RKT-20/2012

1 PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA W KATOWICACH Katowice, dnia 24 sierpnia 2012 r. RKT-61-23/12/BP DECYZJA Nr RKT – 20/2012 Stosownie do art. 33 ust. 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 z późn. zm.) oraz § 2 pkt 4 i § 5 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 107, poz. 887), – działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: po przeprowadzeniu z urzędu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów przeciwko gminie Olesno: I. Na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje się za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów praktykę stosowaną przez gminę Olesno polegającą na zamieszczeniu we wzorcu umownym o nazwie „Regulamin Krytej Pływalni w Oleśnie” postanowienia o treści: „ Pływalnia nie ponosi odpowiedzialności za pieniądze, rzeczy wartościowe oraz dokumenty pozostawione w szatni głównej i szafkach ubraniowych ”, które zostało wpisane do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 ze zm.), co jest niezgodne z art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i nakazuje się zaniechanie stosowania tej praktyki. II. Na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje się za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów praktykę stosowaną przez gminę Olesno polegającą na zamieszczeniu we wzorcu umownym o nazwie „Regulamin Groty Solnej” postanowienia o treści: „ Personel nie ponosi odpowiedzialności za cenne rzeczy pozostawione w szatni ”, które zostało wpisane do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 ze zm.), co jest niezgodne z art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i nakazuje się zaniechanie stosowania tej praktyki. III. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt. 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nakłada się na gminę Olesno karę pieniężną w wysokości: 1) 851 zł (słownie: osiemset pięćdziesiąt jeden złotych) płatną do budżetu państwa, z tytułu naruszenia zakazu, o jakim mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zakresie opisanym w punkcie I sentencji niniejszej decyzji, 2) 851 zł (słownie: osiemset pięćdziesiąt jeden złotych) płatną do budżetu państwa, z tytułu naruszenia zakazu, o jakim mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zakresie opisanym w punkcie II sentencji niniejszej decyzji. 2 IV. Na podstawie art. 77 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz na podstawie art. 264 § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), w związku z art. 83 i art. 80 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów postanawia się obciążyć gminę Olesno kosztami przeprowadzonego postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów i zobowiązać gminę Olesno do zwrotu na rzecz Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów kwoty 18,80 z ł (słownie: osiemnaście złotych osiemdziesiąt groszy) w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia się niniejszej decyzji. Uzasadnienie W trakcie prowadzonego na podstawie art. 48 ust. 1 i 2 pkt 2 i 5 postępowania wyjaśniającego o sygn. RKT-405-12/12/BP, Miejskie Centrum Sportu i Rekreacji w Oleśnie (zwane dalej MCSiR), przekazało Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów stosowane przez siebie regulaminy aktualnie wykorzystywane w obrocie z konsumentami, a także pozostałe wymagane dokumenty i informacje określające m.in. formę prawną prowadzonej działalności. Z analizy przedstawionych dokumentów wynika, że MCSiR jest jednostką organizacyjną gminy Olesno, prowadzącą gospodarkę finansową w formie samorządowego zakładu budżetowego. W związku z przedstawionymi w piśmie z dn. 11 czerwca 2012 r. regulaminami wykorzystywanymi w obrocie z konsumentami dokonano między innymi analizy regulaminów Krytej Pływalni oraz Groty Solnej. W trakcie analizy powyżej opisanych wzorców zauważono, że zawierają one postanowienia umowne, które mogą być zbieżne z klauzulami wpisanymi do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone i co może stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów. Dlatego też Postanowieniem nr 1 z dnia 9 lipca 2012 r. w imieniu Prezesa Urzędu wszczęto postępowanie w związku z podejrzeniem podejmowania przez gminę Olesno bezprawnych działań noszących znamiona praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów (dowód: karty nr 1- 3). Postanowieniem nr 2 z tej samej daty zaliczono w poczet dowodów niniejszego postępowania dokumenty zebrane w toku postępowania wyjaśniającego o sygn. RKT-12/12/BP, w tym między innymi Regulamin Krytej Pływalni w Oleśnie oraz Regulamin Groty Solnej. Gminie postawiono zarzut naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w drodze podejmowania bezprawnych działań godzących w zbiorowe interesy konsumentów polegających na tym, że: 1. w stosowanym w obrocie z konsumentami wzorcu umowy o nazwie „Regulamin Krytej Pływalni w Oleśnie” zamieszczono postanowienie o treści: „Pływalnia nie ponosi odpowiedzialności za pieniądze, rzeczy wartościowe oraz dokumenty pozostawione w szatni głównej i szafkach ubraniowych” ; 2. w stosowanym w obrocie z konsumentami wzorcu umowy o nazwie „Regulamin Groty Solnej” zamieszczono postanowienie o treści: „Personel nie ponosi odpowiedzialności za cenne rzeczy pozostawione w szatni” ; - które są tożsame z postanowieniami wpisanymi do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, z późn. zm.), co może stanowić praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, określoną w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 powołanej wyżej ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Gmina, działając poprzez swoją jednostkę organizacyjną Miejskie Centrum Sportu i Rekreacji w Oleśnie, ustosunkowała się do treści postawionych jej zarzutów w piśmie z dn. 23 lipca 2012 r. oraz w piśmie z dn. 31 lipca 2012 r. (dowód: karty nr 18 i 35). 