RKT-25/2003

1 PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW URZ Ą D OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA W KATOWICACH 40-024 Katowice, ul. Powsta ń ców 41a Tel./Fax (0-32) 256-46-96, Tel./Fax (0-32) 255-26-47, Tel./Fax (0-32) 255-44-04 E-mail: katowice@uokik.gov.pl Katowice, dn. 14.07.2003r. RKT-536-s-05/02/AW Decyzja nr RKT - 25/2003 Stosownie do art. 28 ust. 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz.U. z 2003r. Nr 86, poz. 804) oraz § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. z 2002r. Nr 18, poz. 172; ze zm. Dz.U. z 2003r. nr 6, poz. 68), po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego wszcz ę tego na wniosek Powiatu Strzeleckiego z siedzib ą w Strzelcach Opolskich, ul. Jordanowska 2, przeciwko Pa ń stwowemu Przedsi ę biorstwu U ż yteczno ś ci Publicznej Poczta Polska z siedzib ą w Warszawie, pl. Ma ł achowskiego 2, dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: 1. na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w zwi ą zku z art. 80 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów umarza si ę post ę powanie antymonopolowe w sprawie naruszenia przez Pa ń stwowe Przedsi ę biorstwo U ż yteczno ś ci Publicznej Poczta Polska z siedzib ą w Warszawie zakazu, o którym mowa w art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów poprzez narzucanie uci ąż liwych warunków przynosz ą cych jej nieuzasadnione korzy ś ci w ten sposób, ż e zobowi ą zuje nadawc ę do uiszczania op ł aty za czynno ś ci dodatkowe zwi ą zane z obs ł ug ą przesy ł ek pocztowych op ł acanych w formie skredytowanej, jako bezprzedmiotowe, 2. na podstawie art. 9 wymienionej na wst ę pie ustawy uznaje si ę za ograniczaj ą c ą konkurencj ę i naruszaj ą c ą zakaz, o którym mowa w art. 8 ust. 2 pkt 4 w/w ustawy, praktyk ę polegaj ą c ą na nadu ż ywaniu przez Pa ń stwowe Przedsi ę biorstwo U ż yteczno ś ci Publicznej Poczta Polska z siedzib ą w Warszawie pozycji dominuj ą cej na rynku poprzez uzale ż nienie zawarcia umowy od spe ł nienia przez drug ą stron ę innego ś wiadczenia niemaj ą cego rzeczowego ani zwyczajowego zwi ą zku z przedmiotem umowy poprzez uzale ż nienie zawarcia umowy w sprawie nadawania przesy ł ek za op ł at ą skredytowan ą od zobowi ą zania si ę nadawcy do uiszczania op ł aty za czynno ś ci dodatkowe zwi ą zane z obs ł ug ą przesy ł ek pocztowych op ł acanych w tej formie i nakazuje si ę zaniechanie jej stosowania. 3. na podstawie art. 101 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nak ł ada si ę na Pa ń stwowe Przedsi ę biorstwo U ż yteczno ś ci Publicznej Poczta Polska kar ę pieni ęż n ą w 2 wysoko ś ci 120.606 PLN (s ł ownie z ł otych: sto dwadzie ś cia tysi ę cy sze ść set sze ść ) co odpowiada równowarto ś ci 30.000 euro, p ł atn ą do bud ż etu pa ń stwa, Uzasadnienie Do Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów wp ł yn ął wniosek Powiatu Strzeleckiego (zwanego Wnioskodawc ą lub Powiatem) o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego przeciwko Pa ń stwowemu Przedsi ę biorstwu U ż yteczno ś ci Publicznej Poczta Polska z siedzib ą w Warszawie, Pl. Ma ł achowskiego 2 (zwanemu dalej Poczt ą Polsk ą , Poczt ą lub Uczestnikiem), w sprawie stosowania praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę polegaj ą cych na narzucaniu uci ąż liwych warunków umowy przynosz ą cych Poczcie Polskiej nieuzasadnione korzy ś ci poprzez zobowi ą zanie nadawcy do uiszczania op ł aty za czynno ś ci dodatkowe zwi ą zane z obs ł ug ą przesy ł ek pocztowych op ł acanych w formie skredytowanej oraz na uzale ż nianiu zawarcia umowy od spe ł nienia przez drug ą stron ę innego ś wiadczenia niemaj ą cego rzeczowego ani zwyczajowego zwi ą zku z przedmiotem umowy poprzez uzale ż nienie zawarcia umowy w sprawie nadawania przesy ł ek za op ł at ą skredytowan ą od zobowi ą zania si ę nadawcy do uiszczania op ł aty za czynno ś ci dodatkowe zwi ą zane z obs ł ug ą przesy ł ek pocztowych op ł acanych w tej formie (karta nr 13). W uzasadnieniu Wnioskodawca wskaza ł , ż e Dyrektor Generalny Poczty Polskiej Zarz ą dzeniem nr 102 z dnia 07.10.2002r. dokona ł zmiany Regulaminu korzystania z us ł ug pocztowych o charakterze powszechnym polegaj ą cej na wprowadzeniu do niego na podstawie §2 w/w Zarz ą dzenia tzw. op ł aty za czynno ś ci dodatkowe dla nadaj ą cych przesy ł ki pocztowe za op ł at ą skredytowan ą . W ocenie Wnioskodawcy Poczta Polska zast ą pi ł a poj ę cie pobieranej dotychczas „op ł aty manipulacyjnej” poj ę ciem „op ł aty za czynno ś ci dodatkowe”, co by ł o podyktowane decyzj ą Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 29.03.2001r. nr RKT- 09/2001 i wi ążą cym si ę z ni ą wyrokiem S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Antymonopolowego z dnia 12.06.2002r. sygn. akt XVII Ama 65/01. Dalej Powiat podniós ł , ż e Poczta pragn ą c unikn ąć negatywnych konsekwencji wynikaj ą cych z powo ł anego wyroku przyj ęł a rozwi ą zanie polegaj ą ce na zast ą pieniu op ł aty manipulacyjnej op ł at ą za czynno ś ci dodatkowe. Dzia ł anie takie jest bezprawne poniewa ż odzwierciedlaj ą ca faktyczne koszty sta ł e i zmienne, uzale ż nione od rodzaju i ilo ś ci nadawanych przesy ł ek, op ł ata za czynno ś ci dodatkowe nie znajduje swojej podstawy prawnej zarówno w rozporz ą dzeniu Ministra Łą czno ś ci z dnia 15.03.1996r. w sprawie warunków korzystania z us ł ug pocztowych o charakterze powszechnym (Dz.U. z1996r. Nr 40, poz.173), jak i w ustawie z dnia 23.11.1990r. o łą czno ś ci (Dz.U. z 1995r. Nr 117, poz.564 z pó ź n. zm.). Zarz ą dzenie nr 102 dyrektora Generalnego Poczty Polskiej z dnia 07.10.2002r. nie wykluczy ł o „wady prawnej”, na któr ą zwróci ł uwag ę w swoim wyroku S ą d. W w/w rozporz ą dzeniu z dnia 15.03.1996r. przewidziane zosta ł y ś wiadczenia dodatkowe, za które pobierana jest „op ł ata dodatkowa”. §36 rozporz ą dzenia wymienia te ś wiadczenia enumeratywnie, a wykaz ten nie obejmuje pozycji „koszty sta ł e i zmienne uzale ż nione od rodzaju i ilo ś ci nadawanych przesy ł ek pocztowych za op ł at ą skredytowan ą ”, co ś wiadczy o bezpodstawno ś ci dzia ł a ń Poczty. Jednocze ś nie Wnioskodawca podkre ś li ł , ż e Poczta uzale ż nia zawarcie umowy od przyj ę cia lub spe ł nienia przez drug ą stron ę innego ś wiadczenia, nie maj ą cego rzeczowego ani zwyczajowego zwi ą zku z przedmiotem umowy bowiem wniosek dotycz ą cy innego ni ż op ł ata z góry sposobu wnoszenia op ł at za wykonanie us ł ugi powszechnej mo ż e by ć rozpatrzony pozytywnie przez jednostk ę organizacyjn ą Poczty Polskiej, je ż eli jest to dla niej ekonomicznie uzasadnione, tj. tylko wówczas gdy nadawca zaproponuje pokrycie wszystkich kosztów czynno ś ci wykraczaj ą cych poza wykonanie tej us ł ugi zwi ą zanych z niestandardow ą ewidencj ą i rozliczaniem przesy ł ek (§18 ust. 6 Regulaminu korzystania z us ł ug o charakterze powszechnym ). 3 Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwany dalej Organem Antymonopolowym), zgodnie z żą daniem Wnioskodawcy, wszcz ął post ę powanie administracyjne pod zarzutami (karty nr 11-12): 1) nadu ż ywania przez Poczt ę Polsk ą pozycji dominuj ą cej na rynku poprzez narzucanie uci ąż liwych warunków umów przynosz ą cych jej nieuzasadnione korzy ś ci poprzez zobowi ą zanie nadawcy do uiszczania op ł aty za czynno ś ci dodatkowe zwi ą zane z obs ł ug ą przesy ł ek pocztowych op ł acanych w formie skredytowanej, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, 2) nadu ż ywania przez Poczt ę Polsk ą pozycji dominuj ą cej na rynku poprzez uzale ż nienie zawarcia umowy od spe ł nienia przez drug ą stron ę innego ś wiadczenia niemaj ą cego rzeczowego ani zwyczajowego zwi ą zku z przedmiotem umowy poprzez uzale ż nienie zawarcia umowy w sprawie nadawania przesy ł ek za op ł at ą skredytowan ą od zobowi ą zania si ę nadawcy do uiszczania op ł aty za czynno ś ci dodatkowe zwi ą zane z obs ł ug ą przesy ł ek pocztowych op ł acanych w tej formie, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 8 ust. 2 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W odpowiedzi na postanowienie o wszcz ę ciu post ę powania antymonopolowego Poczta Polska nie uzna ł a zarzutów (karty nr 43-45). W wyniku przeprowadzonego post ę powania administracyjnego Organ Antymonopolowy ustali ł nast ę puj ą cy stan faktyczny. Poczta Polska jest przedsi ę biorstwem u ż yteczno ś ci publicznej powo ł anym do prowadzenia dzia ł alno ś ci gospodarczej w zakresie us ł ug pocztowych, w tym do zapewnienia ci ą g ł o ś ci ś wiadczenia us ł ug pocztowych o charakterze powszechnym, w obrocie krajowym i zagranicznym, na obszarze kraju oraz do zapewnienia bezpiecze ń stwa obrotu pocztowego, w celu bie żą cego i nieprzerwanego zaspokajania potrzeb ludno ś ci, organów pa ń stwowych, samorz ą du terytorialnego oraz gospodarki narodowej (art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 30.07.1997r. o pa ń stwowym przedsi ę biorstwie u ż yteczno ś ci publicznej „Poczta Polska”; Dz.U. z 1997r. Nr 106, poz. 675 z pó ź n. zm.). W sk ł ad struktury organizacyjnej Poczty Polskiej wchodzi m.in. 10 Dyrekcji Okr ę gów Poczty, które realizuj ą jej podstawowe zadania oraz 66 Rejonowych Urz ę dów Poczty nadzoruj ą cych i koordynuj ą cych prace urz ę dów pocztowych na swoim obszarze (karty nr 328-351). Powiat zawar ł z Poczt ą Polsk ą (Rejonowy Urz ą d Poczty w K ę dzierzynie-Ko ź lu) w dniu 02.01.2001r. umow ę w sprawie nadawania przesy