RŁO-22/2011

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA w ŁODZI ul. Piotrkowska 120 90-006 Łódź tel. (42) 636 36 89, fax (42) 636 07 12 e’mail: lodz@uokik.gov.pl RŁO-61-15(8)/11/AB Łódź, dnia 18 sierpnia 2011 r. DECYZJA Nr RŁO 22/2011 I. Na podstawie art. 28 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331, ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. ust. 6 tej ustawy, po przeprowadzeniu postępowania w sprawie podejrzenia stosowania, przez MG Developments Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Łodzi, praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów polegających na stosowaniu we wzorcach umów stosowanych w obrocie z konsumentami postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.) poprzez zamieszczenie we wzorcu umowy pn. „Umowa o wykonanie prac projektowych i robót wykończeniowych” postanowienia o treści: „Niezależnie od możliwości odstąpienia od umowy przewidzianych przepisami obowiązującego prawa, Wykonawca jest uprawniony do odstąpienia od niniejszej Umowy w następujących wypadkach: (…) 2) Zamawiający opóźnia się z zapłatą Wynagrodzenia o co najmniej 30 (trzydzieści) dni” , co może stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów i przyjęciu zobowiązania ww. przedsiębiorcy do zaniechania zarzucanych praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów poprzez zmianę kwestionowanego postanowienia, - w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów nakłada się na MG Developments Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Łodzi obowiązek wykonania tego zobowiązania w terminie trzydziestu dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji poprzez zmianę treści kwestionowanego postanowienia we wzorcu pn. „Umowa o wykonanie prac projektowych i robót wykończeniowych” nadając mu, zgodnie z przesłanym projektem, brzmienie: „ Niezależnie od możliwości odstąpienia od umowy przewidzianych przepisami obowiązującego prawa, Wykonawca jest uprawniony do odstąpienia od niniejszej Umowy w następujących wypadkach: (…) 2) Zamawiający opóźnia się z zapłatą Wynagrodzenia o co najmniej 30 (trzydzieści) dni po uprzednim dodatkowym wezwaniu do zapłaty Zamawiającego przez Wykonawcę na piśmie i po bezskutecznym upływie 2 wyznaczonego dodatkowego terminu do zapłaty nie krótszego niż 7 dni od dnia doręczenia tego wezwania.” . II. Na podstawie art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331, ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy, – w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: nakłada się na MG Developments Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Łodzi, obowiązek złożenia sprawozdania o stopniu realizacji przyjętego zobowiązania, w tym doręczenia dowodów na okoliczność podpisywania nowych ewentualnych umów zgodnie ze wzorcem umowy zawierającym zmiany wynikające ze złożonego zobowiązania w terminie sześćdziesięciu dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji. Uzasadnienie W dniach od 25 stycznia 2011 r. do 22 kwietnia 2011 r. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - zwany dalej: „Prezesem Urzędu” - przeprowadził z urzędu postępowanie wyjaśniające, którego celem było ustalenie, czy nastąpiło naruszenie interesów konsumentów uzasadniające podjęcie działań określonych w odrębnych ustawach oraz naruszenie zbiorowych interesów konsumentów przez działania MG Developments Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Łodzi - zwaną dalej również: „Spółką” – w zakresie stosowanych wzorców umów. Analiza zgromadzonego w postępowaniu wyjaśniającym materiału dowodowego wykazała, że Spółka w obrocie z konsumentami stosuje wzorzec umowy o nazwie „Umowa o wykonanie prac projektowych i robót wykończeniowych” . Prezes Urzędu ustalił, iż we wzorcu tym występowało postanowienie, które może być tożsame z wpisanymi do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone - zwanego