RKT-39/2002

1 PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW URZĄD OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA W KATOWICACH 40-024 Katowice, ul. Powstańców 41a Tel./Fax (0-32) 256-46-96, Tel./Fax (0-32) 255-26-47, Tel./Fax (0-32) 255-44-04 E-mail: katowice@uokik.gov.pl Katowice, dn. 09.08.2002r. RKT-500-s/04/02/SG Decyzja Nr RKT-39/2002 I. Na podstawie art. 104 k.p.a. i art. 28 ust. 6 oraz art. 9 w związku z art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 roku o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2000r. Nr 122, poz.1319 oraz z 2001r. Nr 110, poz. 1189 i Nr 154, poz. 1800) po rozpatrzeniu sprawy wszczętej z urzędu przeciwko Górnośląskiemu Zakładowi Elektroenergetycznemu S.A. w Gliwicach, w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, uznaje się , Ŝe działania Górnośląskiego Zakładu Elektroenergetycznego S.A. w Gliwicach stanowią praktykę ograniczającą konkurencję i nakazuje się zaniechanie stosowania na rynku dystrybucji i obrotu energią elektryczną, praktyki polegającej na bezpodstawnym pobieraniu od odbiorców opłat za upomnienia wzywające do zapłaty zaległych naleŜności w okresie od 21.07.2001r. II. Na podstawie art. 104 k.p.a. i art. 28 ust 6 oraz art. 101 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. z 2000r. Nr 122, poz.1319 oraz Dz.U. z 2001r. Nr 110, poz. 1189; Nr 154, poz. 1800) w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów nakłada się na Górnośląski Zakład Elektroenergetyczny S.A. w Gliwicach karę pienięŜną w wysokości 35 219 PLN (słownie złotych: trzydzieści pięć tysięcy dwieście dziewiętnaście), co odpowiada równowartości 10 000 euro, płatną do budŜetu państwa III. Na podstawie art. 75 w związku z art. 72 i art. 28 ust. 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2000r. Nr 122, poz.1319 oraz z 2001r. Nr 110, poz. 1189 i Nr 154, poz. 1800), w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów po przeprowadzeniu postępowania wszczętego z urzędu przeciwko Górnośląskiemu Zakładowi Elektroenergetycznemu S.A. w Gliwicach, postanawia się nałoŜyć na w/w przedsiębiorcę obowiązek zwrotu kosztów niniejszego postępowania w kwocie 28 PLN (słownie złotych: dwadzieścia osiem) płatne do budŜetu państwa. Uzasadnienie W dniu 27.05.2002r. wszczęte zostało z urzędu w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwanego dalej Organem Antymonopolowym lub Prezesem) postępowanie antymonopolowe w sprawie naduŜywania przez Górnośląski Zakład Elektroenergetyczny S.A. w Gliwicach (zwany dalej GZE S.A.) pozycji dominującej na rynku dystrybucji i obrotu energią elektryczną poprzez bezpodstawne pobieranie od odbiorców opłat za upomnienia wzywające do zapłaty zaległych naleŜności co mogło stanowić naruszenie art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2000r. Nr 122, poz.1319 oraz z 2001r. Nr 110, poz. 1189 i Nr 154, poz. 1800). Podstawą do wszczęcia postępowania antymonopolowego były informacje uzyskane w trakcie innych postępowań prowadzonych przez Prezesa. Informacje te wskazywały na fakt pobierania od odbiorców opłat za wysłanie upomnienia wzywającego do zapłaty zaległych naleŜności za zuŜytą energię elektryczną. 2 W odpowiedzi na postanowienie o wszczęciu postępowania antymonopolowego GZE S.A. podniósł, iŜ podejmowane działania nie mogą stanowić przejawu naduŜywania pozycji dominującej z uwagi na fakt, iŜ są zgodne z prawem. Zdaniem GZE S.A. nie moŜe stanowić naduŜywania pozycji dominującej takie działanie, w którym przedsiębiorca domaga się naprawienia wyrządzonej mu przez odbiorcę szkody. Uzasadnienia nie znajduje ponadto twierdzenie, jakoby wspomniane działanie odbywało się bez podstawy prawnej. Podstawę prawną takich działań stanowić miałby zdaniem GZE S.A. art. 471 kodeksu cywilnego przewidujący zobowiązanie dłuŜnika