ł ek pocztowych za op ł at ą skredytowan ą (karty nr 16-18). W §3 umowy nadawca zosta ł zobowi ą zany do uiszczania op ł aty za nadane przesy ł ki zwi ę kszonej o 10% z tytu ł u wynagrodzenia za czynno ś ci manipulacyjne zwi ą zane z t ą form ą op ł aty w terminie 7 dni od daty otrzymania faktury VAT. W §4 umowy strony okre ś li ł y, i ż placówk ą pocztow ą , w której b ę d ą nadawane przesy ł ki zostanie Urz ą d Pocztowy Strzelce Opolskie 1. Powiat zobowi ą za ł si ę do umieszczania na stronie adresowej ka ż dej przesy ł ki w miejscu przeznaczonym na op ł at ę pocztow ą napisu, wskazuj ą cego na fakt zawarcia przedmiotowej umowy. Umowa zosta ł a zawarta na czas okre ś lony od dnia 02.01.2001r. do dnia 31.12.2002r. Poczta Polska ustalaj ą c wysoko ść op ł aty za ś wiadczone us ł ugi, zgodnie z zawart ą z Powiatem umow ą , wystawia ł a faktury przewiduj ą ce 10-procentowy narzut za czynno ś ci manipulacyjne (karty nr 35-41). Do lipca 2002r. w łą cznie Powiat regulowa ł nale ż no ś ci g ł ówne i op ł at ę manipulacyjn ą na bie żą co. Za us ł ugi ś wiadczone pocz ą wszy od sierpnia 2002r. Powiat nie wnosi ł op ł aty manipulacyjnej p ł ac ą c jedynie nale ż no ść g ł ówn ą (karty nr 14, 49). W dniu 12.09.2002r. Powiat powo ł uj ą c si ę na wyrok S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Antymonopolowego z dnia 12.06.2002r. sygn. akt XVII Ama 65/01 wydany w wyniku odwo ł ania Poczty od decyzji Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów nr RKT- 09/2001 z dnia 29.03.2001r., uznaj ą cy dzia ł alno ść Poczty polegaj ą c ą na pobieraniu op ł aty 4 manipulacyjnej w zwi ą zku ze stosowaniem op ł aty skredytowanej za praktyk ę monopolistyczn ą , wyst ą pi ł do Poczty o wprowadzenie zmian do umowy w sprawie nadawania przesy ł ek pocztowych za op ł at ą skredytowan ą poprzez wykre ś lenie z niej §3 ust. 1 stanowi ą cego podstaw ę do naliczania przez Poczt ę op ł aty manipulacyjnej (karty nr 19-20). Jednocze ś nie Powiat zwróci ł Poczcie faktur ę nr 176/08/2002/U z dnia 31.08.2002r. prosz ą c o jej korekt ę . W odpowiedzi Poczta (Rejonowy Urz ą d Poczty w K ę dzierzynie-Ko ź lu) w pi ś mie z dnia 20.09.2002r. (karta nr 21) poinformowa ł a, ż e nie mo ż e podj ąć ż adnych kroków w sprawie do czasu ustalenia jednolitego rozwi ą zania przez Centralny Zarz ą d, a ewentualne zamiany faktur zostan ą dokonane za pomoc ą faktur koryguj ą cych natychmiast po zaj ę ciu stanowiska w sprawie przez Centralny Zarz ą d. W dniu 04.09.2002r. Dyrektor Generalny Poczty Polskiej wyda ł Zarz ą dzenie Nr 94 w sprawie regulowania nale ż no ś ci obj ę tych umowami o skredytowanej formie op ł aty lub o op ł acie przerzuconej na adresata, którym uchyli ł moc obowi ą zuj ą c ą Zarz ą dzenia nr 31 Dyrektora Poczty Polskiej z dnia 08.04.1994r. w sprawie uprawnie ń do ustalania wynagrodzenia za czynno ś ci manipulacyjne z tytu ł u zawierania umów o korzystanie ze skredytowanej formy op ł aty oraz z formy op ł aty przerzuconej na adresata (karta nr 294). Nast ę pnie Zarz ą dzeniem nr 102 z dnia 07.10.2002r. wprowadzi ł zmiany do „Regulaminu korzystania z us ł ug pocztowych o charakterze powszechnym” (karty nr 139-142) w zakresie form uiszczania op ł at za us ł ugi pocztowe. W tym samym dniu Dyrektor Generalny Poczty Polskiej wyda ł równie ż Zarz ą dzenie nr 103 wprowadzaj ą ce zmiany do „Instrukcji ogólnej w zakresie przesy ł ek pocztowych II.P.4” odno ś nie form uiszczania op ł at za us ł ugi pocztowe (karty nr 216-223). Dzia ł ania te zosta ł y podj ę te przez Poczt ę w zwi ą zku z nakazem zaniechania stosowania praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę zawartym w decyzji w decyzji nr RKT-09/2001 i w ocenie Poczty zmierza ł y do wykonania tej decyzji. W odpowiedzi na pismo Poczty z dnia 20.09.2002r. Powiat powiadomi ł Poczt ę , i ż faktury wystawiane z tytu ł u ś wiadczonych us ł ug pocztowych b ę d ą uiszczane w wysoko ś ci nie uwzgl ę dniaj ą cej op ł aty manipulacyjnej (karty nr 22). Nast ę pnie Poczta Polska w pi ś mie z dnia 30.10.2002r. (karta nr 23) przedstawi ł a Powiatowi Aneks do umowy w sprawie nadawania przesy ł ek za op ł at ą skredytowan ą , który odmiennie regulowa ł sposób naliczania op ł aty za czynno ś ci dodatkowe (dotychczasowej op ł aty manipulacyjnej) i termin p ł atno ś ci faktury VAT. Poczta wskaza ł a, i ż propozycja ta wynika z Zarz ą dzenia nr 102 Dyrektora Generalnego Poczty Polskiej w sprawie zmiany „Regulaminu korzystania z us ł ug pocztowych o charakterze powszechnym”. Zgodnie z Aneksem op ł ata za czynno ś ci dodatkowe mia ł a by ć ka ż dorazowo wyliczana na podstawie kalkulacji odzwierciedlaj ą cej faktyczne koszty sta ł e i zmienne uzale ż nione od rodzaju i ilo ś ci nadawanych przesy ł ek (karty nr 23-25). W odpowiedzi na powy ż sz ą propozycj ę Powiat stwierdzi ł , i ż zmiany wprowadzone przez Poczt ę do Regulaminu korzystania z us ł ug pocztowych o charakterze powszechnym dotycz ą ce op ł aty dodatkowej nie znajduj ą podstawy prawnej i nie mog ą uzasadnia ć pobierania przez Poczt ę tej op ł aty. Powiat o ś wiadczy ł równie ż , i ż nie uznaje jakichkolwiek obci ąż e ń z tytu ł u op ł aty dodatkowej. Zarazem Powiat przedstawi ł Poczcie w ł asn ą wersj ę Aneksu nr 2 do umowy (karty nr 27, 28), uchylaj ą c w nim w ca ł o ś ci tre ść §3 umowy w sprawie nadawania przesy ł ek pocztowych za op ł at ą skredytowan ą . W tej sytuacji Poczta pismem z dnia 22.11.2002r. (karty nr 29, 230) poinformowa ł a Powiat, ż e zwróci mu op ł at ę manipulacyjn ą pocz ą wszy od 17.08.2002r., tj. od dnia uprawomocnienia si ę wyroku S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Antymonopolowego w Warszawie z dnia 12.06.2002r. sygn. akt XVII Ama 65/01 niezw ł ocznie po jej rozliczeniu. Poczta odes ł a ł a równie ż nie podpisane egzemplarze Aneksu nr 2. Zarazem zwróci ł a uwag ę , ż e umowa na uiszczanie op ł at za nadane przesy ł ki w formie skredytowanej wyga ś nie w dniu 31.12.2002r. i zaproponowa ł a od 01.01.2003r. zawarcie umowy w sprawie uiszczania op ł at za nadane przesy ł ki pocztowe w 5 formie zaliczkowej w za łą czeniu przesy ł aj ą c projekt tej umowy (karty nr 30-31). Kolejnym krokiem Powiatu by ł o zaproponowanie zmian do otrzymanego projektu umowy (karty nr 33-34, 231). W tej sytuacji Poczta przedstawi ł a Powiatowi now ą wersj ę umowy w sprawie uiszczania op ł at za nadane przesy ł ki w formie zaliczkowej (karty nr 52, 232). Powiat nie zdecydowa ł si ę na zawarcie w/w umowy na warunkach proponowanych przez Poczt ę (karta nr 233), a od dnia 01.01.2003r. op ł aty za us ł ugi pocztowe uiszcza w formie podstawowej, tj. znaczkami pocztowymi. W tych okoliczno ś ciach Powiat wystosowa ł do Poczty wezwanie do zap ł aty kwoty (…) z ł wraz z odsetkami nienale ż nie uiszczonej z tytu ł u op ł aty manipulacyjnej za okres od 01.02.1999r. do 16.08.2002r. (karta nr 53). W odpowiedzi Poczta podnios ł a, ż e skoryguje naliczone op ł aty manipulacyjne za okres od uprawomocnienia si ę wyroku S ą du (karta nr 54). Ani wyrok S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Antymonopolowego z dnia 12.06.2002r., który uprawomocni ł si ę w dniu 22.08.2002r., utrzymuj ą cy w mocy decyzj ę Organu Antymonopolowego nr RKT- 09/2001, ani Zarz ą dzenie nr 94 z dnia 04.09.2002r. wydane w wykonaniu w/w decyzji nie maj ą mocy wstecznej. W zwi ą zku ze stanowiskiem Poczty Powiat wniós ł w dniu 23.01.2003r. pozew o zwrot uiszczonej op ł aty manipulacyjnej w wysoko ś ci (…) z ł (karty nr 234-236). Korzystaj ą c z formy nadawania przesy ł ek za op ł at ą skredytowan ą pod rz ą dami Regulaminu korzystania z us ł ug pocztowych o charakterze powszechnym , po zmianach wprowadzonych Zarz ą dzeniem nr 102 Dyrektora Generalnego Poczty Polskiej z dnia 07.10.2002r., nadawca jest obowi ą zany do: - zaopatrzenia si ę w piecz ą tk ę o tre ś ci zgodnej z zawart ą umow ą , - umieszczenia w/w piecz ą tki na przesy ł kach w miejscu przeznaczonym na znak op ł aty pocztowej, - wype ł niania pocztowej ksi ąż ki nadawczej zgodnie z nadrukiem w 2 egzemplarzach (od rubryki 1 do 7), - wpisywania przesy ł ek poleconych w oddzielnych pozycjach w pocztowej ksi ąż ce nadawczej wg rodzaju (miejscowe, zamiejscowe) i kategorii wagowej, - przy nadawaniu przesy ł ek listowych zwyk ł ych sporz ą dzania zestawienia zbiorczego podaj ą cego liczb ę przesy ł ek danego rodzaju (miejscowe, zamiejscowe) wg kategorii wagowej, - porz ą dkowania przesy ł ek, tj. uk ł adania stron ą adresow ą wed ł ug wpisów w pocztowej ksi ąż ce nadawczej, - przekazywania przesy ł ki i ksi ąż ki nadawczej pracownikowi placówki pocztowej i oczekiwania na kopi ę potwierdzon ą stemplem dziennym pracownika (karta nr 324 verte). Wszystkie w/w czynno ś ci wykonywane s ą przez nadawc ę . W praktyce cz ę sto wype ł nia on równie ż rubryk ę nr 9 ksi ąż ki nadawczej, tzn. oblicza wysoko ść nale ż nej op ł aty. Pracownik Poczty przyjmuj ą c do nadania listy polecone po pierwsze przykleja na przesy ł k ę numer nadawczy i wpisuje go w pozycji 8 ksi ąż ki nadawczej, a nast ę pnie, na koniec dziennego zestawienia przybija piecz ą tk ę urz ę du pocztowego. W przypadku listów zwyk ł ych pracownik Poczty przybija tylko piecz ą tk ę pod zestawieniem wykonanym przez nadawc ę . Pracownik placówki pocztowej, w przypadku przyjmowania przesy ł ek listowych nadanych za op ł at ą skredytowan ą w ramach czynno ś ci dodatkowych sprawdza, jak poda ł a Poczta w pi ś mie z dnia 02.01.2003r. (karta