dalej: „Rejestrem”, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43 poz. 296, ze zm. – zwanej dalej: „k.p.c.”). W związku z powyższym Prezes Urzędu uznał, iż istnieją podstawy do postawienia Spółce zarzutu stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331, ze zm.) - zwanej dalej: „ustawą o ochronie konkurencji i konsumentów”. Na podstawie ustaleń dokonanych w postępowaniu wyjaśniającym, w dniu 26 maja 2011 r. Prezes Urzędu wszczął z urzędu, Postanowieniem Nr 1/61-15/11 (dowód: karty Nr 1- 2), postępowanie w sprawie podejrzenia stosowania przez Spółkę praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów polegających na stosowaniu we wzorcach umów zawieranych z konsumentami postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do Rejestru, o którym mowa w art. 479 45 k.p.c., poprzez zamieszczenie we wzorcu umowy pn. „Umowa o wykonanie prac projektowych i robót wykończeniowych” postanowienia o treści: „Niezależnie od możliwości odstąpienia od umowy przewidzianych przepisami obowiązującego prawa, Wykonawca jest uprawniony do odstąpienia od niniejszej Umowy w następujących wypadkach: (…) 2) Zamawiający opóźnia się z zapłatą Wynagrodzenia o co najmniej 30 (trzydzieści) dni” co może stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, o czym zawiadomił Spółkę (dowód: karta Nr 3). 3 Spółka ustosunkowała się do przedstawionego zarzutu w ten sposób, iż w piśmie z dnia 13 czerwca 2011 r. (dowód: karta Nr 25) zobowiązała się do wprowadzenia zmian kwestionowanego przez Prezesa Urzędu zapisu oraz przedłożyła projekt zmiany we wzorcu umowy pn. „Umowa o wykonanie prac projektowych i robót wykończeniowych”. Kwestionowane postanowienie otrzymało brzmienie: − „Niezależnie od możliwości odstąpienia od umowy przewidzianych przepisami obowiązującego prawa, Wykonawca jest uprawniony do odstąpienia od niniejszej Umowy w następujących wypadkach: (…) 2) Zamawiający opóźnia się z zapłatą Wynagrodzenia o co najmniej 30 (trzydzieści) dni po uprzednim dodatkowym wezwaniu do zapłaty Zamawiającego przez Wykonawcę na piśmie i po bezskutecznym upływie wyznaczonego dodatkowego terminu do zapłaty nie krótszego niż 7 dni od dnia doręczenia tego wezwania.” (dowód: karta Nr 27). Ponadto, w piśmie tym Spółka wniosła o zastosowanie art. 28 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz oświadczyła, iż dostosuje się do obowiązków nałożonych przez Prezesa Urzędu (dowód: karta Nr 25). W piśmie z dnia 29 czerwca 2011 r. Spółka oświadczyła, że obecnie nie ma w obrocie prawnym umów zawartych w oparciu o dotychczasowy wzorzec zawierający kwestionowane przez Prezesa Urzędu postanowienie (dowód: karta Nr 28). Prezes Urzędu ustalił, co następuje: MG Developments Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Łodzi jest spółką prawa handlowego wpisaną do Krajowego Rejestru Sądowego – rejestru przedsiębiorców pod numerem 0000293946 (dowód: karty Nr 6-8). Spółka świadczy usługi polegające na przygotowaniu projektów aranżacji wnętrz lokali mieszkalnych oraz na realizacji tych projektów (dowód: karta Nr 9 oraz karta Nr 19). Przedmiotem analizy Prezesa Urzędu w niniejszym postępowaniu był stosowany przez Spółkę wzorzec umowy pn. „Umowa o wykonanie prac projektowych i robót wykończeniowych” . Prezes Urzędu ustalił, iż zawiera on postanowienie o treści: − § 9 pkt 1.2): „Niezależnie od możliwości odstąpienia od umowy przewidzianych przepisami obowiązującego prawa, Wykonawca jest uprawniony do odstąpienia od niniejszej Umowy w następujących wypadkach: (…) 2) Zamawiający opóźnia się z zapłatą Wynagrodzenia o co najmniej 30 (trzydzieści) dni” . Prezes Urzędu ustalił również, że w Rejestrze, o którym mowa w art. 479 45 k.p.c. w dniu 15 kwietnia 2008 r. pod poz. 1375 zostało wpisane postanowienie o treści: „Stronie sprzedającej przysługuje prawo do wypowiedzenia niniejszej umowy ze skutkiem natychmiastowym przy uwzględnieniu par. 4 umowy według wyboru Strony sprzedającej, jeżeli Strona kupująca będzie zalegała z zapłatą chociażby jednej raty (części) ceny sprzedaży lub jakiejkolwiek kwoty podatku od towaru i usług i nie dokona odpowiedniej płatności wraz z należnymi odsetkami w terminie 21 dni od dnia wymagalności, określonego w par. 3 niniejszej umowy.”