RKR-4/2012

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA UOKIK W KRAKOWIE Pl. Szczepański 5, 31-011 Kraków Tel./fax (12) 421-75-79, 421-74-98, E-mail: krakow@uokik.gov.pl RKR-61-2/12/WJ-11/12 Kraków, dnia 16 kwietnia 2012 r. DECYZJA Nr RKR - 4/2012 Na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.) w związku z art. 83 oraz art. 33 ust. 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331, z późn. zm.) i § 2 pkt 4 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 107, poz. 887) - w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - umarza się jako bezprzedmiotowe postępowanie wszczęte z urzędu w związku z podejrzeniem stosowania przez przedsiębiorcę – Małgorzatę Kurek, prowadzącą działalność gospodarczą pod firmą Małgorzata Kurek, P.H.U. Max-Dom w Glinkach praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów , polegających na: I. Stosowaniu we wzorcu umowy pod nazwą „Umowa zawarta dnia …” postanowienia umownego, wpisanego na podstawie art. 479 45 K.p.c. do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, tj. postanowienia o treści: „Wszelkie spory wynikłe na tle zawartej umowy podlegają wyłączności sądu powszechnego dla siedziby firmy przyjmującej zamówienie” (tak: pkt 12 wzorca Umowy ), co może stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ; II. Niedopełnieniu obowiązków wynikających z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2000 r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny (Dz. U. Nr 22, poz. 271, z późn. zm.), poprzez brak zamieszczenia w umowach zawieranych z konsumentami poza lokalem przedsiębiorstwa, na podstawie wzorca umowy pod nazwą „Umowa zawarta dnia …” , informacji o prawie do odstąpienia od umowy w terminie dziesięciu dni oraz zaniechanie wręczenia konsumentom wzoru oświadczenia o odstąpieniu, z oznaczeniem imienia i nazwiska (nazwy) oraz adresem zamieszkania (siedziby) Przedsiębiorcy, co może stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ; III. Niedopełnieniu obowiązku wynikającego z art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2010 r. Nr 220, poz. 1447, z późn. zm.) w związku z art. 43 4 Kodeksu cywilnego , poprzez brak zamieszczenia w umowach zawieranych z konsumentami poza lokalem przedsiębiorstwa, na podstawie wzorca umowy pod nazwą „Umowa zawarta dnia …” , firmy Przedsiębiorcy w pełnym brzmieniu, zawierającej jego imię i nazwisko, co może stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . 2 UZASADNIENIE W dniu 9 listopada 2011 r. zostało wszczęte postępowanie wyjaśniające mające na celu wstępne ustalenie, czy warunki świadczenia usług budowlano – montażowych przez P.H.U. „Max – Dom” w Glinkach, stanowią naruszenie uzasadniające wszczęcie postępowania w sprawach praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. W toku postępowania wezwano P.H.U. „Max – Dom” w Glinkach (zwane dalej „Przedsiębiorcą”) do przesłania informacji i dokumentów objętych przedmiotem tego postępowania, w tym wzorców umów i innych dokumentów stosowanych przez niego w obrocie z konsumentami oraz określenie pełnej firmy Przedsiębiorcy. Analiza dokumentów i informacji przedłożonych przez Przedsiębiorcę – Małgorzatę Kurek wykazała, że prowadzi on działalność gospodarczą pod firmą Małgorzata Kurek, P.H.U. Max-Dom w Glinkach. Przedmiotem działalności Przedsiębiorcy jest m.in. hurtowy i detaliczny handel stolarką budowlaną oraz montaż stolarki budowlanej. W ramach prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej Przedsiębiorca m.in. zawiera umowy sprzedaży oraz montażu stolarki budowlanej, w tym zawiera również takie umowy z konsumentami poza lokalem przedsiębiorstwa, w oparciu o przygotowany przez siebie wzorzec umowy pod nazwą „Umowa zawarta dnia …” (zwany dalej „Wzorcem Umowy” ). Dalsza analiza dokonana w toku przedmiotowego postępowania wyjaśniającego wykazała, że w pkt 12 Wzorca Umowy oraz zawieranych na jego postawie umów znajduje się postanowienie, wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego (zwanego dalej „Rejestrem”). Zakwestionowany w ten sposób zapis pkt 12 Wzorca Umowy , który objęty został punktem I sentencji niniejszej decyzji, może mieścić się w hipotezie klauzul wpisanych do Rejestru pod pozycjami 1007, 1481. Ponadto w wyniku przedmiotowej analizy Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwany dalej „Prezesem Urzędu”) ustalił również, że w umowach zawieranych z konsumentami poza lokalem przedsiębiorstwa, w oparciu o Wzorzec Umowy , ani w żadnym innym dokumencie Przedsiębiorca nie zamieszcza informacji o prawie do odstąpienia od umowy w terminie dziesięciu dni od jej zawarcia. Zawierając z konsumentem umowę poza lokalem przedsiębiorstwa Przedsiębiorca nie wręczenia także konsumentom wzoru oświadczenia o odstąpieniu, z oznaczeniem imienia i nazwiska (nazwy) oraz adresem zamieszkania (siedziby) Przedsiębiorcy. Takie działanie Przedsiębiorcy, które zdefiniowane zostało w punkcie II sentencji niniejszej decyzji, może stanowić naruszenie obowiązków wynikających z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2000 r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny (Dz. U. Nr 22, poz. 271, z późn. zm. – zwanej dalej „ustawą o ochronie niektórych praw konsumentów (…)” ). W toku postępowania wyjaśniającego ustalono także, że w umowach zawieranych z konsumentami poza lokalem przedsiębiorstwa, w oparciu o Wzorzec Umowy , Przedsiębiorca nie podaje swojej firmy w pełnym brzmieniu, tj. nie zamieszcza w nich imienia i nazwiska Przedsiębiorcy. Działanie takie, które objęte zostało punktem III sentencji niniejszej decyzji, może zostać zakwalifikowane jako naruszenie obowiązku wynikającego z art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2010 r. Nr 220, poz. 1447, z późn. zm. – zwanej dalej „ustawą o swobodzie działalności gospodarczej” ) w związku z art. 43 4 Kodeksu cywilnego . Wskazać należy w tym miejscu, iż dopiero w ramach prowadzonego w sprawie postępowania wyjaśniającego ustalono, że Przedsiębiorca prowadzi działalność gospodarczą pod firmą Małgorzata Kurek, P.H.U. Max-Dom. 3 Mając powyższe na uwadze Prezes Urzędu uznał za konieczne podjęcie dalszych działań w przedmiotowej sprawie. W tym stanie rzeczy, postanowieniem Nr RKR - 6/2012 z dnia 13 stycznia 2012 r. zostało wszczęte, z urzędu, postępowanie w sprawie podejrzenia stosowania przez przedsiębiorcę – Małgorzatę Kurek, prowadzącą działalność gospodarczą pod firmą Małgorzata Kurek, P.H.U. Max-Dom w Glinkach praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, polegających na: I. Stosowaniu we wzorcu umowy pod nazwą „Umowa zawarta dnia …” postanowienia umownego, wpisanego na podstawie art. 479 45 K.p.c. do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, tj. postanowienia o treści: „Wszelkie spory wynikłe na tle zawartej umowy podlegają wyłączności sądu powszechnego dla siedziby firmy przyjmującej zamówienie” (tak: pkt 12 wzorca Umowy ) - co może stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ; II. Niedopełnieniu obowiązków wynikających z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2000 r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny (Dz. U. Nr 22, poz. 271, z późn. zm.), poprzez brak zamieszczenia w umowach zawieranych z konsumentami poza lokalem przedsiębiorstwa, na podstawie wzorca umowy pod nazwą „Umowa zawarta dnia …” , informacji o prawie do odstąpienia od umowy w terminie dziesięciu dni oraz zaniechanie wręczenia konsumentom wzoru oświadczenia o odstąpieniu, z oznaczeniem imienia i nazwiska (nazwy) oraz adresem zamieszkania (siedziby) Przedsiębiorcy - co może stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ; III. Niedopełnieniu obowiązku wynikającego z art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2010 r. Nr 220, poz. 1447, z późn. zm.) w związku z art. 43 4 Kodeksu cywilnego , poprzez brak zamieszczenia w umowach zawieranych z konsumentami poza lokalem przedsiębiorstwa, na podstawie wzorca umowy pod nazwą „Umowa zawarta dnia …” , firmy Przedsiębiorcy w pełnym brzmieniu, zawierającej jego imię i nazwisko - co może stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . Jednocześnie - postanowieniem Nr RKR - 7/2012 z dnia 13 stycznia 2012 r. - Prezes Urzędu zaliczył w poczet dowodów w niniejszym postępowaniu dokumenty i informacje uzyskane w trakcie opisanego wyżej postępowania wyjaśniającego. Pismem z dnia 13 stycznia 2012 r. Prezes Urzędu zawiadomił Przedsiębiorcę o wszczęciu przedmiotowego postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Tym samym pismem wezwano Przedsiębiorcę do ustosunkowania się do zarzutów postępowania oraz udzielenia informacji w zakresie przyczyn: stosowania Wzorca Umowy zawierającego