RKR-28/2011

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA UOKIK W KRAKOWIE Pl. Szczepański 5, 31-011 Kraków Tel./fax (0-12) 421-75-79, 421-74-98 E-mail: krakow@uokik.gov.pl RKR-61-15/11/WJ-10/11 Kraków, dnia 19 sierpnia 2011 r. DECYZJA Nr RKR - 28/2011 Stosownie do treści przepisów art. 33 ust. 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331, z późn. zm.) i § 2 pkt 4 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 107, poz. 887) - w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: I. Na podstawie art. 28 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , wobec uprawdopodobnienia, w toku postępowania w sprawach praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, stosowania przez przedsiębiorcę – Marcina Chmielarskiego, prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą „Marcel” Marcin Chmielarski w Rzeszowie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów , o których mowa w art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , polegających na stosowaniu we wzorcu umowy pod nazwą „Regulamin Internetowej Rezerwacji Biletów Miesięcznych. Regulamin korzystania z internetowego systemu sprzedaży biletów realizowanego w ramach serwisu www.marcel-bus.pl” postanowienia umowy, wpisanego na podstawie art. 479 45 K.p.c. do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o treści: „Wszystkie reklamacje dotyczące realizacji zakupu biletów przez serwis www.marcel-bus.pl są przyjmowane w formie pisemnej w terminie do 7 dni od daty realizacji transakcji zakupu” (tak: § 5 pkt 6 zd. 1 ww. Regulaminu); po zobowiązaniu się przez ww. przedsiębiorcę do podjęcia działań zmierzających do zaniechania naruszania zbiorowych interesów konsumentów , poprzez dokonanie zmian wyżej przywołanego postanowienia przedmiotowego Regulaminu w sposób zapewniający ochronę praw i interesów konsumentów, w wyniku których do obrotu konsumenckiego wprowadzony zostanie nowy Regulamin; nakłada się na Marcina Chmielarskiego, prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą „Marcel” Marcin Chmielarski w Rzeszowie obowiązek wykonania tego zobowiązania, w terminie do dnia 31 sierpnia 2011 r. 2 II. Na podstawie art. 28 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , nakłada się na Marcina Chmielarskiego, prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą „Marcel” Marcin Chmielarski w Rzeszowie obowiązek złożenia, w terminie do dnia 16 września 2011 r., informacji o stopniu realizacji przyjętego zobowiązania określonego w punkcie I sentencji niniejszej decyzji, poprzez przedłożenie: - nowego, zmienionego wzorca umowy pod nazwą „Regulamin Internetowej Rezerwacji Biletów Miesięcznych. Regulamin korzystania z internetowego systemu sprzedaży biletów realizowanego w ramach serwisu www.marcel-bus.pl” , tj. nie zawierającego kwestionowanego postanowienia § 5 pkt 6 zd. 1 oraz - wydruków ze strony internetowej www.marcel-bus.pl, potwierdzających fakt dokonania na niej ww. zmiany przedmiotowego Regulaminu. UZASADNIENIE W dniu 18 kwietnia 2011 r. do Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Krakowie wpłynęła dokumentacja z kontroli Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej w Rzeszowie, przeprowadzonej przez niego w punkcie sprzedaży biletów, powadzonym przez przedsiębiorcę - Marcina Chmielarskiego, działającego pod nazwą „Marcel” Marcin Chmielarski w Rzeszowie (zwanego dalej „Przedsiębiorcą”). Delegatura w Krakowie dokonała analizy ww. dokumentacji z kontroli, w tym również wzorców umów stosowanych przez Przedsiębiorcę w obrocie z konsumentami. Przeprowadzona analiza wykazała, że we wzorcu umowy pod nazwą „Regulamin Internetowej Rezerwacji Biletów Miesięcznych. Regulamin korzystania z internetowego systemu sprzedaży biletów realizowanego w ramach serwisu www.marcel-bus.pl” (zwanym dalej „Regulaminem” ) znajduje się postanowienie § 5 pkt 6 zd. 1, które zostało wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego (zwanego dalej „Rejestrem”). Mając powyższe na uwadze, Prezes Urzędu wszczął - postanowieniem Nr RKR - 93/2011 z dnia 11 maja 2011 r. - postępowanie w sprawie podejrzenia stosowania przez przedsiębiorcę – Marcina Chmielarskiego, prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą „Marcel” Marcin Chmielarski w Rzeszowie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, polegających na stosowaniu we wzorcu umowy pod nazwą „Regulamin Internetowej Rezerwacji Biletów Miesięcznych. Regulamin korzystania z internetowego systemu sprzedaży biletów realizowanego w ramach serwisu www.marcel-bus.pl” postanowienia umownego, wpisanego na podstawie art. 479 45 K.p.c. do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, tj. postanowienia o treści: „Wszystkie reklamacje dotyczące realizacji zakupu biletów przez serwis www.marcel-bus.pl są przyjmowane w formie pisemnej w terminie do 7 dni od daty realizacji transakcji zakupu” (tak: § 5 pkt 6 zd. 1 ww. Regulaminu). - co może stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . 3 W dniu 11 maja 2011 r. Prezes Urzędu skierował do Przedsiębiorcy zawiadomienie o wszczęciu wyżej określonego postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, z wezwaniem do ustosunkowania się do zarzutów tego postępowania oraz przedłożenia dalszych wyjaśnień i dokumentów w sprawie. Z uwagi na brak odpowiedzi Przedsiębiorcy w terminie wyznaczonym przez Prezesa Urzędu, przedmiotowe zawiadomienie o wszczęciu postępowania oraz wezwanie do udzielenia wyjaśnień kierowane były ponownie do Przedsiębiorcy w dniach 13 i 29 czerwca 2011 r. Przedsiębiorca odpowiedział na ww. zawiadomienie oraz wezwanie dopiero pismem datowanym na dzień 22 czerwca 2011 r. W piśmie tym Przedsiębiorca ustosunkowując się do zarzutów przedmiotowego postępowania wyjaśnił, iż w prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej nigdy nie zamierzał naruszać obowiązującego porządku prawnego, w tym również poprzez postanowienia stosowanego Regulaminu . Potwierdzeniem powyższego jest - w ocenie Przedsiębiorcy - ogólna dostępność stosowanego przeze niego Regulaminu , który zamieszczony został na jego stronie internetowej - www.marcel-bus.pl, jak również udzielania przez niego konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji o przysługującym im prawie do reklamacji świadczonej przez Przedsiębiorcę usługi. Ponadto Przedsiębiorca poinformował, że takie same postanowienia wzorców umów jak ww. zapis § 5 pkt 6 zd. 1 Regulaminu powszechnie stosują również inni, konkurencyjni wobec niego przewoźnicy. Fakt ten został poczytany przez Przedsiębiorcę, jako legitymujący go do stosowania w obrocie konsumenckim 7-dniowego terminu reklamacji zakupu biletów. W piśmie z dnia 22 czerwca 2011 r. Przedsiębiorca poinformował również, że w celu dostosowania treści stosowanego przeze niego wzorca umowy do obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa zamierza dokonać odpowiedniej zmiany postanowienia § 5 pkt 6 zd. 1 Regulaminu . Przedmiotową zmianę Przedsiębiorca zobowiązał się wprowadzić do obrotu konsumenckiego niezwłocznie po ustosunkowaniu się Prezesa Urzędu co do jej zgodności z prawem. W tym stanie rzeczy Przedsiębiorca wniósł o umorzenie postępowania w niniejszej sprawie oraz o zwolnienie go z kosztów postępowania. Przedsiębiorca podniósł, że wniosek taki jest uzasadniony długotrwałą trudną sytuacją finansową jego firmy oraz zamiarem niezwłocznego dostosowania treści stosowanego przeze niego Regulaminu do obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa, a także zastrzeżeń Prezesa Urzędu, sformułowanych w postanowieniu o wszczęciu postępowania w niniejszej sprawie. Wezwany do sprecyzowania treści swojego wniosku w oparciu o przepisy ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331, z późn. zm. – zwanej dalej „ustawą o ochronie (…)” ) oraz poinformowany o podstawowych prawach i obowiązkach wynikających z przepisów tej ustawy , pismem z dnia 19 lipca 2011 r. Przedsiębiorca wniósł o zastosowanie wobec niego regulacji art. 28 ustawy o ochronie (…) , a tym samym nienakładanie na niego kary pieniężnej z tytułu naruszenia jej przepisów. Jednocześnie Przedsiębiorca doprecyzował, że zobowiązuje się do zmiany postanowienia § 5 pkt 6 zd. 1 Regulaminu , poprzez wydłużenie 7-dniowego terminu reklamacji do terminu 30-dniowego, tj. nadanie temu postanowieniu następującej treści: „Wszystkie reklamacje dotyczące realizacji zakupu biletów przez serwis www.marcel-bus.pl są przyjmowane w formie pisemnej w terminie 30 dni od daty realizacji transakcji zakupu” . Przedsiębiorca zobowiązał się, że nowa treść zmienionego w ten sposób postanowienia wprowadzona zostanie do obrotu konsumenckiego niezwłocznie po jej zaakceptowaniu przez Prezesa Urzędu. Niezależnie od tego Przedsiębiorca przedłożył również projekt nowego Regulaminu , w którym dokonał przedmiotowej zmiany zapisu § 5 pkt 6 zd. 1. 