RKR-47/2007

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA UOKIK W KRAKOWIE 31-011 Kraków, Pl. Szczepa ń ski 5, Tel/fax (012) 421-75-79, 421-74-98, E-mail: krakow@uokik.gov.pl RKR-411-14/06/DN-7/07 Kraków, dn. 16 maja 2007 r. DECYZJA Nr RKR - 47/2007 Na podstawie art. 10 ust. 1 i 2 oraz stosownie do art. 28 ust. 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 244, poz. 2080 ze zm.) w zwi ą zku z art. 131 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331) i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 18, poz. 172, ze zm.) , po przeprowadzeniu – z urz ę du – post ę powania antymonopolowego przeciwko Karpackiej Spó ł ce Gazownictwa Sp. z o.o. z siedzib ą w Tarnowie przy ul. Wita Stwosza 7, dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: uznaje si ę za ograniczaj ą ce konkurencj ę i naruszaj ą ce zakaz, o którym mowa w art. 8 ust. 1 i ust. 2 pkt 7 ww. ustawy, praktyki polegaj ą ce na nadu ż ywaniu przez Karpack ą Spó ł k ę Gazownictwa Sp. z o.o. pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku przesy ł ania, dystrybucji i obrotu paliwami gazowymi za po ś rednictwem sieci gazowych na obszarze dzia ł ania: - Oddzia ł u ww. spó ł ki - Zak ł adu Gazowniczego w Krakowie, tj. na terenach obejmuj ą cych miasto Kraków i powiaty: krakowski, wielicki, suski, limanowski, nowotarski, proszowicki, my ś lenicki, tatrza ń ski, chrzanowski, - oraz Oddzia ł u Zak ł adu Gazowniczego w Rzeszowie tj. na terenach obejmuj ą cych miasto Rzeszów i powiaty: rzeszowski, le ż ajski, ł a ń cucki, ropczycko-s ę dziszowski, strzy ż owski, mielecki, kolbuszowski, przejawiaj ą cej si ę w stwarzaniu konsumentom uci ąż liwych warunków dochodzenia ich praw, poprzez stosowanie procedury za ł atwiania reklamacji prawid ł owo ś ci dzia ł ania gazomierza, zgodnie z któr ą , przed wykonaniem kontroli metrologicznej tego urz ą dzenia, pobierana jest od konsumentów kaucja pieni ęż na w wysoko ś ci równej kosztom wykonania tego badania; i stwierdza si ę zaniechanie ich stosowania z dniem 5 stycznia 2007r. U z a s a d n i e n i e W okresie od 21.06.2006 r. do 28.12.2006 Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Krakowie (dalej „Prezes UOKiK”) przeprowadzi ł post ę powanie wyja ś niaj ą ce, maj ą ce na celu wst ę pne ustalenie, czy sposób za ł atwiania - przez Karpack ą Spó ł k ę Gazownictwa Sp. z o.o. w Tarnowie Oddzia ł Zak ł ad Gazowniczy w Krakowie - reklamacji prawid ł owo ś ci dzia ł ania gazomierza, polegaj ą cy na pobieraniu kaucji pieni ęż nej przed wykonaniem ekspertyzy tego urz ą dzenia – nie narusza przepisów ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2005 r. Nr 244, poz. 2080 ze zm.) w zakresie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów lub chronionych prawem interesów konsumentów okre ś lonych w innych ustawach. 2 Materia ł dowodowy zebrany w toku post ę powania wyja ś niaj ą cego pozwoli ł ustali ć , i ż poszczególne oddzia ł y terenowe Karpackiej Spó ł ki Gazownictwa Sp. z o.o. z siedzib ą w Tarnowie (dalej „Spó ł ka” lub „KSG”) stosuj ą niejednolite procedury reklamacyjne gazomierzy. Ustalono m.in., i ż dwa oddzia ł y tj. Oddzia ł Zak ł ad Gazowniczy w Krakowie oraz Oddzia ł Zak ł ad Gazowniczy w Rzeszowie pobieraj ą , od konsumentów zg ł aszaj ą cych zastrze ż enia co do poprawno ś ci dzia ł ania gazomierzy, kaucje pieni ęż ne w wysoko ś ci równej kosztom przeprowadzenia kontroli dzia ł ania ww. urz ą dze ń . Z wyja ś nie ń Spó ł ki wynika, i ż w przypadku, gdy w wyniku ekspertyzy gazomierz okazuje si ę sprawny – kaucja jest zatrzymywana. Natomiast je ż eli, urz ą dzenie oka ż e si ę wadliwe – kaucja jest konsumentom zwracana. Oceniaj ą c dzia ł ania