postanowienie wpisane Rejestru, nie zamieszczenia w umowach zawieranych z konsumentami poza lokalem przedsiębiorstwa informacji o firmie Przedsiębiorcy w pełnym brzmieniu oraz informacji o prawie do odstąpienia od umowy w terminie dziesięciu dni oraz nie wręczania konsumentom wzoru oświadczenia dotyczącego takiego odstąpienia. Ustosunkowując się do postawionych zarzutów, pismem z 29 stycznia 2012 r. Przedsiębiorca poinformował, iż z dniem 1 stycznia 2012 r. zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie sprzedaży i montażu stolarki budowlanej, rozwiązując umowy z dwoma pracownikami zatrudnionymi przy wykonywaniu tych usług. Przedsiębiorca oświadczył równocześnie, że jego zamiarem było uczciwe prowadzenie działalności gospodarczej. Podkreślił, że bilans tej działalności zakończył się dla niego dużą stratą, ponieważ wielu konsumentów nie zapłaciło za zakupioną i zamontowaną przez niego stolarkę budowlaną. 4 W odpowiedzi na kolejne wezwanie, w którym Prezes Urzędu zażądał uzupełnienia dotychczasowych wyjaśnień, pismem z dnia 4 marca 2012 r. Przedsiębiorca oświadczył, iż całkowicie zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej. Według wyjaśnień Przedsiębiorcy stan taki potwierdzają również dane zawarte w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, prowadzonej przez Ministerstwo Gospodarki, na dowód czego przedłożył on wyciąg z tej ewidencji. Dodatkowo Przedsiębiorca załączył do ww. pisma z dnia 4 marca 2012 r. dwa druki Zakładu Ubezpieczeń Społecznych - ZUS ZWUA dotyczące wyrejestrowania z ubezpieczeń dwóch swoich pracowników, zatrudnionych w ramach prowadzonej przez niego dotychczas działalności gospodarczej. W celu potwierdzenia faktu zaprzestania działalności gospodarczej Przedsiębiorca poinformował również, iż należąca do niego strona internetowa: www.maxdom-drzwi.pl została wyrejestrowana i już nie istnieje. W ramach niniejszego postępowania ustalono, iż rzeczywiście nie jest możliwe otwarcie strony internetowej o podanym adresie. Pismem z dnia 27 marca 2012 r. Przedsiębiorca został zawiadomiony o zakończeniu zbierania materiału dowodowego w niniejszej sprawie oraz możliwości skorzystania z prawa zapoznania się z aktami sprawy. Przedsiębiorca skorzystał z tego prawa w dniu 11 kwietnia 2012 r. Mając powyższe na uwadze, Prezes Urzędu ustalił i zważył co następuje: Prezes Urzędu wszczął postępowanie w sprawie podejrzenia stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, o których mowa w art. 24 ust. 1 i ust. 2 oraz ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331, z późn. zm. – zwanej dalej „ustawą o ochronie konkurencji i konsumentów” ), przeciwko Przedsiębiorcy – Małgorzacie Kurek, prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą Małgorzata Kurek, P.H.U. Max-Dom w Glinkach. W toku przedmiotowego postępowania Przedsiębiorca zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej, przekazując Prezesowi Urzędu informacja o jej zakończeniu. Niemniej jednak jeszcze w dacie wszczęcia niniejszego postępowania w sprawach praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów Prezes Urzędu dysponował informacją, uzyskaną w trakcie poprzedzającego go postępowania wyjaśniającego, iż Przedsiębiorca - Małgorzata Kurek, prowadzi działalność gospodarczą pod firmą Małgorzata Kurek, P.H.U. Max-Dom w Glinkach. W myśl przepisu art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego , gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Zgodnie z treścią przywołanego art. 105 § 1 K.p.a. - umorzenie postępowania na podstawie tego przepisu jest obligatoryjne. Oznacza to, iż stwierdzenie przesłanki bezprzedmiotowości postępowania stwarza obowiązek zakończenia postępowania w danej instancji przez jego umorzenie, ponieważ brak jest podstaw do rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty. Dalsze prowadzenie postępowania w przypadku zaistnienia takich okoliczności stanowiłoby o jego wadliwości, mającej istotny wpływ na wynik sprawy. Podnieść należy przy tym w tym miejscu, iż przesłanka umorzenia postępowania może istnieć jeszcze przed jego wszczęciem, co zostanie ujawnione dopiero w toczącym się postępowaniu, lecz może ona również powstać w czasie trwania postępowania, a więc w sprawie już zawisłej przed organem administracyjnymi publicznej. 