4 Prezes Urzędu ustalił następujący stan faktyczny: Przedsiębiorca - Marcin Chmielarski prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą „Marcel” Marcin Chmielarski w Rzeszowie, na podstawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej przez Prezydenta Miasta Rzeszowa pod numerem 14085H. Przedmiotem jego działalności gospodarczej ujawnionej w ewidencji jest m.in. transport drogowy towarów oraz pozostały transport lądowy pasażerski, gdzie indziej niesklasyfikowany. W ramach tej działalności Przedsiębiorca m.in. posługuje się wzorcem umowy pod nazwą „Regulamin Internetowej Rezerwacji Biletów Miesięcznych. Regulamin korzystania z internetowego systemu sprzedaży biletów realizowanego w ramach serwisu www.marcel-bus.pl” , który reguluje wzajemne prawa i obowiązki Przedsiębiorcy oraz jego klientów, nabywających świadczone przez niego usługi przewozu osób i bagażu, a także sprzedaje konsumentom bilety okresowe i jednorazowe. Analiza wskazanego wyżej Regulaminu pozwoliła na postawienie Przedsiębiorcy zarzutu naruszenia zbiorowych interesów konsumentów, poprzez zamieszczenie w nim postanowienia, o następującej treści: „Wszystkie reklamacje dotyczące realizacji zakupu biletów przez serwis www.marcel-bus.pl są przyjmowane w formie pisemnej w terminie do 7 dni od daty realizacji transakcji zakupu” (tak: § 5 pkt 6 zd. 1 ww. Regulaminu). W nawiązaniu do powyższego zauważyć należy, iż do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone zostały wpisane - na podstawie art. 479 45 K.p.c . – postanowienia, o następującej treści: Poz. 1079: „Ewentualne reklamacje należy zgłaszać w formie pisemnej w terminie 7 dni od zakończenia imprezy” - wpis dokonany na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwanego dalej w skrócie „SOKiK”) z dnia 8 grudnia 2006 r. (sygn. akt: XVII Amc 41/06). Poz. 1212: „Nie zgłoszenie zastrzeżeń co do prawidłowości wystawienia faktury w terminie 7 dni od daty jej doręczenia jest jednoznaczne z jej akceptacją” - wpis dokonany na podstawie wyroku SOKiK z dnia 22 maja 2007 r. (sygn. akt: XVII Amc 40/06). Poz. 1976: „Zleceniodawca może składać w terminie jednego tygodnia reklamację w przypadku opóźnienia w wywozie (tel. 38-06-685)” - wpis dokonany na podstawie wyroku SOKiK z dnia 9 marca 2010 r. (sygn. akt: XVII Amc 430/09). Pismami z dnia 22 czerwca oraz 19 lipca 2011 r. Przedsiębiorca wniósł o zastosowanie wobec niego przepisu art. 28 ustawy o ochronie (…) . W celu wypełnienia dyspozycji tego przepisu, Przedsiębiorca zobowiązał się do podjęcia działań zmierzających do zaniechania naruszania zbiorowych interesów konsumentów, poprzez dostosowanie treści stosowanego przez niego wzorca umowy do obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa oraz zastrzeżeń Prezesa Urzędu, sformułowanych w postanowieniu o wszczęciu postępowania w niniejszej sprawie. Konkretyzując swoje zobowiązanie Przedsiębiorca doprecyzował, że dokona zmiany postanowienia § 5 pkt 6 zd. 1 Regulaminu , poprzez wydłużenie 7-dniowego terminu reklamacji do terminu 30-dniowiowego, tj. nadanie temu postanowieniu następującej treści: „Wszystkie reklamacje dotyczące realizacji zakupu biletów przez serwis www.marcel-bus.pl są przyjmowane w formie pisemnej w terminie 30 dni od daty realizacji transakcji zakupu” . Jednocześnie Przedsiębiorca zobowiązał się, że nowa treść zmienionego w ten sposób postanowienia wprowadzona zostanie do obrotu konsumenckiego 5 niezwłocznie po jej zaakceptowaniu przez Prezesa Urzędu. Przedsiębiorca przedłożył również do akt niniejszej sprawy projekt nowego Regulaminu , w którym istotnie wprowadził przedmiotową zmianę zapisu § 5 pkt 6 zd. 1. Mając powyższe ustalenia na uwadze Prezes Urzędu zważył, co następuje: Na wstępie należy stwierdzić, iż treść art. 1 ust. 1 powoływanej wyżej ustawy o ochronie (…) wyraźnie wskazuje, że jej przepisy mają zastosowanie wyłącznie do ochrony interesów przedsiębiorców i konsumentów, podejmowanej w interesie publicznym. Zatem warunkiem koniecznym do uruchomienia instrumentów określonych w tej ustawie jest zaistnienie takiego stanu faktycznego, w którym działania przedsiębiorcy naruszają przepisy ustawy o ochronie (…) i jednocześnie stanowią zagrożenie dla interesu publicznego bądź też naruszają ten interes. Niniejsze postępowanie dotyczy stosowanego przez Przedsiębiorcę wzorca umowy pod nazwą „Regulamin Internetowej Rezerwacji