RKR-43/2013

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA UOKIK W KRAKOWIE Pl. Szczepański 5, 31-011 Kraków Tel./fax (0-12) 421-75-79, 421-74-98, E-mail: krakow@uokik.gov.pl RKR-61-42/12/AGW- /13 Kraków, dnia 20 grudnia 2013 r. DECYZJA Nr RKR - 43/2013 I. Na podstawie art. 26 ust. 1 w związku z art. 24 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 5 i 6 tej ustawy, po przeprowadzeniu – wszczętego z urzędu - postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, uznaje się za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów bezprawne, godzące w interesy konsumentów działania Funduszu Finansowego Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie, polegające na stosowaniu w materiałach reklamowych dotyczących pożyczek udzielanych konsumentom jedynie przykładowych wysokości rat, tj.: „ 30 tys. – 184,00zł, 50 tys. – 306,67zł, 120 tys. – 736,00zł ”, a zaniechaniu wskazania stopy oprocentowania wraz z wyodrębnieniem opłat uwzględnianych w całkowitym koszcie kredytu, całkowitej kwoty kredytu oraz rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania (RRSO) jak również czasu obowiązywania umowy, całkowitej kwoty do zapłaty oraz wysokości rat, co stanowi naruszenie art. 7 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (Dz.U. Nr 126, poz. 715 ze zm.) w zw. z art. art. 24 ust. 1 i 2 ustawy ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz nakazuje zaniechania jej stosowania. II. Na podstawie art. 26 ust. 1 w związku z art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 5 i 6 tej ustawy, po przeprowadzeniu – wszczętego z urzędu - postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, uznaje się za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów bezprawne, godzące w interesy konsumentów działania Funduszu Finansowego Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie, polegające na stosowaniu w materiałach reklamowych dotyczących pożyczek udzielanych konsumentom sformułowania o treści: „Dla osób ze złą historią kredytową” , która sugeruje, że kredytodawca nie ocenia ryzyka kredytowego oraz może wywoływać u konsumenta błędne przekonanie o pewności uzyskania kredytu bez względu na wynik oceny ryzyka kredytowego, co stanowi naruszenie art. 4 w zw. z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz.U. Nr 171, poz. 1206) w związku z art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz nakazuje zaniechania jej stosowania. 2 III. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 106 ust. 4 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 5 i 6 tej ustawy, po przeprowadzeniu – wszczętego z urzędu - postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, nakłada się na Fundusz Finansowy Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie, karę pieniężną w wysokości: 1. 13.198 zł (słownie: trzynaście tysięcy sto dziewięćdziesiąt osiem złotych), płatną do budżetu państwa z tytułu naruszenia zakazu określonego w art. 24 ust. 1 i ust 2 ww. ustawy w zakresie opisanym w pkt I niniejszej decyzji. 2. 11.313 zł (słownie: jedenaście tysięcy trzysta trzynaście złotych), płatną do budżetu państwa z tytułu naruszenia zakazu określonego w art. 24 ust. 1 i ust 2 pkt 3 ww. ustawy w zakresie opisanym w pkt II niniejszej decyzji. IV. Na podstawie art. 77 ust. 1 w związku z art. 80 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz art. 263 § 1 i art. 264 § 1 k.p.a. w związku z art. 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz stosownie do art. 33 ust. 5 i 6 tej ustawy, po przeprowadzeniu – wszczętego z urzędu – postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, obciąża się Fundusz Finansowy Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie kosztami opisanego na wstępie postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów oraz zobowiązuje się tego przedsiębiorcę do zwrotu Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów kosztów postępowania w kwocie 60,80 zł (słownie: sześćdziesiąt złotych osiemdziesiąt groszy) w terminie 14 dni od uprawomocnienia się decyzji. UZASADNIENIE W dniu 22.11.2012 r. – postanowieniem nr RKR-269/12 – Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – zwany dalej „Prezesem UOKIK” – wszczął z urzędu (karta nr 3-5 w aktach sprawy) , po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, postępowanie w sprawie podejrzenia stosowania przez Fundusz Finansowy Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie (zwany dalej: „przedsiębiorcą”, „Spółką” lub „Funduszem Finansowym”), praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, o których stanowi art. 24 ust. 1 i 2 oraz ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (zwanej dalej: „ustawą o ochronie (…)” polegających na: 1. stosowaniu w materiałach reklamowych dotyczących pożyczek udzielanych konsumentom (stosowanych w okresie od 02 maja do dnia 20 lipca 2012 r.) jedynie przykładowych wysokości rat, tj.: „ 30 tys. – 184,00zł, 50 tys. – 306,67zł, 120 tys. – 736,00zł ”, a zaniechaniu wskazania stopy oprocentowania wraz z wyodrębnieniem opłat uwzględnianych w całkowitym koszcie kredytu, całkowitej kwoty kredytu oraz rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania (RRSO) jak również czasu obowiązywania 3 umowy, całkowitej kwoty do zapłaty oraz wysokości rat, co może stanowić naruszenie art. 7 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o kredycie konsumenckim z dnia 12 maja 2011 r. (Dz.U. Nr 126, poz. 715 ze zm.) w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy ochronie konkurencji i konsumentów; 2. stosowaniu w materiałach reklamowych dotyczących pożyczek udzielanych konsumentom (stosowanych w okresie od 02 maja do dnia 20 lipca 2012 r.) sformułowania o treści: „Dla osób ze złą historią kredytową” , która sugeruje, że kredytodawca nie ocenia ryzyka kredytowego oraz może wywoływać u konsumenta błędne przekonanie o pewności uzyskania kredytu bez względu na wynik oceny ryzyka kredytowego, co może stanowić naruszenie art. 4 w zw. z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz.U. Nr 171, poz. 1206) w związku z art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Przedsiębiorca ustosunkował się do przedstawionych mu zarzutów w piśmie z dnia 18.12.2012 r. (karta nr 79-81) , w którym oświadczył, że do umów pożyczek zawieranych przez niego z konsumentami nie znajdują zastosowania przepisy ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (Dz.U. Nr 126, poz. 715 ze zm.) – zwanej dalej „ustawą o kredycie (…)”- i w związku z tym materiały reklamowe nie mogą naruszać ww. ustawy. Spółka podniosła, że w obrocie z konsumentami stosuje wzorce umów, które w wyniku indywidualnych negocjacji zostają odpowiednio wypełnione. Wzorce zawierają puste pola, m.in. w § 1 pkt 1, § 1 pkt 5 oraz § 3, które w zależności od indywidualnych negocjacji są wypełniane odpowiednimi kwotami, których wielkość wskazuje, jakiemu reżimowi prawnemu podlega indywidualna umowa. Przedsiębiorca oświadczył, że zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 6 ustawy o kredycie (…), powołanym w § 3 wzorca umowy „Umowa Pożyczki” , ustawy tej nie stosuje się do umów o kredyt udzielany na mocy przepisów szczególnych z zastosowaniem niższych stóp oprocentowania niż powszechnie stosowane na rynku. Spółka wskazała, że w umowach pożyczki zawieranych z konsumentami oprocentowanie wynosi około 2,36 %, zaś rzeczywista roczna stopa oprocentowania (RRSO) wynosi około 5,05 %, tj. stosowane są znacznie niższe stopy oprocentowania niż powszechnie stosowane na rynku. W rozumieniu przedsiębiorcy powyższy fakt wyłącza stosowanie ustawy o kredycie konsumenckim do umów zawieranych z konsumentami. W ocenie Spółki do zawieranych z konsumentami umów pożyczki znajdują zastosowanie przepisy Kodeksu cywilnego. Niezależnie od powyższych stwierdzeń Spółka – na wypadek, gdyby można było ewentualnie uznać, iż do umów pożyczki znajdują zastosowanie