nr 44): - czy nadawca uprawniony jest do nadawania przesy ł ek za op ł at ą skredytowan ą , - czy na przesy ł kach umieszczona jest nazwa i adres nadawcy, - czy umieszczono odpowiedni napis/nadruk dotycz ą cy sposobu uiszczania op ł aty lub innych usprawnie ń technologicznych, uzgodnionych w postanowieniach umowy, - czy liczba, masa oraz kategorie przekazanych przesy ł ek zgodne s ą z przekazanym zestawieniem. Jest równie ż zobowi ą zany skontrolowa ć : 6 - faktyczn ą wag ę przesy ł ek, adres, dane identyfikacyjne nadawcy na ka ż dej przesy ł ce, czy zamieszczono stosowny znak op ł aty, - przeliczy ć wszystkie przesy ł ki oraz w ka ż dej kategorii wagowej porówna ć op ł at ę wyliczon ą , zgodnie z obowi ą zuj ą cym cennikiem, - prowadzi ć dla ka ż dej wysy ł ki rejestr – dzienny oraz miesi ę czny zbiorczy wykaz przesy ł ek listowych nadanych za op ł at ą skredytowan ą przez danego klienta. Po zako ń czeniu okresu obrachunkowego uzgodnionego w postanowieniach umowy pracownik podsumowuje wykazy, uzgadnia dzienne zestawienia z miesi ę cznymi, oblicza łą czn ą nale ż no ść za nadane przesy ł ki i przekazuje wykaz przesy ł ek do wyznaczonej jednostki organizacyjnej celem wystawienia faktury VAT. Pracownik jest zobowi ą zany równie ż do kontroli formalno- rachunkowej zestawienia oraz wystawienia faktury VAT zgodnie z zasadami obowi ą zuj ą cymi w rachunkowo ś ci i innych przepisach podatkowych. Dodatkowo pracownik jest zobowi ą zany do monitorowania sp ł aty nale ż no ś ci z tytu ł u op ł at skredytowanych. Organ Antymonopolowy zwa ż y ł co nast ę puje. Pierwsz ą zarzucan ą Poczcie Polskiej praktyk ą ograniczaj ą c ą konkurencj ę jest nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej na rynku poprzez narzucanie uci ąż liwych warunków umów przynosz ą cych jej nieuzasadnione korzy ś ci poprzez zobowi ą zanie nadawcy do uiszczania op ł aty za czynno ś ci dodatkowe zwi ą zane z obs ł ug ą przesy ł ek pocztowych op ł acanych w formie skredytowanej. W ramach tego zarzutu Powiat zakwestionowa ł proponowane mu przez Poczt ę w Aneksie nr 2 do umowy z dnia 02.01.2001r. (karta nr 24) warunki korzystania ze skredytowanej formy op ł acania przesy ł ek. Wed ł ug rozwi ą zania przyj ę tego przez Poczt ę op ł ata za czynno ś ci dodatkowe ka ż dorazowo mia ł a by ć wyliczana na podstawie kalkulacji odzwierciedlaj ą cej faktyczne koszty sta ł e i zmienne uzale ż nione od rodzaju i ilo ś ci nadawanych przesy ł ek. Propozycja ta, któr ą Powiat oceni ł jako nadu ż ycie pozycji dominuj ą cej przez Poczt ę , wynika ł a ze zmian w Regulaminie korzystania z us ł ug pocztowych o charakterze powszechnym , wprowadzonych przez Poczt ę w dniu 08.10.2002r. Analizuj ą c okoliczno ś ci sprawy prowadzonej na wniosek Powiatu Organ Antymonopolowy zwróci ł uwag ę na podobie ń stwo postawionego zarzutu, do zarzutu narzucania uci ąż liwych warunków umów przynosz ą cych Poczcie nieuzasadnione korzy ś ci poprzez zobowi ą zanie nadawcy do uiszczania co miesi ą c op ł aty dodatkowej za czynno ś ci manipulacyjne zwi ą zane z obs ł ug ą przesy ł ek pocztowych w formie skredytowanej, opartego na art. 5 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 24 lutego 1990r. o przeciwdzia ł aniu praktykom monopolistycznym i ochronie interesów konsumentów (Dz.U. z 1999r. Nr 52, poz. 547; Dz.U. z 2000r. Nr 31, poz. 381; Dz.U. Nr 60, poz. 704) postawionego przez Powiatowego Rzecznika Konsumentów z Cieszyna w post ę powaniu o sygn. akt RKT-536-s/01/00/AW, zako ń czonym decyzj ą nr RKT-09/2001 (odwo ł anie Poczty Polskiej od decyzji nr RKT-09/2001 S ą d Okr ę gowy w Warszawie - S ą d Antymonopolowy oddali ł wyrokiem z dnia 12.06.2002r. sygn. akt XVII Ama 65/01). Z uwagi na powy ż sze analizuj ą c zarzut Organ Antymonopolowy porówna ł spraw ę Powiatu ze spraw ą Powiatowego Rzecznika z Cieszyna zwracaj ą c uwag ę na okoliczno ś ci stanu faktycznego i na stan prawny. Podstaw ą pobierania op ł aty dodatkowej w przypadku uiszczania przez nadawc ę op ł aty w formie skredytowanej, w okresie kiedy wydana zosta ł a decyzja nr RKT-09/2001 by ł o Zarz ą dzenie Nr 31 Dyrektora Poczty Polskiej z 8 kwietnia 1994r. w sprawie uprawnie ń do ustalania wynagrodzenia za czynno ś ci manipulacyjne z tytu ł u zawierania umów o korzystanie ze skredytowanej formy op ł aty oraz z formy op ł aty przerzuconej na adresata. W my ś l §1 tego Zarz ą dzenia w przypadku zawarcia przez dyrektora Okr ę gu Poczty umowy o uiszczaniu op ł at w formie skredytowanej w umowie tej móg ł on ustali ć wynagrodzenie na rzecz jednostki organizacyjnej Poczty Polskiej za 7 czynno ś ci manipulacyjne zwi ą zane z obs ł ug ą tej formy op ł aty. W §3 Zarz ą dzenia znalaz ł si ę zapis, i ż wysoko ść wynagrodzenia za w/w czynno ś ci manipulacyjne nie mo ż e by ć wy ż sza od 20% warto ś ci op ł at nale ż nych za nadane lub nadchodz ą ce przesy ł ki. Ani Cennik za us ł ugi pocztowe w obrocie krajowym ani Regulamin korzystania z us ł ug pocztowych o charakterze powszechnym , ani nawet Zarz ą dzenie nr 31 Dyrektora Poczty Polskiej ustalaj ą ce maksymaln ą wysoko ść wynagrodzenia za czynno ś ci zwi ą zane ze specjalnym trybem przyjmowania przesy ł ek op ł acanych w formie skredytowanej, nie definiowa ł y poj ę cia czynno ś ci manipulacyjnych. W dniu 04.09.2002r. Dyrektor Generalny Poczty Polskiej, podejmuj ą c kroki w kierunku wykonania decyzji Organu Antymonopolowego nr RKT-09/2001, wyda ł Zarz ą dzenie Nr 94 w sprawie regulowania nale ż no ś ci obj ę tych umowami o skredytowanej formie op ł aty lub o op ł acie przerzuconej na adresata, w którym uchyli ł moc obowi ą zuj ą c ą Zarz ą dzenia nr 31 Dyrektora Poczty Polskiej z dnia 08.04.1994r. w sprawie uprawnie ń do ustalania wynagrodzenia za czynno ś ci manipulacyjne z tytu ł u zawierania umów o korzystanie ze skredytowanej formy op ł aty oraz z formy op ł aty przerzuconej na adresata. Nast ę pnie Zarz ą dzeniem nr 102 z dnia 07.10.2002r. wprowadzi ł zmiany do Regulaminu korzystania z us ł ug pocztowych o charakterze powszechnym w zakresie form uiszczania op ł at za us ł ugi pocztowe. W tym samym dniu Dyrektor Generalny Poczty Polskiej wyda ł równie ż Zarz ą dzenie nr 103 wprowadzaj ą ce zmiany do „Instrukcji ogólnej w zakresie przesy ł ek pocztowych II.P.4” odno ś nie form uiszczania op ł at za us ł ugi pocztowe. W my ś l §18 Regulaminu korzystania z us ł ug pocztowych o charakterze powszechnym , w brzmieniu obowi ą zuj ą cym do dnia 08.10.2002r., uiszczenie op ł aty za przesy ł ki mog ł o nast ą pi ć w formie zaliczkowej, skredytowanej lub przerzuconej na adresata. Regulowanie op ł at w w/w formach wymaga ł o uprzedniego zawarcia pisemnej umowy, która powinna by ł a zawiera ć m.in. zobowi ą zanie nadawcy do uiszczenia wynagrodzenia za czynno ś ci manipulacyjne zwi ą zane z obs ł ug ą wybranej formy op ł at w wysoko ś ci do 20% warto ś ci op ł at nale ż nych za nadane przesy ł ki pocztowe. Zgodnie z §14 ust. 2 w/w Regulaminu, w brzmieniu od dnia 08.10.2002r., Poczta na pisemny wniosek nadawcy mo ż e zawrze ć umow ę okre ś laj ą c ą zasady uiszczania op ł at zaliczkowo lub z do ł u (op ł ata skredytowana). §18 ust. 2 w/w Regulaminu w nowym brzmieniu definiuje op ł at ę z do ł u (skredytowan ą ) jako op ł at ę w ca ł o ś ci wniesion ą przez nadawc ę w terminie pó ź niejszym ni ż dzie ń nadania przesy ł ki nie d ł u ż szym jednak ni ż termin p ł atno ś ci faktury wystawianej na koniec maksymalnie 1-miesi ę cznego okresu rozliczeniowego (karta nr 142). Regulamin korzystania z us ł ug pocztowych o charakterze powszechnym stanowi równie ż , i ż wniosek dotycz ą cy innego ni ż op ł ata z góry sposobu wnoszenia op ł at za wykonanie us ł ugi powszechnej mo ż e by ć rozpatrzony pozytywnie przez jednostk ę organizacyjn ą Poczty Polskiej je ż eli jest to dla niej ekonomicznie uzasadnione, tj. tylko wówczas gdy nadawca zaproponuje pokrycie wszystkich kosztów czynno ś ci wykraczaj ą cych poza wykonanie tej us ł ugi zwi ą zanych z niestandardow ą ewidencj ą i rozliczaniem przesy ł ek, tj. mi ę dzy innymi kosztów badania wiarygodno ś ci finansowej, zbierania i przesy ł ania danych o ilo ś ci obs ł ugiwanych w placówce pocztowej przesy ł ek, przesy ł ania faktur, kontroli regulowania nale ż no ś ci oraz kosztów sfinansowania odroczonego terminu p ł atno ś ci. Jednocze ś nie ze zmian ą w Regulaminie korzystania z us ł ug pocztowych o charakterze powszechnym Dyrektor Generalny Poczty Polskiej Zarz ą dzeniem nr 103 z dnia 07.10.2002r. wprowadzi ł zmiany do Instrukcji ogólnej w zakresie przesy ł ek pocztowych II.P.4 w rozdziale 6 Op ł aty, nadp ł aty i dop ł aty pocztowe zamieszczaj ą c w nim m.in. zapisy dotycz ą ce op ł aty skredytowanej odpowiadaj ą ce nowemu brzmieniu §18 Regulaminu korzystania z us ł ug pocztowych o charakterze powszechnym dodaj ą c zapis, który nie znalaz ł si ę w tym Regulaminie , i ż jednostka organizacyjna Poczty Polskiej na żą danie klienta powinna udost ę pni ć kalkulacj ę kosztów. 