. Podstawę wpisu stanowił wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów dnia 28 stycznia 2008 r. w sprawie sygn. akt XVII AmC 109/07. W Rejestrze, o którym mowa w art. 479 45 k.p.c., w dniu 22 lipca 2008 r. pod poz. 1471 zostało wpisane postanowienie o treści: „Activ Investment może odstąpić ze skutkiem natychmiastowym, bez wyznaczania dodatkowego terminu i bez odrębnego wezwania do 4 zapłaty, od niniejszej Umowy i tym samym nie przystąpić do zawarcia przyrzeczonej umowy sprzedaży Lokalu Mieszkalnego w przypadku, gdy Kupujący opóźni się: a) powyżej 30 (trzydziestu) dni z wpłatą którejkolwiek z rat z określonych w par. 2 ust. 3 b), c), d), e), f), g) lub; b) powyżej 30 (trzydziestu) dni z wpłatą odsetek określonych w par. 2 ust. 9.”. Podstawę wpisu stanowił wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów dnia 20 maja 2008 r. w sprawie sygn. akt XVII AmC 107/07. W piśmie z dnia 13 czerwca 2011 r. (dowód: karta Nr 25) Spółka zobowiązała się do wprowadzenia zmian w zakwestionowanym przez Prezesa Urzędu zapisie oraz przedłożyła projekt zmiany we wzorcu umowy pn. „Umowa o wykonanie prac projektowych i robót wykończeniowych”. Zgodnie z przedłożonym przez Spółkę projektem z dnia 13 czerwca 2011 r. dotyczącym wprowadzenia zmian we wzorcu umowy pn. „Umowa o wykonanie prac projektowych i robót wykończeniowych” (dowód: karty Nr 26-27) kwestionowane postanowienie zostanie zastąpione postanowieniem o treści: „Niezależnie od możliwości odstąpienia od umowy przewidzianych przepisami obowiązującego prawa, Wykonawca jest uprawniony do odstąpienia od niniejszej Umowy w następujących wypadkach: (…) 2) Zamawiający opóźnia się z zapłatą Wynagrodzenia o co najmniej 30 (trzydzieści) dni po uprzednim dodatkowym wezwaniu do zapłaty Zamawiającego przez Wykonawcę na piśmie i po bezskutecznym upływie wyznaczonego dodatkowego terminu do zapłaty nie krótszego niż 7 dni od dnia doręczenia tego wezwania.” (dowód: karta Nr 27). W piśmie z dnia 13 czerwca 2011 r. Spółka wniosła o zastosowanie art. 28 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz oświadczyła, iż dostosuje się do obowiązków nałożonych przez Prezesa Urzędu (dowód: karta Nr 25). Spółka oświadczyła, że obecnie nie ma w obrocie prawnym umów zawartych w oparciu o dotychczasowy wzorzec zawierający kwestionowane przez Prezesa Urzędu postanowienie (dowód: karta Nr 28). Prezes Urzędu zważył, co następuje: Podstawą do rozstrzygania sprawy w oparciu o przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest uprzednie zbadanie przez Prezesa Urzędu, czy w danej sprawie zagrożony został interes publicznoprawny. Stwierdzenie, że to nastąpiło pozwala na realizację celu tej ustawy, wskazanego w art. 1 ust. 1 tej ustawy, którym jest określenie warunków rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasad podejmowanej w interesie publicznym ochrony interesów przedsiębiorców i konsumentów. Zdaniem Prezesa Urzędu rozpatrywana sprawa ma charakter publicznoprawny, albowiem wiąże się z ochroną interesu wszystkich konsumentów, którzy są lub będą klientami Spółki. Interes publicznoprawny przejawia się także w postaci zbiorowego interesu konsumentów. Innymi słowy, naruszenie zbiorowego interesu konsumentów jest jednocześnie naruszeniem interesu publicznoprawnego. Zatem uzasadnione było w niniejszej sprawie podjęcie przez Prezesa Urzędu działań przewidzianych w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów. Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów – zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Stosownie do art. 24 ust. 2 ww. ustawy, przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy, w szczególności: 1) stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, z późn. zm.); 2) naruszanie obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji; 3) 5 nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji. Wskazany przepis zawiera otwarty katalog działań stanowiących praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów. Zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jeżeli w toku postępowania w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów zostanie uprawdopodobnione – na podstawie okoliczności sprawy, informacji zawartych w zawiadomieniu, o którym mowa w art. 100 ust. 1, lub innych informacji będących podstawą wszczęcia postępowania, że przedsiębiorca stosuje praktykę, o której mowa w art. 24, a przedsiębiorca, któremu jest zarzucane naruszenie tego przepisu, zobowiąże się do podjęcia lub zaniechania określonych działań zmierzających do zapobieżenia naruszeniom, Prezes Urzędu może, w drodze decyzji, nałożyć obowiązek wykonania tych zobowiązań. W decyzji tej, jak wynika z art. 28 ust. 3, Prezes Urzędu nakłada na przedsiębiorcę obowiązek składania w wyznaczonym terminie informacji o stopniu realizacji zobowiązań. Ponadto, jak wynika z art. 28 ust. 2 ustawy powyżej wskazanej, w decyzji takiej Prezes Urzędu może określić termin wykonania zobowiązań. Przytoczony powyżej przepis, jako przesłanki warunkujące możliwość wydania decyzji wskazuje: uprawdopodobnienie, że przedsiębiorca stosuje praktykę, o której mowa w art. 24 oraz zobowiązanie się przedsiębiorcy, któremu jest zarzucane naruszenie tego przepisu, do podjęcia lub zaniechania działań zmierzających do zapobieżenia tym naruszeniom. W niniejszym postępowaniu wymaga zatem rozważenia, czy wskazane warunki zaistniały w odniesieniu do działań i zobowiązań Spółki, a ponadto, czy w przypadku ich wystąpienia uzasadnione jest przyjęcie zobowiązania Spółki i wydanie przez Prezesa Urzędu decyzji w oparciu o ww. przepis. Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, a stosownie do art. 24 ust. 2 ww. ustawy, przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy. Tym samym dla uprawdopodobnienia stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów konieczne jest uprawdopodobnienie kumulatywnego spełnienia trzech przesłanek: 1) działanie lub zaniechanie przedsiębiorcy, 2) noszące znamiona bezprawności, 3) godzące w zbiorowy interes konsumentów. Ad 1) Stosownie do art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, ilekroć w ustawie jest mowa o przedsiębiorcy, rozumie się przez to przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej (…). Przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4 ust. 1ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2010 r. Nr 220, poz. 1447 ze zm.) – zwanej dalej: „ustawą o swobodzie działalności gospodarczej” – jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną – wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą. Ponadto, zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej przedsiębiorca może podjąć działalność gospodarczą w dniu złożenia wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej lub po uzyskaniu wpisu do rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym. Przepis art. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej definiuje działalność gospodarczą jako zarobkową działalność wytwórczą, 6 budowlaną, handlową, usługową oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodową, wykonywaną w sposób zorganizowany i ciągły. MG Developments Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Łodzi jest spółką prawa handlowego wpisaną do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego. Zgodnie z art. 12 ustawy Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2000 r. Nr 94 poz. 1037, ze zm.) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji z chwilą wpisu do rejestru staje się spółką z ograniczoną odpowiedzialnością i uzyskuje osobowość prawną. Spółka świadczy usługi polegające na przygotowaniu projektów aranżacji wnętrz lokali mieszkalnych oraz na realizacji tych projektów. Spółka posiada zatem status przedsiębiorcy w świetle przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jako osoba prawna prowadząca w sposób zorganizowany i ciągły w celach zarobkowych działalności usługową polegającą na przygotowaniu projektów aranżacji wnętrz lokali mieszkalnych oraz na realizacji tych projektów. Wobec powyższego Prezes Urzędu stwierdził, że pierwsza przesłanka art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów została spełniona . Ad 2) Bezprawność tradycyjnie ujmowana jest jako sprzeczność z obowiązującym porządkiem prawnym. Porządek prawny obejmuje normy prawa powszechnie obowiązującego, a także nakazy i zakazy wynikające z zasad współżycia społecznego i dobrych obyczajów (wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 13 listopada 2007 r., sygn. akt XVII AmA 45/07). Bezprawność jest kategorią obiektywną. Rozważenia przy ocenie bezprawności wymaga zatem kwestia, czy zachowanie przedsiębiorcy było zgodne, czy też niezgodne z obowiązującymi zasadami porządku prawnego. Porządek prawny, którego naruszenie może skutkować naruszeniem artykułu 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów obejmuje normy prawa powszechnie obowiązującego, a także nakazy i zakazy wynikające z zasad współżycia społecznego i dobrych obyczajów. Same przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie regulują konstrukcji bezprawności działań przedsiębiorcy. Tym samym, w celu konkretyzacji przesłanki bezprawności należy sięgnąć do przepisów innych ustaw. Na ich podstawie możliwe jest dokonanie oceny działań przedsiębiorcy w aspekcie ich zgodności z prawem (por. wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 23 czerwca 2006 r. - sygn. akt XVIII AmA 32/05). W art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ustawodawca wskazał natomiast przykładowe rodzaje praktyk, które naruszają zbiorowe interesy konsumentów. Katalog ten nie jest wyczerpujący. Zatem oprócz praktyk wskazanych bezpośrednio przez ustawodawcę w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów, za praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów można uznać zachowania naruszające przepisy innych ustaw, które nakładają na przedsiębiorcę określone obowiązki względem konsumenta. Bezprawność postanowienia wskazanego w pkt I sentencji niniejszej decyzji Jak wyżej wskazano art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zawiera przykładowy katalog bezprawnych działań naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Stosownie do art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów uważa się w szczególności stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do Rejestru, o którym mowa w art. 479 45 k.p.c. 7 Na mocy art. 479 45 § 1 k.p.c., Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów jest obowiązany przesyłać Prezesowi Urzędu odpis każdego prawomocnego wyroku uwzględniającego powództwo o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone. Prezes Urzędu jest zobowiązany do prowadzenia rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, stosownie do art. 479 45 § 2 k.p.c. Przepis art. 479 45 § 3 k.p.c. ustanawia zasadę tzw. formalnej jawności Rejestru, stanowiąc, że Rejestr jest jawny. Jawność ta oznacza, że Rejestr jest dostępny dla każdego zainteresowanego, czyli wszyscy mają do niego prawo wglądu. Skutkiem formalnej jawności Rejestru jest niemożność zasłaniania się nieznajomością dokonanych w nim wpisów. W Rejestrze, o którym mowa w art. 479 45 k.p.c. przytacza się treść postanowień wzorców umowy uznanych przez Sąd Okręgowy w Warszawie - Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów za niedozwolone. Zgodnie z art. 479 43 k.p.c. od