Spó ł ki organ antymonopolowy zwróci ł uwag ę na tre ść § 26 ust. 3 rozporz ą dzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Spo ł ecznej z dnia 6 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegó ł owych warunków do przy łą czenia podmiotów do sieci gazowych, ruchu i eksploatacji tych sieci (Dz. Nr 105, poz. 1113) – dalej „rozporz ą dzenie przy łą czeniowe”, w my ś l którego odbiorca pokrywa koszty sprawdzenia prawid ł owo ś ci dzia ł ania gazomierza oraz badania laboratoryjnego tylko w przypadku, gdy w wyniku badania laboratoryjnego nie stwierdzono nieprawid ł owo ś ci w dzia ł aniu gazomierza. Uwzgl ę dniaj ą c powy ż sze – Prezes UOKiK, postanowieniem nr RKR-467/2006 z dnia 29 grudnia 2006 r. wszcz ął post ę powanie antymonopolowe w zwi ą zku z podejrzeniem nadu ż ywania przez KSG pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku przesy ł ania, dystrybucji i obrotu paliwami gazowymi za po ś rednictwem sieci gazowych na obszarze dzia ł ania dwóch Oddzia ł ów tej spó ł ki, tj.: Zak ł adu Gazowniczego w Krakowie i Zak ł adu Gazowniczego w Rzeszowie - polegaj ą cego na stwarzaniu konsumentom uci ąż liwych warunków dochodzenia swoich praw, poprzez stosowanie procedury za ł atwiania reklamacji prawid ł owo ś ci dzia ł ania gazomierza, w ramach której, przed wykonaniem kontroli metrologicznej tego urz ą dzenia, pobierana jest od konsumentów kaucja pieni ęż na w wysoko ś ci równej kosztom wykonania tego badania - co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 8 ust. 1 i ust. 2 pkt 7 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 244, poz. 2080 ze zm.) – dalej „ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów”. Jeszcze na etapie post ę powania wyja ś niaj ą cego, w odniesieniu do Oddzia ł u - ZG Kraków, Spó ł ka poda ł a (karty 4-6), i ż pobiera kaucje pieni ęż ne na podstawie aktualnej Taryfy nr 2 dla gazu ziemnego, zatwierdzonej dla tej Spó ł ki przez Prezesa Regulacji Energetyki. W ocenie KSG, uprawnienie do pobierania przez t ą spó ł k ę kaucji pieni ęż nej wynika z pkt 11 ust. 1 ww. Taryfy, zgodnie z którym „Za czynno ś ci lub us ł ugi wykonywane przez sprzedawc ę na zlecenie odbiorców przy łą czonych do sieci sprzedawcy, ustala si ę nast ę puj ą ce stawki:…” . Swoje dzia ł ania Spó ł ka uzna ł a równie ż za zgodne z tre ś ci ą § 26 ust. 3 rozporz ą dzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Spo ł ecznej z dnia 6 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegó ł owych warunków do przy łą czenia podmiotów do sieci gazowych, ruchu i eksploatacji tych sieci (Dz. Nr 105, poz. 1113). Odnosz ą c si ę do - przedstawionego w postanowieniu o wszcz ę ciu post ę powania antymonopolowego - zarzutu Spó ł ka , w pi ś mie z dnia 17 stycznia 2007 r. (karty nr 34-57) – podtrzyma ł a swoje stanowisko i poda ł a, i ż w jej ocenie, pobieranie kaucji pieni ęż nej w wysoko ś ci równej kosztom wykonania badania, w przypadkach kontroli poprawno ś ci dzia ł ania gazomierza nie stanowi naruszenia art. 8 ust. 1 i ust. 2 pkt 7 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Ostatecznie jednak, Spó ł ka uznaj ą c stanowisko Prezesa UOKiK, poinformowa ł a, i ż zrezygnowa ł a z wy ż ej opisanej procedury reklamacji gazomierzy. Dokumentuj ą c swoje o ś wiadczenie KSG – pismem z dnia 12 lutego 2007 r. (karty 59-60) - przed ł o ż y ł a pismo z dnia 5 stycznia 2007 r. skierowane do dyrektorów 3 wszystkich oddzia ł ów Spó ł ki, bezwzgl ę dnie zakazuj ą ce pobierania od konsumentów kaucji pieni ęż nej przed wykonaniem ekspertyzy gazomierza. Z pisma wynika, i ż oddzia ł y KSG mog ą pobiera ć od konsumentów op ł aty za sprawdzenie poprawno ś ci dzia ł ania gazomierza