładowe rodzaje praktyk, które naruszają zbiorowe interesy konsumentów, 11 zaliczając do nich stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, z późn. zm.) (zwanej dalej K.p.c.), naruszanie obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji. Katalog ten nie jest jednak wyczerpujący. Ustawodawca posłużył się tutaj terminem „w szczególności”, co oznacza, że ma on charakter przykładowy. Zamiarem ustawodawcy było uznanie za praktykę określoną w art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów działań, które naruszyły przepisy innych aktów prawnych. Oprócz praktyk wskazanych bezpośrednio przez ustawodawcę w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów „ za praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów można uznać zachowania naruszające przepisy innych ustaw, które nakładają na przedsiębiorcę określone obowiązki względem konsumenta. Zdaniem Sądu Najwyższego zachowania takie (…) stanowią bowiem jednocześnie zachowania bezprawne i skutkują zniesieniem, ograniczeniem lub zniekształceniem praw konsumentów, wpływając tym samym na chronioną przez przepis obowiązującego prawa sferę ich interesów ” (tak: Uchwała SN z dnia 13.07.2006 r. sygn. akt III SZP 3/06).Podkreślenia wymaga także, że bezprawność jest kategorią obiektywną. Rozważenia przy ocenie bezprawności wymaga zatem kwestia, czy zachowanie przedsiębiorcy było zgodne, czy też niezgodne z obowiązującymi zasadami porządku prawnego. O bezprawności działania decyduje całokształt okoliczności konkretnego stanu faktycznego (tak: wyrok SN z dnia 8.05.2002 r. sygn. akt I PKN 267/2001). Dla stwierdzenia bezprawności działania przedsiębiorcy bez znaczenia pozostaje strona podmiotowa czynu, a zatem wina sprawcy (w znaczeniu subiektywnym, oznaczającym wadliwość procesu decyzyjnego sprawcy) i stopień tej winy, a także świadomość istnienia naruszonych norm prawnych. Naruszenie zbiorowych interesów konsumentów Trzecią przesłanką, jaką należy uprawdopodobnić w niniejszej sprawie jest to, iż kwestionowane zachowania przedsiębiorcy godzą w interesy konsumentów oraz, że zagrożone są zbiorowe interesy konsumentów. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie objaśnia znaczenia pojęć „godzenia w interesy konsumentów” oraz „zbiorowego interesu konsumentów”. Należy przyjąć, że interesem, który podlega ochronie na podstawie art. 24 tej ustawy jest interes prawny, rozumiany jako określone potrzeby konsumenta uznane przez ustawodawcę za godne ochrony. Działanie przedsiębiorcy godzi w interesy konsumentów wtedy, gdy wywołuje negatywne skutki w sferze ich praw i obowiązków. Wskazówki co do tego, jak należy pojmować zbiorowy interes konsumentów zawarte są w art. 24 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , który stanowi, że nie jest zbiorowym interesem suma indywidualnych interesów konsumentów. W wyroku z dnia 10 kwietnia 2008 r. (sygn. akt III SK 27/07) Sąd Najwyższy wskazał, iż wystarczające dla stwierdzenia, że ma miejsce naruszenie zbiorowych interesów konsumentów powinno być ustalenie, że zachowanie przedsiębiorcy nie jest podejmowane w stosunku do zindywidualizowanych konsumentów, lecz względem członków danej grupy (określonego kręgu podmiotów) wyodrębnionych spośród ogółu konsumentów za pomocą wspólnego dla nich kryterium. W ww. wyroku Sąd Najwyższy stanął na stanowisku, iż sformułowanie: „ nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów” należy rozumieć w ten sposób, że liczba indywidualnych konsumentów, których interesy zostały naruszone nie decyduje o tym, czy dana praktyka narusza zbiorowe interesy konsumentów. Praktyką naruszającą zbiorowe interesy konsumentów jest bowiem takie zachowanie przedsiębiorcy, które podejmowane jest w warunkach wskazujących na powtarzalność zachowania w stosunku do indywidualnych konsumentów wchodzących w skład grupy, do której adresowane są 12 zachowania przedsiębiorcy w taki sposób, iż potencjalnie ofiarą takiego zachowania może być każdy konsument będący klientem lub potencjalnym klientem przedsiębiorcy. Zgodnie z