RKR-4/2008

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA UOKIK W KRAKOWIE 31-011 Kraków, Pl. Szczepa ń ski 5, Tel/fax (012) 421-75-79, 421-74-98, E-mail: krakow@uokik.gov.pl RKR-411-4/07/MS- /08 Kraków, dn. 30 stycznia 2008 r. DECYZJA Nr RKR - 4/2008 Na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., w zwi ą zku z art. 80 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2005r. Nr 244, poz. 2080 z pó ź n. zm.), w zwi ą zku z art. 131 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 z pó ź n. zm.) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 w/w ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 18, poz. 172 z pó ź n. zm.), w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: umarza si ę post ę powanie antymonopolowe wszcz ę te na wniosek Bo ż eny Paluch wykonuj ą cej dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Firma Handlowo–Us ł ugowa COSSMA w zwi ą zku z podejrzeniem nadu ż ywania przez VEOLIA TRANSPORT PODKARPACIE Sp. z o.o. (poprzednio: Polska Komunikacja Samochodowa CONNEX Ł a ń cut Sp. z o.o.) z siedzib ą w Ł a ń cucie pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku udost ę pniania przystanków komunikacji autobusowej na terenie dzier ż awionego przez ni ą dworca autobusowego w Ł a ń cucie poprzez niewyra ż enie zgody na korzystanie przez Bo ż en ą Paluch z przystanków po ł o ż onych na tym dworcu i nakazuje si ę jej zaniechania. UZASADNIENIE W dniu 29.06.2006r. do Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura UOKIK w Krakowie – zwanego dalej „organem antymonopolowym” wp ł yn ął wniosek Bo ż eny Paluch wykonuj ą cej dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Firma Handlowo–Us ł ugowa COSSMA z siedzib ą w Rzeszowie, przy ul. Morgowej 71 – zwanej dalej „Wnioskodawc ą ” - o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego przeciwko Powiatowi Jaros ł awskiemu, Polskiej Izbie Gospodarczej Transportu Samochodowego i Spedycji, Miastu Ł a ń cut oraz Polskiej Komunikacji Samochodowej CONNEX Ł a ń cut Sp. z o.o. pod zarzutem stosowania praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę . Po uzupe ł nieniu wniosku, organ antymonopolowy wszcz ął post ę powanie wyja ś niaj ą ce w przedmiotowej sprawie. Z ł o ż ony przez Wnioskodawc ę wniosek zosta ł nast ę pnie ograniczony przez niego pismem z dnia 9.10.2006r. Po ograniczeniu i doprecyzowaniu wniosku, Wnioskodawca za żą da ł ostatecznie wszcz ę cia post ę powania antymonopolowego przeciwko: - Powiatowi Jaros ł awskiemu - pod zarzutem naruszenia art. 8 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2005r. Nr 244, poz. 2080 z pó ź n. zm.) – zwanej dalej „ustaw ą antymonopolow ą z 2000r.”, tj. nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku organizowania komunikacji autobusowej na terenie powiatu poprzez przeciwdzia ł anie rozwojowi konkurencji na lokalnym rynku przewozów regularnych polegaj ą ce na odmowie uzgodnienia wydania zezwolenia na wykonywanie przewozów regularnych na linii Rzeszów – Przeworsk – Jaros ł aw. - Miastu Ł a ń cut - pod zarzutem naruszenia art. 8 ust. 2 pkt 1 i 5 w/w ustawy, tj. nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku dysponowania przystankami autobusowymi poprzez narzucanie ra żą co niskich op ł at za wjazd na przystanki na placu przy ul. Pi ł sudskiego i Cetnarskiego oraz przeciwdzia ł anie rozwojowi konkurencji na lokalnym rynku przewozów regularnych, polegaj ą ce na odmowie udost ę pnienia Wnioskodawcy przystanków autobusowych po ł o ż onych na tym placu oraz - Polskiej Komunikacji Samochodowej CONNEX Ł a ń cut Sp. z o.o. – zwanej dalej „Spó ł k ą - pod zarzutem naruszenia art. 8 ust. 2 pkt 5 w/w ustawy, tj. nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku zarz ą dzania dworcem autobusowym w Ł a ń cucie poprzez przeciwdzia ł anie rozwojowi konkurencji na lokalnym rynku przewozów regularnych polegaj ą ce na odmowie udzielenia Wnioskodawcy zgody na korzystanie z tego dworca. Po przeanalizowaniu zebranego materia