8 Poczta Polska podj ęł a zatem prób ę uregulowania w Regulaminie zasad pobierania op ł aty dodatkowej od nadawców korzystaj ą cych ze skredytowanej formy op ł acania przesy ł ek. W czasie wydawania decyzji nr RKT-09/2001, nie by ł o ż adnych unormowa ń w tym zakresie, poza tym, i ż op ł ata ta mo ż e wynosi ć maksymalnie 20%. Okoliczno ś ci sprawy wskazuj ą , i ż Poczta podj ęł a powy ż ej opisane dzia ł ania, poniewa ż w jej ocenie zmierza ł y one do wykonania decyzji nr RKT- 09/2001. Poczta w toku post ę powania podnosi ł a, i ż wykona ł a w/w decyzj ę . Na poparcie swych twierdze ń wskazywa ł a, i ż Zarz ą dzenie nr 31 utraci ł o moc obowi ą zuj ą c ą , a Regulamin korzystania z us ł ug pocztowych o charakterze powszechnym i Instrukcja ogólna w zakresie przesy ł ek pocztowych II.P.4 zosta ł y zmienione tak, by dostosowa ć ich tre ść do tre ś ci decyzji RKT-09/2001 (karta nr 321). Podkre ś li ć nale ż y, i ż zmieni ł y si ę zasady ustalania i pobierania op ł aty dodatkowej za korzystanie przez nadawc ę ze skredytowanej formy op ł acania przesy ł ek poprzez zmiany w aktach prawa wewn ę trznego Poczty, nie zmieni ł y si ę natomiast czynno ś ci wykonywane przez pracownika Poczty przy nadawaniu przesy ł ek op ł acanych w tej formie, które zdaniem Poczty uzasadniaj ą pobieranie dodatkowej op ł aty. W toku post ę powania prowadzonego z wniosku Powiatowego Rzecznika Konsumentów w Cieszynie Organ Antymonopolowy ustali ł , i ż Poczta narzuca ł a swoim kontrahentom obowi ą zek uiszczania dodatkowych op ł at nie okre ś laj ą c przy tym w sposób jasny i rzetelny kosztów, jakie ponosi ł a w zwi ą zku z obs ł ug ą przesy ł ek op ł acanych w formie skredytowanej. W sprawie z wniosku Powiatu Organ Antymonopolowy stwierdzi ł , i ż Poczta przyj ęł a okre ś lone zasady ustalania wysoko ś ci op ł aty dodatkowej wprowadzaj ą c zmiany do Regulaminu korzystania z us ł ug pocztowych o charakterze powszechnym . Na koszty ponoszone w zwi ą zku z dodatkowymi czynno ś ciami przy obs ł udze przesy ł ek op ł acanych w formie skredytowanej sk ł adaj ą si ę koszty sta ł e, koszty zmienne, koszty badania wiarygodno ś ci finansowej i koszty sfinansowania odroczonego terminu p ł atno ś ci. Do kosztów sta ł ych Poczta zaliczy ł a: przekazanie danych o przyj ę tych przesy ł kach z urz ę du pocztowego do Rejonowego Urz ę du Poczty, kontrol ę poprawno ś ci sporz ą dzenia otrzymanego zestawienia, wys ł anie faktury VAT, kontrol ę terminowo ś ci regulowania nale ż no ś ci. Koszty zmienne Poczta uzale ż ni ł a od rodzaju i ilo ś ci nadawanych przesy ł ek, ustalaj ą c okre ś lon ą stawk ę za przyj ę cie listu zwyk ł ego i za przyj ę cie listu poleconego (karty nr 25, 322). Zarz ą dzenie nr 31 obowi ą zuj ą ce do dnia 03.09.2002r. nie zawiera ł o ani definicji czynno ś ci dodatkowych, ani kryteriów pozwalaj ą cych Poczcie na pobieranie op ł aty dodatkowej w takiej, a nie w innej wysoko ś ci. Cennik za us ł ugi pocztowe w obrocie krajowym w okresie obowi ą zywania w/w Zarz ą dzenia nie przewidywa ł i nadal nie przewiduje mo ż liwo ś ci pobierania dodatkowych op ł at za korzystanie przez nadawc ę ze skredytowanej formy op ł acania przesy ł ek. Niemniej postanowienia dotycz ą ce op ł aty dodatkowej zosta ł y wprowadzone do Regulaminu korzystania z us ł ug pocztowych o charakterze powszechnym z dniem 08.10.2002r. w §18 ust. 6, który przewiduje, i ż wniosek dotycz ą cy innego ni ż op ł ata z góry wnoszenia op ł at za wykonanie us ł ugi powszechnej mo ż e by ć rozpatrzony pozytywnie tylko je ż eli jest to dla Poczty ekonomicznie uzasadnione, tj. tylko wówczas gdy nadawca zaproponuje pokrycie wszystkich kosztów czynno ś ci wykraczaj ą cych poza wykonanie tej us ł ugi zwi ą zanych z niestandardow ą ewidencj ą i rozliczaniem przesy ł ek, tj. mi ę dzy innymi kosztów badania wiarygodno ś ci finansowej, zbierania i przesy ł ania danych o ilo ś ci obs ł ugiwanych w placówce pocztowej przesy ł ek, przesy ł ania faktur, kontroli regulowania nale ż no ś ci oraz kosztów sfinansowania odroczenia terminu p ł atno ś ci. Powy ż sza analiza wskazuje, i ż okoliczno ś ci sprawy z wniosku Powiatu i sprawy z wniosku Powiatowego Rzecznika Konsumentów w Cieszynie zako ń czonej decyzj ą nr RKT-09/2001, dotycz ą tej samej kwestii, tj. pobierania przez Poczt ę op ł aty za korzystanie przez nadawc ę ze skredytowanej formy op ł acania przesy ł ek. Uzasadnienie ekonomiczne pobierania op ł aty 9 dodatkowej od nadawców korzystaj ą cych ze skredytowanej formy op ł acania przesy ł ek przedstawiane przez Poczt ę w toku niniejszego post ę powania w stosunku do uzasadnienia przedstawianego w toku post ę powania z wniosku Powiatowego Rzecznika Konsumentów nie uleg ł o zmianie. Poczta w obu sprawach próbowa ł a wykazywa ć , i ż w zwi ą zku z obs ł ug ą przesy ł ek op ł acanych w formie skredytowanej ponosi dodatkowe koszty nie znajduj ą ce pokrycia w cenniku us ł ug. Czynno ś ci pracownika Poczty zwi ą zane z nadawaniem tych przesy ł ek nie zmieni ł y si ę . Zaznaczy ć nale ż y, i ż Poczta dopiero w toku post ę powania z wniosku Powiatowego Rzecznika Konsumentów (zako ń czonego decyzj ą z dnia 29.03.2001r. nr RKT-09/2001) podj ęł a prób ę wyliczenia kosztów dodatkowych zwi ą zanych z obs ł ug ą przesy ł ek op ł acanych w formie skredytowanej. Wynik prac nad ustaleniem zasad pobierania op ł aty dodatkowej znalaz ł swój wyraz we wskazanych powy ż ej wewn ę trznych aktach prawnych. Przedmiotem obu spraw jest zatem ta sama op ł ata, pobierana przez Poczt ę z tytu ł u wykonywania przez ni ą , jak twierdzi, dodatkowych czynno ś ci zwi ą zanych z obs ł ug ą przesy ł ek pocztowych op ł acanych w formie skredytowanej. W czasie rozpatrywania sprawy z wniosku Powiatowego Rzecznika Konsumentów w Cieszynie podstaw ą do jej pobierania by ł o Zarz ą dzenie nr 31 Dyrektora Poczty Polskiej w sprawie uprawnie ń do ustalania wynagrodzenia za czynno ś ci manipulacyjne z tytu ł u zawierania umów o korzystanie ze skredytowanej formy op ł aty oraz z formy op ł aty przerzuconej na adresata (obowi ą zuj ą ce do dnia 03.09.2002r.), op ł at ę t ą nazywano op ł at ą manipulacyjn ą i nie mog ł a ona by ć wy ż sza od 20% warto ś ci op ł at nale ż nych za nadane przesy ł ki. Przedmiotem post ę powania prowadzonego na wniosek Powiatu jest równie ż op ł ata za czynno ś ci dodatkowe, zmieni ł si ę natomiast wewn ę trzny akt prawny Poczty, wskazywany przez ni ą jako podstawa do pobierania tej op ł aty. Od dnia 08.10.2002r. jest nim Regulamin korzystania z us ł ug pocztowych o charakterze powszechnym. Zmianie uleg ł y zasady ustalania wysoko ś ci op ł aty dodatkowej, która obecnie ma by ć ka ż dorazowo wyliczana na podstawie kalkulacji odzwierciedlaj ą cej koszty sta ł e i zmienne uzale ż nione od rodzaju i ilo ś ci nadawanych przesy ł ek. Dzia ł ania zmierzaj ą ce w kierunku uregulowania zasad pobierania op ł aty dodatkowej Poczta podj ęł a jednak w zwi ą zku z nakazem zaniechania stosowania praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę zawartym w decyzji nr RKT-09/2001, co Poczta podkre ś la ł a w korespondencji wymienianej z Organem Antymonopolowym (karta nr 321). Analizuj ą c okoliczno ś ci sprawy nale ż y równie ż zauwa ż y ć , i ż stan prawny w obu post ę powaniach, z wniosku Powiatowego Rzecznika Konsumentów w Cieszynie zako ń czonego decyzj ą nr RKT-09/2001, i z wniosku Powiatu, jest taki sam. W ustawie z dnia 23 listopada 1995r. o łą czno ś ci oraz w rozporz ą dzeniu Ministra Łą czno ś ci z dnia 15 maja 1996r. w sprawie warunków korzystania z us ł ug pocztowych o charakterze powszechnym od 2000r. nie zasz ł y ż adne istotne zmiany, tj. maj ą ce znaczenie dla prowadzonego przeciwko Poczcie post ę powania i postawionych w nim zarzutów. W szczególno ś ci nie zosta ł zmieniony art. 43 ust. 1 ustawy o łą czno ś ci stanowi ą cy, i ż wysoko ść i formy op ł at za us ł ugi pocztowe Poczty Polskiej ustala Dyrektor Poczty Polskiej. Aktualne zatem pozostaje stanowisko S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Antymonopolowego zawarte w wyroku z dnia 12.06.2002r. sygn. akt XVII Ama 65/01 wydanym na skutek odwo ł ania si ę Poczty od decyzji nr RKT-09/2001, oparty na art. 43 ust. 1 w/w ustawy, i ż wysoko ść op ł at za us ł ugi pocztowe Poczty Polskiej ustalana jest przez Dyrektora Poczty Polskiej w cennikach. Niezwykle istotnym dla zaj ę cia stanowiska odno ś nie pierwszego z zarzutów postawionych przez Powiat jest fakt, i ż ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nale ż y do sfery prawa publicznego, co oznacza, ż e instrumenty w niej przewidziane mog ą by ć zastosowane jedynie wówczas, gdy na skutek dzia ł a ń przedsi ę biorców naruszony jest interes publicznoprawny. Publicznoprawny charakter post ę powania antymonopolowego sprawia, i ż rozstrzygni ę cie w przedmiocie praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę zawarte w prawomocnej decyzji i nakaz ich zaniechania wi ąż e tego przedsi ę biorc ę , nie tylko wobec podmiotu, który postawi ł zarzut w 10 post ę powaniu antymonopolowym, ale wobec wszystkich kontrahentów lub konsumentów, którzy ju ż zostali dotkni ę ci zachowaniem tego przedsi ę biorcy nosz ą cym znamiona praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , a tak ż e wobec tych których w przysz ł o ś ci mog ą dotkn ąć skutki stosowania praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę . Jak to wykazano powy ż ej zarzut nadu ż ywania przez Poczt ę pozycji dominuj ą cej na rynku polegaj ą cego na narzucaniu uci ąż liwych warunków umowy przynosz ą cych jej nieuzasadnione korzy ś ci poprzez zobowi ą zanie nadawcy do uiszczania op ł aty za czynno ś ci dodatkowe zwi ą zane z obs ł ug ą przesy ł ek pocztowych op ł acanych w formie skredytowanej, postawiony przez Powiat, dotyczy kwestii, która by ł a ju ż przedmiotem post ę powania antymonopolowego zako ń czonego prawomocn ą decyzj ą nr RKT-09/2001. W decyzji tej Organ Antymonopolowy nakaza