Biletów Miesięcznych. Regulamin korzystania z internetowego systemu sprzedaży biletów realizowanego w ramach serwisu www.marcel-bus.pl” . Wzorzec ten był stosowany przy zawieraniu umów z klientami Przedsiębiorcy – nabywającymi głównie świadczone przez niego usługi przewozu osób. Dotyczył on zatem obecnych i wszystkich potencjalnych kontrahentów Przedsiębiorcy, co oznacza, iż mógł mieć zastosowanie do nieokreślonego z góry kręgu adresatów. Stwierdzić zatem należy, że postępowanie poprzedzające wydanie niniejszej decyzji oraz zawarte w niej rozstrzygnięcie mają na celu ochronę interesu publicznego. Zdaniem Prezesa Urzędu, rozpatrywana sprawa ma charakter publicznoprawny, albowiem wiąże się z ochroną interesu wszystkich konsumentów, którzy są lub będą klientami firmy „Marcel” Marcin Chmielarski w Rzeszowie. Przepis art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie (…) , przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów nakazuje rozumieć godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy. Stwierdzenie istnienia przedmiotowej praktyki wymaga zatem spełnienia dwóch przesłanek: bezprawności działania i naruszenia zbiorowego interesu konsumentów. Powołany wyżej przepis ustawy o ochronie (…) zawiera w punktach 1 - 3 przykładowe wyliczenie praktyk, zakazanych przez ustawodawcę. Katalog ten precyzuje, że praktykami naruszającymi zbiorowe interesy konsumentów są w szczególności: stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umownych uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego , nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji oraz naruszenia szeroko ujmowanych praw konsumenta do informacji. A zatem kolejne punkty art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie (…) dookreślają klauzulę generalną wyrażoną na początku tego przepisu, poprzez egzemplifikację najczęściej występujących rodzajów praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Z kolei miarodajny dla potrzeb oceny niniejszej sprawy przepis art. 24 ust. 2 pkt 1 tej ustawy wprost uznaje za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów stosowanie postanowień wzorców umów uznanych za niedozwolone. Jak już zasygnalizowano powyżej, aby możliwe było stwierdzenie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów niezbędne jest łączne spełnienie dwóch przesłanek, tj.: - działania przedsiębiorcy muszą nosić znamiona bezprawności, - działania te muszą naruszać zbiorowe interesy konsumentów. 6 Przesłanka bezprawności Pojęcie bezprawności nie jest pojęciem prawnie zdefiniowanym. Należy zatem przyjąć, zgodnie z literalnym jego brzmieniem, że „działanie bezprawne” to takie zachowanie, które jest sprzeczne z nakazem lub zakazem zawartym w ustawie, rozporządzeniu wydanym na podstawie i dla wykonania ustawy, umową międzynarodową mającą bezpośrednie zastosowanie w stosunkach wewnętrznych oraz z zasadami współżycia społecznego (dobrymi obyczajami). Chodzi tu mianowicie o sprzeczność z szeroko rozumianym porządkiem prawnym, jako całością. Bezprawność jest czynnikiem o charakterze obiektywnym, tj. nie zależy od wystąpienia szkody, ani zamiaru po stronie przedsiębiorcy dopuszczającego się działań bezprawnych. Podobnie Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów zwrócił uwagę, iż przepisy ustawy o ochronie (…) nie definiują pojęcia bezprawności działań przedsiębiorcy. W wyroku z dnia 23 czerwca 2006 r. (sygn. akt: XVII Ama 32/05) SOKiK stwierdził, iż art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie (…) z 15 grudnia 2000 r. – którego odpowiednikiem w ustawie o ochronie (…) z dnia 16 lutego 2007 r. jest art. 24 ust. 2 – nie ma samodzielnego znaczenia prawnego, lecz powinien być interpretowany oraz stosowany w określonym kontekście normatywnym. W związku z tym, w celu konkretyzacji przesłanki bezprawności należy sięgnąć do przepisów innych ustaw, gdyż dopiero na ich podstawie możliwe jest dokonanie oceny działań przedsiębiorcy w aspekcie ich zgodności z prawem. Niemniej jednak ustawa o ochronie (…) w jednym przypadku wprost identyfikuje działanie przedsiębiorcy jako bezprawne – mianowicie działanie polegające na stosowaniu postanowień wzorców umownych uznanych za niedozwolone i wpisanych do rejestru prowadzonego przez Prezesa Urzędu. Stanowisko takie SOKiK potwierdził również w innym wyroku z dnia 25 marca 2004 r. (sygn. akt: XVII Ama 51/03), wywodząc, że można sformułować samoistną