ł u dowodowego organ antymonopolowy zamkn ął w dniu 30.01.2007r. post ę powanie wyja ś niaj ą ce, uznaj ą c, i ż zebrany materia ł dowodowy mo ż e uzasadnia ć podejrzenie, ż e odmowa przez Spó ł k ę udost ę pnienia przystanków autobusowych po ł o ż onych na dworcu autobusowym dzier ż awionym przez Spó ł k ę mo ż e ogranicza ć konkurencj ę . W zwi ą zku z powy ż szym w dniu 15.02.2007r. wszcz ę te zosta ł o przeciwko Spó ł ce post ę powanie antymonopolowe pod zarzutem naruszenia art. 8 ust. 2 pkt 5 ustawy antymonopolowej z 2000r., tj. stosowania praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , polegaj ą cej na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku udost ę pniania przystanków komunikacji autobusowej na terenie dzier ż awionego przez Spó ł k ę dworca autobusowego w Ł a ń cucie poprzez niewyra ż enie zgody na korzystanie przez Bo ż en ą Paluch z przystanków po ł o ż onych na tym dworcu. W przypadku zarzutów przeciwko Miastu Ł a ń cut wszcz ę te zosta ł o odr ę bne post ę powanie antymonopolowe o sygnaturze RKR-411-3/07/MS, natomiast w przypadku Powiatu Jaros ł awskiego brak by ł o podstaw prawnych i faktycznych do wszcz ę cia post ę powania antymonopolowego i w zwi ą zku z tym w dniu 10.04.2007r. organ antymonopolowy prawomocn ą decyzj ą nr RKR-28/2007 odmówi ł wszcz ę cia post ę powania antymonopolowego pod zarzutem stosowania praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę . Odnosz ą c si ę do zawiadomienia o wszcz ę ciu post ę powania antymonopolowego i przedstawionego zarzutu, Spó ł ka – stwierdzi ł a, ż e zarzuty podniesione przez Wnioskodawc ę nie s ą uzasadnione, a Spó ł ka nie podejmowa ł a dzia ł a ń ograniczaj ą cych konkurencj ę . Pismem z dnia 24.07.2006r. (znak: DO/252/2006) potwierdzi ł a fakt odmowy udzielenia zgody Wnioskodawcy na korzystanie przez niego z przystanków autobusowych po ł o ż onych na dzier ż awionym przez Spó ł k ę od Miasta Ł a ń cut dworcu autobusowym. Wyja ś ni ł a ponadto, ż e powy ż sza odmowa by ł a podyktowana konieczno ś ci ą ochrony w ł asnych interesów Spó ł ki, albowiem planowane przez Wnioskodawc ę godziny odjazdów z Ł a ń cuta stanowi ł yby zagro ż enie dla ju ż istniej ą cych linii regularnych obs ł ugiwanych 2 przez Spó ł k ę i spowodowa ł oby drastyczny spadek przychodów oraz utrat ę klientów. Spó ł ka podnios ł a, ż e planowan ą przez Wnioskodawc ę tras ę obs ł uguj ą tak ż e inni przewo ź nicy, jak PKS Le ż ajsk Sp. z o.o., PKS Jaros ł aw S.A., lub PKS Przemy ś l Sp. z o.o. W ocenie Spó ł ki dzia ł ania Wnioskodawcy stanowi ą czyn nieuczciwej konkurencji, albowiem Wnioskodawca chce korzysta ć z przystanków po ł o ż onych na dworcu autobusowym, zarz ą dzanym przez Spó ł k ę , odmawiaj ą c jednocze ś nie dostosowania swojego rozk ł adu jazdy do rozk ł adu stosowanego przez Spó ł k ę . Ponadto Spó ł ka wyja ś ni ł a, ż e op ł aty za korzystanie z dworca przez przewo ź ników zosta ł y ustalone na zbli ż onym poziomie i podlegaj ą zatwierdzeniu przez Burmistrza Miasta Ł a ń cuta, stosownie do postanowie ń zawartej umowy dzier ż awy. Kolejnym pismem z dnia 26.02.2007r. Spó ł ka podtrzyma ł a swoje dotychczasowe stanowisko, podnosz ą c dodatkowo, ż e jest wprawdzie obowi ą zana umo ż liwi ć korzystanie z dworca innym przewo ź nikom, jednak ż e ma prawo pobiera ć z tego tytu ł u op ł aty, a w ł a ś nie wysoko ść op ł at by ł a kwestionowana przez Wnioskodawc ę . Pismem z dnia 11.06.2007r. (znak: DO/69/2007) Spó ł ka poinformowa ł a, ż e na mocy uchwa ł y nr 1/2007 Zgromadzenia Wspólników z dnia 21.02.2007r. dokonana zosta ł a zmiana firmy Polskiej Komunikacji Samochodowej CONNEX Ł a ń cut Sp. z o.o. Aktualne jej brzmienie VEOLIA TRANSPORT PODKARPACIE Sp. z o.o. zosta ł o zarejestrowane w Krajowym Rejestrze S ą dowym w dniu 15.03.2007r. W toku przedmiotowego post ę powania organ antymonopolowy ustali ł , nast ę puj ą cy stan faktyczny Wnioskodawca prowadzi dzia ł alno ść gospodarcz ą w zakresie zbiorowego transportu drogowego osób na