do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienaleŜytego wykonania zobowiązania chyba, Ŝe niewykonanie lub nienaleŜyte wykonanie jest następstwem okoliczności, za które dłuŜnik odpowiedzialności nie ponosi. W przypadku gdy odbiorca nie uiszcza naleŜności w terminie, w majątku GZE S.A. powstaje szkoda wywołana nieuiszczeniem naleŜności w terminie przewidzianym umową. Uzasadnione jest zatem Ŝądanie zwrotu obok naleŜności głównej wraz z odsetkami za zwłokę, takŜe kosztów spowodowanych wezwaniem odbiorcy do uiszczenia zaległych naleŜności. Gdyby odbiorca uiścił wszelkie naleŜności to, według GZE S.A. przedsiębiorca energetyczny nie poniósłby szkody, a takŜe nie ponosiłby dodatkowych kosztów związanych z upominaniem klienta. W wyniku przeprowadzonego postępowania administracyjnego Organ Antymonopolowy ustalił następujący stan faktyczny. Jak juŜ wspomniano podstawę do wszczęcia postępowania stanowiły informacje przedstawione przez GZE S.A. w ramach innych postępowań, a dotyczące pobierania opłat za wysłanie do odbiorcy upomnienia wzywającego do zapłaty zaległych naleŜności. PowyŜsza opłata przewidziana była w okresie od 29.04.2000r. do 20.07.2001r. Taryfą dla energii elektrycznej stosowaną przez GZE S.A., zatwierdzoną przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki decyzją z dnia 13.04.2000r., natomiast z dniem 21.07.2001 weszła w Ŝycie Uchwała Zarządu GZE S.A. nr 265/IV/2001 „w sprawie opłat za upomnienia wzywające do zapłaty zaległych naleŜności za energię elektryczną” zawarta w wyciągu z protokołu nr 22/IV/2001 z posiedzenia Zarządu Górnośląskiego Zakładu Elektroenergetycznego S.A. odbytego w siedzibie Spółki w dniu 16 lipca 2001 roku (karta nr 3). Wysokość tychŜe opłat została ustalona, w przypadku pierwszego upomnienia w wysokości 5 zł., natomiast w przypadku kolejnych upomnień w wysokości 13,50 zł. Nowa taryfa dla energii elektrycznej GZE S.A. (karty nr 78-99), która weszła w Ŝycie 21.07.2001r. nie przewidywała juŜ takowej opłaty podobnie jak taryfa obowiązująca od 05.07.2002 (karty 100-120). GZE S.A. przedstawił dane (karta nr 5), w świetle których od chwili wprowadzenia powyŜszych opłat tj. od dnia 29.04.2000r. do dnia 30.11.2001r. od (…) odbiorców pobrano opłatę w wysokości 5 zł., od (…) odbiorców opłatę w wysokości 13,50 zł. Wskazane powyŜej ramy czasowe obejmują zatem okres, w którym przedmiotowa opłata przewidywana była taryfą dla energii elektrycznej jak teŜ w okresie po wejściu w Ŝycie w/w uchwały Zarządu GZE S.A. Średnio miesięcznie GZE S.A. pobiera opłatę za wysłanie pierwszego upomnienia od (…) klientów, a za wysłanie drugiego od (…) klientów. Dokumentem stanowiącym podstawę do pobierania w/w opłaty była w okresie od 29 kwietnia 2000r. do 20 lipca 2001r. Taryfa dla energii elektrycznej, natomiast później odbiorca był informowany o istnieniu tejŜe opłaty oraz jej wysokości poprzez adnotacje na wystawianym upomnieniu. Upomnienie, za które Odbiorca ponosi opłatę stanowi drugie z kolei upomnienie wysyłane odbiorcy poniewaŜ pierwsze wysyłane jest listem zwykłym i dopiero, gdy nie przynosi ono efektu w postaci uregulowania naleŜności, wysyłane jest kolejne upomnienie, listem poleconym, za które odbiorca obciąŜany jest kwotą 5 zł, za kolejne zaś i kaŜde następne kwotą 13,50 zł. Organ Antymonopolowy przyjął za wiarygodne twierdzenia GZE S.A.