ł Poczcie zaniechanie stosowania praktyki polegaj ą cej na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na rynku poprzez narzucanie uci ąż liwych warunków umów przynosz ą cych jej nieuzasadnione korzy ś ci poprzez zobowi ą zanie nadawcy do uiszczania co miesi ą c op ł aty dodatkowej za czynno ś ci manipulacyjne zwi ą zane z obs ł ug ą przesy ł ek pocztowych op ł acanych w formie skredytowanej. Poczta Polska jest zobowi ą zana do zastosowania si ę do tego nakazu. Organ Antymonopolowy przeprowadzi ł post ę powanie maj ą ce na celu ustalenie, czy Poczta wykona ł a w/w decyzj ę (sygn. akt 423-w-12/02/AW), a nast ę pnie w oparciu o jego wyniki - post ę powanie w sprawie na ł o ż enia na Poczt ę kary pieni ęż nej na podstawie art. 102 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (sygn. akt RKT-536-s-01/03/K/AW/SG), zako ń czone decyzj ą z dnia 16.06.2003r. nr RKT-19/2003. W post ę powaniu prowadzonym na podstawie art. 102 ust. 1 w/w ustawy ustalono, i ż op ł ata dodatkowa za korzystanie przez nadawców ze skredytowanej formy op ł acania przesy ł ek, któr ą Poczta pobiera w oparciu o zapisy Regulaminu korzystania z us ł ug pocztowych o charakterze powszechnym w nowym brzmieniu (tj. po zmianach wprowadzonych Zarz ą dzeniem nr 102 od dnia 08.10.2002r.), to w istocie ta sama op ł ata, co op ł ata manipulacyjna, któr ą Poczta pobiera ł a w okresie obowi ą zywania Zarz ą dzenia nr 31 (tj. do dnia 03.09.2002r.). Innymi s ł owy Poczta zmieni ł a jedynie nazw ę tej op ł aty i podstaw ę jej pobierania, któr ą obecnie jest w/w Regulamin , nie zmieni ł o si ę jednak uzasadnienie ekonomiczne pobierania tej op ł aty - Poczta nadal pobiera j ą w oderwaniu od ekonomicznej analizy. Na podstawie dowodów zgromadzonych w post ę powaniu w sprawie na ł o ż enia na Poczt ę kary pieni ęż nej na podstawie art. 102 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów stwierdzono brak jednolitej praktyki Poczty Polskiej w przedmiocie realizacji decyzji nr RKT- 09/2001, wyra ż aj ą cy si ę brakiem jednolitych i rzetelnych zasad, wed ł ug których Poczta Polska obci ąż a swoich kontrahentów dodatkow ą op ł at ą w przypadku op ł acania przesy ł ek w formie skredytowanej. Czynno ś ci, których podejmowanie mia ł o, zdaniem Poczty, uzasadni ć pobieranie dodatkowej op ł aty w przypadku op ł acania przesy ł ek w formie skredytowanej, w ocenie Organu Antymonopolowego takiego uzasadnienia stanowi ć nie mog ą poniewa ż przedstawione kalkulacje op ł aty dodatkowej nie s ą jasne i rzetelne. W ocenie Organu Antymonopolowego decyzja nr RKT-09/2001 nie zosta ł a wykonana. Niewykonanie decyzji mo ż e skutkowa ć na ł o ż eniem na przedsi ę biorc ę kary pieni ęż nej. Kara pieni ęż na, nak ł adana na podstawie art. 102 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jest podstawowym ś rodkiem egzekucji wykonania decyzji Organu Antymonopolowego. Nak ł adanie tych kar ma na celu przymuszenie przedsi ę biorcy do zastosowania si ę do nakazów p ł yn ą cych z decyzji i doprowadzenie do zaniechania przez niego stosowania praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę . Poniewa ż fakt podj ę cia przez Poczt ę Polsk ą dzia ł a ń zmierzaj ą cych do wykonania decyzji RKT-09/2001 Organ Antymonopolowy uzna ł za dalece niewystarczaj ą cy, tym samym stwierdzi ł istnienie podstaw do na ł o ż enia na Poczt ę kary pieni ęż nej z tytu ł u nie wykonania tej decyzji i na ł o ż y ł j ą w decyzji nr RKT-19/2003 z dnia 16.06.2003r., co ma skutkowa ć wyegzekwowaniem zaniechania nieprawid ł owych zachowa ń Poczty stwierdzonych w decyzji nr RKT-09/2001. 11 Decyzja RKT-09/2001 ma charakter publicznoprawny a nie indywidualny, zawiera rozstrzygni ę cie odno ś nie zasady pobierania przez Poczt ę Polsk ą op ł aty dodatkowej (manipulacyjnej), a nie faktu pobierania op ł aty dodatkowej od Starostwa Powiatowego w Cieszynie. Jakkolwiek decyzja nr RKT-09/2001 wydana zosta ł a w post ę powaniu prowadzonym na wniosek Powiatowego Rzecznika Konsumentów w Cieszynie to, z uwagi na jej publicznoprawny charakter, wi ąż e ona Poczt ę Polsk ą w stosunku do wszystkich jej obecnych i przysz ł ych kontrahentów. Oceniaj ą c, w ramach post ę powania prowadzonego na wniosek Rzecznika Konsumentów w Cieszynie kwesti ę pobierania przez Poczt ę op ł aty manipulacyjnej za korzystanie przez nadawc ę ze skredytowanej formy op ł acania przesy ł ek, Organ Antymonopolowy w decyzji nr RKT-09/2001, ko ń cz ą cej to post ę powanie, zakwestionowa ł zachowanie Poczty - co nale ż y podkre ś li ć - co do zasady, nie za ś w relacji do jej konkretnych klientów. W toku post ę powania w sprawie na ł o ż enia na Poczt ę kary pieni ęż nej na podstawie art. 102 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Organ Antymonopolowy ustali ł , i ż Poczta nie przyj ęł a jednolitych i rzetelnych zasad, wed ł ug których obci ąż a swoich kontrahentów dodatkow ą op ł at ą w przypadku korzystania przez nich ze skredytowanej formy op ł acania przesy ł ek. Ustali ł równie ż , ż e kalkulacja op ł aty dodatkowej przedstawiona przez Poczt ę nie okre ś la w jasny i rzetelny sposób czynno ś ci dodatkowych w stosunku do czynno ś ci obj ę tych podstawowym wynagrodzeniem za us ł ug ę , odbywa si ę wi ę c w oderwaniu od analizy ekonomicznej, a co za tym idzie nie mo ż e by ć uznana za uzasadnienie pobierania op ł aty dodatkowej. Stwierdzenie z uwagi na powy ż sze, i ż Poczta nie wykona ł a nakazu zaniechania stosowania praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę zawartego w decyzji nr RKT-09/2001 skutkuje w stosunku do Powiatu poniewa ż Poczta wykonuj ą c w/w decyzj ę powinna w sposób nie budz ą cy w ą tpliwo ś ci okre ś li ć koszty, jakie ponosi w zwi ą zku z korzystaniem przez nadawc ę ze skredytowanej formy op ł acania przesy ł ek oraz jednolite i rzetelne zasady obci ąż ania nadawców op ł at ą dodatkow ą , które b ę d ą mia ł y zastosowanie wobec wszystkich jej kontrahentów korzystaj ą cych z tej formy op ł acania przesy ł ek. Zgodnie z art. 105 §1 k.p.a., gdy post ę powanie z jakiejkolwiek przyczyny sta ł o si ę bezprzedmiotowe, organ administracji wydaje decyzj ę o umorzeniu post ę powania. Zarzut nadu ż ywania przez Poczt ę pozycji dominuj ą cej na rynku poprzez zobowi ą zanie nadawcy do uiszczania op ł aty manipulacyjnej (dodatkowej) za korzystanie przez nadawc ę ze skredytowanej formy op ł acania przesy ł ek by ł ju ż przedmiotem rozstrzygni ę cia prawomocnej decyzji nr RKT-09/2001 z dnia 29.03.2001r. stwierdzaj ą cej praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę i wyroku S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Antymonopolowego z dnia 12.06.2002r. sygn. akt XVII Ama 65/01 oddalaj ą cego odwo ł anie Poczty od tej decyzji. Poczta by ł a zobowi ą zana wykona ć t ą decyzj ę . W ramach post ę powania prowadzonego pod sygn. akt RKT-536-s- 01/03/K/AW/SG Organ Antymonopolowy dokona ł oceny zasad pobierania op ł aty dodatkowej przez Poczt ę wprowadzonych na mocy Zarz ą dzenia nr 102 Dyrektora Generalnego Poczty Polskiej z dniem 08.10.2002r., a wi ę c tych samych, które w ramach pierwszego z postawionych zarzutów zakwestionowa ł Powiat, i stwierdzi ł , ż e decyzja nr RKT-09/2001 nie zosta ł a wykonana. W zwi ą zku z niezastosowaniem si ę przez Poczt ę do nakazu zaniechania stosowania praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę zawartego w w/w decyzji Organ Antymonopolowy decyzj ą nr RKT- 19/2003 z dnia 16.06.2003r. na ł o ż y ł na ni ą kar ę pieni ęż n ą . Prawid ł owe zachowanie Poczty na rynku zostanie wyegzekwowane przez Organ Antymonopolowy przy u ż yciu ś rodka w postaci kary pieni ęż nej przewidzianego w art. 102 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Wykonanie decyzji przez Poczt ę , b ę d ą ce efektem dzia ł a ń Organu Antymonopolowego, b ę dzie skutkowa ł o w stosunku do wszystkich nadawców korzystaj ą cych ze skredytowanej formy op ł acania przesy ł ek, w tym równie ż w stosunku do Powiatu. W ś wietle powy ż szego post ę powanie w zakresie pierwszego z zarzutów postawionych przez Powiat nale ż a ł o uzna ć za bezprzedmiotowe. 