podstawie wpisu do ewidencji gospodarczej prowadzonej przez Prezydenta Miasta Rzeszowa pod numerem 9717. W zwi ą zku z planowanym uruchomieniem przewozów regularnych na trasie Rzeszów – Przeworsk – Jaros ł aw Wnioskodawca wyst ą pi ł do Marsza ł ka Województwa Podkarpackiego - o wydanie zezwolenia na wykonywanie przewozów regularnych na tej trasie, stosownie do tre ś ci art. 18 i nast. ustawy z dnia 6 wrze ś nia 2001r. transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2007r. Nr 125, poz. 874 z pó ź n. zm.) – zwanej dalej „ustaw ą o transporcie (…)”. Poniewa ż zgodnie z art. 22 ust. 1 w/w ustawy o transporcie przewo ź nik ubiegaj ą cy si ę o wydanie zezwolenia na wykonywanie przewozów regularnych w krajowym transporcie regularnym jest zobowi ą zany do łą czy ć do wniosku o wydanie takiego zezwolenia: - rozk ł ad jazdy uwzgl ę dniaj ą cy przystanki, godziny odjazdów, d ł ugo ść linii komunikacyjnej i odleg ł o ść mi ę dzy przystankami oraz - potwierdzenie uzgodnienia zasad korzystania z przystanków i dworców autobusowych, dokonanych z ich w ł a ś cicielami lub zarz ą dzaj ą cymi, Wnioskodawca wyst ą pi ł do w ł a ś ciwych podmiotów: gmin, zarz ą dców dróg oraz dworców autobusowych o wyra ż enie zgody i uzgodnienie zasad korzystania z nale żą cych do nich przystanków i dworców autobusowych. W ś ród podmiotów, do których wyst ą pi ł Wnioskodawca by ł o tak ż e Miasto Ł a ń cut, do którego zwróci ł si ę pismem z dnia 30.12.2005r. z pro ś b ą o wyra ż enie zgody na korzystanie przez niego z przelotowego przystanku autobusowego 3 w Ł a ń cucie – okre ś lanego jako „Rynek” - po ł o ż onego na placu przy zbiegu ulic Pi ł sudskiego i Cetnarskiego. W odpowiedzi na powy ż szy wniosek Miasto - pismem z dnia 12.01.2006r. (znak: BI-5552/2/06) – odmówi ł o zgody na udost ę pnienie Wnioskodawcy w/w przystanku, uzasadniaj ą c to: ograniczon ą przepustowo ś ci ą zatok przystankowych, zaspokojeniem potrzeb komunikacyjnych przez innych przewo ź ników, którym Miasto zawar ł o umowy na korzystanie z mienia komunalnego oraz obaw ą , ż e zwi ę kszenie liczby przewo ź ników korzystaj ą cych z w/w przystanku spowoduje zagro ż enie bezpiecze ń stwa dla samych przewo ź ników, jak i ich pasa ż erów. Jednocze ś nie Miasto poinformowa ł o Wnioskodawc ę , ż e mo ż e skorzysta ć z dworca autobusowego, którym zarz ą dza PKS CONNEX Sp. z o.o. w Ł a ń cucie. W zwi ą zku z otrzyman ą od Miasta odmow ą wyra ż enia zgody na korzystanie z nale żą cych do Miasta przystanków, Wnioskodawca zwróci ł si ę do Spó ł ki pismem z dnia 20.01.2006r.- uzupe ł nionym pismem z dnia 25.01.2006r. - z pro ś b ą o wyra ż enie zgody „na zatrzymywanie si ę na dworcu autobusowym w Ł a ń cucie”, tj. na korzystanie przez niego z dzier ż awionego przez Spó ł k ę dworca autobusowego. Pismem z dnia 31.01.2006r. Spó ł ka odmówi ł a wyra ż enia zgody na korzystanie przez Wnioskodawc ę z przedmiotowego dworca. Odmow ę uzasadni ł a faktem, ż e planowane przez Wnioskodawc ę kursy na trasie Rzeszów – Przeworsk – Jaros ł aw s ą ustalone zbie ż nie z godzinami kursów autobusów Spó ł ki na tej trasie i w zwi ą zku z tym godz ą w jej interesy. Wnioskodawca podj ął prób ę interwencji u w ł a ś ciciela nieruchomo ś ci na której po ł o ż ony jest dworzec autobusowy, zwracaj ą c si ę w dniu 6.02.2006r. o pomoc do Burmistrza Miasta Ł a ń cuta, który ograniczy ł si ę jedynie do poinformowania Wnioskodawcy pismem z dnia 21.02.2006r. (znak:BI- 5552//06), ż e postanowienia umowy dzier ż awy zawartej ze Spó ł k ą nak ł adaj ą na ni ą obowi ą zek udost ę pniania dworca innym przewo ź nikom i nie zawieraj ą ż adnych ogranicze ń co do korzystania z dworca przez inne podmioty. W konsekwencji powy ż szych dzia ł a ń zarówno Miasta, jak i Spó ł ki, Wnioskodawca nie uzgodni ł zasad korzystania z przystanków autobusowych na terenie Ł a ń cuta i nie uruchomi ł planowanej linii autobusowej na trasie Rzeszów – Przeworsk – Jaros ł aw, albowiem Marsza ł ek Województwa Podkarpackiego decyzj ą z