(karta nr 11), Ŝe ceny i stawki opłat taryfowych GZE S.A. nie zawierają kosztów sporządzania oraz wysyłki upomnień, gdyŜ według GZE S.A. równałoby się to obciąŜeniu odbiorców regulujących swe 3 naleŜności terminowo kosztami powodowanymi przez osoby, których naleŜności nie są regulowane terminowo. Urząd Regulacji Energetyki, według GZE S.A nakłada na przedsiębiorstwa energetyczne obowiązek kształtowania taryf w oparciu o planowane koszty działalności koncesjonowanej jakimi w przypadku GZE S.A. są sprzedaŜ oraz przesył energii elektrycznej, w związku z czym, według interpretacji URE planowane koszty działalności nie mogą zawierać i w przypadku GZE S.A. nie zawierają pozycji niestandardowych i nieplanowych do jakich naleŜą koszty związane ze sporządzaniem i wysyłką upomnień. Organ Antymonopolowy zwaŜył co następuje: Dla uznania, Ŝe sprawa ma charakter antymonopolowy niezbędne jest ustalenie czy w okolicznościach sprawy doszło do naruszenia interesu publicznoprawnego. W świetle art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów celem regulacji w niej przyjętej jest zapewnienie rozwoju konkurencji, ochrona przedsiębiorców naraŜonych na stosowanie praktyk monopolistycznych i ochrona interesów konsumentów. Pozwala to więc przyjąć, Ŝe ma ona charakter publicznoprawny i słuŜy ochronie interesu ogólnospołecznego. Znajduje zatem zastosowanie jedynie wówczas, gdy zagroŜony lub naruszony zostaje interes publiczny, polegający na zapewnieniu właściwych warunków funkcjonowania rynku gospodarczego. Ustawa w odniesieniu do przedsiębiorców, chroni konkurencję, a w odniesieniu do konsumentów-ich interesy jako zjawiska o charakterze instytucjonalnym. Działaniami antykonkurencyjnymi, bądź antykonsumenckimi, w tym rozumieniu są jedynie takie działania, które dotykają sfery interesów szerszego kręgu uczestników rynku, a więc gdy dotyczą nie sytuacji pojedynczego przedsiębiorcy czy konsumenta, lecz zaburzeń na rynku, w rozumieniu negatywnych zjawisk charakteryzujących jego funkcjonowanie. Ingerencja Organu Antymonopolowego uzasadniona jest tylko wówczas, gdy słuŜy ochronie tak pojętej konkurencji lub interesu konsumentów. Celem ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie jest więc ochrona prywatnoprawnego interesu przedsiębiorcy bądź konsumenta. W rozpatrywanej sprawie praktykami GZE S.A pośrednio zostali dotknięci wszyscy odbiorcy Górnośląskiego Zakładu Elektroenergetycznego S.A. z uwagi na potencjalną choćby moŜliwość pobrania kwestionowanej opłaty. Bezpośrednio skutkami działań GZE S.A. dotknięci zostali odbiorcy, którzy uiścili Ŝądane przez GZE S.A. opłaty za upomnienia wzywające do zapłaty zaległych naleŜności oraz ci z odbiorców, którzy do zapłaty takowej opłaty zostali wezwani, lecz z róŜnych względów jeszcze jej nie uiścili. Rozpatrywana sprawa wiąŜe się zatem z naruszeniem interesu publicznego. Wszczynając postępowanie z urzędu Organ Antymonopolowy zarzucił GZE S.A. naduŜywanie pozycji dominującej poprzez bezpodstawne pobieranie od odbiorców opłat za upomnienia wzywające do zapłaty zaległych naleŜności co moŜe stanowić naruszenie art. 8 ust.1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów W myśl art. 8 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów za praktykę ograniczającą konkurencję uznane jest naduŜywanie pozycji dominującej na rynku. Ustawa nie wymienia w sposób wyczerpujący przejawów naduŜywania pozycji dominującej na rynku, a jedynie ogranicza się w art. 8 ust. 2 do wyliczenia typowych przykładów zachowań przedsiębiorców mających charakter praktyk ograniczających konkurencję. Z uwagi na otwarty katalog praktyk nie ma formalnych przeszkód, aby został on rozszerzony takŜe o działania przedsiębiorców, noszące znamiona bezprawnego zachowania ograniczającego konkurencję lub eksploatujące pozycję zajmowaną na rynku, czy teŜ godzące w interesy konsumentów. Warunkiem koniecznym dla zarzucenia przedsiębiorcy, zakazanego w art. 8 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, naduŜywania pozycji dominującej na rynku, 4 niezbędnym jest stwierdzenie, iŜ przedsiębiorca takową pozycję posiada. W sprawie będącej przedmiotem niniejszego postępowania ustalono, Ŝe GZE S.A. na terenie objętym swoją działalnością zajmuje pozycję dominującą