przesłankę bezprawności, jeżeli ustali się, że przedsiębiorca stosował postanowienia wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 K.p.c. Zatem wykazanie, że przedsiębiorca wprowadził do obrotu wzorzec umowny, zawierający postanowienia o treści już wpisanej do rejestru klauzul abuzywnych, stanowi wystarczającą przesłankę dla stwierdzenia bezprawności działania tego przedsiębiorcy. Do stwierdzenia praktyki, określonej w art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie (…) konieczne jest wykazanie, iż przedsiębiorca stosuje we wzorcu umownym postanowienia, które zostały wpisane do prowadzonego przez Prezesa Urzędu rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone. Pokreślenia wymaga, że wzorce umowne wykorzystywane przy zawieraniu umów z konsumentami mogą być poddane kontroli abstrakcyjnej. Kontroli abstrakcyjnej wzorca umowy jako takiego (art. 479 36 - 479 45 K.p.c. ) dokonuje się niezależnie od tego, czy postanowienia wzorca były, czy też nie były zastosowane przy konkretnej umowie. Kontrola taka obejmuje klauzule pojedyncze lub zbiorowe (cały wzorzec lub jego fragment). Oceny postanowień w wypadku kontroli abstrakcyjnej dokonuje SOKiK i wyłącznie do kompetencji tego Sądu należy uznanie postanowień wzorców umownych za niedozwolone. Art. 479 43 K.p.c. rozszerza prawomocność wyroku wydanego w sprawie o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone na osoby trzecie. Skutek tzw. prawomocności rozszerzonej następuje od chwili wpisania postanowienia wzorca umowy do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, prowadzonego przez Prezesa Urzędu, o którym mowa w art. 479 45 § 2 K.p.c. Konsekwencją prawną umieszczenia postanowienia umownego w ww. rejestrze jest to, że posłużenie się nim będzie miało skutek wprowadzenia do umowy elementu bezwzględnie przez prawo zakazanego. Wpis do rejestru niedozwolonych postanowień umownych oznacza, że od tego momentu stosowanie takiej klauzuli 7 jest zakazane we wszystkich wzorcach umownych, tj. stosowanych także przez innych przedsiębiorców. Prezes Urzędu może stwierdzić stosowanie przez przedsiębiorcę praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, polegającej na posługiwaniu się postanowieniem wzorca umownego, które zostało wpisane do rejestru, bez względu na to, czy wpis dotyczy tego przedsiębiorcy, przeciwko któremu jest prowadzone postępowanie, czy też nie. Podobnie Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 2 grudnia 2005 r. (sygn. akt: VI ACa 760/05) wskazał, że zgodnie z art. 23a ust. 2 ustawy o ochronie (…) z 15 grudnia 2000 r., praktyką naruszającą zbiorowe interesy konsumentów jest posługiwanie się postanowieniem wpisanym do rejestru w oderwaniu od zagadnienia, czy wpis do rejestru powstał w związku ze stosowaniem wzorca umowy przez ten podmiot, co do którego bada się stosowanie praktyki. Sąd wskazał też, że naruszenie interesów konsumentów może nastąpić w wyniku działań podmiotów, które stosują klauzule abuzywne wpisane do rejestru, podczas gdy wpis do rejestru związany jest z działaniami innych kontrahentów konsumentów. Analogicznie orzekł Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 29 września 2005 r. (sygn. akt: VI ACa 381/05), w którym powołując się na uchwałę Sądu Najwyższego z 19 grudnia 2003 r. (sygn. akt: III CZP 95/03) stwierdził, że wyrok uwzględniający powództwo przez uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone i zakazanie ich stosowania ma - zgodnie z art. 479 43 K.p.c. - od chwili wpisania do odpowiedniego rejestru, skutek także wobec osób trzecich. Z kolei zgodnie ze stanowiskiem SOKiK, wyrażonym w wyroku z dnia 25 maja 2005 r. (sygn. akt: XVII Ama 46/04), dla uznania, iż określona klauzula jest niedozwolonym postanowieniem umownym wpisanym do rejestru klauzul niedozwolonych wystarczy stwierdzenie, że mieści się ona w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru i nie jest konieczna literalna zgodność porównywanych klauzul. Czynnikiem przesądzającym o podobieństwie dwóch klauzul powinien być zatem zamiar, cel, jakiemu ma służyć kwestionowane postanowienie. Jeśli cel utworzenia spornej klauzuli odpowiada celowi sformułowania klauzuli uznanej za niedozwoloną, oba zapisy można uznać za tożsame. Podobne stanowisko zajął także Sąd Najwyższy, który w uchwale z dnia 13 lipca 2006 r. (sygn. akt: III SZP 3/06) stwierdził, iż „(...) stosowanie postanowień wzorców umów