powołanym wyrokiem Sądu Najwyższego przez interes zbiorowy należy rozumieć zatem interes dotyczący konsumentów jako określonej zbiorowości. Naruszenie zbiorowego interesu konsumentów ma miejsce wówczas, gdy negatywnymi skutkami działań przedsiębiorcy dotknięty jest szerszy krąg uczestników rynku, mających status konsumentów. Do naruszenia zbiorowego interesu konsumentów konieczne jest, żeby działanie przedsiębiorcy było skierowane nie do konkretnej osoby, lecz do grupy adresatów wyodrębnionych za pomocą wspólnego dla nich kryterium. Działanie o takim charakterze jest w stanie wywołać niekorzystne następstwa nie tylko w odniesieniu do konkretnych konsumentów, lecz wobec każdego z członków danej zbiorowości. Przy tym zaistnienie przesłanki naruszenia zbiorowego interesu konsumenta nie jest bezpośrednio uzależnione od liczby konsumentów, których interesy zostały rzeczywiście naruszone wskutek działań przedsiębiorcy. Istotne jest to, że przedmiotowe działanie może zagrozić, przynajmniej potencjalnie, interesom pewnego kręgu nieprofesjonalnych uczestników rynku. Ad I sentencji decyzji Stosownie do art. 105 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie wszczyna się postępowania w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, jeżeli od końca roku, w którym zaprzestano ich stosowania, upłynął rok. W analizowanej sprawie MZK wprowadziło od roku 2007 we wzorcach umów świadczenie usług dostawy wody i odprowadzania ścieków postanowienia o treści: „ Usługodawca będzie pobierał opłatę za dostawę wody od Usługobiorcy na podstawie wystawionych faktur przelewem na konto bankowe w terminie 14 dni od dnia wysłania faktury.” (pismo z dnia 19.06.2013 znak L.Dz.MZK/396/2013). W nowych wzorcach umów przedłożonych Prezesowi UOKiK MZK wprowadziła zapis „ Usługodawca będzie pobierał opłatę za dostawę wody/ odprowadzanie ścieków/ dostawę wody i odprowadzanie ścieków od Usługobiorcy na podstawie wystawionych faktur przelewem na konto bankowe (…) w terminie 14 dni od dnia wysłania lub dostarczenia w inny sposób ” (załączniki do pisma z dnia 17.07.2013 r. znak : L.dz.MZK/468/2013). Stosownie do § 17 ust. 1 rozporządzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie określania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków (Dz. U. Nr 127, poz. 886) – zwanego dalej rozporządzeniem taryfowym – „ Odbiorca usług dokonuje zapłaty za dostarczoną wodę lub odprowadzone ścieki w terminie określonym w fakturze, który nie może być krótszy niż 14 dni od daty jej wysłania lub dostarczenia w inny sposób ”. Co za tym idzie począwszy od roku 2007 MZK określało termin zapłaty za usługi dostawy wody i odprowadzania ścieków w sposób zgodny z przepisami rozporządzenia taryfowego . W analizowanej sprawie zatem od końca roku, w którym MZK zaprzestało stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów upłynęło 5 lat, a więc stosownie do art. 105 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów postępowanie w zakresie tego zarzutu nie powinno być prowadzone. Zgodnie z art. 105 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( j.t. Dz.U. z 2013 r. poz.267) – zwanej dalej K.p.a. - gdy postępowanie z 13 jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego „(…) oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie co do jej istoty. Przesłanka umorzenia postępowania może istnieć jeszcze przed wszczęciem postępowania, co zostanie ujawnione dopiero w toczącym się postępowaniu, a może ona powstać także w czasie trwania postępowania, a więc w sprawie już zawisłej przed organem administracji” (B. Adamiak/J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 1996, str. 462). Umorzenie z powodu bezprzedmiotowości jest obowiązkiem, a nie uprawnieniem organu administracji. Przesłanką umorzenia postępowania jest brak jakiegokolwiek z elementów strony podmiotowej lub przedmiotowej postępowania. Z bezprzedmiotowością postępowania mamy do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy (wyrok NSA z dnia 18.04.1995 r., SA/Łd 2424/94, ONSA 1996/2/80). Ze