3 W piśmie z dn. 23 lipca 2012 r. MCSiR w Oleśnie wskazało, że w pełni podtrzymuje swoje dotychczasowe stanowisko przedstawione w toku postępowania wyjaśniającego w piśmie z dn. 20 czerwca 2012 r. W przedmiotowym piśmie odpowiadając na pytanie czy na terenie obiektu, na którym znajduje się Kryta Pływalnia i Grota Solna są dostępne depozyty, kantorki itp., w których na czas korzystania z usług MCSiR konsumenci mogliby pozostawić wymienione w regulaminie rzeczy, MCSiR wyjaśniło, że „ Obiekt nie jest dodatkowo wyposażony w depozyty czy kantorki, jednakże na czas korzystania z Krytej Pływalni klienci mogą swoje rzeczy wartościowe w szafkach ubraniowych. Po zakupieniu biletu otrzymują transponder (zegarek), który otwiera daną szafkę. W trakcie korzystania przez klienta z Pływalni nikt nie może jej otworzyć, oprócz kasjera. W razie zgubienia transpondera kasjer KP w obecności klienta może otworzyć szafkę. Szatnia wyposażona jest w kamery monitorujące zapewniające dodatkowe zabezpieczenie. Monitory znajdują się w pomieszczeniu pracowników technicznych, którzy w razie wystąpienia jakichkolwiek nieprawidłowości interweniują. Istnieje też możliwość nagrania całego zdarzenia w celu odtworzenia do dalszych czynności ”. W odniesieniu do pkt 19 Regulaminu Krytej Pływalni w Oleśnie o treści „Pływalnia nie ponosi odpowiedzialności za pieniądze, rzeczy wartościowe oraz dokumenty pozostawione w szatni głównej i szafkach ubraniowych” , MCSiR podniosło, że przedmiotowa klauzula „ informuje o tym, że w razie wystąpienia sytuacji, w której klient nie domknie szafki ubraniowej, bądź też pozostawi rzeczy na ławach, wówczas KP ( Kryta Pływalnia – przyp. UOKiK ) nie ponosi za to odpowiedzialności. Każdą sytuację można odtworzyć z zapisu kamer monitorujących. Szatnia główna znajduje się przed wejściem na pływalnię. Nie jest obsługiwana przez pracownika i jest bezpłatna. Monitorowana jest przez dwie kamery ”. MCSiR dodało również, że klienci przed wejściem na pływalnię są informowani o tym, że korzystanie z szatni jest dobrowolne i że nie jest pobierana za korzystanie z niej żadna opłata. Jedynie od klienta zależy czy zostawi w niej okrycie wierzchnie czy też nie. Istnieje bowiem możliwość jego pozostawienia w szafce ubraniowej. W sytuacji pozostawienia okrycia w szatni głównej klient jest informowany przez kasjera pływalni aby nie zostawiać w niej wartościowych rzeczy, lecz aby zabrać je z sobą i pozostawić w szafce ubraniowej (dowód: karta nr 16-17). Odnosząc się zaś do postanowienia punktu 13 Regulaminu Groty Solnej, MSCiR wskazało, że w sytuacji w której jeden klient lub rodzina pragnie skorzystać z tej usługi to kierowana jest bezpośrednio do szatni znajdującej się przy Grocie Solnej, do której otrzymuje klucz i osobiście może ją zamknąć. Za szatnię nie jest pobierana opłata. MCSiR dodało, iż gdy w Grocie Solnej znajduje się już klient, wówczas kolejny który pragnie z niej skorzystać otrzymuje transponder do szafki ubraniowej i w niej zostawia swoje rzeczy. MCSiR podniosło, iż dotychczas nie było przypadku aby klientom korzystającym z usług Groty zginęły jakiekolwiek rzeczy. Równocześnie kierownik MCSiR dodał, iż „ Z posiadanych informacji wiem, że zwroty użyte w punkcie 19 Regulaminu Pływalni i w punkcie 13 regulaminu Groty Solnej, są ogólnie stosowane w relacjach z klientem w różnych regulaminach placówek użyteczności publicznej, gdzie występuje problem przechowania rzeczy ” (dowód: karta nr 17). Podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko MSCiR w Oleśnie, w piśmie stanowiącym odpowiedź na zawiadomienie o wszczęciu niniejszego postępowania, podniosło, „ iż w ocenie Gminy w sytuacji gdy dysponentem klucza (transpondera) pozwalającego na otwarcie szafki ubraniowej przez cały czas przebywania na pływalni pozostaje klient (osoba, która pozostawiła swe rzeczy w szafce) zapisy przywołanych regulaminów nie naruszają wskazanych przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Skoro bowiem pływalnia wskazuje jedynie klientowi miejsce w którym złożyć on może swoje rzeczy oddając mu jednocześnie do dyspozycji klucze zapewniające nieograniczony dostęp do tego miejsca to tym samym między stronami nie dochodzi, w sposób dorozumiany, do zawarcia umowy przechowania ” (dowód: karta nr 18). Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, pismem z dnia 9 sierpnia 2012 r., gmina Olesno została poinformowana o zakończeniu zbierania materiału dowodowego (dowód: karta nr 39). W wyznaczonym terminie nie skorzystała z prawa do zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym. 4 Prezes Urzędu ustalił następujący stan faktyczny Gmina Olesno jest jednostką samorządu terytorialnego w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jednolity Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) – zwanej dalej „ustawą o samorządzie gminnym” – posiadającą osobowość prawną i działającą przez swoje organy. Swoje zadania w zakresie kultury fizycznej i turystyki, w tym terenów rekreacyjnych i urządzeń sportowych gmina Olesno realizuje m.in. za pośrednictwem Miejskiego Centrum Sportu i Rekreacji w Oleśnie powołanego do życia w dniu 1 lipca 2010 r. na podstawie Uchwały Nr LIV/369/10 Rady Miejskiej w Oleśnie z dnia 30 czerwca 2010 r. zgodnie z § 1 niniejszej Uchwały MCSiR w Oleśnie jest jednostką organizacyjną gminy Olesno prowadzącą gospodarkę finansową w formie samorządowego zakładu budżetowego (dowód: karta nr 9). Zgodnie ze statutem MCSiR w Oleśnie, nadanym w § 2 wskazywanej Uchwały Rady Miejskiej Oleśnie, celem działalności MCSiR w Oleśnie jest m.in. „realizacja zadań z zakresu kultury fizycznej i sportu oraz rekreacji i turystyki, w tym poprzez organizację zajęć sportowych, imprez sportowo rekreacyjnych oraz turystycznych własnych i zleconych”. MCSiR administruje dwoma obiektami, w tym między innymi krytą pływalnią „Oleska Laguna”, na której znajduje się Kryta Pływalnia oraz Grota Solna (dowód: karta nr 6). Ustalono, że w stosowanym w obrocie z konsumentami wzorcu o nazwie „Regulamin Krytej Pływalni w Oleśnie” zamieszczono postanowienia o treści: - „ Pływalnia nie ponosi odpowiedzialności za pieniądze, rzeczy wartościowe oraz dokumenty pozostawione w szatni głównej i szafkach ubraniowych ” – punkt 19 regulaminu. MCSiR w stosowanym w obrocie z konsumentami wzorcu o nazwie „Regulamin Groty Solnej” zawiera również postanowienie o treści: - „ Personel nie ponosi odpowiedzialności za cenne rzeczy pozostawione w szatni ” – punkt 13 regulaminu (dowód: karty nr 13-15). Pierwszy wymieniony regulamin obowiązuje od dn. 26 września 2010 r., zaś „Regulamin Groty Solnej” funkcjonuje od lipca 2011 r. (dowód: karta nr 7). W toku przeprowadzonego postępowania ustalono także, że Miejskie Centrum Sportu i Rekreacji w Oleśnie w 2011 roku osiągnęło przychód w wysokości 1 702 604,53 zł (słownie: jednego miliona siedmiuset dwóch tysięcy sześciuset czterech złotych pięćdziesięciu trzech groszy). Osiągnięty w 2011 roku przychód zakładu budżetowego ustalono na podstawie sprawozdania z wykonania planu finansowego samorządowego zakładu budżetowego za okres od początku roku do dnia 31 grudnia roku 2011 r. (dowód: karty nr 19-21). Prezes Urzędu zważył, co następuje Ad I-II W pierwszej kolejności konieczne jest ustalenie, czy w okolicznościach przedmiotowej sprawy doszło do naruszenia interesu publicznoprawnego . Zgodnie z przepisem art. 1 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, celem regulacji w niej przyjętej jest zapewnienie rozwoju i ochrony konkurencji, a także podejmowana w interesie publicznym ochrona przedsiębiorców narażonych na stosowanie praktyk ograniczających konkurencję i ochrona interesów konsumentów. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów ma zatem charakter publicznoprawny i służy ochronie interesu ogólnospołecznego; w odniesieniu do przedsiębiorców chroni konkurencję, a w odniesieniu do konsumentów ich interesy jako zjawiska o charakterze instytucjonalnym, zbiorowym. Instrumenty w niej przewidziane mogą być stosowane jedynie wówczas, gdy na skutek działań sprzecznych z przepisami prawa naruszony został interes 5 publiczny. Ma to miejsce w szczególności wtedy, gdy określonymi działaniami dotknięty jest szerszy krąg uczestników rynku, względnie, gdy wywołują one na rynku niekorzystne zjawiska (wyrok Sądu Antymonopolowego z dn. 24 października 1991 r., sygn. akt XV Amr 8/90). Zdaniem Prezesa Urzędu rozpatrywana sprawa ma charakter publicznoprawny, albowiem wiąże się z ochroną interesu wszystkich konsumentów, którzy korzystają lub będą korzystać z usług świadczonych przez gminę na terenie Krytej Pływalni i Groty Solnej. Objęte zarzutem działanie gminy wymierzone jest w szeroki i bliżej nieokreślony krąg uczestników rynku, ponieważ jest ono skierowane do członków określonej zbiorowości tj. wszystkich rzeczywistych i potencjalnych odbiorców świadczonych przez gminę usług. Interes publicznoprawny przejawia się także w postaci zbiorowego interesu konsumentów, co oznacza, iż naruszenie zbiorowego interesu konsumentów jest jednocześnie naruszeniem interesu publicznoprawnego. W tym stanie rzeczy uznać należy, że w niniejszej sprawie ma miejsce naruszenie przez gminę Olesno interesu publicznoprawnego, co uzasadnia ocenę jego zachowania na rynku w świetle przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów . Stosownie do art. 24 ust. 2 ww. ustawy przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy, w szczególności: 1) stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 z późn. zm.); 2) naruszanie obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji; 3) nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji. Art. 24 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przewiduje natomiast, że nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Konsumentem w rozumieniu ww. ustawy jest osoba fizyczna dokonująca czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową, zgodnie z art. 22 1 Kodeksu cywilnego w związku z art. 4 pkt 12 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zbiorowe interesy konsumentów podlegają zatem ochronie przed wymierzonymi w nie naruszeniami polegającymi na sprzecznych z prawem działaniach przedsiębiorców. Uznanie określonego działania przedsiębiorcy za niezgodne z zakazem stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów wymaga wykazania, że spełnione zostały kumulatywnie następujące przesłanki: − oceniane zachowanie musi być podejmowane przez podmiot będący przedsiębiorcą w rozumieniu przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, − zachowanie przedsiębiorcy nosi znamiona bezprawności, − praktyka musi godzić w zbiorowe interesy konsumentów. Status przedsiębiorcy Zgodnie z art. 4 pkt. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przez przedsiębiorcę rozumie się m.in. przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej. Z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tj. Dz. U. z 2010 r. Nr 220, poz. 1447 ze zm.) wynika, że przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna oraz jednostka organizacyjna nie mającą osobowości prawnej, której ustawa przyznaje zdolność prawną, organizująca lub świadcząca usługi o charakterze użyteczności publicznej, które nie są działalnością gospodarczą w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej. Na podstawie art. 2 ust. 2 powołanej wyżej ustawy o samorządzie gminnym, gmina posiada 6 osobowość prawną i działa przez swoje organy, a do zadań własnych gminy należy zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty. Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 10 tej ustawy, zadania własne obejmują m.in. sprawy kultury fizycznej i turystyki, w tym terenów rekreacyjnych i urządzeń sportowych. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów ma zastosowanie do oceny działalności gospodarczej gminy oraz do oceny działalności publicznej gminy w zakresie zaspokajania zbiorowych potrzeb wspólnoty, o których mowa w art. 7 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, o ile działalność ta może wywołać lub wywołuje skutki praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. W okolicznościach sprawy działalność o charakterze użyteczności publicznej związana z kulturą fizyczną i turystyką wykonywana jest przez gminę Olesno poprzez jej zakład budżetowy. „ W obowiązującej ustawie określono w sposób niebudzący wątpliwości, że warunkiem uznania jednostki organizacyjnej za przedsiębiorcę jest przyznanie jej na mocy ustawy zdolności prawnej. Za odrębnych przedsiębiorców nie mogą być zatem obecnie uznane np. zakłady budżetowe, a ich praktyki obciążają osoby prawne, w skład których te zakłady wchodzą ” 1 . Powyższe oznacza, że w zakresie działań i zaniechań podejmowanych przez Miejskie Centrum Sportu i Rekreacji w Oleśnie, który nie ma osobowości prawnej i któremu ustawa nie przyznała zdolności prawnej, podmiotem, przeciwko któremu Prezes Urzędu prowadził postępowanie, jest gmina Olesno, jako jednostka organizacyjna wyposażona w podmiotowość prawną. Naruszenie zbiorowych interesów konsumentów Następną przesłanką, jaką należy wziąć pod uwagę w niniejszej sprawie jest to, iż kwestionowane zachowania przedsiębiorcy godzą w interesy konsumentów oraz, że zagrożone są zbiorowe interesy konsumentów. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie objaśnia znaczenia pojęć „godzenia w interesy konsumentów” oraz „zbiorowego interesu konsumentów”. Należy przyjąć, że interesem, który podlega ochronie na podstawie art. 24 ustawy jest interes prawny, rozumiany jako określone potrzeby konsumenta uznane przez ustawodawcę za godne ochrony. Działanie przedsiębiorcy godzi w interesy konsumentów wtedy, gdy wywołuje negatywne skutki w sferze ich praw i obowiązków. Wskazówki co do tego, jak należy pojmować zbiorowy interes konsumentów zawarte są natomiast w art. 24 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, który stanowi, że nie jest zbiorowym interesem suma indywidualnych interesów konsumentów. W wyroku z dnia 10 kwietnia 2008 r. (sygn. akt III SK 27/07) Sąd Najwyższy wskazał, iż wystarczające dla stwierdzenia, że ma miejsce naruszenie zbiorowych interesów konsumentów powinno być ustalenie, że zachowanie przedsiębiorcy nie jest podejmowane w stosunku do zindywidualizowanych konsumentów, lecz względem członków danej grupy (określonego kręgu podmiotów) wyodrębnionych spośród ogółu konsumentów za pomocą wspólnego dla nich kryterium. W ww. wyroku Sąd Najwyższy stanął na stanowisku, iż sformułowanie: „ nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów ” należy rozumieć w ten sposób, że liczba indywidualnych konsumentów, których interesy zostały naruszone nie decyduje o tym, czy dana praktyka narusza zbiorowe interesy konsumentów. Praktyką naruszającą zbiorowe interesy konsumentów jest bowiem takie zachowanie przedsiębiorcy, które podejmowane jest w warunkach wskazujących na powtarzalność zachowania w stosunku do indywidualnych konsumentów wchodzących w skład grupy, do której adresowane są zachowania przedsiębiorcy w taki sposób, iż potencjalnie ofiarą takiego zachowania może być każdy konsument będący klientem lub potencjalnym klientem przedsiębiorcy. 1 G. Materna [w:] T. Skoczny [red.], Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2009, s. 124. 7 Zgodnie z powołanym wyrokiem Sądu Najwyższego przez interes zbiorowy należy rozumieć zatem interes dotyczący konsumentów jako określonej zbiorowości. Naruszenie zbiorowego interesu konsumentów ma miejsce wówczas, gdy negatywnymi skutkami działań przedsiębiorcy dotknięty jest szerszy krąg uczestników rynku, mających status konsumentów. Do naruszenia zbiorowego interesu konsumentów konieczne jest, żeby działanie przedsiębiorcy było skierowane nie do konkretnej osoby, lecz do grupy adresatów wyodrębnionych za pomocą wspólnego dla nich kryterium. Działanie o takim charakterze jest w stanie wywołać niekorzystne następstwa nie tylko w odniesieniu do konkretnych konsumentów, lecz wobec każdego z członków danej zbiorowości. Przy tym zaistnienie przesłanki naruszenia zbiorowego interesu konsumenta nie jest bezpośrednio uzależnione od liczby konsumentów, których interesy zostały rzeczywiście naruszone wskutek działań przedsiębiorcy. Istotne jest to, że przedmiotowe działanie może zagrozić, przynajmniej potencjalnie, interesom pewnego kręgu nieprofesjonalnych uczestników rynku. Bezprawność działań Trzecią przesłanką, jaką należy rozważyć w celu udowodnienia naruszenia zakazu określonego w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jest bezprawność podejmowanych przez przedsiębiorcę zachowań. Bezprawność ujmowana jest jako sprzeczność z obowiązującymi przepisami prawa. Praktyki przedsiębiorcy, by zakwalifikować je jako naruszające zbiorowe interesy konsumentów „muszą być zatem wymierzone w uprawnienia, jakie konsumentom przyznają obowiązujące przepisy prawa” 2 . Porządek prawny, którego naruszenie może wypełniać dyspozycję art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, obejmuje normy prawa powszechnie obowiązującego, a także nakazy i zakazy wynikające z zasad współżycia społecznego i dobrych obyczajów 3 . Same przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie regulują konstrukcji bezprawności działań przedsiębiorcy. Art. 24 tej ustawy nie ma samodzielnego znaczenia prawnego, lecz powinien być interpretowany oraz stosowany w określonym kontekście normatywnym. W związku z tym, w celu konkretyzacji przesłanki bezprawności należy sięgnąć do przepisów innych ustaw. Na ich podstawie możliwe jest dokonanie oceny działań przedsiębiorcy w aspekcie ich zgodności z prawem 4 . W art. 24 ust. 2 ustawodawca wskazał przykładowe rodzaje praktyk, które naruszają zbiorowe interesy konsumentów, zaliczając do nich stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego, naruszanie obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji. Katalog ten nie jest jednak wyczerpujący. Ustawodawca posłużył się tutaj terminem „ w szczególności ”, co oznacza, że ma on charakter przykładowy. Zamiarem ustawodawcy było uznanie za praktykę określoną w art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów działań, które naruszyły przepisy innych aktów prawnych. Oprócz praktyk wskazanych bezpośrednio przez ustawodawcę w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów „ za praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów można uznać zachowania naruszające przepisy innych ustaw, które nakładają na przedsiębiorcę określone obowiązki względem konsumenta. Zdaniem Sądu Najwyższego zachowania takie (…) stanowią bowiem jednocześnie zachowania bezprawne i skutkują zniesieniem, ograniczeniem lub zniekształceniem praw 2 Uchwała SN z dnia 13 lipca 2006 r. (sygn. akt III SZP 3/06), OSNP 2007/1-2/35. Por. również: M. Szydło: Publicznoprawna ochrona zbiorowych interesów konsumentów, Monitor Prawniczy nr 2004/17/791. 3 Wyrok SOKiK z dnia 13 listopada 2007 r. (sygn. akt XVII AmA 45/07). 4 Por. wyrok SOKiK z dnia 23 czerwca 2006 r. (sygn. akt XVIII AmA 32/05). 