dnia 28.07.2006r. (znak: DT.II.5432/2/-78/AB/06) odmówi ł mu udzielenia zezwolenia na wykonywanie przewozów regularnych na tej trasie. Do dnia wydania decyzji Wnioskodawca nie otrzyma ł zgody: od Spó ł ki na korzystanie z dworca autobusowego oraz od Miasta na korzystanie z przystanku autobusowego po ł o ż onego na placu przy zbiegu ulic Pi ł sudskiego i Cetnarskiego, i nie mo ż e uruchomi ć przewozów regularnych na planowanej trasie. Na podstawie tre ś ci udzielonych przez Spó ł k ę wyja ś nie ń (dowód: pismo z dnia 24.07.2006r. znak: DO/252/2006, z dnia 26.02.2007r. bez znaku, z dnia 1.06.2007r. znak: DO/65/2007) organ antymonopolowy ustali ł , ż e w Ł a ń cucie znajduje si ę dworzec autobusowy oraz 17 przystanków autobusowych. Dworzec autobusowy posiada 11 zatok przystankowych i stanowi w ł asno ść Miasta Ł a ń cut, które wydzier ż awi ł o go Spó ł ce na okres od dnia 1.01.2006r. do dnia 31.12.2008r. na mocy umowy z dnia 22.12.2005r. Zgodnie z tre ś ci ą par. 3 ust. 3 umowy dzier ż awy Spó ł ka zosta ł a zobowi ą zana udost ę pniania dworca autobusowego – tj. nieruchomo ś ci stanowi ą cej przedmiot dzier ż awy – innym przewo ź nikom za odp ł at ą , której wysoko ść b ę dzie ustalana w kalkulacji zatwierdzanej przez Miasto Ł a ń cut. Z przystanków po ł o ż onych na dworcu autobusowym korzysta – na podstawie zawartych umów - 14 przewo ź ników wykonuj ą cych zarówno 4 przewozy lokalne, regionalne, jak i krajowe (dalekobie ż ne), tj. Spó ł ka oraz 13 innych przewo ź ników (w tym 12 przedsi ę biorstw komunikacji samochodowej, tzw. PKS) z terenu województw podkarpackiego, ma ł opolskiego, lubelskiego, ś l ą skiego i ś wi ę tokrzyskiego. W/w przewo ź nicy korzystaj ą z dworca autobusowego na podstawie umów zawartych ze Spó ł k ą i uiszczaj ą op ł aty w wysoko ś ci od 8,50 z ł do 9,50 z ł za ka ż dy wjazd autobusu na teren dworca lub zrycza ł towane op ł aty miesi ę czne wynegocjowane ze Spó ł k ą . Spo ś ród 17 przystanków 13 stanowi mienie komunalne Miasta Ł a ń cuta, a 4 przystanki po ł o ż one na drodze krajowej nr 4 (po jednym w ka ż dym kierunku na 614 km i 617 km drogi), s ą zarz ą dzane przez zarz ą dc ę drogi krajowej, tj. Generaln ą Dyrekcje Dróg Krajowych i Autostrad Oddzia ł w Rzeszowie. Umowy z Miastem Ł a ń cut o korzystanie z mienia komunalnego tj. przystanków nale żą cych do gminy, zawarli: Spó ł ka oraz 17 innych lokalnych przewo ź ników, którzy z tytu ł u korzystania z mienia komunalnego uiszczaj ą op ł aty w wysoko ś ci 0,64 z ł netto za ka ż dy wjazd. W ś ród tych 17 przewo ź ników ż aden nie korzysta z przystanków po ł o ż onych na dworcu autobusowym. Przystanki te przeznaczone s ą g ł ównie do obs ł ugi ruchu lokalnego, poniewa ż w Ł a ń cucie w 1996r. roku zosta ł a zlikwidowana Miejska Komunikacja Samochodowa i przewozy na terenie gminy wykonuj ą wy łą cznie prywatni przewo ź nicy. (dowód: pismo z dnia 24.07.2006r. znak: BI-5552/33/06). Z przystanków zarz ą dzanych przez GDDKiA mog ą natomiast korzysta ć wszyscy przewo ź nicy po spe ł nienie okre ś lonych przez zarz ą dc ę warunków. (dowód: pismo GDDKiA z dnia 16.02.2006r. znak: GDDKiA O/Rz- 6h/4252/16/2006). Maj ą c na uwadze ustalony stan faktyczny, organ antymonopolowy zwa ż y ł , co nast ę puje: W dniu 21.04.2007r. wesz ł a w ż ycie ustawa z dnia 16 lutego 2007r o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50 poz. 331 z pó ź n. zm.), która uchyli ł a poprzednio obowi ą zuj ą c ą ustaw ę z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2005r. Nr 244, poz. 2080 z pó ź n. zm.). Jednak ż e - na mocy art. 131 ust. 1 ustawy 16 lutego 2007r. – do post ę powa ń wszcz ę tych na podstawie ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. i niezako ń czonych do dnia wej ś cia w ż ycie nowej ustawy stosuje si ę przepisy dotychczasowe. I. Interes publiczny Warunkiem koniecznym do wydania decyzji w sprawie nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej i zastosowania instrumentów prawnych zawartych w ustawie antymonopolowej