względu na fakt, iż określony w punkcie I sentencji decyzji zarzut stosowania przez MZK praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów polegających na stosowaniu we wzorcach umów o świadczenie usług dostawy wody i odprowadzania ścieków postanowienia o treści: „ Usługodawca będzie pobierał opłatę za dostawę wody od Usługobiorcy na podstawie wystawionych faktur przelewem na konto bankowe w terminie 14 dni od dnia wystawienia faktury”, które określa uprawnienia odbiorcy usług niezgodnie z § 17 ust. 1 rozporządzenia naruszenie art. 24 ust. 1 i ust. 2 ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uległ - stosownie do art. 105 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów - przedawnieniu, co oznacza brak podstaw prawnych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy, niemożliwe było wydanie decyzji na podstawie art. 26 i 27 ww. ustawy . Dlatego też postępowanie, jako bezprzedmiotowe należało umorzyć, na podstawie art. 105 § 1 K.p.a., w związku z art. 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , w świetle którego w sprawach nieuregulowanych w ustawie do postępowania przed Prezesem Urzędu stosuje się przepisy K.p.a., z zastrzeżeniem art. 84 ustawy. W związku z powyższym orzeczono, jak w pkt I sentencji decyzji. Ad II.1 sentencji decyzji W przedmiotowym postępowaniu drugi postawiony MZK zarzut stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o jakiej mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, który należy uprawdopodobnić dotyczy stosowania we wzorcach umów o świadczenie usług dostawy wody i odprowadzania ścieków postanowień o treści: Umowa może być rozwiązana przez każdą ze stron z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia, przy czym naruszenie przez Usługobiorcę poniższych postanowień uprawnia Usługodawcę do rozwiązania umowy bez okresu wypowiedzenia: a) Usługobiorca zobowiązuje się do trwałego rozdzielenia urządzeń wodociągowych będących w zakresie utrzymania i eksploatacji Usługodawcy od instalacji wodociągowej będącej własnością usługobiorcy, b) Usługobiorca zobowiązuje się do umożliwienia uprawnionym pracownikom Przedsiębiorstwa swobodnego dostępu do wodomierzy przy wszystkich punktach czerpalnych znajdujących się w lokalu celem ich sprawdzenia, oplombowania i dokonania odczytów w uzgodnionych terminach, 14 c) Usługobiorca zobowiązany jest do natychmiastowego powiadomienia Usługodawcy o stwierdzeniu zerwania plomb wodomierza, jego osłon, uszkodzenia wodomierza, jego przemieszczeniu i zaborze. W przypadku zaboru wodomierza lub wykazania, że w/w uszkodzenia zawinione zostały przez Usługobiorcę ilość pobranej wody ustala się odpowiednio do ilości, która mogła przepłynąć pełnym przekrojem rury przyłącza wodociągowego w okresie od ostatniego odczytu, d) W sprawach nieuregulowanych umową stosuje się przepisy ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, ustawy „Prawo Wodne” wraz z przepisami wykonawczymi oraz Kodeksu Cywilnego, e) Usługodawca ma prawo kontroli instalacji wodociągowej i kanalizacyjnej Usługobiorcy. Przedstawiciele Usługodawcy są uprawnieni do wstępu do wszystkich pomieszczeń i miejsc wyposażonych w instalacje wodociągowe i kanalizacyjne, lub opóźnienie z zapłatą za wodę za pełne dwa okresy obrachunkowe , które uprawniają MZK do wstrzymania świadczenia usług na rzecz odbiorcy w innych przypadkach, niż określone w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858, z późn. zm.) – zwanej dalej ustawą o zbiorowym zaopatrzeniu. Bezprawność działań przedsiębiorcy Analizując przesłankę bezprawności kwestionowanego zachowania MZK należy wskazać, iż zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu dostarczanie wody lub odprowadzanie ścieków odbywa się na podstawie pisemnej umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków zawartej między przedsiębiorstwem wodociągowo- kanalizacyjnym a odbiorcą usług. Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu , przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne może odciąć dostawę wody lub zamknąć przyłącze kanalizacyjne, jeżeli: 1. przyłącze wodociągowe lub kanalizacyjne wykonano niezgodnie z przepisami prawa; 2. odbiorca usług nie uiścił należności za pełne dwa okresy obrachunkowe, następujące po dniu otrzymania upomnienia w sprawie uregulowania zaległej opłaty; 3. jakość odprowadzanych ścieków nie spełnia wymogów określonych w przepisach prawa lub stwierdzono celowe uszkodzenie albo pominięcie urządzenia pomiarowego; 4. został stwierdzony nielegalny pobór wody, to jest bez zawarcia umowy, jak również przy celowo uszkodzonych albo pominiętych wodomierzach lub urządzeniach pomiarowych. Formułując powyższy przepis ustawodawca nie posłużył się terminem „w szczególności” lub podobnym. Oznacza to, że ww. katalog ma charakter zamknięty. Przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne nie może zaprzestać świadczenia usług na rzecz odbiorców w innych przypadkach niż określone w ustawie. Skoro tylko w wymienionych enumeratywnie przypadkach przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne może odciąć wodę lub zamknąć przyłącze kanalizacyjne, to też tylko w tych samych przypadkach można umowę wypowiedzieć. Przyczyny wypowiedzenia umowy przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne są więc enumeratywnie wyliczone (tak: Bartosz Rakoczy: Charakterystyka umowy o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków , Radca prawny, 4/2005). Rozwiązanie umowy oznacza w praktyce zaprzestanie świadczenia usługi dostarczania wody lub odprowadzania ścieków. W ocenie Prezesa UOKiK brzmienie postanowienia umownego, zgodnie z którym umowa może być rozwiązana przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne z 15 zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia lub bez okresu wypowiedzenia w przypadkach określonych przez MZK, (co skutkuje odcięciem dostawy wody i zamknięciem przyłącza kanalizacyjnego) nie znajduje odzwierciedlenia w brzmieniu art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu . Zdarzenia, objęte hipotezami powołanego wyżej przepisu obejmują bowiem ściśle określone sytuacje, w których może nastąpić odcięcie dostawy wody lub zamknięcie przyłącza kanalizacyjnego i nie dopuszczają rozwiązania umowy przez przedsiębiorcę z dowolnej przyczyny. Oznacza to, że kwestionowane postanowienie umowne, statuuje możliwość przekroczenia przez MZK jej ustawowych kompetencji jako dostawcy usług zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków do rozwiązywania umów łączących ją z odbiorcami usług, a w konsekwencji uprawnień do wstrzymania świadczenia usług. Postanowienie to przewiduje możliwość podjęcia przez MZK działań polegających na rozwiązaniu za wypowiedzeniem łączącej ją z konsumentem umowy w każdym czasie i z dowolnej przyczyny lub wręcz bez przyczyny. W konsekwencji skutkuje to możliwością odcięcia dostaw wody lub zamknięcia przyłącza kanalizacyjnego także w sytuacjach, które nie zostały wskazane w art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu . Zdaniem Prezesa UOKiK takie uregulowanie przez Spółkę stosunków umownych pozbawia konsumentów przysługującej im z mocy ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu ochrony przed swobodnym odcięciem dostaw wody i zamknięciem przyłącza kanalizacyjnego przez przedsiębiorstwo wodociągowo - kanalizacyjne. Takie działanie Spółki należy uznać za nieznajdujące uzasadnienia w art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu. W ocenie Prezesa UOKiK, pozbawienie konsumentów przysługującej im z mocy ustawy ochrony przed odcięciem dostawy wody lub odbioru ścieków, poprzez sprzeczne z art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu uregulowanie, zawarte we wzorcach umownych, uprawniające MZK do rozwiązania umowy, a w konsekwencji odcięcia dostaw wody lub zamknięcia przyłącza kanalizacyjnego świadczy o bezprawności kwestionowanych postanowień umownych. Stąd w ocenie Prezesa UOKiK uprawdopodobnione zostało, iż pozbawienie konsumentów przysługującej im z mocy ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu ochrony przed