dopiero po jego wykonaniu w przypadku, gdy ekspertyza wyka ż e, i ż urz ą dzenie pomiarowe (gazomierz) dzia ł a poprawnie. W toku przedmiotowego post ę powania organ antymonopolowy ustali ł , co nast ę puje: Spó ł ka KSG prowadzi dzia ł alno ść gospodarcz ą na podstawie wpisu do Krajowego Rejestru S ą dowego pod numerem 0000043974 (karty nr 37-57). Jest przedsi ę biorstwem energetycznym, którego przedmiotem dzia ł alno ś ci jest m.in. dystrybucja i sprzeda ż paliw gazowych w systemie sieciowym. W ramach Spó ł ki dzia ł a osiem terenowych Oddzia ł ów – Zak ł adów Gazowniczych tj. Z.G. w Jaros ł awiu, Z.G. w Ja ś le, Z.G. w Kielcach, Z.G. w Krakowie, Z.G. w Lublinie, Z.G. w Rzeszowie, Z.G. w Sandomierzu i Z.G. w Tarnowie. Obszar dzia ł ania ka ż dego Oddzia ł u wyznacza zasi ę g eksploatowanych przez nie sieci. I tak, obszar dzia ł ania Oddzia ł u Z.G. w Krakowie obejmuje miasto Kraków i powiaty: krakowski, wielicki, suski, limanowski, nowotarski, proszowicki, my ś lenicki, tatrza ń ski, chrzanowski, natomiast Oddzia ł u Z.G. w Rzeszowie - obejmuje miasto Rzeszów oraz powiaty: rzeszowski, le ż ajski, ł a ń cucki, ropczycko-s ę dziszowski, strzy ż owski, mielecki, kolbuszowski. W okresie od 1.10.2003r. do 31.03.2006r. Spó ł k ę obowi ą zywa ł a Taryfa nr 1 zatwierdzona w drodze decyzji przez Prezesa Urz ę du Regulacji Energetyki. Taryfa ta okre ś la ł a wysoko ść cen i stawek op ł at pobieranych przez Spó ł k ę od odbiorców gazu. Zgodnie z pkt 8 ust. 1 tej taryfy (karta nr 28) op ł ata za laboratoryjne sprawdzenie poprawno ś ci dzia ł ania urz ą dzenia pomiarowego dla odbiorców gazu wynosi ł a 168 z ł . Z kolei aktualna (obowi ą zuj ą ca od dnia 1.04.2006 r.) Taryfa nr 2 w pkt 11 ust. 1 przewiduje dwie stawki op ł at za sprawdzenie poprawno ś ci dzia ł ania urz ą dzenia pomiarowego, a mianowicie: za sprawdzenie dokonane przez Spó ł k ę op ł ata zosta ł a ustalona w wysoko ś ci 180 z ł , natomiast za badania laboratoryjne – w wysoko ś ci równej kosztom ekspertyzy (karta nr 30). Zasady i warunki dzia ł alno ś ci przedsi ę biorstw energetycznych (a zatem i Spó ł ki KSG) okre ś la ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 89, poz 89 ze zm.). Na jej podstawie wydano szereg aktów wykonawczych, które szczegó ł owo reguluj ą prawa i obowi ą zki zarówno przedsi ę biorstw energetycznych jak i odbiorców energii elektrycznej, ciep ł a oraz paliw gazowych. I tak, § 13 pkt 5 rozporz ą dzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Spo ł ecznej z dnia 6 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegó ł owych warunków do przy łą czenia podmiotów do sieci gazowych, ruchu i eksploatacji tych sieci (Dz. Nr 105, poz. 1113) – dalej „rozporz ą dzenie przy łą czeniowe” – nak ł ada na odbiorców paliw gazowych obowi ą zek niezw ł ocznego informowania przedsi ę biorstwa gazowniczego m.in. o zauwa ż onych wadach lub usterkach w uk ł adzie pomiarowym. Przepisy rozporz ą dzenia przy łą czeniowego przewiduj ą ponadto, i ż odbiorcy mog ą wyst ą pi ć do przedsi ę biorstwa gazowniczego z żą daniem sprawdzenia prawid ł owo ś ci dzia ł ania gazomierza. W my ś l § 26 ust. 1 rozporz ą dzenia przedsi ę biorstwo gazownicze winno dokona ć tego sprawdzenia w ci ą gu 14 dni od dnia zg ł oszenia żą dania. Z kolei – zgodnie z § 26 ust. 2 rozporz ą dzenia – odbiorca ma prawo żą da ć laboratoryjnego 4 sprawdzenia prawid ł owo ś ci dzia ł ania gazomierza; badanie laboratoryjne przeprowadza si ę w ci ą gu 30 dni od dnia poinformowania odbiorcy o wyniku sprawdzenia prawid ł owo ś ci dzia ł ania gazomierza. Kwestie rozlicze ń z tytu ł u wy ż ej wskazanych dzia ł a ń reguluje § 26 ust. 3. W my ś l tego, przepisu odbiorca pokrywa