przepisy o kredycie (…) – wskazała, że umowy te w zakresie kwoty oprocentowania oraz RRSO oraz czasu trwania umowy podlegają indywidualnym negocjacjom. Zdaniem przedsiębiorcy podawanie tych danych/informacji w materiałach reklamowych nie jest możliwe, a co najwyżej pewne dane mogą zostać podane przykładowo, co miało miejsce w dotychczasowej praktyce reklamowej. Reklamy stosowane przez Spółkę zawierają takie sformułowania jak: „przykładowa rata” czy „przykładowe raty”, co pozwala w ocenie przeciętnego konsumenta wyrobić przekonanie, iż dane wskazywane jako przykładowe mogą być danymi zmiennymi. Odnośnie zarzutu naruszenia ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz.U. Nr 171, poz. 1206) – zwanej dalej „ustawą o przeciwdziałaniu (…)” – Spółka wskazała, że za warunek sine qua non wprowadzenia w błąd należy uznać wpływ praktyki rynkowej na decyzje konsumenta co do nabycia produktu (potencjalna lub realna możliwość podjęcia przez konsumenta decyzji rynkowej, której nie podjąłby, gdyby nie został wprowadzony w błąd). Zdaniem przedsiębiorcy nie każda praktyka rynkowa wprowadzająca w błąd będzie miała prawne znaczenie z punktu widzenia ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym. Tylko takie 4 praktyki, którym można przypisać istotność z punktu widzenia możliwości zniekształcenia decyzji rynkowej „przeciętnego konsumenta” będą kwalifikowane jako praktyki nieuczciwe. Jak wyjaśniła Spółka określona forma komunikacji podlega ocenie (pod kątem wprowadzenia w błąd) z punktu widzenia przeciętnego konsumenta, który pod jej wpływem podjął lub może podjąć decyzję dotyczącą umowy, której inaczej by nie podjął. Pomiędzy wprowadzeniem w błąd przez praktykę rynkową a podjęciem (lub możliwością) decyzji przez konsumenta musi zaistnieć związek przyczynowy. Tylko takie wprowadzenie w błąd, które jest doniosłe dla sfery decyzyjnej konsumenta, należy uznać za nieuczciwą praktykę rynkową wprowadzającą w błąd przez działanie. Ponadto Spółka podniosła, że kwalifikacja praktyki rynkowej jako wprowadzającej w błąd będzie opierać się na ustaleniu, że w wyniku jej stosowania naruszone zostało prawo do podjęcia świadomej decyzji rynkowej. Skutkiem wprowadzenia w błąd jest uniemożliwienie przeciętnemu konsumentowi dokonania świadomego oraz efektywnego wyboru. Przedsiębiorca podkreślił, że skoro po negatywnej weryfikacji część osób nie zawrze umowy pożyczki, to w takim przypadku brak jest możliwości oceny zawarcia takiej umowy pod wpływem błędu spowodowanego ewentualnym błędnym przekazem reklamowym. Spółka ponadto wyjaśniła, że z treści materiałów reklamowych przez nią stosowanych nie wynika jednoznacznie, że każda osoba może zawrzeć umowę pożyczki. Sformułowanie „dla osób ze złą historią kredytową” nie może być rozumiane w ten sposób, że każda osoba zostanie zweryfikowana pozytywnie. Sformułowanie to oznacza tylko to, że pożyczka może być udzielona również takim osobom. Spółka powołując się na przedstawione przez siebie stanowisko wniosła o umorzenie prowadzonego postępowania ze względu na jego bezprzedmiotowość. Postanowieniem nr RKR-235/2013 z dnia 21.10.2013 r. (karta nr 261) Prezes UOKIK zmienił treść postanowienia RKR-269/2012 z dnia 23.11.2012 r. w sprawie wszczęcia z urzędu postępowania w spawie stosowania przez przedsiębiorcę praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów w ten sposób, że treść zarzutów postawionych Spółce otrzymała następujące brzmienie: 1. stosowanie w materiałach reklamowych dotyczących pożyczek udzielanych konsumentom jedynie przykładowych wysokości rat, tj.: „ 30 tys. – 184,00zł, 50 tys. – 306,67zł, 120 tys. – 736,00zł ”, a zaniechaniu wskazania stopy oprocentowania wraz z wyodrębnieniem opłat uwzględnianych w całkowitym koszcie kredytu, całkowitej kwoty kredytu oraz rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania (RRSO) jak również czasu obowiązywania umowy, całkowitej kwoty do zapłaty oraz wysokości rat, co może stanowić naruszenie art. 7 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (Dz.U. Nr 126, poz. 715 ze zm.) w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy ochronie konkurencji i konsumentów; 2. stosowanie w materiałach reklamowych dotyczących pożyczek udzielanych konsumentom sformułowania o treści: „Dla osób ze złą historią kredytową” , która sugeruje, że kredytodawca nie ocenia ryzyka kredytowego oraz może wywoływać u konsumenta błędne przekonanie o pewności uzyskania kredytu bez względu na wynik oceny ryzyka kredytowego, co może stanowić naruszenie art. 4 w zw. z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz.U. Nr 171, poz. 1206) w związku z art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W toku postępowania postanowieniem nr RKR-236/2013 z dnia 21.10.2013 r. (karta nr 264) Prezes UOKIK zaliczył w poczet dowodów informacje uzyskane w postępowaniu wyjaśniającym toczącym się pod sygnaturą DDK-405-36/12/JOB. 5 Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, pismem z dnia 04.12.2013 r. (karta nr 280) zawiadomiono przedsiębiorcę o zakończeniu zbierania materiału dowodowego. W wyznaczonym terminie przedsiębiorca nie skorzystał z prawa zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowy, Prezes UOKIK ustalił następujący stan faktyczny: Przedsiębiorca Fundusz Finansowy Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie prowadzi działalność gospodarczą na podstawie wpisu do KRS pod numerem 0000401680. Przedmiotem działalności Spółki jest udzielanie pożyczek gotówkowych konsumentom (karta nr 268-270) . W ramach prowadzonej działalności gospodarczej Spółka zawiera z konsumentami pisemne umowy w oparciu o stosowany wzorzec umowy o nazwie „Umowa Pożyczki” , na podstawie którego udziela pożyczek gotówkowych. Przedsiębiorca ocenia wiarygodność finansową konsumentów zamierzających zawrzeć umowę pożyczki na podstawie przekazanych przez konsumentów informacji o wysokości dochodów. Konsumenci zamierzający zawrzeć umowę pożyczki wypełniają wniosek weryfikacyjny, w którym określają wysokość osiąganych dochodów oraz wskazują czy jest to ich pierwsza pożyczka w Funduszu Finansowym. Przedsiębiorca reklamuje swoje usługi m.in. w prasie. Reklamy są publikowane w dzienniku „FAKT” (wydanie warszawskie) oraz w dzienniku „Kurier Poranny” (wydanie białostockie) (karta nr 266) . W publikowanych na łamach ww. dzienników reklamach pojawiły się następujące sformułowania: „30.000 zł – 184 zł rata” , „ 30 tys. – 184,00zł, 50 tys. – 306,67zł, 120 tys. – 736,00zł” oraz „Dla osób ze złą historią kredytową” (karta nr 273- 278). Poniżej tabelaryczne zestawienie reklam ukazujących się w ww. czasopismach: Tabela nr1 KURIER PORANNY Dni miesiąca, w których ukazywały się reklamy Treść reklam Luty 2012 23 „ 30 tys. – 249,75zł, 50 tys. – 416,25zł, 70 tys. – 582,75zł” Marzec 2012 1, 15 „ 30 tys. – 184,00zł, 50 tys. – 306,67zł, 120 tys. – 736,00zł” Czerwiec 2012 21, 25, 27 „30.000 zł – 184 zł rata” Lipiec 2012 2, 4, 5 „30.000 zł – 184 zł rata” Sierpień 2012 1*, 2*, 6* „30.000 zł – 184 zł rata” Wrzesień 2012 13* „30.000 zł – 184 zł rata” Październik 2012 4, 8, 11 „30.000 zł – 184 zł rata” Styczeń 2013 14* „ 30 tys. – 184,00zł, 50 tys. – 306,67zł, 120 tys. – 736,00zł” Marzec 2013 5 „30.000 zł – 184 zł rata” * dodano „RRSO wynosi 5,05%” 6 Tabela nr 2 FAKT Dni miesiąca, w których ukazywały się reklamy Treść reklam Luty 2012 13, 16, 20*, 23*, 28* „ 30 tys. – 184,00zł, 50 tys. – 306,67zł, 120 tys. – 736,00zł” Marzec 2012 1*, 7*, 8*, 15*, 19*, 22*, 26 „ 30 tys. – 184,00zł, 50 tys. – 306,67zł, 120 tys. – 736,00zł” Kwiecień 2012 23 „ 30 tys. – 184,00zł, 50 tys. – 306,67zł, 120 tys. – 736,00zł” Maj 2012 10, 14, 21, 30 „ 30 tys. – 184,00zł, 50 tys. – 306,67zł, 120 tys. – 736,00zł” Czerwiec 2012 4, 11, 18, 21, 27 „ 30 tys. – 184,00zł, 50 tys. – 306,67zł, 120 tys. – 736,00zł” Lipiec 2012 12*, 16*, 23*, 26*, 30 „ 30 tys. – 184,00zł, 50 tys. – 306,67zł, 