odcięciem dostawy wody lub odprowadzaniem ścieków, będącym skutkiem rozwiązania umowy na skutek wypowiedzenia jej przez przedsiębiorcę, poprzez sprzeczne z art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu uregulowanie we wzorcu umowy określenie przypadku, w którym MZK może odciąć przyłącze wodociągowe lub kanalizacyjne, świadczy że spełniona została przesłanka bezprawności niezbędna do uprawdopodobnienia , iż doszło do naruszenia przez MZK art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . Naruszenie zbiorowych interesów konsumentów Zachowanie MZK może godzić w interesy konsumentów, gdyż stosowanie we wzorcach umów kwestionowanych klauzul pozbawia odbiorców możliwości korzystania z usługi o charakterze powszechnym, niezbędnej dla prawidłowego funkcjonowania każdego gospodarstwa domowego, w sytuacji – gdy zgodnie z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa – nie byliby pozbawieni dostarczania wody i odbierania ścieków. Działanie przedsiębiorcy, nie respektujące tej ochrony należy uznać za godzące w interesy konsumentów, gdyż wywołuje negatywne skutki w sferze praw konsumentów. W przypadku analizowanego zarzutu zakwestionowane zachowanie MZK dotyczy zbiorowego interesu konsumentów, gdyż skierowane jest do szerokiego ich kręgu. Stosowane praktyki wymierzone są bowiem we wszystkich rzeczywistych odbiorców świadczonych przez MZK usług, z którymi zawarto umowy o zaopatrzenie w wodę i/lub odprowadzanie ścieków na podstawie wzorców zakwestionowanych w toku niniejszego postępowania, jak również w jej potencjalnych kontrahentów. Zakwestionowane zachowania podejmowane są w 16 sposób powtarzalny i powszechny, co wynika z samej natury wzorców umowy, jakimi posługiwała się Spółka w obrocie gospodarczym. Są one skierowane do szerokiego kręgu odbiorców, co z założenia oznacza, iż działanie przedsiębiorcy jest ustalone, jednakowe i powtarzalne we wszystkich przypadkach, gdy dany wzór umowy znajduje zastosowanie. Wskazuje to na naruszenie w przedmiotowej sprawie interesu publicznego, przez który należy rozumieć prawo wszystkich odbiorców przedsiębiorstwa (konsumentów) do korzystania z jego usług, którego to prawa mogą zostać pozbawieni wyłącznie na podstawie przepisów prawa. W powyższym kontekście podkreślenia wymaga, iż usługi zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków są usługami o charakterze użyteczności publicznej. Z uwagi na swój charakter usługi te są niezbędne do prawidłowego funkcjonowania wszystkich gospodarstw domowych. Dostęp do wody to podstawowa życiowa potrzeba każdego człowieka (tak: wyrok SOKiK z dnia 20.03.2008 r. sygn. akt XVII AmA 78/07). To dodatkowo przesądza o uznaniu za uprawdopodobnione, że kwestionowane przez Prezesa UOKiK zachowania dotyczą ogółu konsumentów jako zbiorowości. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż uprawdopodobnione zostało, że przedmiotowa praktyka stosowana przez MZK stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o jakiej mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . W związku z powyższym orzeczono jak w punkcie II.1 sentencji niniejszej decyzji. Zobowiązanie przedsiębiorcy Zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , jeżeli w toku postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów zostanie uprawdopodobnione, że przedsiębiorca stosuje praktykę, o której mowa w art. 24, a przedsiębiorca zobowiąże się do podjęcia określonych działań zmierzających do zapobieżenia tym naruszeniom Prezes Urzędu może, w drodze decyzji nałożyć obowiązek wykonania tych zobowiązań. W toku przeprowadzonego postępowania MZK przedstawiła zobowiązanie do podjęcia określonych działań zmierzających do zapobieżenia naruszeniom interesów konsumentów. Zgodnie z deklaracją MZK zaprzestanie stosowania we wzorcach umów o świadczenie usług dostawy wody i odprowadzania ścieków postanowień wskazanych w pkt II.1 niniejszej decyzji w dacie uprawomocnienia się przedmiotowej decyzji i zastąpi je jednolitymi dla wszystkich konsumentów postanowieniem o treści: § 10 1. Umowa zostaje zawarta na czas nieokreślony. 