koszty sprawdzenia prawid ł owo ś ci dzia ł ania gazomierza oraz badania laboratoryjnego tylko w przypadku, gdy w wyniku badania laboratoryjnego nie stwierdzono nieprawid ł owo ś ci w dzia ł aniu gazomierza. Jak wynika z zebranego materia ł u dowodowego, poszczególne oddzia ł y terenowe Spó ł ki stosowa ł y niejednolite procedury reklamacyjne gazomierzy 1 . Zasadnicze ró ż nice polega ł y na tym, i ż w niektórych oddzia ł ach ekspertyza metrologiczna gazomierzy zlecana jest uprawnionym podmiotom zewn ę trznym, w innych za ś – wykonywana jest na linii legalizacyjnej nale żą cej do Spó ł ki. Ustalono m.in., i ż linie takie posiadaj ą oddzia ł y ZG Kraków i ZG Rzeszów (karty nr 10 i nr 34). W przypadku zg ł oszenia przez klienta reklamacji gazomierza, urz ą dzenie to poddawane jest sprawdzeniu na linii legalizacyjnej stanowi ą cej w ł asno ść KSG, przy czym czynno ś ci sprawdzaj ą ce wykonuj ą przedstawiciele Obwodowego Urz ę du tj. podmiotu uprawnionego do kontroli metrologicznej urz ą dze ń pomiarowych na podstawie ustawy z dnia 11 maja 2001 r. Prawo o miarach (tj. Dz.U. z 2004 r. Nr 243, poz. 2441 ze zm.). Wyniki ekspertyzy sygnowane s ą przez Inspektora Urz ę du Miar, a same czynno ś ci sprawdzaj ą ce maj ą status bada ń laboratoryjnych, o których mowa w § 26 ust. 1 rozporz ą dzenia przy łą czeniowego. Ustalono ponadto, i ż w przypadku ww. Oddzia ł ów w Krakowie i w Rzeszowie od klientów żą daj ą cych laboratoryjnego sprawdzenia prawid ł owo ś ci dzia ł ania gazomierzy pobierane by ł y kaucje pieni ęż ne. W Oddziale – ZG Kraków kaucja wynosi ł a 180 z ł netto + 22% podatku VAT, natomiast w Oddziale –ZG Rzeszów pobierano kaucj ę w wysoko ś ci 106 z ł netto + 22% podatku VAT. Dane statystyczne dotycz ą ce reklamacji gazomierzy, w ramach których przeprowadzono badania laboratoryjne przedstawiaj ą si ę nast ę puj ą co: Oddzia ł ZG Kraków Oddzia ł ZG Rzeszów 2005 r. 2006 r. 2005 r. 2006 r. Ilo ść reklamacji, w ramach których przeprowadzono badania laboratoryjne oraz pobrano kaucje pieni ęż ne 23 32 4 10 Warto ść pobranych kaucji 4714,08 6778,32 672,00 1788,00 Ilo ść reklamacji, w ramach których badania laboratoryjne nie potwierdzi ł y wadliwo ś ci gazomierzy 20 27 4 8 Łą czna warto ść kaucji zatrzymanych w zwi ą zku z niestwierdzeniem wadliwo ś ci 4099,20 5709,60 672,00 1428,00 1 na potrzeby niniejszej decyzji poj ę cie „ żą dania sprawdzenia prawid ł owo ś ci dzia ł ania gazomierza” b ę dzie stosowane wymiennie z „reklamacj ą gazomierza” 5 gazomierzy Maj ą c na uwadze powy ż sze ustalenia organ antymonopolowy zwa ż y ł , co nast ę puje: Na wst ę pie nale ż y zwróci ć uwag ę , i ż w dniu dnia 21 kwietnia 2007 r. wesz ł a w ż ycie ustawa z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331) . Stosownie do art. 131 tej ustawy – do post ę powa ń wszcz ę tych na podstawie dotychczas obowi ą zuj ą cej ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów i niezako ń czonych do dnia wej ś cia w ż ycie ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. stosuje si ę przepisy ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. Bior ą c zatem pod uwag ę , i ż przedmiotowe post ę powanie antymonopolowe zosta ł o wszcz ę te na podstawie ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. i nie zosta ł o zako ń czone do dnia 21 kwietnia 2007 r. - w niniejszej sprawie zastosowane zosta ł y przepisy ustawy dotychczasowej. Interes publiczny. Art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ogranicza zastosowanie jej przepisów wy łą cznie do podejmowanej w interesie publicznym ochrony interesów przedsi ę biorców i konsumentów. Warunkiem koniecznym do uruchomienia procedur i zastosowania instrumentów