120 tys. – 736,00zł” Sierpień 2012 6*, 20*, 27*, 30* „ 30 tys. – 184,00zł, 50 tys. – 306,67zł, 120 tys. – 736,00zł” Wrzesień 2012 5*, 10*, 13*, 24* „ 30 tys. – 184,00zł, 50 tys. – 306,67zł, 120 tys. – 736,00zł” Styczeń 2013 10*, 14*, 21* „ 30 tys. – 184,00zł, 50 tys. – 306,67zł, 120 tys. – 736,00zł” Kwiecień 2013 25*, 29* „ 30 tys. – 184,00zł, 50 tys. – 306,67zł, 120 tys. – 736,00zł” Maj 2013 16*, 20* „50 tyś. Rata 306,6 zł mieś; 200 tyś. Rata 1226,66” *dodano „RRSO wynosi 5,05%” Tabela nr 3 KURIER PORANNY FAKT „Dla osób ze złą historią kredytową” Dni miesiąca, w których ukazywały się reklamy Dni miesiąca, w których ukazywały się reklamy Luty 2012 - 13, 16 Marzec 2012 1, 15, 29, 30 26 Kwiecień 2012 2, 3, 4, 5, 6, 16, 18, 19, 20, 21, 23, 24, 25, 26, 28, 23 Maj 2012 5 10, 14, 21, 31 Czerwiec 2012 11, 14, 19 4, 11, 18, 21, 27 Lipiec 2012 - 23, 30 Sierpień 2012 - 6, 20 Wrzesień 2012 - 3, 10, 13 24 Styczeń 2013 14 10, 16, 21 7 W toku przeprowadzonego postępowania ustalono, że Spółka nie składała w 2013 roku „Zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych za rok 2012 (CIT-8)” (karta nr 279) . Mając powyższe ustalenia na uwadze Prezes UOKIK zważył, co następuje: Interes publiczny W pierwszej kolejności konieczne jest ustalenie, czy w okolicznościach przedmiotowej sprawy doszło do naruszenia interesu publicznoprawnego. Zgodnie z przepisem art. 1 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie (…), celem regulacji w niej przyjętej jest zapewnienie rozwoju i ochrony konkurencji, a także podejmowana w interesie publicznym ochrona przedsiębiorców narażonych na stosowanie praktyk ograniczających konkurencję i ochrona interesów konsumentów. Ustawa o ochronie (…) ma zatem charakter publicznoprawny i służy ochronie interesu ogólnospołecznego; w odniesieniu do przedsiębiorców chroni konkurencję, a w odniesieniu do konsumentów ich interesy jako zjawiska o charakterze instytucjonalnym, zbiorowym. Instrumenty w niej przewidziane mogą być stosowane jedynie wówczas, gdy na skutek działań sprzecznych z przepisami prawa naruszony został interes publiczny. Ma to miejsce w szczególności wtedy, gdy określonymi działaniami dotknięty jest szerszy krąg uczestników rynku, względnie, gdy wywołują one na rynku niekorzystne zjawiska (wyrok Sądu Antymonopolowego z dnia 24.10.1991 r., sygn. akt XV Amr 8/90). Zdaniem Prezesa UOKIK rozpatrywana sprawa ma charakter publicznoprawny, albowiem wiąże się z ochroną interesu wszystkich konsumentów, którzy zapoznali się lub mogą zapoznać się z reklamą pożyczek oferowanych przez Spółkę. Objęte zarzutem działanie Spółki wymierzone jest w szeroki krąg uczestników rynku, ponieważ jest ono skierowane do członków określonej zbiorowości tj. wszystkich rzeczywistych i potencjalnych odbiorców świadczonych przez Spółkę usług. Interes publicznoprawny przejawia się także w postaci zbiorowego interesu konsumentów, co oznacza, iż naruszenie zbiorowego interesu konsumentów jest jednocześnie naruszeniem interesu publicznoprawnego. W tym stanie rzeczy uznać należy, że w niniejszej sprawie ma miejsce naruszenie przez Fundusz Finansowy interesu publicznoprawnego, co uzasadnia ocenę jej zachowania na rynku w świetle przepisów ustawy o ochronie (…). Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie (…) zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Stosownie do art. 24 ust. 2 ww. ustawy przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy, w szczególności: 1) stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 z późn. zm.); 2) naruszanie obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji; 3) nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji. Art. 24 ust. 3 ustawy o ochronie (…) przewiduje natomiast, że nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. 8 Konsumentem w rozumieniu ww. ustawy jest osoba fizyczna dokonująca czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową, zgodnie z art. 22¹ Kodeksu cywilnego w związku z art. 4 pkt 12 ustawy o ochronie (…). Zbiorowe interesy konsumentów podlegają zatem ochronie przed wymierzonymi w nie naruszeniami polegającymi na sprzecznych z prawem działaniach przedsiębiorców. Uznanie określonego działania przedsiębiorcy za niezgodne z zakazem stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów wymaga wykazania, że spełnione zostały kumulatywnie następujące przesłanki: − oceniane zachowanie musi być podejmowane przez podmiot będący przedsiębiorcą w rozumieniu przepisów ustawy o ochronie (…), − praktyka musi godzić w zbiorowe interesy konsumentów, − zachowanie przedsiębiorcy nosi znamiona bezprawności. Status przedsiębiorcy Zgodnie z art. 4 pkt. 1 ustawy o ochronie (…) przez przedsiębiorcę rozumie się przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej. Zgodnie z przepisem art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tj. Dz. U. z 2013 r., poz. 672 ze zm.) przedsiębiorcą jest osoba prawna wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą. W niniejszym postępowaniu podmiot będący stroną postępowania posiada status przedsiębiorcy, gdyż jest spółką z ograniczoną odpowiedzialnością i jest wpisany do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem 0000401680. Spółka prowadzi we własnym imieniu działalność gospodarczą polegającą m.in. na udzielaniu pożyczek. Nie ulega zatem wątpliwości, że Fundusz Finansowy Sp. z o.o. posiada status przedsiębiorcy w rozumieniu powoływanego powyżej art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie (…) i tym samym przy wykonywaniu działalności gospodarczej podlega rygorom określonym w tej ustawie, a jego działania mogą podlegać ocenie w aspekcie naruszenia zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Naruszenie zbiorowych interesów konsumentów Ustawa o ochronie (…) nie definiuje pojęcia zbiorowych interesów konsumentów, stąd przy ustalaniu jego treści należy odwołać się do orzecznictwa sądowego. Należy przyjąć, że interesem, który podlega ochronie na podstawie art. 24 ww. ustawy jest interes prawny, rozumiany jako określone potrzeby konsumenta uznane przez ustawodawcę za godne ochrony. Działanie przedsiębiorcy godzi w interesy konsumentów wtedy, gdy wywołuje negatywne skutki w sferze ich praw i obowiązków. Wskazówki co do tego, jak należy pojmować zbiorowy interes konsumentów zawarte są natomiast w art. 24 ust. 3 ustawy o ochronie (…), który stanowi, że nie jest zbiorowym interesem suma indywidualnych interesów konsumentów. W wyroku z dnia 10.04.2008 r. (sygn. akt III SK 27/07) Sąd Najwyższy wskazał, iż wystarczające dla stwierdzenia, że ma miejsce naruszenie zbiorowych interesów konsumentów powinno być ustalenie, że zachowanie przedsiębiorcy nie jest podejmowane w stosunku do zindywidualizowanych konsumentów, lecz względem członków danej grupy (określonego kręgu podmiotów) wyodrębnionych spośród ogółu konsumentów za pomocą wspólnego dla nich kryterium. W ww. wyroku Sąd Najwyższy stanął na stanowisku, iż sformułowanie: „nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych 9 interesów konsumentów” należy rozumieć w ten sposób, że liczba indywidualnych konsumentów, których interesy zostały naruszone nie decyduje o tym, czy dana praktyka narusza zbiorowe interesy konsumentów. Praktyką naruszającą zbiorowe interesy konsumentów jest bowiem takie zachowanie przedsiębiorcy, które podejmowane jest w warunkach wskazujących na powtarzalność zachowania w stosunku do indywidualnych konsumentów wchodzących w skład grupy, do której adresowane są zachowania przedsiębiorcy w taki sposób, iż potencjalnie ofiarą takiego zachowania może być każdy konsument będący klientem lub potencjalnym klientem przedsiębiorcy. Zgodnie z powołanym wyrokiem Sądu Najwyższego przez interes zbiorowy należy rozumieć zatem interes dotyczący konsumentów jako określonej zbiorowości. Naruszenie zbiorowego interesu konsumentów ma miejsce wówczas, gdy negatywnymi skutkami