na rynku dystrybucji i obrotu energią elektryczną. Jest tzw. monopolistą naturalnym, co wynika z faktu sieciowego charakteru urządzeń słuŜących do dostarczania energii elektrycznej. Odbiorcy, którzy zaopatrywani są przez GZE S.A. w energię elektryczną nie mają zatem moŜliwości wyboru alternatywnego dostawcy. Tak więc GZE S.A. podlega wszystkim ograniczeniom wynikającym z ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Jak juŜ wskazano w uzasadnieniu niniejszej decyzji, w dniu 16.07.2001r. uchwałą Zarządu GZE S.A. nr 265/IV/01 w sprawie opłat za upomnienia wzywające do zapłaty zaległych naleŜności za energię elektryczną, wprowadzono od 21.07.2001r. opłaty wynoszące w przypadku pierwszego upomnienia 5 zł., natomiast w przypadku kolejnych upomnień 13,50 zł. Analizując sprawę, w pierwszej kolejności stwierdzić naleŜy, iŜ zgodnie z § 24 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 14 grudnia 2000r. w sprawie szczegółowych zasad kształtowania i kalkulacji taryf oraz zasad rozliczeń w obrocie energią elektryczną (Dz. U. z 2001r. Nr 1, poz. 7) stawki opłaty abonamentowej, o której mowa w § 7 ust. 2 pkt 3 oraz § 7 ust. 3 pkt 2 w/w rozporządzenia kalkuluje się na podstawie kosztów ponoszonych w związku z odczytywaniem wskazań układów pomiarowo-rozliczeniowych i ich kontrolą, a takŜe handlowej obsługi odbiorców, polegającej na wystawianiu faktur. Z kolei § 23 ust. 1 wspomnianego rozporządzenia stanowi, Ŝe kalkulacja cen energii przeprowadzana jest na podstawie uzasadnionych kosztów zakupu energii elektrycznej oraz uzasadnionych kosztów własnych, § 23 ust. 3 określa zaś sposób ustalenia kosztów własnych stanowiąc, iŜ podstawą ich ustalenia są koszty prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie obrotu energią elektryczną, w tym kosztów obsługi handlowej związanej z obrotem energią elektryczną, z wyłączeniem kosztów przyjętych do kalkulacji stawki opłaty abonamentowej oraz kosztów finansowych. PowyŜsze sformułowania jednoznacznie określają sposób kalkulacji cen energii elektrycznej i opłaty abonamentowej określając elementy stanowiące podstawę w/w kalkulacji. UmoŜliwia to takie ustalenie wysokości cen i stawek opłat aby w pełni zostały pokryte uzasadnione koszty prowadzenia działalności przez przedsiębiorstwa energetyczne w rozumieniu art. 45 ust 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997r. Prawo energetyczne (Dz. U. Nr 54, poz. 138 ze zm.). Powołane przepisy nie stanowią podstawy do obciąŜania odbiorców, do których wysłano upomnienia, wyłączonymi z taryfy kosztami związanymi ze sporządzaniem i wysyłaniem upomnień. Koszty te winny znaleźć się w kalkulacji kosztów przedstawianych do zatwierdzenia Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki jako uzasadnione. Takie rozwiązanie zapewni jednocześnie zakładowi energetycznemu pokrycie kosztów generowanych przez sporządzanie i dostarczanie upomnień. Godzi się zauwaŜyć, iŜ dodatkowym argumentem przemawiającym za taką właśnie interpretacją zapisów ustawy Prawo energetyczne moŜe być znajdująca się w aktach sprawy (karty nr 14-15 oraz 18-20) opinia Urzędu Regulacji Energetyki, która jednoznacznie stwierdza, iŜ „praktyka pokrywania kosztów nie włączonych do kalkulacji zatwierdzonych cen i stawek opłat metodami i środkami nie uregulowanymi w taryfie dla energii elektrycznej nie znajduje uzasadnienia, o ile zapisy umowne kształtujące stosunek prawny z danym odbiorcą nie stanowią inaczej”. Istotne w niniejszej sprawie jest takŜe to, iŜ co do zasady, odbiorcy energii elektrycznej zobowiązani są do ponoszenia tylko cen i stawek opłat przewidzianych w taryfie dla energii elektrycznej zatwierdzonej przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki, gdyŜ Ŝaden z zapisów ustawowych dotyczących dostarczania energii elektrycznej i