2. Usługobiorca może rozwiązać umowę z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia. § 11 Usługodawca może odciąć dostawę wody lub zamknąć przyłącze kanalizacyjne, jeżeli: 1) przyłącze wodociągowe lub przyłącze kanalizacyjne wykonano niezgodnie z przepisami prawa; 2) Usługobiorca nie uiścił należności za pełne dwa okresy obrachunkowe, następujące po dniu otrzymania upomnienia w sprawie uregulowania zaległej opłaty; 3) jakość wprowadzanych ścieków nie spełnia wymogów określonych w przepisach prawa lub stwierdzono celowe uszkodzenie albo pominięcie urządzenia pomiarowego; 17 4) został stwierdzony nielegalny pobór wody lub nielegalne odprowadzanie ścieków, to jest bez zawarcia umowy, jak również przy celowo uszkodzonych albo pominiętych wodomierzach lub urządzeniach pomiarowych MZK zobowiązała się ponadto do przedłożenia wszystkim konsumentom, z którymi umowy nadal obowiązują, aneksów do tych umów, uwzględniających wprowadzone we wzorcach umów zmiany w terminie do trzech miesięcy licząc od daty uprawomocnienia się przedmiotowej decyzji W ocenie Prezesa UOKiK działania objęte złożonym przez MZK zobowiązaniem zmierzają do zapobieżenia zarzucanemu jej naruszeniu art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . Zmiana stosowanych wzorców umów w zaproponowany przez MZK sposób oraz zmiana umów dotychczas zawartych z odbiorcami usług poprzez ich aneksowanie doprowadzą bowiem do wyeliminowania zakwestionowanych warunków świadczenia usług. Również określony przez MZK termin na wykonanie podjętego zobowiązania uznać należy, za uzasadniony. W tej sytuacji Prezes UOKiK orzekł, jak w punkcie II.2 sentencji niniejszej decyzji. Ad III sentencji decyzji Zgodnie z art. 28 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , w decyzji, o której mowa w ust. 1, Prezes UOKiK może określić termin wykonania zobowiązania. Określając w niniejszej sprawie termin wykonania zobowiązania jako trzy miesiące licząc od daty uprawomocnienia się przedmiotowej decyzji Prezes UOKiK uwzględnił nie tylko okres wykonania zobowiązania wskazany przez MZK, lecz również wziął pod uwagę ilość konsumentów, którym mają być przedłożone stosowne informacje, tj. do dnia 17 lipca 2013 r. było to 5112 odbiorców. Uwzględniając powyższe, orzeczono jak w pkt III sentencji decyzji. Ad IV sentencji decyzji Stosownie do art. 28 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , w decyzji, o jakiej mowa w ust. 1, Prezes UOKiK nakłada na przedsiębiorcę obowiązek składania w wyznaczonym terminie informacji o stopniu realizacji zobowiązań. MZK zobowiązana została do złożenia, w terminie do dnia 31 grudnia 2013 r., sprawozdania o stopniu realizacji przyjętego w toku postępowania zobowiązania do podjęcia działań zmierzających do zapobieżenia zarzucanemu MZK naruszeniu, poprzez przekazanie: 1. informacji dotyczących ilości umów o: − dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków, − odprowadzanie ścieków, − dostarczanie wody zawartych w oparciu o kwestionowane wzorce z odbiorcami będącymi konsumentami; 2. informacji dotyczących ilości konsumentów, którym doręczono aneksy do umów o : - dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków, - odprowadzanie ścieków, - dostarczanie wody uwzględniające wprowadzone we wzorcach umowy zmiany wraz z kopiami 5 przykładowych aneksów skierowanych do konsumentów; 18 3. kopii 5 przykładowych umów o: - dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków, - odprowadzanie ścieków, - dostarczanie wody zawartych z konsumentami w okresie od daty uprawomocnienia się niniejszej decyzji do dnia sporządzenia sprawozdania. W związku z tym orzeczono jak w punkcie IV sentencji niniejszej decyzji. POUCZENIE: Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Krakowie, 31 - 011 Kraków, Plac Szczepański 5.. z upoważnienia Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Zastępca Dyrektora Delegatury Marek Szarzyński Otrzymują: 1. Miejski Zakład Komunalny Nisko sp. z o.o.; ul. Szklarniowa 1, 37-400 Nisko 2. a/a RKR