8 konsumentów, wpływając tym samym na chronioną przez przepis obowiązującego prawa sferę ich interesów ” 5 . Podkreślenia wymaga także, że bezprawność jest kategorią obiektywną. Rozważenia przy ocenie bezprawności wymaga zatem kwestia, czy zachowanie przedsiębiorcy było zgodne, czy też niezgodne z obowiązującymi zasadami porządku prawnego. O bezprawności działania decyduje całokształt okoliczności konkretnego stanu faktycznego 6 . Dla stwierdzenia bezprawności działania przedsiębiorcy bez znaczenia pozostaje ponadto strona podmiotowa czynu, a zatem wina sprawcy (w znaczeniu subiektywnym, oznaczającym wadliwość procesu decyzyjnego sprawcy) i stopień tej winy, a także świadomość istnienia naruszonych norm prawnych. Prezes Urzędu może stwierdzić stosowanie przez przedsiębiorcę praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów polegającej na posługiwaniu się postanowieniem wzorca umownego, które zostało wpisane do rejestru, bez względu na to, czy wpis dotyczy tego przedsiębiorcy, przeciwko któremu jest prowadzone postępowanie, czy też nie (tak Sąd Najwyższy w uchwale z dn. 19 grudnia 2003 r. w sprawie o sygn. akt III CZP 95/03, Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dn. 29 września 2005 r. w sprawie o sygn. akt VI ACa 381/05, Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dn. 2 grudnia 2005 r. w sprawie o sygn. akt VI ACa 760/05). Zgodnie ze stanowiskiem Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wyrażonym w wyroku z dn. 25 maja 2005 r. (sygn. akt XVII Ama 46/04), dla uznania, iż określona klauzula jest niedozwolonym postanowieniem umownym wpisanym do rejestru klauzul niedozwolonych wystarczy stwierdzenie, że mieści się ona w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru i nie jest konieczna literalna zgodność porównywanych klauzul. Czynnikiem przesądzającym o podobieństwie dwóch klauzul powinien być zatem zamiar, cel, jakiemu ma służyć kwestionowane postanowienie. Jeśli cel utworzenia spornej klauzuli odpowiada celowi sformułowania klauzuli uznanej za niedozwoloną, oba zapisy można uznać za tożsame. Trafność wyżej opisanego stanowiska potwierdził Sąd Najwyższy w uchwale z dn. 13 lipca 2006 r. (sygn. akt III SZP 3/06). Wynikająca z art. 479 45 § 3 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 z późn. zm.) jawność rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone oznacza, że od chwili wpisania do niego określonego postanowienia zakazane jest stosowanie tożsamych postanowień w obrocie konsumenckim i nikt nie może zasłaniać się nieznajomością dokonanych wpisów. Rejestr postanowień wzorców umów uznanych za niedozwolone jest prowadzony przez Prezesa Urzędu. Rejestr ten jest powszechnie dostępny w wersji elektronicznej na stronie internetowej Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów pod adresem www.uokik.gov.pl 7 . Powyższe uzasadnia stwierdzenie, że przedsiębiorca był z mocy prawa zobowiązany do powstrzymania się od stosowania ww. postanowień, które uznano za tożsame z postanowieniami wpisanymi do rejestru. Z uwagi na fakt, iż postawione gminie Olesno zarzuty dotyczą stosowania postanowień ograniczających lub wyłączających odpowiedzialność usługodawcy za pozostawione przez konsumentów rzeczy w szatni głównej, szafkach ubraniowych i szatni, a ponadto ww. postanowienia są tożsame z tym samym postanowieniem wpisanym do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, Prezes Urzędu uznał za właściwe wspólne uzasadnienie naruszenia zbiorowych interesów konsumentów i bezprawności działań gminy. W przedmiotowym postępowaniu postawione gminie Olesno zarzuty stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o jakiej mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów dotyczą stosowania postanowień wzorca umowy, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym 5 Uchwała SN z dnia 13 lipca 2006 r. (sygn. akt III SZP 3/06), OSNP 2007/1-2/35. 6 Wyrok SN z dnia 8 maja 2002 r. (sygn. akt I PKN 267/2001). 7 http://uokik.gov.pl/rejestr_klauzul_niedozwolonych2.php 9 mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 z późn. zm.): − w „Regulaminie Krytej Pływalni w Oleśnie” postanowienia o treści „ Pływalnia nie ponosi odpowiedzialności za pieniądze, rzeczy wartościowe oraz dokumenty pozostawione w szatni głównej i szafkach ubraniowych ”; − we „Regulaminie Groty Solnej” postanowienia o treści: „ Personel nie ponosi odpowiedzialności za cenne rzeczy pozostawione w szatni ”. Analizując przesłankę bezprawności kwestionowanego zachowania gminy należy wskazać, iż przedmiotowe postanowienia uznano za tożsame z poniższym postanowieniem wpisanym do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone. W wyroku z dn. 26 czerwca 2009 r. Sąd Okręgowy – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (sygn. akt XVII AmC 605/09) uznał za niedozwolone postanowienie o treści: „ Klub Remplus nie ponosi odpowiedzialności za rzeczy członków klubu przechowywane w szafkach lub pozostawione w innym miejscu na terenie klubu ”. Postanowienie to zostało w dn. 21 grudnia 2009 r. wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, pod pozycją nr 1785. Analiza porównawcza zakwestionowanych postanowień wzorców umowy oraz cytowanego powyżej postanowienia wpisanego do Rejestru wskazuje, że kwestionowane postanowienia wyczerpują przesłanki postanowienia uznanego za niedozwolone . Zarówno postanowienie zawarte w „Regulaminie Krytej Pływalni w Oleśnie” jak i w „Regulaminie Groty Solnej” operują identycznym aparatem pojęciowym pozwalającym na wyłączenie odpowiedzialności względem usługobiorców co postawienie wpisane do Rejestru. Kwestionowane postanowienia, jak i postanowienie wpisane do rejestru używają tego samego sformułowania „nie ponosi odpowiedzialności” ze wskazaniem konkretnego podmiotu, który takiej odpowiedzialności nie ponosi. Postanowienie wpisane do Rejestru nie wyszczególnia, za które przechowywane lub pozostawione rzeczy nie ponosi odpowiedzialności, obejmując swym zakresem każdą przechowywaną lub pozostawioną przez członka klubu rzecz. Kwestionowane postanowienia zaś określają, pomimo stosowania sformułowań nieostrych, iż odpowiedzialność odpowiednio personelu ogranicza się do innych rzeczy niż cenne, a w przypadku pływalni do innych rzeczy niż pieniądze, rzeczy wartościowe oraz dokumenty. Powyższe daje jednak podstawy do przyjęcia, iż ww. rzeczy zawierają się w hipotezie postanowienia wpisanego do Rejestru. Należy bowiem zaznaczyć, iż punktu widzenia konsumentów właśnie postanowienia, które nie pozwalają na dochodzenie roszczeń w odniesieniu do rzeczy wartościowych szczególnie godzą w ich interesy ekonomiczne. W związku z powyższym tożsamości porównywanych postanowień nie zmienia fakt, iż w odniesieniu do pozostałych rzeczy pozostawionych w szatni głównej, szafkach