chwili wpisania uznanego za niedozwolone postanowienia wzorca umowy do Rejestru prawomocny wyrok ma skutek wobec osób trzecich. W ocenie Prezesa Urzędu, wpisanie postanowień do Rejestru, oznacza zatem, że od tej chwili są one zakazane we wszystkich wzorcach umów. Zakaz stosowania postanowień wpisanych do Rejestru dotyczy nie tylko tego przedsiębiorcy, przeciwko któremu zapadł wyrok w sprawie o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone, lecz również innych przedsiębiorców z danej branży. Za takim ujęciem przemawia podstawowy cel postępowania w sprawach o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone, jakim jest usunięcie z obrotu postanowień, które Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznał za sprzeczne z obowiązującym porządkiem prawnym, bądź dobrymi obyczajami. Chodzi bowiem o to, by prawa i obowiązki przyszłych potencjalnych konsumentów nie były kształtowane na podstawie postanowień umownych uznanych przez Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów za niedozwolone. Ponadto, zdaniem Prezesa Urzędu, zakaz stosowania niedozwolonych postanowień wpisanych do Rejestru dotyczy także postanowień podobnych. Może zdarzyć się bowiem taka sytuacja, w której przedsiębiorca stosować będzie umowę, w której zawarte będą postanowienia, których istota jest taka sama, lecz konstrukcja gramatyczna, szyk wyrazów w zdaniu są różne. W związku z tym, zakazane jest też stosowanie postanowienia, którego zakres jest tożsamy z zakresem postanowienia wpisanego do Rejestru. Nie jest zatem konieczna dokładna, literalna identyczność tychże postanowień. Stanowisko Prezesa Urzędu znajduje uzasadnienie w orzecznictwie Sądu Najwyższego, który w uchwale z dnia 13 lipca 2006 r. o sygnaturze akt III SZP 3/06 wskazał, iż stosowanie postanowień wzorców umów o treści tożsamej z treścią postanowień uznanych za niedozwolone prawomocnym wyrokiem Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanych do Rejestru, może być uznane w stosunku do innego przedsiębiorcy za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów. Sąd Najwyższy uznał również, iż jeżeli Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów uzna określone postanowienie za niedozwolone w wyniku przeprowadzonej kontroli abstrakcyjnej i zostanie ono wpisane do Rejestru, o którym mowa w art. 479 45 k.p.c., praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 23a ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (obecnie art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów) dopuszcza się każdy z przedsiębiorców, który wprowadza do stosowanych postanowień zmiany o charakterze kosmetycznym, polegające na przykład na przestawieniu szyku wyrazów lub zmianie użytych wyrazów, jeżeli zmiany te nie prowadzą do zmiany istoty postanowień. 8 Jako zachowania przedsiębiorcy, które stanowią praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów ustawodawca wskazuje w szczególności stosowanie postanowień tożsamych z wpisanymi do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy Kodeks postępowania cywilnego (art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy). Zapis zawarty w § 9 pkt 1.2) „Umowy o wykonanie prac projektowych i robót wykończeniowych” o treści: „Niezależnie od możliwości odstąpienia od umowy przewidzianych przepisami obowiązującego prawa, Wykonawca jest uprawniony do odstąpienia od niniejszej Umowy w następujących wypadkach: (…) 2) Zamawiający opóźnia się z zapłatą Wynagrodzenia o co najmniej 30 (trzydzieści) dni” jest tożsamy z postanowieniami umownymi wpisanymi do Rejestru, o treści: − „Stronie sprzedającej przysługuje prawo do wypowiedzenia niniejszej umowy ze skutkiem natychmiastowym przy uwzględnieniu par. 4 umowy według wyboru Strony sprzedającej, jeżeli Strona kupująca będzie zalegała z zapłatą chociażby jednej raty (części) ceny sprzedaży lub jakiejkolwiek kwoty podatku od towaru i usług i nie dokona