działań przedsiębiorcy dotknięty jest szerszy krąg uczestników rynku, mających status konsumentów. Do naruszenia zbiorowego interesu konsumentów konieczne jest, żeby działanie przedsiębiorcy było skierowane nie do konkretnej osoby, lecz do grupy adresatów wyodrębnionych za pomocą wspólnego dla nich kryterium. Działanie o takim charakterze jest w stanie wywołać niekorzystne następstwa nie tylko w odniesieniu do konkretnych konsumentów, lecz wobec każdego z członków danej zbiorowości. Przy tym zaistnienie przesłanki naruszenia zbiorowych interesów konsumentów nie jest bezpośrednio uzależnione od liczby konsumentów, których interesy zostały rzeczywiście naruszone wskutek działań przedsiębiorcy. Istotne jest to, że przedmiotowe działanie może zagrozić, przynajmniej potencjalnie, interesom pewnego kręgu nieprofesjonalnych uczestników rynku. Bezprawność działań Ostatnią z przesłanek, jakie należy rozważyć w celu udowodnienia naruszenia zakazu określonego w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie (…), jest bezprawność podejmowanych przez przedsiębiorcę zachowań. Bezprawność ujmowana jest jako sprzeczność z obowiązującymi przepisami prawa. Praktyki przedsiębiorcy, by zakwalifikować je jako naruszające zbiorowe interesy konsumentów „muszą być zatem wymierzone w uprawnienia, jakie konsumentom przyznają obowiązujące przepisy prawa” 1 . Porządek prawny, którego naruszenie może wypełniać dyspozycję art. 24 ustawy o ochronie (…), obejmuje normy prawa powszechnie obowiązującego, a także nakazy i zakazy wynikające z zasad współżycia społecznego i dobrych obyczajów 2 . Same przepisy ustawy o ochronie (…) nie regulują konstrukcji bezprawności działań przedsiębiorcy. Art. 24 tej ustawy nie ma samodzielnego znaczenia prawnego, lecz powinien być interpretowany oraz stosowany w określonym kontekście normatywnym. W związku z tym, w celu konkretyzacji przesłanki bezprawności należy sięgnąć do przepisów innych ustaw. Na ich podstawie możliwe jest dokonanie oceny działań przedsiębiorcy w aspekcie ich zgodności z prawem 3 . W art. 24 ust. 2 ustawodawca wskazał przykładowe rodzaje praktyk, które naruszają zbiorowe interesy konsumentów, zaliczając do nich stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego, naruszanie obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, czy też nieuczciwe 1 Uchwała SN z dnia 13 lipca 2006 r. (sygn. akt III SZP 3/06), OSNP 2007/1-2/35. Por. również: M. Szydło: Publicznoprawna ochrona zbiorowych interesów konsumentów, Monitor Prawniczy nr 2004/17/791. 2 Wyrok SOKiK z dnia 13 listopada 2007 r. (sygn. akt XVII AmA 45/07). 3 Por. wyrok SOKiK z dnia 23 czerwca 2006 r. (sygn. akt XVIII AmA 32/05). 10 praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji. Katalog ten nie jest jednak wyczerpujący. Ustawodawca posłużył się tutaj terminem „w szczególności”, co oznacza, że ma on charakter przykładowy. Zamiarem ustawodawcy było uznanie za praktykę określoną w art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie (…) działań, które naruszyły przepisy innych aktów prawnych. Oprócz praktyk wskazanych bezpośrednio przez ustawodawcę w ww. ustawie „za praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów można uznać zachowania naruszające przepisy innych ustaw, które nakładają na przedsiębiorcę określone obowiązki względem konsumenta”. Zdaniem Sądu Najwyższego zachowania takie „(…) stanowią bowiem jednocześnie zachowania bezprawne i skutkują zniesieniem, ograniczeniem lub zniekształceniem praw konsumentów, wpływając tym samym na chronioną przez przepis obowiązującego prawa sferę ich interesów” 4 . Podkreślenia wymaga także fakt, że bezprawność jest kategorią obiektywną. Rozważenia przy ocenie bezprawności wymaga zatem kwestia, czy zachowanie przedsiębiorcy było zgodne, czy też niezgodne z obowiązującymi zasadami porządku prawnego. O bezprawności działania decyduje całokształt okoliczności konkretnego stanu faktycznego 5 . Dla stwierdzenia bezprawności działania przedsiębiorcy bez znaczenia pozostaje ponadto strona podmiotowa czynu, a zatem wina sprawcy (w znaczeniu subiektywnym, oznaczającym wadliwość procesu decyzyjnego sprawcy) i stopień tej winy (umyślność bądź nieumyślność), a także świadomość istnienia naruszonych norm prawnych. Jak wyżej wskazano art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie (…) zawiera przykładowy katalog bezprawnych działań naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Stosownie do art. 24 ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie (…), za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów uważa się w szczególności nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji. Nieuczciwa praktyka rynkowa została wobec tego wymieniona wprost w katalogu zakazanych praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, w art. 24 ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie (…), a jej istotę ustawodawca określił w art. 4 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym (…). Ad pkt I sentencji decyzji Przedmiotem niniejszego postępowania jest wykazanie, że zakwestionowana przez Prezesa UOKIK treść przekazów reklamowych publikowanych na łamach prasy dotyczących świadczonych usług w zakresie udzielania pożyczek konsumenckich, jest sprzeczna z wymogami ustawy o kredycie konsumenckim w zakresie przedstawienia konsumentowi pełnych informacji o kosztach związanych z zaciągnięciem kredytu. Zgodnie z art. 7 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o kredycie (…) kredytodawca w reklamach dotyczących kredytu konsumenckiego zawierających dane dotyczące kosztu kredytu konsumenckiego ma obowiązek podać konsumentowi w sposób jednoznaczny, zrozumiały i widoczny stopę oprocentowania wraz z wyodrębnieniem opłat uwzględnianych w całkowitym koszcie kredytu, całkowitą kwotę kredytu, rzeczywistą roczną stopę oprocentowania (RRSO) jak również czas obowiązywania umowy, całkowitą kwotę do zapłaty przez konsumenta oraz wysokość rat. Celem art. 7 jest ochrona konsumenta przed komunikatami reklamowymi, które zachęcałyby go do zaciągnięcia kredytu, podając niepełne informacje o kosztach związanych 4 Uchwała SN z dnia 13 lipca 2006 r. (sygn. akt III SZP 3/06), OSNP 2007/1-2/35. 5 Wyrok SN z dnia 8 maja 2002 r. (sygn. akt I PKN 267/2001). 11 z takim kredytem. Przepis ten nie ogranicza możliwości reklamowania produktów kredytowych, ale zmierza do nadania reklamie postaci bardziej przyjaznej dla konsumenta (nasycenia jej przydatnymi informacjami). Otrzymując w reklamie skrótowe informacje na temat kosztów kredytu, konsument może szybko wstępnie ocenić, czy reklamowany produkt odpowiada jego potrzebom i interesom. Ponadto informacje te umożliwiają porównanie ofert różnych kredytodawców i tym samym ułatwiają dokonanie świadomego wyboru przez konsumenta. Reklama usług świadczonych przez Spółkę wskazuje wysokość przykładowych rat kredytu w sposób następujący: „ 30 tys. – 184,00zł, 50 tys. – 306,67zł, 120 tys. – 736,00zł ”. W części reklam 6 pojawiała się dodatkowa informacja „RRSO wynosi 5,05%”, lecz brak jest informacji o innych kosztach pożyczki. Ponieważ Spółka podaje wysokość rat dla kredytów na określone kwoty, nie ulega wątpliwości, że ta reklama podlega obowiązkom określonym w art. 7 ustawy o kredycie (…), zgodnie z którym kredytodawca w reklamach dotyczących kredytu konsumenckiego zawierających dane dotyczące kosztu kredytu konsumenckiego ma obowiązek podać konsumentowi w sposób jednoznaczny, zrozumiały i widoczny stopę oprocentowania kredytu wraz z wyodrębnieniem opłat uwzględnianych w całkowitych kosztach kredytu, całkowitą kwotę kredytu, rzeczywistą roczną stopę oprocentowania (RRSO) jak również czas obowiązywania umowy, całkowitą kwotę do zapłaty oraz wysokość rat. Zdaniem Prezesa UOKIK, jeśli w reklamie wskazano przykładową wysokość rat, to taka reklama również powinna spełniać wymogi art. 7 ustawy