świadczenia usług przesyłowych 5 nie nakazuje odbiorcom ponoszenia innych opłat niŜ te, które przewidywane są taryfą. Wniosek taki uzasadniony jest równieŜ z uwagi na zapisy umów zawieranych z klientem (karty nr 58-77), które nie przewidują obowiązku uiszczania opłat innych niŜ taryfowe. Taryfa moŜe zawierać wprawdzie opłaty dla odbiorcy fakultatywne zgodnie z § 22 ust. 1 wzmiankowanego rozporządzenia Ministra Gospodarki w sprawie szczegółowych zasad kształtowania i kalkulacji taryf oraz zasad rozliczeń w obrocie energią elektryczną stanowiącym, iŜ przedsiębiorstwo energetyczne zajmujące się przesyłaniem i dystrybucją energii elektrycznej moŜe ustalić w taryfie stawki opłat i sposób obliczania opłat pobieranych za usługi lub czynności wykonywane na zlecenie przyłączonego podmiotu lecz pkt 3 ppkt 1-3 enumeratywnie wskazuje na czynności, których takie opłaty mogą dotyczyć i nie ma wśród nich opłat za upomnienia. W umowach (karty nr 58-75) przedstawianych odbiorcom przez GZE S.A. do podpisania nie przewidziano obowiązku ponoszenia w/w opłat, poprzestając w zakresie cen i stawek opłat na odesłaniu do taryfy dla energii elektrycznej (karta nr 59, § 7 pkt 2 i 3 umowy ; karta nr 64, § 7 pkt 1 i 2 umowy; karta nr 69, § 4 umowy; karta nr 72, § 4 umowy; karta nr 75, § 1 pkt 4 umowy), która równieŜ takowej opłaty nie przewiduje podobnie jak ogólne warunki umów stosowane przez GZE S.A. (karty nr 76 i 77). Jak to wynika z przedstawionych powyŜej twierdzeń GZE S.A. odbiorca informowany jest o istnieniu opłaty dopiero w momencie otrzymania upomnienia wzywającego do zapłaty naleŜności (karty nr 6 oraz 9), gdyŜ nie sposób przyjąć, iŜ wzmiankowana Uchwała Zarządu GZE S.A. z racji swego charakteru wiadoma była szerszemu kręgowi odbiorców, poza, co najwyŜej, wszystkimi pracownikami GZE S.A. Trudno więc bronić tezy o ewentualnym stosunku umownym z odbiorcą, którego treścią byłoby zobowiązanie do ponoszenia w/w opłaty. Uzasadnienia dla pobierania tego typu opłaty nie moŜe stanowić równieŜ, powołany przez GZE S.A., art. 471 kodeksu cywilnego. Po pierwsze art. 471 kodeksu cywilnego statuując określony obowiązek dłuŜnika zawiera oczywiście tym samym uprawnienie wierzyciela, jednakŜe nie jest to uprawnienie do pobierania odszkodowania tytułem niewykonania lub nienaleŜytego wykonania, ale do dochodzenia odszkodowania i choć oczywiście moŜliwe jest umowne uregulowanie kwestii odszkodowawczych to, jak wskazano powyŜej, trudno przyjąć iŜ z chwilą zapoznania się przez odbiorcę z treścią wystawionego upomnienia składana jest oferta zawarcia umowy, której treścią jest przyznanie przez dłuŜnika zasadności oraz określenie wysokości odszkodowania, wobec nad wyraz ubogiej zawartości takiej oferty, w tym niepoinformowania odbiorcy o ewentualnej moŜliwości rozstrzygnięcia na drodze sądowej sporu co do zasadności i wysokości odszkodowania. Znajdujące się na „upomnieniu” stwierdzenie, iŜ „brak wpłaty w/w terminie spowoduje, iŜ będziemy zmuszeni wystąpić przeciwko Panu/Pani na drogę postępowania sądowego co niewątpliwie narazi Pana/Panią na dodatkowe, bardzo wysokie, koszty związane z postępowaniem sądowym i egzekucją komorniczą” (karta nr 9) w Ŝaden sposób nie moŜe takowej informacji stanowić. Umieszczenie pozycji „Koszt upomnienia” na wystosowanym upomnieniu stwarza ponadto wraŜenie, iŜ opłata ta jest bezspornie naleŜna. Po drugie, naleŜy podkreślić, Ŝe zapisy prawa energetycznego nie pozostawiają wątpliwości co do sposobu właściwego ukształtowania taryfy dla energii elektrycznej w taki mianowicie sposób, aŜeby w kalkulacji cen i stawek opłat znalazły się koszty sporządzania i dostarczania upomnień wzywających do zapłaty zaległych naleŜności. GZE S.A. dysponuje zatem narzędziami umoŜliwiającymi pokrycie kosztów powodowanych sporządzaniem i dostarczaniem