okre ś lonych w ustawie jest zatem, aby dzia ł ania przedsi ę biorców – którym zarzucono naruszenie jej przepisów – stanowi ł y potencjalne zagro ż enie interesu publicznego, nie za ś jednostki lub grupy. Takie stanowisko konsekwentnie prezentuje S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dawniej S ą d Antymonopolowy). W wyroku z dnia 27.06.2001 r. (sygn. akt XVII Ama 92/00) S ą d stwierdzi ł , ż e „Interes publiczny w post ę powaniu administracyjnym nie jest poj ę ciem jednolitym i sta ł ym. W ka ż dej sprawie winien on by ć ustalony i konkretyzowany co do swych wymaga ń . Organ administracji – Prezes Urz ę du winien by ć w toku post ę powania i przy wydawaniu decyzji rzecznikiem tego interesu, albowiem wynika to z jego zada ń w strukturze administracji publicznej – art. 7 k.p.a. Publiczny znaczy dotycz ą cy ogó ł u, dotykaj ą cy ogó ł u a nie jednostki, czy te ż okre ś lonej grupy. A zatem podstaw ą do zastosowania przez Prezesa Urz ę du przepisów ustawy antymonopolowej winno by ć uprzednie stwierdzenie, ż e zosta ł naruszony interes publicznoprawny, a nie interes prawny jednostki czy te ż grupy”. Podobnie na temat interesu publicznego S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów wypowiedzia ł w wielu innych wyrokach, np. z dnia 30.05.2001 r. (sygn. akt XVII Ama 80/00), z dnia 4.07.2001 r. (sygn. akt XVII Ama 108/00), z dnia 6.06.2001 r. (sygn. akt XVII Ama 78/00). Powy ż sze stanowisko znalaz ł o równie ż potwierdzenie w orzecznictwie S ą du Najwy ż szego, który w uzasadnieniu wyroku z dnia 29.05.2001 r. (sygn. akt I CKN 1217/98) stwierdzi ł , ż e „ustawa antymonopolowa ma charakter publicznoprawny. Ingeruje, gdy w wyniku pewnych ogólnych zjawisk zagro ż ona jest sama instytucja konkurencji” . W uzasadnieniu do wyroku z dnia 26.02.2004 r. (sygn. akt III SK 2/04) S ą d Najwy ż szy doda ł , i ż naruszenie indywidualnego interesu, nie wyklucza dopuszczalno ś ci równoczesnego uznania, ż e dochodzi do naruszenia publicznego zbiorowego interesu, je ż eli indywidualne pogwa ł cenie przepisów ustawy mog ł oby w jakikolwiek sposób 6 prowadzi ć do ustanowienia lub utrwalenia monopolistycznych praktyk rynkowych, które wywo ł uj ą skutki na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Ustawa zatem w odniesieniu do przedsi ę biorców chroni konkurencj ę , a w odniesieniu do konsumentów ich interesy jako zjawiska o charakterze instytucjonalnym. Wymienione w art. 1 cele ustawy zosta ł y okre ś lone jako równorz ę dne co sprawia, ż e praktyki ograniczaj ą ce konkurencj ę obejmuj ą nie tylko te, które godz ą w konkurencj ę , ale równie ż te, które – podejmowane przez przedsi ę biorców posiadaj ą cych pozycj ę dominuj ą c ą – nie godz ą c wprost w konkurencj ę , naruszaj ą interesy innych uczestników rynku. Praktyki ograniczaj ą ce konkurencj ę mo ż na zatem podzieli ć na praktyki antykonkurencyjne, wywieraj ą ce bezpo ś redni wp ł yw na stan lub rozwój konkurencji i interesy konkurencyjne innych przedsi ę biorców, oraz praktyki eksploatacyjne, których efektem lub celem jest naruszenie przede wszystkim innych ni ż konkurencyjne interesów innych uczestników rynku. Spó ł ka, która dzia ł a w warunkach monopolu naturalnego posiada si łę rynkow ą pozwalaj ą c ą jej na dyktowanie warunków innym uczestnikom rynku. Dla stwierdzenia wyst ę powania przes ł anki naruszenia interesu publicznego jest wystarczaj ą ca, a zarazem niezb ę dna, dowolna mo ż liwo ść nadu ż ycia si ł y rynkowej w relacjach ze s ł abszymi uczestnikami rynku. W okoliczno ś ciach faktycznych niniejszej sprawy praktykami Spó ł ki przyj ęł a okre ś lon ą procedur ę rozpatrywania reklamacji prawid ł owo ś ci funkcjonowania