o kredycie (…), ponieważ wysokość raty określa koszt udzielonej pożyczki (na tę wysokość składa się pożyczony kapitał i koszt pożyczki). W takim razie należy uznać, że reklama pożyczki udzielanej przez Fundusz Finansowy, która podawała jedynie przykładowe raty: 30 tys. – 184,00 zł, 50 tys. – 306,67 zł, 120 tys. – 736,00 zł narusza art. 7 ww. ustawy, ponieważ nie podaje informacji o kosztach wymaganych tym przepisem. Dodanie w niektórych przypadkach informacji o rzeczywistej rocznej stopie oprocentowania (RRSO) również nie spełnia wymogów określonych tym przepisem z uwagi na fakt, że nawet wtedy niepodane są wszystkie informacje wymagane przez ustawę o kredycie (…). Dodatkowo należy podkreślić, że informacja o wysokości RRSO nie pojawia się we wszystkich reklamach, a tylko w części z nich, poza tym pojawia się przez pewien czas, a potem w kolejnych miesiącach jej nie ma. W tym miejscu należy się odnieść do twierdzenia Spółki, że do umów pożyczki przez nią udzielanych nie znajduje zastosowania ustawa o kredycie konsumenckim z racji stosowania znacznie niższych stóp oprocentowania niż powszechnie stosowane na rynku (oprocentowanie pożyczek na poziomie około 2,36 %, a rzeczywista roczna stopa oprocentowania w wysokości około 5,05 %). Przedsiębiorca powołał się na z art. 4 ust. 1 pkt 6 ustawy o kredycie (…), który stanowi, że ustawy nie stosuje się do kredytów udzielanych na mocy przepisów szczególnych z zastosowaniem niższych stóp oprocentowania niż powszechnie stosowane na rynku. Przedsiębiorca nie wskazał jednak szczególnych przepisów, na podstawie których udzielane przez Fundusz Finansowy Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie pożyczki miałyby być wyłączone spod stosowania przepisów ustawy o kredycie (…). Zauważyć należy, że art. 4 ust. 1 pkt 6 tejże ustawy stosuje się przede wszystkim do kredytów, których udzielają instytucje państwowe. Kredyty takie nie podlegają przepisom ustawy o kredycie konsumenckim także z tego powodu, że kredytodawca nie posiada wtedy statusu przedsiębiorcy [np.: pożyczka szkoleniowa udzielona bezrobotnemu na podstawie art. 6 Patrz tabela nr 1 i 2 – pozycje oznaczone gwiazdką. 12 42 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz.U. z 2008 r. Nr 69, poz. 415 ze zm.), albo pożyczka z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na podstawie art. 47 ust. 1 a pkt 2 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz.U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721 ze zm.]. Przepis ten ma zastosowanie także do kredytów, których warunki odbiegają na korzyść kredytobiorcy od warunków rynkowych ze względu na fundusze lub przeróżnego rodzaju dopłaty, jakie kredytodawca lub kredytobiorca otrzymują od instytucji państwowych [np. pożyczki i kredyty studenckie udzielane na podstawie ustawy z 17 lipca 1998 r. o pożyczkach i kredytach studenckich (Dz.U. Nr 108, poz. 685 ze zm).; czy kredyty udzielane na zakup lokalu mieszkalnego, budowę i zakup domu jednorodzinnego albo wniesienie wkładu budowlanego do spółdzielni mieszkaniowej na podstawie ustawy z 8 września 2006 r. o finansowym wsparciu rodzin i innych osób w nabywaniu własnego mieszkania (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 90 ze zm.)] 7 . Niewystarczające jest zatem dla wyłączenia obowiązku stosowania ustawy o kredycie (…) powoływanie się na stosowanie znacznie niższych stóp oprocentowania niż powszechnie stosowane na rynku, jeśli nie jest to połączone z upoważnieniem wynikającym z przepisów szczególnych. Z tego względu nie można uznać, że Fundusz Finansowy w prowadzonej działalności jest zwolniony od przestrzegania przepisów ustawy o kredycie (…). Zdaniem Prezesa UOKIK, wskazana powyżej praktyka Funduszu Finansowego, polegająca na stosowaniu kwestionowanych treści reklamowych, godzi w interesy nieograniczonej liczby konsumentów, których nie da się zidentyfikować, tj. wszystkich aktualnych i przyszłych klientów, do których Spółka kieruje przekaz reklamowy poprzez fakt, że nie mogą oni korzystać z zagwarantowanego zapisami ustawy o kredycie (…) prawa do informacji. W związku z powyższym należy stwierdzić, iż w niniejszej sprawie został naruszony zbiorowy interes konsumentów i tym samym zasadne było podjęcie działań przewidzianych w ustawie o ochronie (…) dla odpowiedniej ochrony konsumentów. W przedmiotowej sprawie zaistniały łącznie obie przesłanki konieczne do uznania zachowania przedsiębiorcy za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów - bezprawne działanie przedsiębiorcy i naruszenie zbiorowych interesów konsumentów. W toku niniejszego postępowania administracyjnego przedsiębiorca nie wykazał, że zaprzestał stosowania zarzucanej mu praktyki określonej w punkcie I sentencji decyzji. Zgodnie z art. 27 ust. 3 ciężar wykazania, że doszło do zaniechania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów spoczywa na przedsiębiorcy. W związku z powyższym, podstawą rozstrzygnięcia Prezesa UOKIK w tym zakresie stał się art. 26 ust. 1 ustawy o ochronie (…), zgodnie z którym Prezes UOKIK wydaje decyzję o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i nakazującą zaniechanie jej stosowania, jeżeli stwierdzi naruszenie zakazu określonego w art. 24 ustawy o ochronie (…). W związku z powyższym należało orzec jak w punkcie I sentencji. Ad pkt II sentencji decyzji Przypisana Spółce w pkt II sentencji decyzji praktyka polega na zastosowaniu w reklamach prasowych hasła „Dla osób ze złą historią kredytową” , które wprowadza 7 T. Czech, Kredyt konsumencki. Komentarz do art. 4 , Lex Polonica. 13 konsumentów w błąd co do zakresu oferty przedsiębiorcy, sugerując bezwarunkowe udzielenie pożyczki – bez względu na wynik oceny ryzyka kredytowego. W ocenie Prezesa UOKIK ww. działanie stanowi nieuczciwą praktykę rynkową, o której mowa w art. 4 w zw. z art. 5 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu (…). Bezprawność wyżej opisanych działań Funduszu Finansowego Prezes UOKIK wywodzi z naruszenia przepisów ustawy o przeciwdziałaniu (…). Art. 3 tej ustawy zakazuje stosowania nieuczciwych praktyk rynkowych. Przez praktykę rynkową rozumie się działanie lub zaniechanie przedsiębiorcy, sposób postępowania, oświadczenie lub informację handlową, bezpośrednio związane z promocją lub nabyciem produktu przez konsumenta. Pojecie produktu ma znaczenie szerokie i obejmuje także usługi (art. 2 pkt 3 i 4 ustawy). Niewątpliwie działania Funduszu Finansowego polegające na oferowaniu konsumentom kredytów gotówkowych i prezentowaniu swojej oferty mieszczą się w przedstawionym powyżej pojęciu praktyki rynkowej. Przepisy ustawy o przeciwdziałaniu (…) posługują się pojęciem przeciętnego konsumenta, w odniesieniu, do którego powinna być dokonana ocena każdej praktyki rynkowej. Za przeciętnego uznaje się konsumenta, który jest dostatecznie dobrze poinformowany, uważny i ostrożny. Ustawodawca wymaga zarazem dokonania oceny tych cech z uwzględnieniem czynników społecznych, kulturowych, językowych i ewentualnej przynależności danego konsumenta do szczególnej, dającej się zidentyfikować grupy możliwej do wyodrębnienia ze względu na swoiste cechy, takie jak wiek, niepełnosprawność fizyczna lub umysłowa. Analiza treści reklam stosowanych przez Fundusz Finansowy nie wykazała, aby były one kierowane do określonej, dającej się wyodrębnić na podstawie wspólnej cechy grupy konsumentów. Należy mieć na uwadze, że umowy zawierane przez Fundusz Finansowy nie wymagają od konsumentów ponadprzeciętnej, specjalistycznej wiedzy w zakresie funkcjonowania rynku usług finansowych, bądź warunków udzielania pożyczek. W konsekwencji, na potrzeby przeprowadzonego postępowania, za przeciętnego uznano konsumenta dostatecznie dobrze poinformowanego, uważnego i ostrożnego przy uwzględnieniu czynników społecznych, kulturowych i językowych charakterystycznych dla polskiego konsumenta. Tak przyjęty wzorzec konsumenta nie powoduje, że traci on prawo do bycia rzetelnie poinformowanym o reklamowanym produkcie. Wskazanie na takie cechy jak dostateczne poinformowanie, uwaga i ostrożność określa pewien zespół cech mentalnych konsumenta (jego przeciętność) znajdujących wyraz w tym, że z jednej strony możemy wymagać od niego pewnego stopnia wiedzy i orientacji w rzeczywistości, a z drugiej - nie możemy uznać, że jego wiedza jest kompletna i profesjonalna i że konsument nie ma prawa pewnych rzeczy nie wiedzieć. Przeciętny konsument nie posiada bowiem wiedzy specjalistycznej w danej dziedzinie. Przeciętny konsument ma świadomość specyfiki języka reklamy, jego pewnej umowności, skłonności do przesady i konieczności odnoszenia się do reklam z racjonalnym dystansem. Rozumie kierowane do niego informacje i potrafi je wykorzystać do podjęcia świadomej decyzji dotyczącej produktu. Nie jest naiwny, ale nie potrafi też ocenić sytuacji tak jak profesjonalista. Oczekiwania wobec rozsądnego konsumenta wynikają przede wszystkim z tego, jak daleko sięga obowiązek rzetelności w przekazywaniu informacji handlowej przez przedsiębiorcę. 