ubraniowych oraz w szatni, konsument może bez przeszkód dochodzić swoich racji m.in. na drodze postępowania sądowego, podczas którego pozwany podmiot będzie mógł skutecznie podnosić zarzuty wyłączające lub ograniczające jego odpowiedzialność. Postanowienie wpisane do rejestru posługuje się alternatywą zwykłą poprzez sprecyzowanie miejsc w odniesieniu, do których w przypadku pozostawienia w nich przez członka klubu swoich rzeczy dochodzi do wyłączenia odpowiedzialności klubu. Expressis verbis posługuje się jednak pojęciem szafki w której można przechować swoje rzeczy, które to pojęcie jest również stosowane w kwestionowanych w punkcie I i II sentencji niniejszej decyzji postanowieniach. Tożsamości kwestionowanych klauzul, nie zmienia okoliczność, iż postanowienie wpisane do Rejestru rozszerza wyłączenie swej odpowiedzialności, na „każde inne miejsce na terenie klubu”, albowiem wystarczy, iż kwestionowane postanowienia zawierają się w hipotezie jednego wskazanego funktora alternatywy. W ocenie Prezesa Urzędu stosowanie przez gminę Olesno w trakcie zawierania umów z konsumentami wzorca umowy zawierającego powyżej wskazane postanowienie umowne wywołuje takie same skutki, jak wskazane powyżej postanowienie Sądu wpisane do Rejestru. W 10 związku z powyższym pomimo pewnych różnic w sformułowaniu treści obu postanowień umownych, należy uznać je za tożsame, a ww. postanowienie stosowane przez gminę za zbieżne z klauzulą wpisaną do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone pod numerem 1785 . Stwierdzono zatem, że gmina Olesno stosuje postanowienia wzorców umownych uznanych za niedozwolone, o których mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego, a zatem, że jej działania mają charakter bezprawny . Zachowanie gminy godzi w interesy konsumentów , gdyż stosowane przez nią postanowienia regulaminów są tożsame z klauzulami wpisanymi do Rejestru. W przedmiotowej sprawie zakwestionowane zachowanie gminy Olesno dotyczy także zbiorowego interesu konsumentów, nieograniczonej liczby konsumentów, których nie sposób zindywidualizować. Stosowane praktyki wymierzone są zatem we wszystkich rzeczywistych odbiorców świadczonych przez gminę usług, z którymi zawarto umowy świadczenia usług Krytej Pływalni i Groty Solnej na podstawie wzorców zakwestionowanych w toku niniejszego postępowania, jak również we wszystkich jej potencjalnych kontrahentów. Powyższej oceny Prezesa Urzędu nie zmieniły podnoszone przez MCSiR argumenty zarówno w toku postępowania wyjaśniającego, jak i w toku niniejszego postępowania. Z punktu widzenia abuzywności wskazanych postanowień kwestią irrelewantną pozostaje w szczególności okoliczność, iż szafki ubraniowe wyposażone są w transponder, który pozwala na zamknięcie szafki. Abuzywności kwestionowanych postanowień nie zmienia także fakt monitorowania przez MCSiR zarządzanego przez siebie obiektu. Z punktu widzenia konsumentów okoliczność monitorowania obiektu, z usług którego korzystają konsumenci mogłaby mieć znaczenie jedynie w sytuacji, w której zarówno regulamin pływalni, jak i regulamin groty solnej, nie zawierałby postanowień wyłączających lub ograniczających odpowiedzialność za rzeczy pozostawione przez konsumentów w szatni głównej, szafkach ubraniowych oraz w szatni. Nie sposób się również zgodzić, iż kwestionowane postanowienie „Regulaminu Krytej Pływalni w Oleśnie” informuje jedynie o sytuacji, w której konsument nie domknie prawidłowo szafki ubraniowej lub też pozostawi swoje rzeczy na ławach. Wskazana przez MCSiR interpretacja nie wynika bowiem z treści kwestionowanego postanowienia. Skutki w postaci nie ponoszenia odpowiedzialności za rzeczy pozostawione w szafce ubraniowej rozciągają się zarówno na przypadki prawidłowego jej domknięcia, jak i na przypadki nie zamykania szafki w ogóle na czas korzystania z usług pływalni lub też nieprawidłowego jej zamknięcia. W piśmie z dn. 23 lipca 2012 r. MCSiR podnosiło również, iż z uwagi na fakt, że pływalnia jedynie wskazuje klientowi miejsce, w którym może on złożyć swoje rzeczy i oddając do jego dyspozycji klucze to nie dochodzi do zawarcia pomiędzy stronami umowy przechowania. W niniejszym stanie faktycznym niewątpliwym jest jednak fakt, związany z tym, że aby skorzystać z usług Krytej Pływalni i Groty Solnej konsument musi przebrać się w odpowiedni strój oraz pozostawić swoje rzeczy w wyznaczonym do tego miejscu w szatni głównej, szafkach ubraniowych lub w szatni. Na MCSiR ciąży więc odpowiedzialność za szkody powstałe na skutek braku dbałości i troski o mienie konsumenta, który powinien mieć zapewnione bezpieczne warunki do przechowania własnych rzeczy w czasie korzystania z usług MCSiR w Oleśnie. Stosownie do art. 26 ust. 1 powołanej ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, wobec stwierdzenia naruszenia zakazu określonego w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1, uznaje się praktykę opisaną powyżej za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i nakazuje się zaniechanie jej stosowania. W związku z powyższym orzeczono jak w punkcie I-II sentencji niniejszej decyzji. Ad III Zgodnie z treścią art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu może nałożyć na przedsiębiorcę, w drodze decyzji, karę pieniężną w wysokości nie większej niż 10% przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia 11 kary, jeżeli przedsiębiorca ten, choćby nieumyślnie dopuścił się stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24 tejże ustawy. Wskazać również należy, że kara pieniężna może być nałożona na przedsiębiorcę niezależnie od tego, czy dopuścił się naruszenia przepisów ustawy umyślnie, czy też nieumyślnie. Z powyższego wynika, że kara może być nałożona bez względu na okoliczność występowania po stronie przedsiębiorcy winy rozumianej jako świadomość bezprawności zachowania. Okoliczność ta jest jednak czynnikiem relewantnym przy miarkowaniu wysokości nakładanej kary pieniężnej 8 . Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie zawiera zamkniętego katalogu przesłanek, od których uzależniana jest wysokość nakładanych na przedsiębiorców kar. Norma prawna wynikająca z art. 111 ww. ustawy stanowi jedynie, iż przy ustalaniu wysokości kar pieniężnych, o których mowa między innymi w art. 106 należy uwzględnić w szczególności okres, stopień oraz okoliczności naruszenia przepisów ustawy, a także uprzednie naruszenie przepisów ustawy. Nałożona przez Prezesa Urzędu kara powinna ponadto pełnić funkcję represyjną (tj. stanowić dolegliwość za naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów), a także prewencyjną, dyscyplinującą (tj. zapobiegać podobnym naruszeniom w przyszłości). W zależności od stopnia naruszenia przepisów ustawy, ustala się funkcję prewencyjną lub represyjną za wiodącą. Z uwagi na fakt, iż naruszenia których dopuściła się gmina przejawiają się w dwóch różnych wzorcach umownych, z którymi związane jest korzystanie przez konsumentów z dwóch niezależnych od siebie usług Krytej Pływalni i Groty Solnej, konieczne stało się wymierzenie dwóch kar pieniężnych. 1. Pierwsza kara określona w niniejszej decyzji jest wymierzana w związku ze stosowaniem przez przedsiębiorcę praktyki naruszających zbiorowe interesy konsumentów określonej w pkt I niniejszej decyzji. Praktyka ta polega na zamieszczeniu we wzorcu umowy o nazwie „Regulamin Krytej Pływalni w Oleśnie” stosowanym w obrocie z konsumentami, postanowienia o treści: „ Pływalnia nie ponosi odpowiedzialności za pieniądze, rzeczy wartościowe oraz dokumenty pozostawione w szatni głównej i szafkach ubraniowych ”, co jest niezgodne z art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W powyższym kontekście wzięto pod uwagę, iż naruszenie przez gminę zbiorowych interesów konsumentów polegało na stosowaniu niedozwolonego postanowienia umownego wpisanego do powszechnie dostępnego rejestru postanowień umownych prowadzonego przez Prezesa Urzędu. Na mocy kwestionowanego postanowienia wyłączono odpowiedzialność pływalni w Oleśnie za pieniądze, rzeczy wartościowe oraz dokumenty pozostawione przez konsumentów w szatni głównej oraz szafkach ubraniowych. W tym zakresie doszło do gruntownego osłabienia pozycji, zarówno prawnej jak i ekonomicznej korzystających z usług pływalni konsumentów. Na wysokość obliczonej poniżej kwoty bazowej miał wpływ fakt, że zachowanie gminy dotyczy stosowania praktyki polegającej na posługiwaniu się klauzulą tożsamą z postanowieniem wpisanym do Rejestru, przy czym jej wagę należało określić jako stosunkowo dużą z uwagi na to, że na jej podstawie MCSiR w Oleśnie wyłączyło swą odpowiedzialność za pieniądze, rzeczy wartościowe oraz dokumenty pozostawione przez konsumentów w szatni głównej i szafkach ubraniowych, na czas korzystania z usług krytej pływalni. Jednocześnie wskazywana praktyka ma charakter długotrwały gdyż jest stosowana do dziś od 26 września 2010 r. Nie dopatrzono się jednak umyślności w stosowaniu kwestionowanej praktyki. Dokonując wyliczenia kary Prezes Urzędu wziął pod uwagę, że naruszenie, za które odpowiada gmina Olesno, jest bezpośrednio związane z działalnością jej jednostki organizacyjnej. 8 Konrad Kohutek w: „ Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz ”, Wolters Kluwer Polska sp. z o.o., Warszawa 2008 r., str. 1027. 12 Dlatego jako przychód do obliczenia kary przyjął przychody osiągnięte przez Miejskie Centrum Sportu i Rekreacji w Oleśnie w 2011 r. MCSiR w Oleśnie w 2011 r. uzyskał przychód w wysokości 1 702 604,53 zł (dowód: karta nr 19). Maksymalna kara pieniężna, jaka może zostać nałożona na gminę Olesno w oparciu o art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów z uwzględnieniem jako podstawy wymiaru kary przychodu MCSiR w Oleśnie wynosi zatem 170 260,45 zł. W oparciu o osiągnięty przez przedsiębiorcę przychód ustalono kwotę bazową stanowiącą punkt wyjścia dla dalszych obliczeń, którą określono na poziomie 0,05 % przychodu, czyli na poziomie 851,30 zł. Po ustaleniu kwoty bazowej przystąpiono do analizy, czy w niniejszej sprawie zaszły okoliczności łagodzące i obciążające, które mogłyby mieć wpływ na wymiar kary. W niniejszej sprawie nie wystąpiły okoliczności łagodzące. Rozważano jednak możliwość podwyższenia kary określonej w punkcie III ppkt. 1 z uwagi na uprzednie naruszenie przez gminę Olesno przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Powyższe miało związek z decyzją Prezesa Urzędu z dn. 22 lipca 2010 r. (Decyzja Nr RKT – 20/2010), w której uznano za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów praktykę stosowaną przez gminę Olesno polegającą na naruszeniu ustawy z dn. 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. Nr 72, poz. 747 z późn. zm.). Zważono jednak, iż nie nastąpiło powtórne naruszenie tego samego rodzaju, gdyż w niniejszej sprawie kwestionowane zachowanie gminy dotyczy stosowania klauzul wpisanych do Rejestru. Równocześnie nie wystąpiło także podobieństwo w zakresie rynku świadczonych usług. W tym stanie rzeczy odstąpiono od podwyższenia kary pieniężnej z uwagi na uprzednie naruszenie przepisów ustawy. W wyniku obliczeń przeprowadzonych w wyżej opisany sposób karę pieniężną z tytułu naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zakresie opisanym w pkt I sentencji niniejszej decyzji określono na poziomie 851 zł (słownie: ośmiuset pięćdziesięciu jeden złotych), co stanowi ok. 0,05% przychodu uzyskanego przez MCSiR w Oleśnie w 2011 r. i ok. 0,5% maksymalnej kary, jaka mogłaby w niniejszym przypadku zostać wymierzona. Prezes Urzędu uznał, że orzeczona kara powinna pełnić funkcję dyscyplinującą i prewencyjną tak, aby zapobiec w przyszłości stosowaniu podobnych naruszeń. Niniejsza kara powinna pełnić również funkcję edukacyjną i wychowawczą, a także podkreślać naganność zakwestionowanego w niniejszym postępowaniu zachowania przedsiębiorcy. Wobec powyższego orzeczono, jak w punkcie III ppkt. 1 sentencji niniejszej decyzji. 