gazomierzy. Dzia ł ania Spó ł ki nie by ł y ograniczone do okre ś lonych odbiorców lub ich grupy. Dotyczy ł y wszystkich odbiorców gazu, którzy przy łą czeni do sieci gazowej rozliczani s ą na podstawie wskaza ń urz ą dze ń pomiarowych Nale ż y zatem uzna ć , i ż ze wzgl ę du na mo ż liwo ść naruszenia interesu publicznego uzasadnionym by ł o wszcz ę cie i prowadzenie post ę powania antymonopolowego w przedmiotowej sprawie. Rynek w ł a ś ciwy i pozycja KSG na rynku w ł a ś ciwym. Zgodnie z art. 4 pkt 8 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przez „rynek w ł a ś ciwy” rozumie si ę rynek towarów, które ze wzgl ę du na ich przeznaczenie, cen ę oraz w ł a ś ciwo ś ci, w tym jako ść , s ą uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz s ą oferowane na obszarze, na którym, ze wzgl ę du na ich rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i koszty transportu, panuj ą zbli ż one warunki konkurencji. Zgodnie z powy ż sz ą definicj ą rynek w ł a ś ciwy zosta ł ograniczony do pewnych towarów i terytorium, które w danej sprawie maj ą znaczenie z punktu widzenia konkurencji i uczestników rynku (E.Modzelewska-W ą chal, op.cit., str. 49). Pod poj ę ciem towaru – zgodnie z art. 4 pkt 6 ustawy o ochronie (…) – rozumie si ę rzeczy, jak równie ż energi ę , papiery warto ś ciowe i inne prawa maj ą tkowe, us ł ugi , a tak ż e roboty budowlane. W przedmiotowej sprawie rynek w ł a ś ciwy wyznaczany jest przez rodzaj i zasi ę g dzia ł alno ś ci prowadzonej KSG. Rynkiem w ł a ś ciwym produktowym w przedmiotowej sprawie jest rynek przesy ł ania, dystrybucji o obrotu paliwami gazowymi za po ś rednictwem sieci gazowych. Produkt ten nie ma substytutów. Odbiorcy gazu nie maj ą mo ż liwo ś ci przy łą czenia si ę do alternatywnego dostawcy gazu i korzystania z jego us ł ug. Geograficzne granice tak okre ś lonego rynku wyznacza obszar w ł asno ś ci sieci gazowej Spó ł ki. Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie s ą dzia ł ania dwóch oddzia ł ów KSG: ZG Kraków i ZG Rzeszów. A zatem, geograficzne granice rynku 7 w ł a ś ciwego stanowi obszar dzia ł ania tych oddzia ł ów, ustalony w stanie faktycznym sprawy. Reasumuj ą c, rynkiem w ł a ś ciwym w niniejszej sprawie jest rynek przesy ł ania, dystrybucji i obrotu paliwami gazowymi za po ś rednictwem sieci gazowych na obszarze dzia ł ania KSG Oddzia ł w Krakowie - Zak ł ad Gazowniczy Kraków oraz Oddzia ł w Rzeszowie – Zak ł ad Gazowniczy Rzeszów. Art. 8 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wprowadza bezwzgl ę dny zakaz nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym. Przez pozycj ę dominuj ą c ą – zgodnie z tre ś ci ą art. 4 pkt 9 ww. ustawy – rozumie si ę tak ą pozycj ę przedsi ę biorcy, która umo ż liwia mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku w ł a ś ciwym przez stworzeniu mu mo ż liwo ś ci dzia ł ania w znacznym zakresie niezale ż nie od konkurentów, kontrahentów oraz konsumentów; domniemywa si ę , ż e przedsi ę biorca ma pozycj ę dominuj ą c ą , je ż eli jego udzia ł w rynku przekracza 40 %. KSG na wy ż ej zdefiniowanym rynku w ł a ś ciwym jest monopolist ą naturalnym, co wynika z faktu sieciowego charakteru urz ą dze ń s ł u żą cych do dostarczania gazu. To w ł a ś nie dzi ę ki sieci, Spó ł ka w stosunku do swoich odbiorców posiada pozycj ę monopolu naturalnego. Ubiegaj ą cy si ę o przy łą czenie do sieci gazowej nie maj ą mo ż liwo ś ci alternatywnego zakupu gazu od innego przedsi ę biorcy. KSG posiada zatem na tym rynku si łę ekonomiczn ą , dzi ę ki której mo ż e dzia ł a ć w znacznym stopniu niezale ż nie od kontrahentów, a w szczególno ś ci eksploatowa ć swoj ą pozycj ę ich kosztem. Uwzgl ę dniaj