z 2000r. jest wykazanie, i ż w niniejszym stanie faktycznym nast ą pi ł o naruszenie interesu publicznego. Zgodnie bowiem z tre ś ci ą art. 1 ust. 1, celem ustawy jest podejmowana w interesie publicznym ochrona interesów przedsi ę biorców i konsumentów. Takie okre ś lenie jej celu pozwala przyj ąć , i ż ustawa ma charakter publiczny, s ł u ż y ochronie interesu ogólnospo ł ecznego i jednocze ś nie wy łą cza mo ż liwo ść podejmowania przez organ antymonopolowy dzia ł a ń w celu ochrony interesów indywidualnych. W konsekwencji nie ka ż de naruszenie prawa w stosunkach cywilnoprawnych kwalifikuje spraw ę do post ę powania w trybie ustawy antymonopolowej. Decydowa ć b ę dzie o tym zawsze naruszenie przez przedsi ę biorc ę - w nast ę pstwie stosowania praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę - interesu publicznoprawnego, a wi ę c, gdy skutkami jego 5 dzia ł a ń sprzecznych z t ą ustaw ą dotkni ę ty jest szerszy kr ą g uczestników rynku, b ą d ź gdy wywo ł uj ą one inne niekorzystne zjawiska na rynku, wymagaj ą ce ingerencji ze strony organu antymonopolowego. Powy ż sze stanowisko znajduje potwierdzenie w orzecznictwie S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, który stwierdzi ł , ż e „post ę powanie antymonopolowe nie mo ż e dotyczy ć spraw jednostkowych” (tak: wyrok z dnia 28.05.2001r. sygn. akt XVII Ama 82/00) oraz okre ś li ł poj ę cie interesu publicznego jako „dotycz ą cego ogó ł u a nie tylko okre ś lonej grupy, czy tym bardziej interesu indywidualnego podmiotu” (tak: wyroki z dnia 30.05.2001r. sygn. akt XVII Ama 80/00 i z dnia 6.06.2001r. sygn. akt XVII Ama 78/00). Podobne stanowisko zaj ął równie ż S ą d Najwy ż szy, który w uzasadnieniu wyroku z dnia 29.05.2001r. (sygn. I CKN 1217/98) stwierdzi ł , ż e „ustawa antymonopolowa ma charakter publicznoprawny, zatem jej celem jest s ł u ż enie interesom publicznym. Ingeruje, gdy w wyniku pewnych ogólnych zjawisk zagro ż ona jest sama instytucja konkurencji. Nie odnosi si ę do ochrony roszcze ń indywidualnych (...)”. Ponadto w uzasadnieniu do wyroku z dnia 26.02.2004 r. (sygn. akt III SK 2/04) S ą d Najwy ż szy doda ł , i ż „naruszenie indywidualnego interesu, nie wyklucza dopuszczalno ś ci równoczesnego uznania, ż e dochodzi do naruszenia publicznego zbiorowego interesu, je ż eli indywidualne pogwa ł cenie przepisów ustawy mog ł oby w jakikolwiek sposób prowadzi ć do ustanowienia lub utrwalenia monopolistycznych praktyk rynkowych, które wywo ł uj ą skutki na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej”. W okoliczno ś ciach faktycznych niniejszej sprawy dzia ł ania Spó ł ki – dysponuj ą cej na zasadzie wy łą czno ś ci przystankami po ł o ż onymi na dworcu autobusowym w Ł a ń cucie, mog ą wywiera ć skutki na uczestników lokalnego rynku przewozu osób, tj. Wnioskodawc ę oraz wszystkich jego faktycznych i potencjalnych konkurentów. Ostatecznie skutki dzia ł a ń Spó ł ki mog ą ponadto odczu ć równie ż konsumenci, tj. wszyscy pasa ż erowie korzystaj ą cy z us ł ug lokalnych przewo ź ników. W zwi ą zku z powy ż szym, pomimo ż e żą daj ą cym wszcz ę cia post ę powania antymonopolowego w niniejszej sprawie jest pojedynczy przedsi ę biorca, który - stosownie do art. 84 ust. 1 pkt 1 ustawy antymonopolowej z 2000r. – wykaza ł swój interes prawny, dzia ł ania organu antymonopolowego ukierunkowane s ą na ochron ę konkurencji, rozumianej jako nieograniczony i równy dla wszystkich zainteresowanych przedsi ę biorców dost ę p do rynku przewozowego. A zatem nale ż y uzna ć , i ż przedmiotowe post ę powanie jest prowadzone w interesie publicznym, a do sprawy maj ą zastosowanie przepisy tej ustawy. II. Strony jako przedsi ę biorcy Zgodnie z tre ś ci ą art. 4 pkt 1 lit. a ustawy antymonopolowej z 2000r. pod poj ę ciem „przedsi ę biorca” - rozumie si ę przedsi ę biorc ę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 19 listopada 1999r. Prawo dzia ł alno ś ci gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178 ze zm.) – obecnie przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004r. o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej (Dz. U. nr 173, poz. 1807) – a tak ż e m.in. osob ę prawn ą organizuj ą c ą lub ś wiadcz ą c ą us ł ugi o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej, które nie s ą dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą w rozumieniu przepisów ustawy o dzia ł alno ś ci gospodarczej. Bezsporne jest, ż e zarówno Wnioskodawca, jak i Spó ł ka s ą przedsi ę biorca. W przypadku Wnioskodawcy jego status prawny wynika z faktu wykonywania indywidualnej dzia ł alno ś ci gospodarczej na w ł asny rachunek na podstawie wpisu do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej. Spó ł ka jest natomiast osob ą prawn ą i dzia ł a na podstawie konstytutywnego wpisu do Krajowego Rejestru S ą dowego. 6 III. Rynek w ł a ś ciwy i pozycja rynkowa Spó ł ki Stosownie do art. 4 pkt 8 w/w ustawy, rynkiem w ł a ś ciwym jest rynek towarów, które ze wzgl ę du na ich przeznaczenie, cen ę oraz w ł a ś ciwo ś ci (...) s ą uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz s ą oferowane na obszarze, na którym, ze wzgl ę du na ich rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i koszty transportu, panuj ą zbli ż one warunki konkurencji. Zgodnie z powy ż sz ą definicj ą rynek w ł a ś ciwy zosta ł ograniczony do towarów i terytorium, które w danej sprawie maj ą znaczenie z punktu widzenia konkurencji i uczestników rynku. Pod poj ę ciem towaru – zgodnie z art. 4 pkt 6 ustawy – rozumie si ę rzeczy, jak równie ż energi ę , papiery warto ś ciowe i inne prawa maj ą tkowe, us ł ugi, a tak ż e roboty budowlane. W niniejszej sprawie wyst ę puj ą powi ą zane ze sob ą dwa rynki w ł a ś ciwe spe ł niaj ą ce powy ż sze przes ł anki. Pierwszym z nich jest rynek, na którym konkurencja, w wyniku dzia ł a ń Spó ł ki, mog ł a zosta ć - zdaniem Wnioskodawcy zagro ż ona, drugim - rynek, na którym Spó ł ka swojej pozycji nadu ż y ł a, zagra ż aj ą c tej konkurencji. Z uwagi na podane w opisie stanu faktycznego uwarunkowania prawne i faktyczne, pierwszym rynkiem w ł a ś ciwym, tj. tym, na którym konkurencja zosta ł a – jak zostanie wykazane - zagro ż ona, jest lokalny rynek przewozów regularnych na trasie Rzeszów – Przeworsk – Jaros ł aw. Definiuj ą c ten rynek od strony przedmiotowej (produktowej) nale ż y mie ć na uwadze przepisy ustawy o transporcie (…), zgodnie z którym przewozy regularne s ą wykonywane w okre ś lonych odst ę pach czasu i okre ś lonymi trasami (art. 4 pkt 7), a wsiadanie i wysiadanie pasa ż erów odbywa si ę tylko na przystankach okre ś lonych w rozk ł adzie jazdy (art. 18b ust. 1 pkt 3) oraz nale ż no ść za przejazd jest pobierana zgodnie z cennikiem op ł at podanym do publicznej wiadomo ś ci, z uwzgl ę dnieniem obowi ą zuj ą cych ulg ustawowych i umownych (art. 18b ust. 1 pkt 4). W konsekwencji powy ż szej regulacji nie jest mo ż liwe uznanie przewozów wykonywanych na ró ż nych trasach za substytuty, a zatem ka ż da trasa, na której wykonywane s ą przewozy regularne stanowi ć b ę dzie odr ę bny rynek, bowiem wy łą cznie przewozy wykonywane na tej trasie b ę d ą uznawane przez pasa ż erów za substytuty, a przewo ź nicy dzia ł aj ą cy na niej – za konkurentów. Substytutem powy ż szej us ł ugi przewozowej nie b ę d ą tak ż e inne rodzaje przewozów, a zw ł aszcza przewozy okazjonalne, poniewa ż s ą one wykonywane na innych zasadach, tj. przewo ź nicy okazjonalni nie mog ą korzysta ć z przystanków, nie musz ą wykonywa ć przewozów wg rozk ł adu jazdy, ani stosowa ć cenników oraz ulg. W uwagi na ograniczony pod wzgl ę dem geograficznym zasi ę g rynku rynek w ł a ś ciwy b ę dzie rynkiem lokalnym, wyznaczonym przez miejscowo ś ci, w których znajduj ą si ę przystanki: pocz ą tkowy, przelotowe i ko ń cowy. Analizowany rynek jest rynkiem konkurencyjnym, na którym dzia ł aj ą przewo ź nicy regularni, w tym Spó ł ka. Na rynek ten zamierza wej ść tak ż e Wnioskodawca, który planuje uruchomienie przewozów na tej trasie. Barier ą wej ś cia na tak okre ś lony rynek jest dla przewo ź ników, w tym tak ż e Wnioskodawcy, odmowa udost ę pnienia przystanków, która mo ż e by ć jedn ą z przyczyn odmowy wydania b ą d ź nieuzyskania zezwolenia w ł a ś ciwego organu, tj. Marsza ł ka Województwa Podkarpackiego. 