o treści tożsamej z treścią postanowień uznanych za niedozwolone prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanych do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 § 2 K.p.c., może być uznane w stosunku do innego przedsiębiorcy za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów (...)” . W uzasadnieniu do powyższej uchwały Sąd uznał m.in., że „(...) praktyka naruszająca zbiorowe interesy konsumentów z art. 23a uokik (obecnie art. 24 – przyp. własny UOKiK) obejmuje również przypadki wprowadzania jedynie zmian kosmetycznych, polegających na przestawieniu wyrazów lub zastąpieniu jednych wyrazów innymi, jeżeli tylko wykładnia postanowienia pozwoli stwierdzić, że jego treść mieści się w hipotezie zakazanej klauzuli. Stosowanie klauzuli o zbliżonej treści do klauzuli wpisanej do rejestru godzi przecież tak samo w interesy konsumentów, jak stosowanie klauzuli identycznej, co wpisana do rejestru (…). Przyjęta powyżej rozszerzająca wykładnia art. 23a uokik znajduje również uzasadnienie w dyrektywach 93/13 oraz 98/27, a także orzecznictwie ETS dotyczącym zasady efektywności (...).” Nie jest zatem konieczna dokładna, literalna identyczność klauzuli wpisanej do rejestru i klauzuli z nią porównywanej i stąd niedozwolone będą także takie postanowienia umów, które mieszczą się w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru, których treść zostanie ustalona w oparciu o dokonaną ich wykładnię. Przedmiotem niniejszego postępowania jest wykazanie, że zakwestionowany przez Prezesa Urzędu zapis wzorca umowy pod nazwą „Regulamin Internetowej Rezerwacji Biletów Miesięcznych. Regulamin korzystania z internetowego systemu sprzedaży biletów realizowanego w ramach serwisu www.marcel-bus.pl” , stosowany przez Przedsiębiorcę, 8 jest tożsamy z treścią postanowień uznanych za niedozwolone prawomocnymi wyrokami SOKiK, wymienionych w niniejszej decyzji i wpisanych do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 K.p.c. Odnosząc się zatem do postanowienia zakwestionowanego w niniejszej decyzji, tj. zapisu § 5 pkt 6 zd. 1 Regulaminu , w brzmieniu: „Wszystkie reklamacje dotyczące realizacji zakupu biletów przez serwis www.marcel-bus.pl są przyjmowane w formie pisemnej w terminie do 7 dni od daty realizacji transakcji zakupu” , Prezes Urzędu stanął na stanowisku, że jest on tożsamy z klauzulami niedozwolonymi wpisanymi pod pozycjami 1079, 1212 oraz 1976 Rejestru niedozwolonych postanowień umownych. Pod pozycją 1079 Rejestru znajduje się bowiem postanowienie o treści: „Ewentualne reklamacje należy zgłaszać w formie pisemnej w terminie 7 dni od zakończenia imprezy” . Wpisu tego postanowienia do Rejestru dokonano na podstawie wyroku SOKiK z dnia 8 grudnia 2006 r. (sygn. akt: XVII Amc 41/06). W uzasadnieniu przedmiotowego wyroku SOKiK stwierdził, że: „postanowienie umowne dotyczące ustalenia 7 - dniowego terminu od zakończenia imprezy do zgłoszenia ewentualnych reklamacji pisemnych należy uznać jako naruszające zbiorowe interesy konsumenta i pozostające w sprzeczności z dobrymi obyczajami, o czym mowa w art. 385 1 k.c. Taki krótki okres faktycznie w wielu sytuacjach może uniemożliwić klientom nie tylko przemyślaną, poprzedzoną fachową konsultacją, reklamację, ale także jej faktyczne dokonanie” . Z kolei pod pozycją 1212 Rejestru – na podstawie wyroku SOKiK z dnia 22 maja 2007 r. (sygn. akt: XVII Amc 40/06) - wpisane zostało postanowienie w brzmieniu: „Nie zgłoszenie zastrzeżeń co do prawidłowości wystawienia faktury w terminie 7 dni od daty jej doręczenia jest jednoznaczne z jej akceptacją” . W wyroku tym SOKiK podzielił pogląd wyrażony w treści pozwu, że cytowane postanowienie stanowi naruszenie przepisu art. 385 3 pkt 2 K.c. Albowiem „zastosowany przez dostawcę ciepła termin do składania reklamacji może powodować, iż odbiorcy ciepła – tj. konsumenci w rozumieniu art. 22 1 k.c. - będą rezygnować ze składania reklamacji z uwagi na krótki czas do jej złożenia. Oceniając to postanowienie należy zwrócić uwagę, iż ani przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1997r. Prawo energetyczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1504, z późn. zm.), ani przepisy wykonawcze wydane na jej podstawie nie zawierają regulacji odnoszących się do terminów reklamowania dostaw ciepła lub wynikających z nich rozliczeń. (…) Oznacza, że do reklamacji z powodu nienależytego wykonania świadczenia, w tym