odpowiedniej płatności wraz z należnymi odsetkami w terminie 21 dni od dnia wymagalności, określonego w par. 3 niniejszej umowy.” (wpis do Rejestru nr 1375 dokonany na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 28 stycznia 2008 r., sygn. akt XVII AmC 109/07) , − „Activ Investment może odstąpić ze skutkiem natychmiastowym, bez wyznaczania dodatkowego terminu i bez odrębnego wezwania do zapłaty, od niniejszej Umowy i tym samym nie przystąpić do zawarcia przyrzeczonej umowy sprzedaży Lokalu Mieszkalnego w przypadku, gdy Kupujący opóźni się: a) powyżej 30 (trzydziestu) dni z wpłatą którejkolwiek z rat z określonych w par. 2 ust. 3 b), c), d), e), f), g) lub; b) powyżej 30 (trzydziestu) dni z wpłatą odsetek określonych w par. 2 ust. 9.” (wpis do Rejestru nr 1471 dokonany na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 20 maja 2008 r., sygn. akt XVII AmC 107/07) , . Powyższe postanowienia - zarówno stosowane przez Spółkę, jak i wpisane do Rejestru - dotyczą sytuacji, w której po upływie określonego w umowie terminu zwłoki konsumenta w realizacji jego zobowiązań, (zapłaty rat – faktur częściowych) przedsiębiorca uzyskuje prawo – bez konieczności uprzedniego wezwania konsumenta do spełnienia świadczenia i wyznaczenia dodatkowego terminu do jego spełnienia - odstąpienia od niej. Tego rodzaju postanowienia - tj. dopuszczające możliwość rozwiązania umowy przez profesjonalistę wskutek zwłoki konsumenta w spełnieniu świadczenia pieniężnego bez uprzedniego wezwania do zapłaty – zostały przez Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów zakazane ze względu na naruszenie dobrych obyczajów. W związku z powyższym, w ocenie Prezesa Urzędu, zostało uprawdopodobnione , iż stosowanie przez Spółkę we wzorcu umowy pn. „Umowa o wykonanie prac projektowych i robót wykończeniowych” postanowienia wskazanego w punkcie I sentencji niniejszej decyzji jest bezprawne. Ad 3) Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie podaje definicji „zbiorowego interesu konsumentów”, wskazując jednak w przepisie art. 24 ust. 3, że nie jest nim suma indywidualnych interesów konsumentów. Naruszenie zbiorowego interesu konsumentów oznacza zatem narażenie na uszczerbek interesów znacznej grupy lub wszystkich konsumentów, poprzez stosowaną przez przedsiębiorcę praktykę, obejmującą tak działania, jak i zaniechania. Ponadto, godzenie w zbiorowe interesy konsumentów może polegać 9 zarówno na ich naruszeniu, jak i na zagrożeniu ich naruszenia. O tym, czy naruszony został interes zbiorowy, nie zawsze przesądza kryterium ilościowe, ponieważ niekiedy jeden ujawniony przypadek naruszenia prawa konsumenta może być przejawem stosowanej praktyki naruszającej interes zbiorowy. W jednym z orzeczeń Sąd Najwyższy stwierdził, iż nie jest zasadne uznawanie, że postępowanie z tytułu naruszenia ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów można wszcząć tylko wtedy, gdy zagrożone są interesy wielu odbiorców, a nie jest to możliwe w sytuacji, gdy pokrzywdzonym jest tylko jeden konsument. Wydawane orzeczenie ma bowiem wymiar znacznie szerszy, pełni także funkcję prewencyjną, służy bowiem ochronie także nieograniczonej liczbie potencjalnych konsumentów (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 września 2003 r., sygn. akt I CKN 504/01). Dla uprawdopodobnienia naruszenia zbiorowych interesów konsumentów istotne jest ustalenie, że konkretne działanie przedsiębiorcy nie ma ściśle określonego adresata, lecz jest kierowane do nieoznaczonego z góry kręgu podmiotów. Oznacza to, że nie ilość faktycznych, potwierdzonych naruszeń, ale przede wszystkim ich charakter, a w związku z tym możliwość (chociażby tylko potencjalna) wywołania negatywnych skutków wobec zbiorowości przesądza o naruszeniu zbiorowego interesu. W niniejszej sprawie bez wątpienia mamy do czynienia z naruszeniem praw potencjalnie znacznej liczby konsumentów, tj. tych, którzy