7 Drugi z wyst ę puj ą cych rynków w ł a ś ciwych, tj. ten na którym Spó ł ka posiada pozycj ę dominuj ą c ą zdefiniowany zosta ł przez rodzaj i zasi ę g dzia ł alno ś ci prowadzonej przez Spó ł k ę na podstawie umowy dzier ż awy dworca autobusowego. Spó ł ka bowiem mo ż e korzysta ć dla swoich potrzeb z dzier ż awionego dworca, jednak ż e w zamian jest zobowi ą zana do utrzymywania go, przeprowadzania remontów oraz do udost ę pniania dworca - a zw ł aszcza po ł o ż onych na nim przystanków – innym przewo ź nikom. Nale ż y zatem rozwa ż y ć , czy udost ę pnianie przystanków na dworcu autobusowym w Ł a ń cucie stanowi odr ę bny lokalny rynek w ł a ś ciwy w rozumieniu art. 4 pkt 8 ustawy antymonopolowej, czy te ż jest cz ęś ci ą wi ę kszego rynku lokalnego, jakim by ł by rynek udost ę pniania przystanków autobusowych w Ł a ń cucie, a zatem czy substytutami – z punktu widzenia przewo ź ników - przystanków na dworcu autobusowym mog ą by ć przystanki nale żą ce do Miasta Ł a ń cuta i GDDKiA. Wszczynaj ą c post ę powanie, organ antymonopolowy mia ł na uwadze, i ż w toku post ę powania wyja ś niaj ą cego zosta ł a uprawdopodobniona dominuj ą ca pozycja Spó ł ki na tak zdefiniowanym rynku w ł a ś ciwym, przyjmuj ą c przy tym za ł o ż enie, ż e – ze wzgl ę du na specyfik ę prowadzenia takiej dzia ł alno ś ci - mog ą istnie ć przes ł anki, wobec których udost ę pnianie przystanków na dworcu autobusowym w Ł a ń cucie stanowi odr ę bny rynek w ł a ś ciwy. Rozwa ż aj ą c powy ż szy problem nale ż y zwróci ć uwag ę na okoliczno ść , ż e dworzec autobusowy obejmuje nie tylko przystanki przeznaczone do wsiadania i wysiadania pasa ż erów, ale tak ż e ca łą infrastruktur ę dworcow ą umo ż liwiaj ą c ą pasa ż erom nabycie biletów, oczekiwanie na autobus, a przewo ź nikom – d ł u ż sze postoje autobusów w oczekiwaniu na odjazd. Natomiast przystanki na terenie miasta umo ż liwiaj ą jedynie wsiadanie i wysiadanie pasa ż erów. Istotne znaczenie ma tak ż e kwestia rodzaju przewo ź ników korzystaj ą cych zarówno z dworca autobusowego, jak i przystanków. Z dworca korzystaj ą : Spó ł ka i 13 innych przewo ź ników, wykonuj ą cych przewozy lokalne, regionalne, a nawet krajowe na trasach dalekobie ż nych pomi ę dzy województwami z terenu Polski po ł udniowej i po ł udniowo-wschodniej. Natomiast z przystanków na terenie Ł a ń cuta korzystaj ą : Spó ł ka i 17 przewo ź ników wykonuj ą cych przewozy lokalne w granicach Powiatu Ł a ń cuckiego i powiatów o ś ciennych. Istotn ą okoliczno ś ci ą , wp ł ywaj ą c ą na ocen ę rynku, jest to, ż e Wnioskodawca po uzyskaniu odmowy udost ę pnienia przystanków nale żą cych do Miasta wyst ą pi ł – mimo ró ż nicy w wysoko ś ci op ł at za korzystanie z przystanków – do Spó ł ki o udost ę pnienie mu przystanków na terenie dworca autobusowego. Dodatkowo podkre ś lenia wymaga, ż e o udost ę pnienie przystanków mo ż e zwróci ć si ę ka ż dy przewo ź nik, co wynika wprost z tre ś ci umowy dzier ż awy. Powy ż sze fakty wskazuj ą , ż e w okoliczno ś ciach niniejszej sprawy dla przewo ź ników wykonuj ą cych przewozy lokalne lub regionalne przystanki na dworcu autobusowym mog ą stanowi ć alternatyw ę dla przystanków nale żą cych do Miasta lub GDDKA, co oznacza, i ż s ą one w tym przypadku substytutami. W tym stanie rzeczy nie istniej ą uzasadnione podstawy, aby przyj ąć , ż e przystanki na dworcu autobusowym w Ł a ń cucie tworz ą odr ę bny rynek produktowy, albowiem prowadzi ł oby to do nieuzasadnionego zaw ęż enia rynku w ł a ś ciwego. Dokonuj ą c ostatecznej analizy sprawy, organ antymonopolowy uzna ł zatem, ż e lokalny rynek udost ę pniania przystanków komunikacji autobusowej na terenie dzier ż awionego przez Spó