rozliczeń, znajdują zastosowanie przepisy dotyczące rękojmi za wady. Stosownie do art. 563 par. 1 w związku z art. 612 k.c., uprawnienia z tytułu rękojmi podlegają utracie, jeżeli reklamujący nie zawiadomi o wadzie w ciągu 1 miesiąca od jej wykrycia, a zatem konsumenci powinni mieć możliwość reklamowania zarówno dostaw ciepła, jak i rozliczeń z nich wynikających przez okres 1 miesiąca. Dodatkowo należy mieć na uwadze treść art. 558 par.1 zd. 2 k.c., zgodnie z którym - w umowach z udziałem konsumentów - ograniczenie lub wyłączenie odpowiedzialności z tytułu rękojmi jest dopuszczalne tylko w wypadkach określonych w przepisach szczególnych. Przepisy prawa energetycznego nie zawierają takich wyłączeń, a zatem wprowadzenie do umowy 7 dniowego terminu do zgłoszenia ewentualnych reklamacji z tytułu rozliczeń za dostawę ciepła należy uznać za sprzeczne z powołanymi wyżej przepisami k.c.” . W konsekwencji Sąd uznał, iż analizowane postanowienie rażąco narusza interesy konsumentów oraz dobre obyczaje, a nadto może wpłynąć na ograniczenie odpowiedzialności dostawcy ciepła względem konsumentów. Wreszcie pod pozycją 1976 Rejestru wpisana została klauzula o treści „Zleceniodawca może składać w terminie jednego tygodnia reklamację w przypadku opóźnienia w wywozie 9 (tel. 38-06-685)” . W wyroku SOKiK z dnia 9 marca 2010 r. (sygn. akt: XVII Amc 430/09), na postawie którego wpisane zostało to postanowienie, Sąd wskazał, „iż spełnia ono przesłanki określone w art. 385 3 pkt 2 k.c. Stosownie bowiem do treści tego artykułu, w razie wątpliwości uważa się, że niedozwolonymi postanowieniami umownymi są te, które w szczególności wyłączają lub istotnie ograniczają odpowiedzialność względem konsumenta za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania. Zdaniem Sądu, zapis ten (…) wprowadza rażąco krótki termin składania przez konsumenta reklamacji na nienależyte wykonanie umowy przez zleceniobiorcę, a nadto może wywołać u konsumenta mylne wrażenie, że po upływie jednego tygodnia traci on prawo dochodzenia roszczeń z tytułu nienależytego wykonania umowy”. Mając powyższe na uwadze należy przyjąć, że kwestionowane niniejszą decyzją postanowienie § 5 pkt 6 zd. 1 Regulaminu oraz powoływane wyżej klauzule, wpisane do Rejestru pod pozycjami 1079, 1212 i 1976, winny zostać uznane za tożsame. Każde z wyżej wymienionych postanowień ogranicza bowiem konsumentowi w takim samym stopniu możliwość złożenia reklamacji, nie biorąc pod uwagę przepisów Kodeksu cywilnego i tym samym faktu ograniczenia prawa konsumenta do wniesienia reklamacji, z powodu nienależytego wykonania umowy przez przedsiębiorcę. Pomimo zatem nieznacznych różnic w sformułowaniu treści postanowienia § 5 pkt 6 zd. 1 Regulaminu oraz przytoczonych wyżej zapisów zamieszczonych w Rejestrze, wywołują one takie same skutki prawne. Uwzględniając wszystkie powyższe okoliczności, ustalenia i wnioski należy uznać, iż kwestionowane w niniejszej decyzji przez Prezesa Urzędu postanowienie § 5 pkt 6 zd. 1 Regulaminu , stosowane przez Przedsiębiorcę, jest tożsame z porównywanymi klauzulami uznanymi za niedozwolone i wpisanymi do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 K.p.c. Dokonując powyższej oceny przedmiotowych klauzul, Prezes Urzędu uprawdopodobnił zatem stosowanie przez Przedsiębiorcę postanowienia umowy o treści tożsamej z treścią klauzul uznanych przez SOKiK za niedozwolone postanowienia umowne i wpisanych do ww. Rejestru. Przesłanka naruszenia zbiorowych interesów konsumentów Ustawa o ochronie (…) nie definiuje pojęcia „zbiorowego interesu konsumentów”, stwierdzając jedynie w treści art. 24 ust. 3, iż nie jest nim suma indywidualnych interesów konsumentów. W świetle przepisu art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie (…) - który został powołany na wstępie uzasadnienia prawnego niniejszej decyzji - należy przyjąć, że ze zbiorowymi interesami konsumentów mamy do czynienia wówczas, gdy działania przedsiębiorcy są powszechne i mogą dotknąć każdego potencjalnego konsumenta, który zdecyduje się zostać kontrahentem przedsiębiorcy. Stanowisko to potwierdzone zostało również w orzecznictwie Sądu Najwyższego, który w uzasadnieniu wyroku z dnia 12 września 2003 r. (sygn. akt: I CKN 504/01) stwierdził, że „nie jest zasadne uznawanie, że postępowanie z tytułu naruszenia ustawy antymonopolowej można wszczynać tylko wtedy, gdy zagrożone są interesy wielu odbiorców, a nie