12 St ą d nale ż a ł o orzec jak w punkcie 1 sentencji. Drug ą zarzucan ą Poczcie Polskiej praktyk ą ograniczaj ą c ą konkurencj ę jest nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej na rynku poprzez uzale ż nianie zawarcia umowy od spe ł nienia przez drug ą stron ę innego ś wiadczenia nie maj ą cego rzeczowego ani zwyczajowego zwi ą zku z przedmiotem umowy w ten sposób, ż e Poczta uzale ż nia zawarcie umowy w sprawie nadawania przesy ł ek za op ł at ą skredytowan ą od zobowi ą zania si ę nadawcy do uiszczania op ł aty za czynno ś ci dodatkowe zwi ą zane z obs ł ug ą przesy ł ek pocztowych op ł acanych w tej formie, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 8 ust. 2 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Dla uznania, ż e sprawa w zakresie wi ążą cym si ę z drugim z postawionych przez Wnioskodawc ę zarzutów, ma charakter antymonopolowy niezb ę dne jest ustalenie czy w okoliczno ś ciach sprawy dosz ł o do naruszenia interesu publicznoprawnego. W ś wietle art. 1 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów celem regulacji w niej przyj ę tej jest zapewnienie rozwoju konkurencji, ochrona przedsi ę biorców nara ż onych na stosowanie praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę i ochrona interesów konsumentów. Pozwala to przyj ąć , ż e ma ona charakter publicznoprawny i s ł u ż y ochronie interesu ogólnospo ł ecznego. Znajduje wi ę c zastosowanie tylko wówczas, gdy zagro ż ony lub naruszony zostaje interes publiczny, polegaj ą cy na zapewnieniu w ł a ś ciwych warunków funkcjonowania rynku gospodarczego. Ustawa zatem w odniesieniu do przedsi ę biorców chroni konkurencj ę , a w odniesieniu do konsumentów ich interesy jako zjawiska o charakterze instytucjonalnym. Wymienione w art. 1 cele ustawy zosta ł y okre ś lone jako równorz ę dne co sprawia, ż e praktyki ograniczaj ą ce konkurencj ę obejmuj ą nie tylko te, które godz ą w konkurencj ę , ale równie ż te, które – podejmowane przez przedsi ę biorców posiadaj ą cych pozycj ę dominuj ą c ą – nie godz ą c wprost w konkurencj ę , naruszaj ą interesy innych uczestników rynku. Praktyki ograniczaj ą ce konkurencj ę mo ż na zatem podzieli ć na praktyki antykonkurencyjne, wywieraj ą ce bezpo ś redni wp ł yw na stan lub rozwój konkurencji i interesy konkurencyjne innych przedsi ę biorców, oraz praktyki eksploatacyjne, których efektem lub celem jest naruszenie przede wszystkim innych ni ż konkurencyjne interesów innych uczestników rynku. W przypadku praktyk eksploatacyjnych bezpo ś rednim celem lub skutkiem dzia ł a ń przedsi ę biorców jest wykorzystanie przez przedsi ę biorców wcze ś niej istniej ą cej przewagi nad kontrahentami. Ź ród ł em dzia ł a ń podejmowanych przez Poczt ę Polsk ą i b ę d ą cych przedmiotem zarzutu opartego na art. 8 ust. 2 pkt 4 ustawy stawianych w niniejszym post ę powaniu jest niew ą tpliwie jej si ł a rynkowa. Dla stwierdzenia naruszenia interesu publicznego wystarczaj ą ce jest dowolne nadu ż ycie si ł y rynkowej w relacjach ze s ł abszymi uczestnikami rynku, bowiem ju ż sam fakt nadu ż ycia posiadanej pozycji dominuj ą cej na rynku narusza interes publiczny. Dla oceny kwestii naruszenia interesu publicznego istotne jest tak ż e, i ż praktyki eksploatacyjne urzeczywistniaj ą si ę g ł ównie poprzez stosunki umowne, co ma miejsce w okoliczno ś ciach niniejszej sprawy. Postanowienia dotycz ą ce op ł aty dodatkowej zosta ł y wprowadzone do Regulaminu korzystania z us ł ug pocztowych o charakterze powszechnym z dniem 08.10.2002r. w §18 ust. 6, który przewiduje, i ż wniosek dotycz ą cy innego ni ż op ł ata z góry wnoszenia op ł at za wykonanie us ł ugi powszechnej mo ż e by ć rozpatrzony pozytywnie tylko je ż eli jest to dla Poczty ekonomicznie uzasadnione, tj. tylko wówczas gdy nadawca zaproponuje pokrycie wszystkich kosztów czynno ś ci wykraczaj ą cych poza wykonanie tej us ł ugi zwi ą zanych z niestandardow ą ewidencj ą i rozliczaniem przesy ł ek. A zatem ka ż dy nadawca, który chcia ł by korzysta ć ze skredytowanej formy op ł acania przesy ł ek musi zobowi ą za ć si ę wobec Poczty do pokrycia kosztów czynno ś ci, które w ocenie Poczty wykraczaj ą poza standardowe wykonanie us ł ugi, tj. do uiszczania op ł aty dodatkowej. Dzia ł ania Poczty kwestionowane przez Powiat w ramach drugiego z postawionych zarzutów dotycz ą wi ę c wszystkich nadawców, którzy korzystaj ą ze skredytowanej formy op ł acania przesy ł ek, a tak ż e tych, którzy w przysz ł o ś ci chcieliby w ten sposób op ł aca ć przesy ł ki. 13 W ś wietle powy ż szych wywodów, w niniejszym post ę powaniu mamy do czynienia z naruszeniem interesu publicznoprawnego przez Poczt ę Polsk ą , co uzasadnia ocen ę jej zachowania na rynku w ś wietle przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Dla stwierdzenia praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę z art. 8 ust. 2 pkt 4 ustawy konieczne jest wykazanie spe ł nienia si ę nast ę puj ą cych przes ł anek: - posiadanie pozycji dominuj ą cej na rynku, - przedsi ę biorca uzale ż nia zawarcie umowy od spe ł nienia ś wiadczenia, - ś wiadczenie to nie ma rzeczowego ani zwyczajowego zwi ą zku z przedmiotem umowy. Podstawowym warunkiem dla zaistnienia w/w praktyki jest, aby przedsi ę biorca j ą stosuj ą cy posiada ł pozycj ę dominuj ą c ą na rynku. Zgodnie z art. 4 pkt 9 w/w ustawy przez pozycj ę dominuj ą c ą przedsi ę biorcy rozumie si ę pozycj ę przedsi ę biorcy, która umo ż liwia mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku w ł a ś ciwym przez stworzenie mu mo ż liwo ś ci dzia ł ania w znacznym zakresie niezale ż nie od konkurentów, kontrahentów oraz konsumentów; domniemywa si ę , ż e przedsi ę biorca ma pozycj ę dominuj ą c ą , je ż eli jego udzia ł w rynku przekracza 40%. W sprawie b ę d ą cej przedmiotem niniejszego post ę powania ustalono, ż e Poczta zajmuje silnie dominuj ą c ą pozycj ę na rynku ś wiadczenia us ł ug pocztowych o charakterze powszechnym. Jest tzw. monopolist ą prawnym, co wynika z art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 23 listopada o łą czno ś ci (Dz.U. z 1995r. Nr 117, poz. 564 z pó ź n. zm.), który mówi, i ż wykonywanie us ł ug pocztowych o charakterze powszechnym, polegaj ą cych na przewozie i dor ę czaniu w obrocie krajowym i zagranicznym przesy ł ek listowych - z wyj ą tkiem druków bezadresowych i ankiet – o masie do 2000 g, listów warto ś ciowych o masie do 2000 g, paczek pocztowych oraz nadawaniu i dor ę czaniu przekazów pocztowych – nale ż y wy łą cznie do Poczty Polskiej. Tak wi ę c, Poczta Polska podlega wszystkim ograniczeniom wynikaj ą cym z ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Doda ć nale ż y, ż e sankcjonowaniu w trybie przewidzianym w art. 8 ust. 2 pkt 4 ustawy podlega nie samo posiadanie na rynku pozycji dominuj ą cej, ale jej nadu ż ywanie. Nie ulega w ą tpliwo ś ci, ż e przedsi ę biorca posiadaj ą cy siln ą pozycj ę dominuj ą c ą ma mo ż liwo ść uzale ż nienia zawarcia umowy od spe ł nienia przez drug ą stron ę innego ś wiadczenia nie maj ą cego rzeczowego ani zwyczajowego zwi ą zku z przedmiotem umowy. W zwi ą zku z tym, ż e Poczta jako tzw. monopolista prawny, prowadzi swoj ą dzia ł alno ść gospodarcz ą w takich warunkach, w których odizolowana jest od potencjalnych konkurentów, posiada niezb ę dny potencja ł do uzale ż niania zawarcia umowy od spe ł nienia przez kontrahenta innego ś wiadczenia. Nale ż y zaznaczy ć , ż e kontrahenci bior ą cy udzia ł w grze rynkowej zachowuj ą si ę racjonalnie. Zgodnie z tym za ł o ż eniem, je ż eli podmiot dominuj ą cy na rynku nie by ł by w stanie wynegocjowa ć od swego kontrahenta spe ł nienia przez niego innego ś wiadczenia – nie zwi ą zanego z przedmiotem umowy - do zawarcia której dosz ł o lub mia ł o doj ść w warunkach dominacji rynkowej, sytuacj ę tak ą nale ż y uzna ć za ograniczaj ą c ą samodzielno ść s ł abszej strony stosunku zobowi ą zaniowego. We wrze ś niu 2002r. Powiat, opieraj ą c si ę na decyzji Organu Antymonopolowego nr RKT- 09/2001, wyst ą pi ł do Poczty o zmian ę łą cz ą cej strony umowy poprzez odst ą pienie przez Poczt ę od pobierania op ł aty dodatkowej, tj. o zmian ę §3 umowy poprzez wykre ś lenie z niego ust. 1 stanowi ą cego podstaw ę do naliczania przez Poczt ę op ł aty manipulacyjnej. Zaznaczy ć nale ż y, i ż w dniu 17.08.2002r. uprawomocni ł a si ę decyzja Organu Antymonopolowego nr RKT-09/2001. Mimo to Poczta nie podejmowa ł a negocjacji w sprawie postanowie ń umowy o uiszczaniu op ł aty w formie skredytowanej. W pa ź dzierniku, po zmianach w Regulaminie korzystania z us ł ug pocztowych o charakterze powszechnym , Poczta skierowa ł a 14 do Powiatu propozycj ę Aneksu do umowy zamieszczaj ą c w nim nowe zasady ustalania wysoko ś ci op ł aty za czynno ś ci dodatkowe wykonywane przy obs ł udze tej formy op ł aty. Umowa mia ł a zatem nadal zobowi ą zywa ć nadawc ę do uiszczania op ł aty dodatkowej tyle, ż e obejmuj ą cej op ł at ę sta łą , wyliczon ą w oparciu o obowi ą zuj ą cy cennik za us ł ugi pocztowe oraz ś redni ą stawk ę roboczogodziny obowi ą zuj ą c ą w Poczcie Polskiej, i op ł at ę zmienn ą , uzale ż nion ą od ilo ś ci i rodzaju nadawanych przesy ł ek oraz kosztów sfinansowania odroczenia terminu p ł atno ś ci (karty nr 24-25). Powiat nie przyj ął tej propozycji Poczty podtrzymuj ą c swe stanowisko o bezzasadno ś ci pobierania przez Poczt ę op ł aty dodatkowej z tytu ł u korzystania przez nadawc ę ze skredytowanej formy op ł acania przesy ł ek, które znajdowa ł o ju ż wówczas oparcie w prawomocnej decyzji Organu Antymonopolowego. Kolejnym krokiem by ł o zaproponowanie Powiatowi w listopadzie 2002r., z uwagi na zbli ż aj ą cy si ę termin wyga ś ni ę cia umowy o uiszczaniu op ł aty w formie skredytowanej (31.12.2002r.), zawarcia umowy o uiszczaniu op ł aty w formie zaliczkowej. Powiat nie przyj ął tej propozycji, a od dnia 01.01.2003r. uiszcza op ł aty w formie podstawowej, tj. znaczkami pocztowymi (karta nr 233). Poczta Polska wykorzystuj ą c zatem sw ą siln ą dominuj ą c ą pozycj ę na rynku uzale ż nia ł a zawarcie umowy o korzystanie ze skredytowanej formy op ł acania przesy ł ek od zobowi ą zania si ę Powiatu do uiszczania op ł aty dodatkowej. Powiat nie mia ł mo ż liwo ś ci negocjowania umowy, móg ł jedynie zrezygnowa ć z uiszczania op ł aty w formie skredytowanej albo op ł aca ć przesy ł ki w innej formie. W ś wietle powy ż szego uzasadnione jest twierdzenie, i ż Poczta uzale ż nia ł a zawarcie umowy o korzystanie ze skredytowanej formy op ł acania przesy ł ek od zobowi ą zania si ę Powiatu do uiszczania op ł aty dodatkowej. Transakcja wi ą zana ma miejsce wówczas, gdy ś wiadczenie dodatkowe nie ma rzeczowego lub zwyczajowego zwi ą zku z przedmiotem umowy. Zwi ą zek rzeczowy wyst ę puje wówczas, gdy dane ś wiadczenie gwarantuje