5 Podkreślenia wymaga także, iż Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 kwietnia 2003 r. (sygn. akt: III SA 2225/01) wywiódł, że bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialno - prawnego, skutkującego tym, iż nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Jest to orzeczenie formalne, kończące postępowanie bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia. Postępowanie w sprawach praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, podobnie jak każde inne postępowanie administracyjne, toczy się z udziałem osób mających przymiot strony. Zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , stroną postępowania w sprawach praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów „jest każdy, wobec kogo zostało wszczęte postępowanie w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów . Stosownie natomiast do treści art. 24 ust. 2 tej ustawy – „przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy” , szczegółowo wymienione w kolejnych punktach tego przepisu. Jak z powyższego wynika, przepisy określające zakaz stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, zawarte w art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów stosuje się jedynie do przedsiębiorców i ich związków. Zgodnie z treścią art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów - „ilekroć w ustawie jest mowa o przedsiębiorcy - rozumie się przez to przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej, a także: a) osobę fizyczną, osobę prawną, a także jednostkę organizacyjną niemającą osobowości prawnej, której ustawa przyznaje zdolność prawną, organizującą lub świadczącą usługi o charakterze użyteczności publicznej, które nie są działalnością gospodarczą w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej, b) osobę fizyczną wykonującą zawód we własnym imieniu i na własny rachunek lub prowadzącą działalność w ramach wykonywania takiego zawodu (…)” . W niniejszej sprawie Prezes Urzędu postawił zarzuty stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów Przedsiębiorcy – Małgorzacie Kurek, prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą Małgorzata Kurek, P.H.U. Max-Dom w Glinkach. W toku prowadzonego postępowania w sprawach praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów ujawniono jednak, że Przedsiębiorca - któremu postawiono te zarzuty - zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej, zwalniając pracowników i likwidując stronę internetową założoną dla potrzeb tej działalności. Powyższe oznacza, że w niniejszej sprawie Prezes Urzędu postawił wprawdzie zarzuty stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów właściwemu podmiotowi, tj. Przedsiębiorcy – Małgorzacie Kurek, która jednak w trakcie postępowania wykazała, iż zakończyła prowadzenie działalności gospodarczej, a zatem utraciła status przedsiębiorcy. Skoro więc Pani Małgorzata Kurek utraciła przymiot przedsiębiorcy, nie posiada także legitymacji biernej do występowania jako strona w niniejszej sprawie. Nie będąc przedsiębiorcą nie może już bowiem stosować praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, ani nawet zaniechać ich stosowania lub też zobowiązać się do podjęcia stosownych działań w tym zakresie. Nieistnienie przedsiębiorcy, a więc strony wobec której wszczęto postępowanie w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, stanowi przeciwwskazanie prawne do prowadzenia takiego postępowania, a w konsekwencji uniemożliwia wydanie decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty. 6 Mając powyższe na uwadze - stosownie do treści przepisu art. 105 § 1 K.p.a. – należało umorzyć wszczęte w niniejszej sprawie postępowanie w sprawie stosowania przez Przedsiębiorcę – Małgorzatę Kurek, prowadzącą działalność gospodarczą pod firmą Małgorzata Kurek, P.H.U. Max-Dom w Glinkach praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Wobec powyższego, orzeczono jak w sentencji niniejszej decyzji. Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 28 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego - od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwóch tygodni od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Krakowie. Z upoważnienia Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury w Krakowie Leszek Piekarz Otrzymują: 1. Pani Małgorzata Kurek, zam.: Glinki 66A, 05 - 480 Karczew; 2. RKR a/a.