jest to możliwe w sytuacji, gdy pokrzywdzonym jest tylko jeden konsument. Wydawane orzeczenie ma bowiem wymiar znacznie szerszy, pełni także funkcję prewencyjną, służy bowiem ochronie także nieograniczonej liczby potencjalnych konsumentów” . Stosowany przez Przedsiębiorcę wzorzec umowy pod nazwą „Regulamin Internetowej Rezerwacji Biletów Miesięcznych. Regulamin korzystania z internetowego systemu sprzedaży biletów realizowanego w ramach serwisu www.marcel-bus.pl” wykorzystywany jest 10 przy nawiązywaniu i w okresie trwania stosunków prawnych z klientami, zainteresowanymi nabyciem świadczonych przez Przedsiębiorcę usług przewozu osób. Stroną takich umów mogą być zarówno dotychczasowi klienci Przedsiębiorcy, jak również wszyscy potencjalni jego klienci. Zatem krąg adresatów takiego wzorca umowy nie jest z góry określony. Biorąc natomiast pod uwagę, że klienci Przedsiębiorcy nie mają wpływu na zapisy przedmiotowego Regulaminu , gdyż nie jest on z nimi indywidualnie negocjowany, uznać należy, że zawarty w nim bezprawny zapis § 5 pkt 6 zd. 1 godzi w interesy ekonomiczne oraz prawne konsumentów. Mając powyższe na uwadze, Prezes Urzędu uznał, że spełnione zostały wszystkie przesłanki konieczne do zakwalifikowania działań Przedsiębiorcy jako praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, określonej w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie (...) . Stosowanie do treści art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie (...) , po uprawdopodobnieniu w toku postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów – m. in. na podstawie okoliczności sprawy - że przedsiębiorca stosuje praktykę, o której mowa w art. 24 ustawy o ochronie (…) , a także po przyjęciu zobowiązania przedsiębiorcy do zaniechania zarzucanych mu praktyk, jak również do podjęcia działań zmierzających do zapobieżenia wskazanym naruszeniom, Prezes Urzędu może, w drodze decyzji, nałożyć obowiązek wykonania tych zobowiązań. Analiza przedłożonych przez Przedsiębiorcę w trakcie niniejszego postępowania dokumentów i wyjaśnień wykazała, że Marcin Chmielarski, prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą „Marcel” Marcin Chmielarski w Rzeszowie zobowiązał się do zaniechania stosowania kwestionowanego przez Prezesa Urzędu postanowienia § 5 pkt 6 zd. 1 Regulaminu , poprzez dokonanie jego zmiany, w sposób zapewniający ochronę praw i interesów konsumentów. Zobowiązując się do podjęcia działań zmierzających do zapobieżenia wskazanym przez Prezesa Urzędu naruszeniom, Przedsiębiorca zadeklarował opracowanie i wprowadzenie do obrotu konsumenckiego nowego Regulaminu . Przedsiębiorca zobowiązał się do wykonania tych obowiązków niezwłocznie po zaakceptowaniu przez Prezesa Urzędu nowego Regulaminu, w tym zwłaszcza postanowienia § 5 pkt 6 zd. 1. W związku z powyższym – działając na podstawie art. 28 ust. 2 ustawy o ochronie (…) - Prezes Urzędu określił termin wykonania opisanych wyżej zobowiązań do dnia 31 sierpnia 2011 r. Niezależnie od tego – stosując się do treści art. 28 ust. 3 ustawy o ochronie (…) - Prezes Urzędu nałożył na Przedsiębiorcę obowiązek złożenia, w terminie do dnia 16 września 2011 r., informacji o stopniu realizacji przyjętego zobowiązania określonego w punkcie I sentencji niniejszej decyzji, poprzez przedłożenie: - nowego, zmienionego wzorca umowy pod nazwą „Regulamin Internetowej Rezerwacji Biletów Miesięcznych. Regulamin korzystania z internetowego systemu sprzedaży biletów realizowanego w ramach serwisu www.marcel-bus.pl” , tj. nie zawierającego kwestionowanego postanowienia § 5 pkt 6 zd. 1 oraz - wydruków ze strony internetowej www.marcel-bus.pl, potwierdzających fakt dokonania na niej ww. zmiany przedmiotowego Regulaminu . Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności, ustalenia i wnioski oraz dowody na ich poparcie, Prezes Urzędu orzekł, jak w punkcie I i II sentencji niniejszej decyzji . 11 Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie (…) w związku z art. 479 28 § 2 K.p.c. - od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwóch tygodni od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Krakowie. Z upoważnienia Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury w Krakowie Leszek Piekarz Otrzymują: 1. Pan Marcin Chmielarski, prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą „Marcel” Marcin Chmielarski, ul. Świętego Rocha 239, 35 – 330 Rzeszów, 2. RKR a/a.