2. Druga kara określona w niniejszej decyzji jest wymierzana w związku ze stosowaniem przez przedsiębiorcę praktyki naruszających zbiorowe interesy konsumentów określonej w pkt II niniejszej decyzji. Praktyka ta polega na zamieszczeniu we wzorcu umowy o nazwie „Regulaminie Groty Solnej” stosowanym w obrocie z konsumentami, postanowienia o treści: „ Personel nie ponosi odpowiedzialności za cenne rzeczy pozostawione w szatni ”, co jest niezgodne z art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W powyższym kontekście wzięto pod uwagę, iż naruszenie przez gminę zbiorowych interesów konsumentów polegało na stosowaniu niedozwolonego postanowienia umownego wpisanego do powszechnie dostępnego rejestru postanowień umownych prowadzonego przez Prezesa Urzędu. Na mocy kwestionowanego postanowienia wyłączono odpowiedzialność personelu za cenne rzeczy pozostawione przez konsumentów w szatni znajdującej się przy grocie solnej. W tym zakresie doszło do gruntownego osłabienia pozycji, zarówno prawnej jak i ekonomicznej korzystających z usług groty solnej. Na wysokość obliczonej poniżej kwoty bazowej miał wpływ fakt, że zachowanie gminy dotyczy stosowania praktyki polegającej na posługiwaniu się klauzulą tożsamą z postanowieniem 13 wpisanym do Rejestru, przy czym jej wagę należało określić jako stosunkowo dużą z uwagi na to, że na jej podstawie MCSiR w Oleśnie wyłączyło swą odpowiedzialność za cenne rzeczy pozostawione przez konsumentów w szatni znajdującej się przy grocie solnej. Jednocześnie wskazywana praktyka ma charakter długotrwały gdyż jest stosowana do dziś od lipca 2011 r. Nie dopatrzono się jednak umyślności w stosowaniu kwestionowanej praktyki. Dokonując wyliczenia kary Prezes Urzędu wziął pod uwagę, że naruszenie, za które odpowiada gmina Olesno, jest bezpośrednio związane z działalnością jej jednostki organizacyjnej. Dlatego jako przychód do obliczenia kary przyjął przychody osiągnięte przez Miejskie Centrum Sportu i Rekreacji w Oleśnie w 2011 r. MCSiR w Oleśnie w 2011 r. uzyskało przychód w wysokości 1 702 604,53 zł (dowód: karta nr 19). Maksymalna kara pieniężna, jaka może zostać nałożona na gminę Olesno w oparciu o art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów z uwzględnieniem jako podstawy wymiaru kary przychodu MCSiR w Oleśnie wynosi zatem 170 260,45 zł. W oparciu o osiągnięty przez przedsiębiorcę przychód ustalono kwotę bazową stanowiącą punkt wyjścia dla dalszych obliczeń, którą określono na poziomie 0,05 % przychodu, czyli na poziomie 851,30 zł. Po ustaleniu kwoty bazowej przystąpiono do analizy, czy w niniejszej sprawie zaszły okoliczności łagodzące i obciążające, które mogłyby mieć wpływ na wymiar kary. W niniejszej sprawie nie wystąpiły okoliczności łagodzące. Rozważano jednak możliwość podwyższenia kary określonej w punkcie III ppkt. 2 z uwagi na uprzednie naruszenie przez gminę Olesno przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Powyższe miało związek z decyzją Prezesa Urzędu z dn. 22 lipca 2010 r. (Decyzja Nr RKT – 20/2010), w której uznano za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów praktykę stosowaną przez gminę Olesno polegającą na naruszeniu ustawy z dn. 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. Nr 72, poz. 747 z późn. zm.). Zważono jednak, iż nie nastąpiło powtórne naruszenie tego samego rodzaju, gdyż w niniejszej sprawie kwestionowane zachowanie gminy dotyczy stosowania klauzul wpisanych do Rejestru. Równocześnie nie wystąpiło także podobieństwo w zakresie rynku świadczonych usług. W tym stanie rzeczy odstąpiono od podwyższenia kary pieniężnej z uwagi na uprzednie naruszenie przepisów ustawy. W wyniku obliczeń przeprowadzonych w wyżej opisany sposób karę pieniężną z tytułu naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zakresie opisanym w pkt II sentencji niniejszej decyzji określono na poziomie 851 zł (słownie: ośmiuset pięćdziesięciu jeden złotych), co stanowi ok. 0,05% przychodu uzyskanego przez MCSiR w Oleśnie w 2011 r. i ok. 0,5% maksymalnej kary, jaka mogłaby w niniejszym przypadku zostać wymierzona. Prezes Urzędu uznał, że orzeczona kara powinna pełnić funkcję dyscyplinującą i prewencyjną tak, aby zapobiec w przyszłości stosowaniu podobnych naruszeń. Niniejsza kara powinna pełnić również funkcję edukacyjną i wychowawczą, a także podkreślać naganność zakwestionowanego w niniejszym postępowaniu zachowania przedsiębiorcy. Wobec powyższego orzeczono, jak w punkcie III ppkt. 2 sentencji niniejszej decyzji Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów karę pieniężną należy uiścić w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji. Karę należy wpłacić na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000. Ad IV Stosownie do art. 77 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jeżeli w wyniku postępowania Prezes Urzędu stwierdził naruszenie przepisów ww. ustawy, przedsiębiorca, który 14 dopuścił się tego naruszenia, jest obowiązany ponieść koszty postępowania . Zgodnie z art. 80 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu rozstrzyga o kosztach, w drodze postanowienia, które może być zamieszczone w decyzji kończącej postępowanie. W punkcie I i II sentencji niniejszej decyzji Prezes Urzędu w wyniku przeprowadzonego przeciwko gminie postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów stwierdził naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Spełniona została zatem przesłanka wynikająca z art. 77 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów pozwalająca na obciążenie gminę Olesno kosztami przeprowadzonego postępowania, którymi są dla Prezesa Urzędu wydatki w kwocie 18,80 zł związane z prowadzoną w toku tego postępowania korespondencją. W związku z tym postanowiono obciążyć gminę Olesno kosztami postępowania w wysokości 18,80 zł (słownie: osiemnaście złotych osiemdziesiąt groszy). Wobec powyższego orzeczono jak w punkcie IV sentencji niniejszej decyzji. Koszty niniejszego postępowania, na podstawie art. 264 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, w związku z art. 83 i art. 80 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, przedsiębiorca obowiązany jest wpłacić na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie w NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000 w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia się niniejszej decyzji. Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 28 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 z późn. zm.) – od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od daty jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach. W przypadku jednak kwestionowania wyłącznie postanowienia o kosztach zawartego w punkcie IV niniejszej decyzji, stosownie do treści art. 81 ust. 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 32 § 1 i 2 Kodeksu postępowania cywilnego, należy wnieść zażalenie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach w terminie tygodnia od dnia doręczenia niniejszej decyzji. DYREKTOR DELEGATURY URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW W KATOWICACH Maciej Fragsztajn