ł k ę dworca autobusowego nie jest w niniejszej sprawie rynkiem 8 w ł a ś ciwym, na którym nale ż a ł oby – w rozwa ż anym przypadku - doszukiwa ć si ę nadu ż ycia przez Spó ł k ę pozycji dominuj ą cej, które mog ł oby prowadzi ć do ograniczenia konkurencji na lokalnym rynku przewozów regularnych na trasie Rzeszów – Przeworsk – Jaros ł aw. W ś wietle podniesionych powy ż ej argumentów rynkiem w ł a ś ciwym produktowo w przedmiotowej spawie powinien by ć lokalny rynek udost ę pniania przystanków autobusowych w Ł a ń cucie. Powy ż szy wniosek nie wyklucza jednak ż e mo ż liwo ś ci uznania - w innych okoliczno ś ciach faktycznych - przystanków na dworcu autobusowym za odr ę bny rynek w ł a ś ciwy. Ustalaj ą c udzia ł na tak wyznaczonym rynku w ł a ś ciwym, nale ż y zwróci ć uwag ę , ż e spo ś ród 18 przystanków – tj. 17 przystanków oraz dworca autobusowego – na terenie Ł a ń cuta 13 stanowi w ł asno ść Miasta (72%) i jest przez niego zarz ą dzanych. Pozosta ł e 28% rynku zajmuj ą 4 przystanki zarz ą dzane przez GDDKiA oraz przystanki na dworcu autobusowym dzier ż awionym przez Spó ł k ę , której udzia ł w tak okre ś lonym rynku wynosi 5%. A zatem udzia ł ten nie przekracza ustawowej granicy 40%, powy ż ej której zachodzi domniemanie posiadania pozycji dominuj ą cej (art. 4 pkt 9 ustawy antymonopolowej z 2000r.), stanowi ą cej warunek wszcz ę cia post ę powania antymopolowego i stwierdzenia stosowania zarzucanej praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę . Stosownie do tre ś ci art. 80 ustawy antymonopolowej z 2000r., do post ę powania przed Prezesem Urz ę du - w sprawach nieuregulowanych w tej ustawie, stosuje si ę przepisy K.p.a. Zgodnie z art. 105 k.p.a., je ż eli post ę powanie z jakiejkolwiek przyczyny sta ł o si ę bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaj ę decyzj ę o umorzeniu post ę powania. W ś wietle stanowiska doktryny bezprzedmiotowo ść post ę powania administracyjnego oznacza, ż e brak jest którego ś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie mo ż na wyda ć decyzji za ł atwiaj ą cej spraw ę przez rozstrzygni ę cie co do jej istoty. Przes ł anka umorzenia post ę powania mo ż e istnie ć jeszcze przed wszcz ę ciem post ę powania, co zostanie ujawnione dopiero w tocz ą cym si ę post ę powaniu, a mo ż e ona powsta ć tak ż e w czasie trwania post ę powania, a wi ę c w sprawie ju ż zawis ł ej przed organem administracji. (vide: B. Adamiak, J. Borkowski, „Kodeks post ę powania administracyjnego. Komentarz” C.H. BECK 1996, str. 462) . W przedmiotowej sprawie przes ł ank ą umorzenia post ę powania antymonopolowego, przemawiaj ą c ą za jego bezprzedmiotowo ś ci ą , jest brak – po stronie Spó ł ki - pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym, a zatem brak podstaw do oceny jej zachowa ń pod k ą tem jej nadu ż ycia. Przes ł anka ta (brak pozycji dominuj ą cej) zosta ł a ujawniona dopiero w toku post ę powania antymonopolowego, po weryfikacji zarzutów i argumentów przedstawionych przez strony oraz prawid ł owym ustaleniu rynku w ł a ś ciwego. Maj ą c na uwadze ustalenia post ę powania antymonopolowego oraz fakt, ż e ustawa antymonopolowa nie zawiera przepisów, które nale ż a ł oby zastosowa ć w powy ż szych okoliczno ś ciach (w sprawie nie wyst ą pi ł y przes ł anki, które nakazywa ł yby umorzenie post ę powania w trybie art. 67 ustawy), orzeczono jak w sentencji. 9 Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o antymonopolowej z 2000r. w zwi ą zku z art. 131 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007r o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50 poz. 331 z pó ź n. zm.) oraz art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Krakowie (31-011 Kraków, Pl. Szczepa ń ski 5). Z up. Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Otrzymuj ą : 1 x Pani Bo ż ena Paluch Firma Handlowo –Us ł ugowa COSSMA , ul. Morgowa 77, 35-301 Rzeszów 1 x VEOLIA TRANSPORT PODKARPACIE Sp. z o.o. Wola Dalsza 368, 37-100 Ł a ń cut 1 x a/a 10