14 Zgodnie z orzecznictwem SOKIK, przedsiębiorca ma obowiązek poinformowania w sposób rzetelny i prawdziwy o cechach oferowanego towaru już w reklamie, a klient zwabiony jego ofertą nie ma obowiązku jej weryfikacji w miejscu sprzedaży 8 . Przeciętny konsument ma prawo odbierać kierowane do niego przekazy reklamowe w sposób dosłowny zakładając, że przedsiębiorca, od którego pochodzą, przekazuje mu informacje w sposób dostatecznie jasny, jednoznaczny i niewprowadzający w błąd. Wyżej opisany model przeciętnego konsumenta stał się podstawą analizy zachowań Funduszu Finansowego pod kątem zgodności z ustawą o przeciwdziałaniu (…). Zgodnie z art. 5 ust. 1 ww. ustawy, praktykę rynkową uznaje się za działanie wprowadzające w błąd, jeżeli działanie to w jakikolwiek sposób powoduje lub może powodować podjęcie przez przeciętnego konsumenta decyzji dotyczącej umowy, której inaczej by nie podjął. Z punktu widzenia przesłanek tej praktyki niezbędne jest rozważenie, czy zakwestionowana reklama mogła wprowadzić przeciętnego konsumenta w błąd co do zakresu oferty przedsiębiorcy, sugerując bezwarunkowe udzielenie pożyczki - bez względu na wynik oceny ryzyka kredytowego, a przez to, czy mogła powodować podjęcie przez niego decyzji dotyczącej umowy, której inaczej by nie podjął. Art. 5 ust. 4 ustawa o przeciwdziałaniu (…) przewiduje, że przy ocenie czy praktyka rynkowa wprowadza w błąd przez działanie należy uwzględnić wszystkie jej elementy oraz okoliczności wprowadzenia produktu na rynek, w tym sposób jego prezentacji. Wzbudzające zastrzeżenie Prezesa UOKIK hasło „Dla osób ze złą historią kredytową” zamieszczone zostało w rozpowszechnianych przez Spółkę reklamach prasowych. Zdaniem Prezesa UOKIK, przekaz wynikający z przedmiotowych reklam mógł wywołać mylne wrażenie przeciętnego konsumenta, że Spółka udziela pożyczek bez przeprowadzenia badania ich zdolności kredytowej. Zapoznając się z reklamami Spółki przeciętny konsument mógł uznać, że proces uzyskania pożyczki nie jest sformalizowany, skoro Spółka nie bierze pod uwagę historii kredytowej konsumenta. Stosownie do art. 5 pkt 16 ustawy o kredycie (…), ocena ryzyka kredytowego to dokonywana przez kredytodawcę ocena zdolności konsumenta do spłaty zaciągniętego kredytu wraz z odsetkami, w terminach określonych w umowie o kredyt konsumencki. W celu oceny ryzyka kredytowego pożyczkodawca może korzystać z baz danych prowadzonych przez biura informacji kredytowych oraz biura informacji gospodarczych (por. art. 5 pkt 15 ww. ustawy). Art. 9 ust. 1 ww. ustawy nakłada na pożyczkodawcę bezwzględny obowiązek oceny ryzyka kredytowego przed zawarciem umowy. Przedsiębiorca wyjaśnił, że badanie zdolności kredytowej pożyczkobiorcy odbywa się na podstawie informacji przedłożonych przez wnioskodawcę, dotyczących miesięcznych dochodów. Konsument wskazuje również czy korzystał wcześniej z pożyczek udzielanych przez przedsiębiorcę, co wskazuje, że Spółka posiada własną bazę danych. Nie ma zatem wątpliwości, że Spółka weryfikuje zdolność kredytową swoich potencjalnych kontrahentów. Posługiwanie się hasłem „Dla osób ze złą historią kredytową” jednoznacznie kojarzy się z faktem rezygnacji z dokonywania oceny zdolności kredytowej konsumenta. W ocenie Prezesa UOKIK, może to dodatkowo wzmacniać przeświadczenie przeciętnego konsumenta, że przedsiębiorca jako podmiot nie będący bankiem, udziela pożyczek bez względu na ocenę ryzyka kredytowego nawet osobom, które w innych instytucjach finansowych nie miałyby 8 Tak m.in. wyrok SOKIK z dnia 19.12.2007 r., sygn. akt XVII Ama 64/07. 15 możliwości zawarcia umowy pożyczki ze względu na negatywna ocenę ich zdolności kredytowej. W opinii Prezesa UOKIK, zakwestionowane reklamy mogą kształtować mylne wyobrażenie konsumentów o szerokiej dostępności oferty Funduszu Finansowego. Mogą bowiem sugerować bezwarunkowe udzielenie pożyczki. Zdaniem Prezesa UOKIK, pod wpływem zakwestionowanych reklam przeciętny konsument mógł zostać wprowadzony w błąd co pewności uzyskania pożyczki od przedsiębiorcy. Zgodnie z art. 2 pkt 7 ustawy o przeciwdziałaniu (…), przez decyzję dotyczącą umowy rozumie się decyzję podejmowaną przez konsumenta co do tego, czy, w jaki sposób i na jakich warunkach dokona zakupu, zapłaci za produkt w całości lub w części, zatrzyma produkt, rozporządzi nim lub wykona uprawnienie umowne związane z produktem, bez względu na to, czy konsument postanowi dokonać określonej czynności, czy też powstrzymać się od jej dokonania. Nieuczciwa praktyka rynkowa polegająca na wprowadzającym w błąd działaniu nie musi finalnie prowadzić do dokonania przez przeciętnego konsumenta czynności prawnej. Decyzja dotycząca umowy, o której mowa w ww. ustawie, ma szerszy zakres niż instytucja błędu uregulowana w art. 84 i nast. Kodeksu cywilnego. Elementem konstrukcyjnym decyzji konsumenta nie jest objęty sam fakt jej dokonania, czyli w analizowanym przypadku - skorzystanie z reklamowanej oferty, a więc złożenie wniosku o pożyczkę i zawarcie umowy z przedsiębiorcą. Wystarczająca jest sama potencjalna możliwość wprowadzenia w błąd przeciętnego konsumenta. Decyzja dotycząca umowy w omawianym stanie faktycznym sprowadzać będzie się do sytuacji, w której konsument pod wpływem reklamy zainteresuje się ofertą Funduszu Finansowego lub podejmie działania w celu uzyskania dodatkowych informacji, np. skontaktuje się z przedsiębiorcą, aby poznać szczegóły oferty. Bez znaczenia pozostaje okoliczność, że konsument może zweryfikować przekaz reklamowy w inny sposób. Kluczowe znaczenie odgrywa wewnętrzne przekonanie konsumenta i dokonany przez niego odbiór komunikatu reklamowego, który prowadzi do przyjęcia i zrozumienia najważniejszych informacji jakie z niego płyną. Samo zainteresowanie się ofertą Funduszu Finansowego, pod wpływem rozpowszechnianych reklam, stanowi o podjęciu przez przeciętnego konsumenta decyzji dotyczącej umowy w rozumieniu art. 2 pkt 7 ustawy o przeciwdziałaniu (…). Zgodnie z uzasadnieniem wyroku SOKIK z dnia 19.12.2007 r. (sygn. akt XVII Ama 64/07 ): „konsument, do którego reklama jest kierowana ma prawo do rzetelnej informacji już w chwili zapoznania się z reklamą bez konieczności zasięgania jej dopiero w miejscu sprzedaży u przedsiębiorcy. Przedsiębiorca ma obowiązek poinformowania w sposób rzetelny i prawdziwy o cechach oferowanego towaru już w reklamie, a klient zwabiony jego ofertą nie ma obowiązku jej weryfikacji w miejscu sprzedaży.” W ocenie Prezesa UOKIK, zasadnicze znaczenie ma w niniejszej sprawie sama treść przekazu reklamowego, a nie możliwość jego weryfikacji przez konsumenta poprzez podjęcie dodatkowych działań. Dokonywanie przez konkretnych konsumentów porównania ofert jest bez znaczenia dla oceny reklamy przedsiębiorcy. Poprzez zakwestionowane hasło