prawid ł ow ą , zgodn ą z wol ą i oczekiwaniami stron realizacj ę zasadniczej umowy. Istotny jest zgodny zamiar stron i cel umowy. W ocenie Poczty op ł ata dodatkowa za korzystanie przez nadawc ę ze skredytowanej formy op ł acania przesy ł ek jest ekwiwalentem za konieczno ść wykonywania przez pracownika Poczty dodatkowych czynno ś ci przy nadawaniu przesy ł ek op ł acanych w tej formie i zwi ą zanych z tym zwi ę kszonych kosztów obs ł ugi. Tymczasem Zarz ą dzenie nr 31 obowi ą zuj ą ce do dnia 03.09.2002r. nie zawiera ł o ani definicji czynno ś ci dodatkowych, ani kryteriów pozwalaj ą cych Poczcie na pobieranie op ł aty dodatkowej w takiej, a nie w innej wysoko ś ci. Cennik za us ł ugi pocztowe w obrocie krajowym w okresie obowi ą zywania w/w Zarz ą dzenia nie przewidywa ł i nadal nie przewiduje mo ż liwo ś ci pobierania dodatkowych op ł at za korzystanie przez nadawc ę ze skredytowanej formy op ł acania przesy ł ek. Postanowienia dotycz ą ce op ł aty dodatkowej zosta ł y wprowadzone do Regulaminu korzystania z us ł ug pocztowych o charakterze powszechnym z dniem 08.10.2002r. W §18 ust. 6, który przewiduje, i ż wniosek dotycz ą cy innego ni ż op ł ata z góry wnoszenia op ł at za wykonanie us ł ugi powszechnej mo ż e by ć rozpatrzony pozytywnie tylko je ż eli jest to dla Poczty ekonomicznie uzasadnione, tj. tylko wówczas gdy nadawca zaproponuje pokrycie wszystkich kosztów czynno ś ci wykraczaj ą cych poza wykonanie tej us ł ugi zwi ą zanych z niestandardow ą ewidencj ą i rozliczaniem przesy ł ek, tj. mi ę dzy innymi kosztów badania wiarygodno ś ci finansowej, zbierania i przesy ł ania danych o ilo ś ci obs ł ugiwanych w placówce pocztowej przesy ł ek, przesy ł ania faktur, kontroli regulowania nale ż no ś ci oraz kosztów sfinansowania odroczenia terminu p ł atno ś ci. Czynno ś ci dodatkowe zosta ł y zatem okre ś lone jako wszystkie czynno ś ci wykraczaj ą ce poza wykonanie us ł ugi zwi ą zane z niestandardow ą ewidencj ą i rozliczaniem przesy ł ek. Wyliczenie tych czynno ś ci zawarte w §18 ust. 6 ma charakter jedynie przyk ł adowy. Wskazuje na to u ż ycie sformu ł owania „mi ę dzy innymi”. Otwarty katalog czynno ś ci dodatkowych stwarza Poczcie mo ż liwo ść zakwalifikowania do tych czynno ś ci równie ż innych dzia ł a ń , a co za tym idzie pozwala jej dowolnie kszta ł towa ć koszty, którymi nast ę pnie obci ąż y nadawc ę w umowie. 15 Z kosztów ponoszonych przy obs ł udze przesy ł ek op ł acanych w formie skredytowanej w pierwszej kolejno ś ci Poczta wydzieli ł a koszty sta ł e. Do kosztów sta ł ych, o których mowa w kalkulacji stanowi ą cej za łą cznik nr 2 do Aneksu przedstawionego Powiatowi, jak to ju ż wymieniono powy ż ej Poczta zaliczy ł a: - przekazanie danych o przyj ę tych przesy ł kach z urz ę du pocztowego do Rejonowego Urz ę du Poczty – op ł ata jak za list zwyk ł y priorytetowy o wadze do 20 g zgodnie z obowi ą zuj ą cym cennikiem za us ł ugi w obrocie krajowym, - kontrol ę poprawno ś ci sporz ą dzenia otrzymanego zestawienia, - wys ł anie faktury VAT – op ł ata jak za list zwyk ł y polecony priorytetowy za potwierdzeniem odbioru do 20 g - zgodnie z obowi ą zuj ą cym cennikiem, - kontrol ę terminowo ś ci regulowania nale ż no ś ci. W ą tpliwo ś ci wzbudza obci ąż anie nadawcy kosztami wys ł ania faktury. To, i ż faktura jest wystawiana przez Rejonowy Urz ą d Poczty a nie przez urz ą d nadawczy wynika z wewn ę trznych procedur Poczty i zasadniczo nie powinno dodatkowo obci ąż a ć kontrahenta, który powinien mie ć mo ż liwo ść osobistego odebrania faktury w urz ę dzie, w którym zwykle wysy ł a listy. Po drugie zastanawia dlaczego w ocenie Poczty konieczne jest wys ł anie faktury listem poleconym priorytetowym za potwierdzeniem odbioru, a niewystarczaj ą ce jest np. wys ł anie faktury listem poleconym. Zauwa ż y ć nale ż y, ż e list priorytetowy, czy zwrotne potwierdzenie odbioru to odr ę bne pozycje w Cenniku stosowanym przez Poczt ę , które znacznie podnosz ą koszt nadania przesy ł ki. Nie bez znaczenia jest równie ż to, i ż Poczta wysy ł aj ą c faktur ę klientowi, czynno ść t ą traktuje jak wykonanie odr ę bnej us ł ugi, za któr ą pobiera op ł at ę zgodnie z obowi ą zuj ą cym Cennikiem, który uwzgl ę dnia nale ż ny jej zysk. Pozwala to na stwierdzenie, ż e Poczta wysy ł aj ą c nadawcy faktur ę uzyska z tego tytu ł u dodatkowy nieuzasadniony zysk. Ponadto doda ć mo ż na, i ż istnieje mo ż liwo ść zakwalifikowania przesy ł ki zawieraj ą cej faktur ę jako przesy ł ki s ł u ż bowej, zwolnionej z op ł aty. W toku post ę powania Poczta stwierdzi ł a, ż e op ł ata za przes ł anie faktury VAT do nadawcy jest pobierana tylko wówczas, gdy ten fakt ma miejsce. Je ś li nadawca odbiera ł by przedmiotow ą faktur ę w urz ę dzie pocztowym op ł ata ta nie by ł aby pobierana (karta nr 276). Zauwa ż y ć zatem nale ż y, i ż kalkulacja kosztów obs ł ugi stanowi ą ca za łą cznik nr 2 do Aneksu przedstawionego Powiatowi nie zawiera zapisu o mo ż liwo ś ci odbierania faktury VAT osobi ś cie przez nadawc ę , co powodowa ł oby obni ż enie op ł aty sta ł ej. Przekazanie danych o przyj ę tych przesy ł kach z urz ę du nadawczego do Rejonowego Urz ę du Pocztowego poci ą ga za sob ą koszt równy op ł acie jak za list zwyk ł y priorytetowy. Przekazywanie tych danych wynika wy łą cznie z procedur przyj ę tych przez Poczt ę i dokonuje si ę w ramach wewn ę trznego obiegu dokumentów. Dlatego obci ąż anie nadawcy kosztami tego przekazania, zw ł aszcza op ł at ą jak za list priorytetowy pozwala przypuszcza ć , i ż ten element kalkulacji równie ż mo ż e przynosi ć Poczcie dodatkowy nieuzasadniony zysk. W ramach op ł aty sta ł ej kalkulacja obejmuje równie ż koszt kontroli poprawno ś ci sporz ą dzenia nades ł anego zestawienia. Nie wydaje si ę , by by ł o uzasadnione obci ąż anie nadawcy kosztami przyj ę tej przez Poczt ę kontroli tych zestawie ń . Pracownik urz ę du pocztowego, jak wyja ś ni ł a Poczta, szczegó ł owo kontroluje poprawno ść zestawienia nadawanych przesy ł ek sporz ą dzonego przez nadawc ę . Konieczno ść ponownego kontrolowania poprawno ś ci nades ł anego zestawienia po przekazaniu do Rejonowego Urz ę du Poczty wynika zatem z przyj ę tego przez Poczt ę za ł o ż enia, ż e pracownik urz ę du nadawczego sporz ą dzaj ą c wykaz przesy ł ek listowych nadanych za op ł at ą skredytowan ą mo ż e si ę pomyli ć . Taki tryb wykonywania us ł ugi nie powinien jednak dodatkowo obci ąż a ć nadawcy. W ocenie Organu Antymonopolowego Poczta Polska w ramach op ł aty dodatkowej nie mo ż e obci ąż a ć nadawcy dodatkowymi kosztami, które s ą generowane przez obieg dokumentów b ę d ą cy nast ę pstwem stosowania wewn ę trznych procedur wymagaj ą cych, by ustalenie wysoko ś ci nale ż no ś ci z tytu ł u korzystania przez nadawc ę ze skredytowanej formy op ł acania przesy ł ek odbywa ł o si ę z udzia ł em wi ę cej ni ż jednej jednostki organizacyjnej Poczty. Procedury te mog ą 16 by ć bowiem dowolnie kszta ł towane przez Poczt ę , a obci ąż anie nadawcy kosztami powsta ł ymi w zwi ą zku z ich stosowaniem nie motywuje Poczty do upraszczania tych procedur w celu redukcji kosztów. Koszty zmienne, do których ponoszenia zobowi ą za ł by si ę Powiat podpisuj ą c Aneks do umowy, Poczta uzale ż ni ł a od rodzaju i ilo ś ci nadawanych przesy ł ek (karty nr 25, 246, 274). Za przyj ę cie przesy ł ek zwyk ł ych koszty te liczone s ą nast ę puj ą co: (ilo ść przyj ę tych listów x 0,09 min.) : 60 min = .............. x stawka roboczogodziny = ............ Za przyj ę cie przesy ł ki rejestrowanej koszty te liczone s ą nast ę puj ą co: (ilo ść przyj ę tych listów x 0,12 min.) : 60 min = .............. x stawka roboczogodziny = ............ Dodatkowa czasoch ł onno ść 0,09 min i 0,12 min za przyj ę cie jednego listu, jak poda ł a Poczta, jest zwi ą zana z czynno ś ciami takimi jak: - sprawdzenie czy nadawca jest uprawniony do nadawania przesy ł ek z przedmiotow ą form ą op ł aty, - sprawdzenie czy na przesy ł kach jest podany adres nadawcy, a w polu znaczkowym umieszczona jest informacja o formie p ł atno ś ci, - sprawdzenie czy wr ę czone zestawienie zosta ł o sporz ą dzone prawid ł owo, - sprawdzenie czy liczba nadawanych przesy ł ek ka ż dego rodzaju i ka ż dej kategorii wagowej jest zgodna z podan ą w w/w zestawieniu, - odnotowanie w prowadzonej oddzielnie dla ka ż dego nadawcy ewidencji informacji o liczbie i warto ś ci przyj ę tych przesy ł ek z uwzgl ę dnieniem ich rodzajów i kategorii wagowych, - podliczanie kolumn prowadzonej ewidencji, - bie żą ca kontrola poprawno ś ci dokonywanych wpisów. Poczta wskaza ł a, ż e pracownik na etapie nadawczym musi m.in. sprawdzi ć , czy nadawca uprawniony jest do nadawania przesy ł ek w formie skredytowanej. Nie wydaje si ę jednak, by czynno ść ta by ł a szczególnie czasoch ł onna i powodowa ł a dodatkowe koszty, tym bardziej je ś li wzi ąć pod uwag ę , ż e strony w umowie w sprawie nadawania przesy ł ek pocztowych za op ł at ą skredytowan ą okre ś li ł y konkretn ą placówk ę pocztow ą w Strzelcach Opolskich, w której nadawano przesy ł ki (karta nr 16). Ponadto Powiat korzysta ł ze skredytowanej formy op ł aty od kilku lat, a na ka ż dej przesy ł ce i w ksi ąż ce nadawczej widnieje zapis odwo ł uj ą cy si ę do umowy o uiszczanie op ł aty w formie skredytowanej. Podobnie nale ż y oceni ć obowi ą zki pracownika placówki pocztowej polegaj ą ce na: sprawdzeniu czy na przesy ł kach podany jest adres nadawcy, a w polu znaczkowym