ą c powy ż sze nale ż y stwierdzi ć , i ż zachowanie KSG na wy ż ej okre ś lonym rynku w ł a ś ciwym podlega ocenie na gruncie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów(…). Ocena zachowa ń KSG pod k ą tem naruszenia art. 8 ust. 2 pkt 7 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Dokonuj ą c oceny zachowa ń Spó ł ki pod k ą tem nadu ż ycia pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku przesy ł ania, dystrybucji i obrotu paliwami gazowymi za po ś rednictwem sieci gazowych na obszarze dzia ł ania oddzia ł ów KSG: ZG Kraków i ZG Rzeszów nale ż y uwzgl ę dni ć , i ż przedmiotowe post ę powanie antymonopolowe zosta ł o wszcz ę te i by ł o prowadzone pod zarzutem stosowania praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , o której mowa w art. 8 ust. 2 pkt 7ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, przejawiaj ą cej si ę w stwarzaniu konsumentom uci ąż liwych warunków dochodzenia swoich praw. Przes ł ank ą naruszenia tego przepisu by ł o pobieranie przez Spó ł k ę od konsumentów op ł aty za wykonanie badania laboratoryjnego reklamowanego gazomierza, przed wykonaniem tego badania. Omawiana praktyka ma przede wszystkim charakter eksploatacyjny, a dobrem chronionym na podstawie ww. przepisu jest s ą uprawnienia konsumentów, wynikaj ą ce z odr ę bnych przepisów. Dla stwierdzenia stosowania tej praktyki, niezb ę dne jest spe ł nienie łą cznie dwóch, wynikaj ą cych z ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przes ł anek, a mianowicie: ƒ zajmowanie przez przedsi ę biorc ę pozycji dominuj ą cej na danym rynku w ł a ś ciwym, ƒ stwarzanie konsumentom uci ąż liwych warunków dochodzenia swych roszcze ń . W poprzedniej cz ęś ci uzasadnienia zosta ł o wykazane, i ż Spó ł ka posiada niekwestionowan ą pozycj ę dominuj ą c ą na lokalnym rynku przesy ł ania, dystrybucji i obrotu paliwami gazowymi za po ś rednictwem sieci gazowych na obszarze dzia ł ania 8 oddzia ł ów KSG: ZG Kraków i ZG Rzeszów, a zatem pierwsza z ww. przes ł anek zosta ł a spe ł niona. Przechodz ą c do oceny, czy w niniejszej sprawie zosta ł a spe ł niona druga przes ł anka nale ż y na wst ę pie pokre ś li ć , i ż dysponowanie przez Spó ł k ę tak siln ą pozycj ą na rynku w ł a ś ciwym powoduje, i ż praktycznie ka ż dy przy łą czony do sieci odbiorca gazu jest od Spó ł ki uzale ż niony. Nale ż y zatem rozwa ż y ć , czy KSG, wykorzystuj ą c t ę zale ż no ść , nadu ż y ł a swej pozycji. W rozpatrywanej sprawie bezsporne jest, i ż ka ż dy klient Spó ł ki – w tym równie ż taki, który kupuje gaz do celów nie zwi ą zanych bezpo ś rednio z prowadzon ą przez niego dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą tj. i konsument w rozumieniu art. 22 1 k.c. – ma prawo do zg ł oszenia dostawcy gazu reklamacji urz ą dzenia pomiarowego. Ma równie ż prawo żą da ć laboratoryjnego sprawdzenia gazomierza. Uprawnienia te wynikaj ą wprost z tre ś ci § 26 ust. 1 i ust. 2 rozporz ą dzenia przy łą czeniowego. Z powy ż szego wynika, i ż procedura reklamacyjna gazomierza winna przewidywa ć dwa rodzaje dzia ł a ń , a mianowicie: - sprawdzenie prawid ł owo ś ci dzia ł ania gazomierza przez przedsi ę biorstwo gazownicze, - badanie laboratoryjne gazomierza. W rozstrzygni ę ciu niniejszej sprawy kluczowe znaczenie ma interpretacja tre ś ci § 26 ust. 3 rozporz ą dzenia przy łą czeniowego w brzmieniu: „Odbiorca pokrywa koszty sprawdzenia prawid ł owo ś ci dzia ł ania gazomierza oraz badania laboratoryjnego tylko w przypadku, gdy w wyniku badania laboratoryjnego nie stwierdzono nieprawid ł owo ś ci w dzia ł aniu gazomierza. Prezes UOKiK uzna ł , i ż stanowisko Spó ł ki, uzasadniaj ą ce pobieranie kaucji ww. przepisem – nie zas ł uguje na uwzgl ę dnienie. Zgodnie z dyspozycj ą zawart ą w tym przepisie odbiorca gazu zobowi ą zany jest do pokrycia kosztów obu rodzajów dzia ł a ń sprawdzaj ą cych jedynie w przypadku przeprowadzenia badania laboratoryjnego, którego wynik nie potwierdzi wadliwo ś ci gazomierza. Spó ł ka nie mog ł a zatem, żą da ć od konsumentów pokrycia kosztów badania przed jego wykonaniem. W momencie pobierania kaucji Spó ł ka nie posiada ł a wiedzy co do stanu technicznego reklamowanego gazomierza. Jego wadliwo ść przyj ęł a a priori. Niezale ż nie od powy ż szego nale ż y zwróci ć uwag ę , i ż wysoko ść pobieranych kaucji (219,60z ł brutto ZG Kraków i 129,32 z ł brutto przez ZG Rzeszów) mo ż e stanowi ć barier ę , uniemo ż liwiaj ą c ą zg ł oszenie reklamacyjne przez konsumentów, których sytuacja materialna nie pozwala na wydatkowanie takiej kwoty. Oczywi ś cie, Prezes UOKiK nie kwestionuje wysoko ś ci tych op ł at, których regulacja le ż y w gestii Prezesa Urz ę du Regulacji Energetyki. Uwzgl ę dni ć jednak ż e nale ż y, i ż sam mechanizm pobierania kaucji w wysoko ś ci niebagatelnej dla przeci ę tnego konsumenta mo ż e skutkowa ć rezygnacj ą ze z ł o ż enia reklamacji w sytuacjach, gdy gazomierz faktycznie funkcjonuje nieprawid ł owo, w efekcie czego równie ż op ł ata za dostaw ę gazu mo ż e by ć nieprawid ł owo naliczona. Reasumuj ą c nale ż y stwierdzi ć , i ż pobieranie przez Spó ł k ę od konsumentów kaucji pieni ęż nej przed wykonaniem badania laboratoryjnego gazomierza jest nie tylko dzia ł aniem sprzecznym z § 6 ust. 3 rozporz ą dzenia przy łą czeniowego, lecz równie ż mo ż e utrudnia ć , b ą d ź wr ę cz uniemo ż liwia ć zg ł oszenie reklamacyjne, tj. stwarza ć konsumentom uci ąż liwe warunki dochodzenia swoich praw, o czym mowa w art. 8 ust. 2 pkt 7 ustawy o 9 ochronir konkurencji i konsumentów. Dzia ł ania te stanowi ą przejaw nadu ż ywania przez Spó ł k ę pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym. Zaniechanie praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę . Jak ju ż podano, Spó ł ka zrezygnowa ł a z pobierania od odbiorców gazu kaucji pieni ęż nych przed wykonaniem badania laboratoryjnego O zaniechaniu tych dzia ł a ń ś wiadczy pismo Dyrektora Pionu Handlowego Spó ł ki skierowane do wszystkich dyrektorów oddzia ł ów, bezwzgl ę dnie zakazuj ą ce pobierania od konsumentów kaucji pieni ęż nej przed wykonaniem ekspertyzy gazomierza. Z pisma wynika, i ż oddzia ł y KSG mog ą pobiera ć od konsumentów op ł aty za sprawdzenie poprawno ś ci dzia ł ania gazomierza dopiero po jego wykonaniu w przypadku, gdy ekspertyza wyka ż e, i ż urz ą dzenie pomiarowe (gazomierz) dzia ł a poprawnie. Uznaj ą c ww. pismo za element obowi ą zuj ą cej w KSG procedury reklamacyjnej - – nale ż y uzna ć jednocze ś nie, i ż dzie ń wydania tego pisma tj. 05.03.2007 r. (karta nr 60) jest dniem zaniechania stosowania przez Spó ł k ę zarzucanej jej praktyki, o której mowa w art. 8 ust. 2 pkt 7 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Stosownie do art. 10 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów – je ż eli zachowanie rynkowe przedsi ę biorcy przesta ł o narusza ć zakazy okre ś lone w art. 8 ustawy, Prezes Urz ę du wydaje decyzj ę o uznaniu praktyki za ograniczaj ą ca konkurencj ę i stwierdzaj ą c ą zaniechanie jej stosowania. - Wobec powy ż szego, orzeczono, jak w sentencji. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du w Krakowie, 30-011 Kraków, Plac Szczepa ń ski 5. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Zast ę pca Dyrektora Delegatury Leszek Piekarz Otrzymuj ą : 1. Karpacka Spó ł ka Gazownictwa Sp. z o.o. ul. Wita Stwosza 7 33-100 Tarnów 2. RKR a/a.