oferta przedsiębiorcy była dla przeciętnego konsumenta bardziej atrakcyjna niż jest w rzeczywistości. Dla osób poszukujących możliwości szybkiego finansowania lub posiadających tzw. negatywną historię kredytową (np. wpisanych do rejestrów BIK) informacja, że przedsiębiorca nie bierze pod uwagę złej historii kredytowej konsumenta przy podejmowaniu decyzji o udzieleniu pożyczki ma niewątpliwie podstawowe znaczenie. Przeciętny konsument mógłby nie podjąć decyzji 16 dotyczącej umowy w rozumieniu art. 2 pkt 7 ustawy o przeciwdziałaniu (…), gdyby posiadał pełną wiedzę o dostępności oferty przedsiębiorcy, tj. miał świadomość, że Fundusz Finansowy dokonuje w rzeczywistości oceny jego zdolności kredytowej na podstawie przekazanych przez konsumenta informacji. Mając szczegółową wiedzę o faktycznych warunkach, na jakich przedsiębiorca udziela pożyczek, uwzględniając stosowany sposób i zakres weryfikowania zdolności kredytowej potencjalnego pożyczkobiorcy, przeciętny konsument mógłby tym samym uznać, że oferta może nie być w pełni dostępna dla każdego konsumenta. Powyżej wskazano, że w celu przypisania przedsiębiorcy nieuczciwej praktyki rynkowej, niezbędne jest także wykazanie, że jego praktyka jest sprzeczna z dobrymi obyczajami i w istotny sposób zniekształca lub może zniekształcić zachowanie rynkowe przeciętnego konsumenta przed zawarciem umowy dotyczącej produktu, w trakcie jej zawierania lub po jej zawarciu. Oznacza to konieczność odniesienia się do przesłanek klauzuli generalnej z art. 4 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu (…). Z uwagi na kwestionowanie sposobu prezentacji informacji zawartych w reklamach, Prezes UOKIK dokonał oceny zachowania przedsiębiorcy w kontekście naruszenia dobrych obyczajów oraz możliwości zniekształcenia zachowania rynkowego przeciętnego konsumenta przed zawarciem umowy, tj. na etapie kierowania do niego przekazu reklamowego. W rozpatrywanej sprawie, za dobre obyczaje należy uznać prawo konsumenta do uzyskania rzetelnej i jednoznacznej informacji, jaką Fundusz Finansowy jako przedsiębiorca zamieszczać powinien w reklamach swoich usług, uwzględniając ograniczenia wynikające z takiej formy prezentacji oferty. Zdaniem Prezesa UOKIK, naruszenie tak rozumianych dobrych obyczajów nastąpić może właśnie wskutek przekazania informacji mogących wprowadzać konsumenta w błąd co do pewności uzyskania pożyczki od przedsiębiorcy, bez względu na wynik oceny ryzyka kredytowego. Pod wpływem rozpowszechnianych reklam przeciętny konsument mógł nabrać mylnego wyobrażenia o warunkach, jakie musi spełnić, aby uzyskać pożyczkę od przedsiębiorcy i podjąć decyzję dotyczącą umowy, której w przypadku posiadania pełnej wiedzy o dostępności oferty Funduszu Finansowego, mógłby nie podjąć. Zakwestionowane reklamy mogły zatem zniekształcić zachowanie rynkowe przeciętnego konsumenta przed zawarciem umowy. Mając na uwadze powyższe, Prezes UOKIK uznał, że działania Funduszu Finansowego wyczerpują przesłanki nieuczciwej praktyki rynkowej w rozumieniu art. 4 w zw. z art. 5 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu (…). Fakt, że ww. praktyka narusza jednocześnie zbiorowe interesy konsumentów, pozwala na przypisanie przedsiębiorcy stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy o ochronie (…). W toku niniejszego postępowania administracyjnego przedsiębiorca nie wykazał, że zaprzestał stosowania zarzucanej mu praktyki określonej w punkcie II sentencji decyzji. Zgodnie z art. 27 ust. 3 ciężar wykazania, że doszło do zaniechania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów spoczywa na przedsiębiorcy. W związku z powyższym, podstawą rozstrzygnięcia Prezesa UOKIK w tym zakresie stał się art. 26 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie (…), zgodnie z którym Prezes UOKIK wydaje decyzję o uznania praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i nakazująca zaniechanie jej stosowania, jeżeli stwierdzi naruszenie zakazu określonego w art. 24 ustawy o ochronie (…). W związku z powyższym należało orzec jak w punkcie II sentencji. 17 Ad III sentencji decyzji Zgodnie z art.106 ust.1 pkt 4 ustawy o ochronie (…), Prezes UOKIK może nałożyć na przedsiębiorcę, w drodze decyzji karę pieniężną w wysokości nie większej niż 10 % przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary, jeżeli przedsiębiorca ten, choćby nieumyślnie dopuścił się stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24. Z treści powyższego przepisu wynika, iż ww. kara ma charakter fakultatywny, a zatem do Prezesa UOKIK należy - w ramach uznania administracyjnego - decyzja w sprawie zasadności nałożenie kary pieniężnej w danej sprawie. Wprawdzie ustawa o ochronie (…) nie zawiera katalogu przesłanek, od których uzależniona jest decyzja o nałożeniu kary, jednakże w jej art. 111 zostało wskazane, że ustalając wysokość kary Prezes UOKIK winien wziąć pod uwagę w szczególności okres, stopień oraz okoliczności naruszenia przepisów ustawy, a także uprzednie naruszenie przepisów ustawy. Ustalając wysokość kary pieniężnej w decyzjach stwierdzających naruszenie zakazów określonych w ustawie o ochronie (…), należy zatem uwzględnić wagę tego naruszenia, rozmiar skutków stosowanej praktyki ograniczającej konkurencję, bądź praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, jak również zaistniałe okoliczności obciążające i łagodzące. Kara nakładana przez Prezesa UOKIK na przedsiębiorcę, który dopuścił się stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów służy podkreśleniu naganności ocenianego zachowania. Przedsiębiorca, jako profesjonalista powinien wiedzieć, że przekaz reklamowy oferowanych produktów nie może godzić w interesy konsumentów. Orzeczona kara powinna stanowić dolegliwość dla uczestników niniejszego postępowania, tak aby jej nałożenie skutkowało w przyszłości zapobieżeniem zaistnienia podobnych sytuacji. W opinii Prezesa UOKIK należy podkreślić aspekt edukacyjny i wychowawczy zastosowanego środka oraz wyrazić nadzieję, że odniesie on spodziewany skutek na przyszłość. Poza wymiarem indywidualnym kary należy zwrócić uwagę na jej wymiar ogólny, funkcję odstraszającą i wychowawczą w stosunku do innych uczestników rynku. Ocena zgromadzonego materiału dowodowego wskazuje na nieumyślne naruszenie przez przedsiębiorcę przepisów ustawy. Zdaniem Prezesa UOKIK, przedsiębiorca naruszył zasady ostrożności w relacjach z konsumentami. Jako profesjonalista Fundusz Finansowy ma obowiązek dochowania należytej staranności przy formułowaniu przekazu reklamowego oraz ocenie zgodności tego przekazu z obowiązującymi przepisami prawa. Zdaniem Prezesa UOKIK, Fundusz Finansowy powinien uwzględnić wszelkie aspekty przygotowanych przekazów reklamowych, w tym także potrzebę ochrony interesów konsumentów rozumianych jako prawo do prawdziwej i nie wprowadzającej w błąd informacji, a w przeciwnym razie - uwzględniać możliwość naruszenia zbiorowych interesów konsumentów. W świetle powyższych okoliczności uzasadnione jest stwierdzenie, że działania Funduszu Finansowego opisane w punktach I i II sentencji były skutkiem niedołożenia przez przedsiębiorcę należytej staranności. Przedsiębiorca nie przedłożył dokumentów potwierdzających osiągnięty przychód z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w roku 2012. Według informacji dostarczonej przez Urząd Skarbowy Warszawa-Wola w Warszawie przedsiębiorca nie złożył zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych (CIT-8) za 2012 r. 18 W przypadku, gdy przedsiębiorca nie osiągnął przychodu w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary, Prezes UOKIK zgodnie z art. 106 ust. 4 ustawy o ochronie (…), może ustalić karę pieniężną w wysokości do dwustukrotności przeciętnego wynagrodzenia. Zgodnie z art. 4 pkt 16 ustawy o ochronie (…) przez przeciętne wynagrodzenie należy rozumieć przeciętne miesięczne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw za ostatni miesiąc kwartału poprzedzającego dzień wydania decyzji Prezesa UOKIK, ogłaszane przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Zgodnie z obwieszczeniem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 16.10.2013 r. w sprawie przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw we wrześniu 2013 r. wyniosło ono 3.770,91 zł. Tym samym maksymalna kara, jaka mogłaby być nałożona w tym postępowaniu na Spółkę wynosiłaby 754.182 zł. Pierwsza z kar wymierzana jest w związku ze stosowaniem praktyki opisanej w punkcie I sentencji niniejszej decyzji, polegającej na zaniechaniu wskazania stopy oprocentowania wraz z wyodrębnieniem opłat uwzględnianych w całkowitym koszcie kredytu, całkowitej kwoty kredytu oraz rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania (RRSO) jak również czasu obowiązywania umowy, całkowitej kwoty do zapłaty oraz wysokości rat, w materiałach reklamujących usługi przedsiębiorcy. Zdaniem Prezesa UOKIK przedstawiony przez przedsiębiorcę sposób prezentowania materiału reklamowego sprzeczny z wymogami zawartymi w art. 7 ustawy o kredycie (…) uniemożliwia konsumentom korzystanie z zagwarantowanego zapisami tej ustawy prawa do informacji. Wagę tej praktyki należy określić jako dużą ze względu na fakt, że konsument nie posiadając wszystkich informacji odnośnie oferty Funduszu Finansowego mógł powziąć mylne wrażenie, że jest ona bardziej korzystna od innych występujących na rynku. Mylne wyobrażenie w tym zakresie mogło mieć wpływ na podjęcie przez przeciętnego konsumenta decyzji dotyczącej umowy, której w przeciwnym razie by nie podjął. Praktyka ta ujawniła się na etapie przedkontraktowym, którego istotą jest zachowanie przedsiębiorcy ukierunkowane na pozyskiwanie klientów lub złożenie oferty konsumentom, mające na celu skłonienie ich do zawarcia kontraktu. Dokonując oceny praktyki Prezes UOKIK uwzględnił także okoliczność, że okres jej stosowania przekroczył rok. Spółka rozpowszechnia zakwestionowaną reklamę od lutego 2012 r. W związku z powyższym Prezes UOKIK nałożył na Fundusz Finansowy karę pieniężną w kwocie 13.198 zł, co stanowi ok. 1,75 % maksymalnej wysokości kary jaka mogła by być nałożona w tym przypadku. W ocenie Prezesa UOKIK, orzeczona kara jest adekwatna do okresu, stopnia oraz okoliczności naruszenia przez przedsiębiorcę przepisów ustawy o ochronie (…). Zdaniem Prezesa UOKIK tak ukształtowana kara pieniężna prawidłowo spełni swoje funkcje zarówno w zakresie represji, jak i prewencji indywidualnej (zapobiegając naruszeniom przez Fundusz Finansowy interesów konsumentów w przyszłości), jak i generalnej (odstraszając innych – licznych przedsiębiorców zajmujących się udzielaniem pożyczek konsumentom od niezgodnych z prawem działań w zakresie reklamy). Druga z kar dotyczy praktyki określonej w pkt II sentencji decyzji, mianowicie stosowania praktyki polegającej na użyciu w materiałach reklamowych dotyczących pożyczek udzielanych konsumentom sformułowania o treści: „Dla osób ze złą historią kredytową” , która sugeruje, że kredytodawca nie dokonuje oceny ryzyka kredytowego oraz może 19 wywoływać u konsumenta błędne przekonanie o pewności uzyskania kredytu bez względu na wynik oceny ryzyka kredytowego. Wagę tej praktyki należy określić jako dużą ze względu na fakt, że konsument, kierując się hasłem stosowanym przez przedsiębiorcę mógł powziąć mylne wrażenie, że Fundusz Finansowy udziela pożyczek niezależnie od dokonanej oceny ich zdolności kredytowej oraz to, że zła historia kredytowa nie stanowi przeszkody w uzyskaniu pożyczki. Mylne wyobrażenie w tym zakresie mogło mieć wpływ na podjęcie przez przeciętnego konsumenta decyzji dotyczącej umowy, której w przeciwnym razie by nie podjął. Pozostając w błędzie co do zasad weryfikacji zdolności kredytowej przeciętny konsument mógł zainteresować się jej ofertą właśnie z uwagi na informację, że w procesie badania zdolności kredytowej wiarygodność kredytowa wnioskodawcy nie ma dla przedsiębiorcy żadnego znaczenia. Praktyka ta ujawniła się na etapie przedkontraktowym, którego istotą jest zachowanie przedsiębiorcy ukierunkowane na pozyskiwanie klientów lub złożenie oferty konsumentom, mające na celu skłonienie ich do zawarcia kontraktu. Dokonując oceny omawianej praktyki Prezes UOKIK uwzględnił także okoliczność, że okres jej stosowania jest dłuższy niż rok. Spółka rozpowszechnia zakwestionowaną reklamę od lutego 2012 r. W związku z powyższym Prezes UOKIK nałożył na Fundusz Finansowy karę pieniężną w kwocie 11.313 zł, co stanowi ok. 1,5 % maksymalnej wysokości kary jaka mogłaby być nałożona w tym przypadku. W ocenie Prezesa UOKIK, orzeczona kara jest adekwatna do okresu, stopnia oraz okoliczności naruszenia przez przedsiębiorcę przepisów ustawy o ochronie (…). Zdaniem Prezesa UOKIK tak ukształtowana kara pieniężne prawidłowo spełni swoje funkcje zarówno w zakresie represji, jak i prewencji indywidualnej (zapobiegając naruszeniom przez Fundusz Finansowy interesów konsumentów w przyszłości), jak i generalnej (odstraszając innych – licznych przedsiębiorców zajmujących się udzielaniem pożyczek konsumentom od niezgodnych z prawem działań w zakresie reklamy). W związku z powyższym orzeczono jak w punkcie III sentencji niniejszej decyzji. Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy o ochronie (…) karę pieniężną należy uiścić w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Warszawie: NBP O/O Warszawa 51 1010 1010 0078 7822 3100 0000 . Zgodnie z art. 80 ustawy o ochronie (…) Prezes UOKIK rozstrzyga o kosztach, w drodze postanowienia, które może być zamieszczone w decyzji kończącej postępowanie. Natomiast w myśl art. 77 ust. 1 ustawy o ochronie (…), jeżeli w wyniku postępowania Prezes UOKIK stwierdził naruszenie przepisów ustawy, przedsiębiorca, który dopuścił się tego naruszenia, jest obowiązany ponieść koszty postępowania. Analogicznie - stosownie do treści przepisu art. 264 § 1 k.p.a. - jednocześnie z wydaniem decyzji organ administracji publicznej ustali w drodze postanowienia wysokość kosztów postępowania, osoby zobowiązane do ich poniesienia oraz termin i sposób ich uiszczenia. Do kosztów postępowania – zgodnie z art. 263 § 1 k.p.a. - zalicza się również koszty doręczenia stronom pism urzędowych. Postępowanie w sprawie stosowania przez Fundusz Finansowy praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów zostało wszczęte z urzędu, a w jego wyniku Prezes UOKIK - w punktach I-II sentencji decyzji - stwierdził naruszenie przepisów ustawy o ochronie (…). 20 Kosztami postępowania są wydatki związane z korespondencją prowadzoną przez Prezesa UOKIK w toku postępowania i w związku z tym postanowiono obciążyć przedsiębiorcę kosztami postępowania w wysokości 60,80 zł (słownie: sześćdziesiąt złotych osiemdziesiąt groszy). Koszty niniejszego postępowania przedsiębiorca obowiązany jest wpłacić na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie: NBP O/O Warszawa 51 1010 1010 0078 7822 3100 0000 w terminie wskazanym w punkcie IV sentencji decyzji. Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie (…) w związku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Krakowie (31-011 Kraków, Pl. Szczepański 5). W przypadku jednak kwestionowania wyłącznie postanowienia o kosztach niniejszego postępowania zawartego w punkcie IV niniejszej decyzji, stosownie do art. 81 ust. 5 ustawy o ochronie (…) oraz art. 479 32 § 1 i 2 k.p.c. oraz art. 264 § 2 k.p.a. w związku z art. 83 ustawy o ochronie (…), przysługuje zażalenie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie tygodniowym od dnia doręczenia niniejszej decyzji, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Krakowie (31-011 Kraków, Pl. Szczepański 5). Z upoważnienia Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Otrzymują: 1. Fundusz Finansowy Sp. z o.o. ul. Ogrodowa 37 lok. 17, 00-873 Warszawa 2. RKR a/a