umieszczony jest odpowiedni napis o formie op ł aty, sprawdzeniu czy wr ę czone przez nadawc ę zestawienie zosta ł o sporz ą dzone prawid ł owo, czy liczba nadawanych przesy ł ek ka ż dego rodzaju i ka ż dej kategorii wagowej jest zgodna z podan ą w zestawieniu, umieszczaniu odciska datownika na przesy ł kach i przekazanie ich do dalszych czynno ś ci. Wymienione czynno ś ci nie mog ą uzasadnia ć pobierania od nadawcy op ł aty dodatkowej, s ą bowiem wykonywane tak ż e wtedy, gdy przesy ł ki op ł acane s ą w formie podstawowej, tzn. poprzez naklejanie znaczków pocztowych. Pracownik Poczty przyjmuj ą c listy polecone nadawane z wykorzystaniem ksi ąż ki nadawczej op ł acone znaczkami pocztowymi równie ż sprawdza, czy przesy ł ki zosta ł y prawid ł owo zaadresowane, ustala ich kategori ę wagow ą , która wp ł ywa na wysoko ść op ł aty, ustala wysoko ść op ł aty (je ś li nadawca sam wpisa ł wysoko ść op ł aty do ksi ąż ki nadawczej, pracownik Poczty sprawdza, czy wpisana zosta ł a w ł a ś ciwa wysoko ść op ł aty), sprawdza równie ż , czy nadawca naklei ł znaczki o odpowiedniej warto ś ci oraz, czy ilo ść przesy ł ek odpowiada liczbie wpisów w ksi ąż ce nadawczej, umieszcza odcisk datownika na przesy ł kach i w ksi ąż ce nadawczej. Odnotowanie w prowadzonej oddzielnie dla ka ż dego nadawcy ewidencji informacji o liczbie i warto ś ci przyj ę tych przesy ł ek z uwzgl ę dnieniem ich rodzajów i kategorii wagowych, czy podliczanie kolumn prowadzonej ewidencji, równie ż nie mo ż e stanowi ć argumentu przemawiaj ą cego za pobieraniem dodatkowej op ł aty. W sytuacji uiszczania przez nadawc ę op ł aty pocztowej w podstawowej formie, tj. znaczkami, pracownik Poczty ma obowi ą zek w ka ż dym przypadku wystawi ć faktur ę na ż yczenie 17 klienta, a co za tym idzie zsumowa ć ilo ść przesy ł ek danej kategorii, uj ąć je w fakturze i zsumowa ć warto ść . Nadawca żą daj ą cy w takiej sytuacji nawet codziennie wystawienia faktury nie jest obci ąż any przez Poczt ę op ł at ą dodatkow ą , a niew ą tpliwie czynno ś ci wykonywane przez pracownika urz ę du wystawiaj ą cego faktur ę wi ążą si ę z okre ś lon ą czasoch ł onno ś ci ą . Tak wi ę c czynno ś ci wykonywane przez pracownika urz ę du nadawczego w zwi ą zku z obs ł ug ą przesy ł ek op ł acanych w formie skredytowanej nie odbiegaj ą tak, jak wykazuje to Poczta, od trybu przyjmowania listów poleconych op ł acanych znaczkami pocztowymi. Nie mo ż na zatem uzna ć , i ż ś wiadczenie w postaci op ł aty dodatkowej, którego żą da Poczta od nadawcy korzystaj ą cego ze skredytowanej formy op ł acania przesy ł ek mia ł o rzeczowy zwi ą zek z przedmiotem umowy. W ocenie Organu Antymonopolowego mi ę dzy ś wiadczeniem g ł ównym wynikaj ą cym z umowy o nadawanie przesy ł ek pocztowych za op ł at ą skredytowan ą , jakim jest nadawanie przesy ł ek op ł acanych w wysoko ś ci wynikaj ą cej z aktualnego Cennika, a ś wiadczeniem dodatkowym - op ł at ą dodatkow ą brak rzeczowego zwi ą zku. Odnosz ą c si ę do zwi ą zku zwyczajowego zauwa ż y ć nale ż y, i ż w ramach tej przes ł anki uwzgl ę dnia si ę zarówno zwyczaje o charakterze powszechnym, jak i zwyczaje ś rodowiskowe, które mog ą wyst ę powa ć np. w okre ś lonych grupach bran ż owych. Zwi ą zek zwyczajowy odwo ł uje si ę do typowej praktyki rynkowej, jednak ż e pod warunkiem, i ż nie jest to zwyczaj przedsi ę biorcy posiadaj ą cego pozycj ę dominuj ą c ą na rynku. W okoliczno ś ciach niniejszej sprawy wskaza ć nale ż y, i ż pobieranie op ł aty dodatkowej od nadawców korzystaj ą cych ze skredytowanej formy op ł acania przesy ł ek sta ł o si ę pewnym zwyczajem. Stwierdzono bowiem, i ż op ł ata ta co do zasady jest pobierana od wszystkich klientów Poczty korzystaj ą cych z tej formy op ł acania przesy ł ek, w oparciu o wewn ę trzne akty prawne Poczty. Pami ę ta ć jednak nale ż y, i ż podstaw ą do pobierania op ł aty dodatkowej od pocz ą tku jej istnienia by ł y wewn ę trzne akty prawne Poczty Polskiej: Zarz ą dzenie nr 31 Dyrektora Generalnego Poczty, a od dnia 08.10.2002r. Regulamin korzystania z us ł ug pocztowych o charakterze powszechnym. Zwyczaj pobierania op ł aty dodatkowej za nadawanie przesy ł ek za op ł at ą skredytowan ą jest wi ę c zwyczajem dominuj ą cego przedsi ę biorcy, i jako taki nie mo ż e stanowi ć argumentu za uznaniem legalno ś ci narzucania spe ł nienia dodatkowego ś wiadczenia przez nadawców. Maj ą c na uwadze, i ż Poczta uzale ż nia ł a zawarcie umowy o korzystanie ze skredytowanej formy op ł acania przesy ł ek od zobowi ą zania si ę przez Powiat do ponoszenia op ł aty dodatkowej, która jak wykazano powy ż ej nie mia ł a ani rzeczowego ani zwyczajowego zwi ą zku z przedmiotem tej umowy nale ż a ł o uzna ć , i ż Poczta nadu ż y ł a w tym zakresie pozycji dominuj ą cej na rynku. St ą d orzeczono jak w punkcie 2 sentencji. Zgodnie z tre ś ci ą art. 101 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów je ż eli przedsi ę biorca dopu ś ci ł si ę naruszenia zakazu okre ś lonego w art. 8, Organ Antymonopolowy mo ż e na ł o ż y ć w drodze decyzji kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci stanowi ą cej równowarto ść od 1 000 do 5 000 000 euro, jednak nie wi ę kszej ni ż 10% przychodu osi ą gni ę tego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary. W my ś l art. 115 w/w ustawy warto ść euro, o której mowa w przepisach ustawy, podlega przeliczeniu na z ł ote wed ł ug kursu ś redniego walut obcych og ł oszonego przez Narodowy Bank Polski w ostatnim dniu roku kalendarzowego poprzedzaj ą cego rok na ł o ż enia kary. Kurs ten na dzie ń 31.12.2002r. wyniós ł 4,0202 PLN. Poczta Polska osi ą gn ęł a w 2002r. przychód w wysoko ś ci 5.409.501.799,05 PLN (karta nr 356). Kwota 5 000 000 euro wed ł ug obowi ą zuj ą cego kursu stanowi równowarto ść kwoty 20.101.000 PLN. 10% przychodu Poczty Polskiej osi ą gni ę tego w 2002r. to 540.950.179,905 PLN. Zatem 18 kwota 20.101.000 PLN mo ż e stanowi ć maksymaln ą wysoko ść kary na ł o ż onej na Poczt ę na podstawie art. 101 ust. 2 pkt 1. Ustalaj ą c wysoko ść na ł o ż onej kary pieni ęż nej Organ Antymonopolowy wzi ął pod uwag ę stopie ń naruszenia interesu publicznego przez Poczt ę Polsk ą , b ę d ą cy efektem nadu ż ywania przez ni ą si ł y rynkowej w stosunku do s ł abszych uczestników rynku. Mia ł równie ż na wzgl ę dzie, i ż istot ą sankcji jest uwypuklenie naganno ś ci stosowania wykazanej w niniejszej decyzji praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę . Decyduj ą c o na ł o ż eniu kary Organ Antymonopolowy uwzgl ę dni ł tak ż e mo ż liwo ś ci finansowe adresata decyzji. Organ Antymonopolowy wymierzy ł kar ę w wysoko ś ci równowarto ś ci 30 000 euro, co stanowi 120.606 PLN i wynosi 0,6% kary maksymalnej. Na ł o ż enie kary nale ż y traktowa ć jako podkre ś lenie naganno ś ci dzia ł a ń podmiotu dominuj ą cego w przedmiotowej sprawie, które to dzia ł ania zak ł ócaj ą swobod ę i równo ść uczestników rynku, jak to wykazano w uzasadnieniu punktu II sentencji niniejszej decyzji. Wymiar kary ma zdaniem Organu Antymonopolowego spe ł ni ć równie ż funkcj ę prewencyjn ą z tytu ł u stosowania praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę sprzecznych z interesem publicznym. Na decyzj ę o na ł o ż eniu kary wp ł yn ął równie ż fakt, i ż Poczta Polska nie po raz pierwszy wykorzystuj ą c swoj ą pozycj ę na rynku narusza zasady konkurencji i stosuje praktyki ograniczaj ą ce konkurencj ę , co stwierdzono w prawomocnej decyzji Organu Antymonopolowego nr RKT-09/2001 z dnia 29.03.2001r., w której nakazano Poczcie Polskiej zaniechanie stosowania praktyki monopolistycznej polegaj ą cej na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na rynku poprzez narzucanie uci ąż liwych warunków umów przynosz ą cych jej nieuzasadnione korzy ś ci poprzez zobowi ą zanie nadawcy do uiszczania co miesi ą c op ł aty dodatkowej za czynno ś ci manipulacyjne zwi ą zane z obs ł ug ą przesy ł ek pocztowych op ł acanych w formie skredytowanej. Nadmieni ć nale ż y, ż e kary pieni ęż ne stosowane s ą w sytuacjach, gdy zachowanie przedsi ę biorcy nie tylko jest bezprawne, ale mo ż na tak ż e sprawcy przypisa ć win ę w znaczeniu subiektywnym. Analizuj ą c kwesti ę winy Poczty Polskiej nale ż y stwierdzi ć , i ż jako podmiot o wieloletnim do ś wiadczeniu zajmuj ą cy si ę profesjonalnie prowadzeniem dzia ł alno ś ci w zakresie ś wiadczenia us ł ug pocztowych o charakterze powszechnym powinna zdawa ć sobie spraw ę , i ż nie mo ż e wykorzystywa ć swej pozycji na rynku do uzale ż niania zawarcia umowy od spe ł nienia przez drug ą stron ę innego ś wiadczenia nie maj ą cego rzeczowego ani zwyczajowego zwi ą zku z przedmiotem umowy. W tej sytuacji Organ Antymonopolowy kieruj ą c si ę potrzeb ą zdecydowanego przeciwdzia ł ania stosowaniu praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę na rynku przez Poczt ę Polsk ą uzna ł , ż e orzeczona kara powinna stanowi ć dolegliwo ść dla Poczty, aby w przysz ł o ś ci nie dochodzi ł o do podobnych zachowa ń , zmierzaj ą cych do wykorzystywania zajmowanej pozycji na rynku kosztem innym uczestników rynku. W zwi ą zku z powy ż szym nale ż a ł o orzec jak w punkcie 3 sentencji decyzji. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach. Kar ę nale ż y wp ł aci ć na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie w NBP o/o Warszawa 51101010100078782231000000. Dyrektor Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach Alicja Kral