zapoznali się, bądź mogli zapoznać się ze stosowanym przez Spółkę wzorcem umowy zawierającym kwestionowane postanowienie i zawarli, bądź mogli zawrzeć ze Spółką umowę. W tej sytuacji bezprawne zachowanie Spółki nie dotyczy interesów poszczególnych konsumentów, których sprawy mają charakter jednostkowy, indywidualny i niedający się porównać z innymi, lecz mamy do czynienia z naruszonymi uprawnieniami określonego kręgu konsumentów, których sytuacja jest identyczna i wspólna dla całej grupy kontrahentów Spółki. Stosowanie opisanej wyżej praktyki polegającej na stosowaniu we wzorcu umowy postanowienia tożsamego z wpisanymi do Rejestru, o którym mowa w art. 479 45 k.p.c. godzi zatem w zbiorowe interesy konsumentów. Wobec tego Prezes Urzędu stwierdził, że trzecia przesłanka niezbędna do uprawdopodobnienia stosowania przez Spółkę praktyki wskazanej w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów została spełniona . Ad pkt I sentencji niniejszej decyzji. Zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jeżeli w toku postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów zostanie uprawdopodobnione – na podstawie okoliczności sprawy, informacji będących podstawą do wszczęcia postępowania, że przedsiębiorca stosuje praktykę, o której mowa w art. 24, a przedsiębiorca, któremu zarzucane jest naruszenie tego przepisu, zobowiąże się do podjęcia lub zaniechania określonych działań zmierzających do zapobieżenia tym naruszeniom, Prezes Urzędu może, w drodze decyzji, nałożyć obowiązek wykonania tych zobowiązań. Prezes Urzędu wykazał w niniejszej decyzji, że zostało uprawdopodobnione, że Spółka stosuje praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów, określone w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Jednocześnie Spółka zobowiązała się do wprowadzenia zmian w zakwestionowanym przez Prezesa Urzędu zapisie oraz przedłożyła projekt zmiany we wzorcu umowy proponując w miejsce kwestionowanego postanowienia wprowadzi do wzorca umowy postanowienie o treści „ Niezależnie od możliwości odstąpienia od umowy przewidzianych przepisami obowiązującego prawa, Wykonawca jest uprawniony do odstąpienia od niniejszej Umowy w następujących wypadkach: (…) 2) Zamawiający opóźnia się z zapłatą Wynagrodzenia o co najmniej 30 (trzydzieści) dni po uprzednim dodatkowym wezwaniu do zapłaty Zamawiającego przez 10 Wykonawcę na piśmie i po bezskutecznym upływie wyznaczonego dodatkowego terminu do zapłaty nie krótszego niż 7 dni od dnia doręczenia tego wezwania.” , jest równoznaczne z podjęciem działań zmierzających do zapobieżenia uprawdopodobnionemu w toku niniejszego postępowania naruszeniu art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Wobec spełnienia przesłanek wydania decyzji na podstawie art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu orzekł jak w punkcie I sentencji niniejszej decyzji. Ad pkt II sentencji niniejszej decyzji. Stosownie do art. 28 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w decyzji, o której mowa w ust. 1 tego artykułu Prezes Urzędu nakłada na przedsiębiorcę obowiązek składania w wyznaczonym terminie informacji o stopniu realizacji zobowiązań. Wobec tego Prezes Urzędu nałożył na Spółkę obowiązek złożenia sprawozdania o stopniu realizacji przyjętego zobowiązania, w tym doręczenia dowodów na okoliczność podpisywania nowych ewentualnych umów zgodnie ze wzorcem umowy zawierającym zmiany wynikające ze złożonego zobowiązania w terminie sześćdziesięciu dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji. W związku z tym Prezes Urzędu orzekł jak w punkcie II sentencji niniejszej decyzji. Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 28 § 1 i 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Łodzi. Z upoważnienia Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury Barbara Romańczak-Graca Otrzymuje: MG Developments Sp. z o.o. ul. Łomżyńska 6/4 93-176 Łódź