upomnień wzywających do zapłaty naleŜności. PowyŜsze koszty, jak wynika to z przytoczonych zapisów § 23 i 24 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 14 grudnia 2000r. w sprawie szczegółowych zasad kształtowania i kalkulacji taryf oraz zasad rozliczeń w obrocie energią elektryczną, znaleźć się powinny w kalkulacji ceny energii elektrycznej bądź stawki opłaty abonamentowej przedstawianych do zatwierdzenia Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki, a pokrywanie tychŜe kosztów za pomocą cen i stawek opłat innych niŜ taryfowe 6 odbywa się bez podstawy prawnej. Trudno takŜe mówić w omawianym przypadku o szkodzie wyrządzanej w majątku wierzyciela, gdyŜ GZE S.A. ewentualne koszty generowane przez nierzetelnych odbiorców moŜe pokryć w sposób całkowicie zgodny z obowiązującymi przepisami, a ich pobieranie od odbiorców w postaci opłat za upomnienia wzywające do zapłaty zaległych naleŜności nie znajduje uzasadnienia. Przedmiotem oceny Organu Antymonopolowego nie była wysokość opłat za upomnienia wzywające do zapłaty zaległych naleŜności ani okoliczność nieuwzględnienia w taryfie dla energii elektrycznej kosztów, które miała powyŜsza opłata pokryć. Ocenie nie podlegało równieŜ pobieranie kwestionowanej opłaty w okresie gdy przewidywana była taryfą dla energii elektrycznej. Naganność postępowania polega na pobieraniu tejŜe opłaty od odbiorców bez podstawy prawnej wraz ze szczątkowym ich poinformowaniem o takowej opłacie, z jednoczesnym naruszeniem przepisów ustawy Prawo energetyczne i to właśnie skutek naruszenia tychŜe przepisów w postaci pobierania od odbiorców w/w opłat stał się przedmiotem oceny Organu Antymonopolowego. Reasumując stwierdzić naleŜy, iŜ wprowadzenie z dniem 21.07.2001r. opłat za upomnienia wzywające do zapłaty zaległych naleŜności nie znajduje uzasadnienia w zapisach ustawy Prawo energetyczne ani w rozporządzeniach wydanych na jego podstawie, natomiast koszty powstałe w efekcie sporządzania i dostarczania tychŜe upomnień winny być wkalkulowane w stawki opłaty abonamentowej albo cen energii elektrycznej. Postępowanie przedsiębiorcy polegające na pobieraniu przedmiotowych upomnień, a zarazem dysponującego pozycją dominującą w rozumieniu przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i będącego faktycznie monopolistą z racji sieciowego charakteru swych urządzeń, stanowi zdaniem Organu Antymonopolowego naduŜywanie tejŜe pozycji. Będące przedmiotem zarzutu pobieranie w/w opłat odbywa się zatem bez podstawy prawnej i spełnia przesłanki naduŜywania pozycji dominującej zakazanego w art. 8 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W związku z powyŜszym naleŜało orzec jak w pkt I sentencji Zgodnie z art. 101 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów, w przypadku dopuszczenia się przez przedsiębiorcę naruszenia zakazu określonego w art. 8 w/w ustawy, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów moŜe nałoŜyć na tego przedsiębiorcę karę pienięŜną w wysokości stanowiącej równowartość od 1 000 do 5 000 000 euro, jednak nie większej niŜ 10 % przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałoŜenia kary. Wysokość nałoŜonej kary powinna spełniać funkcję prewencyjną tj. zapobiegać w przyszłości naruszeniom przepisów ustawy, a takŜe i represyjną tj. stanowić reperkusje za jej naruszenie. W zaleŜności od stopnia naruszenia przepisów ustawy, uznaje się funkcję prewencyjną lub represyjną za wiodącą. W punkcie I sentencji niniejszej decyzji, Organ Antymonopolowy uznał, iŜ Górnośląski Zakład Elektroenergetyczny S.A. naduŜył pozycji dominującej na rynku poprzez bezpodstawne pobieranie opłat za upomnienia wzywające do zapłaty zaległych naleŜności wobec czego zgodnie z art. 101 ust. 2 pkt 1 w/w ustawy, istnieją przesłanki do nałoŜenia przez Organ Antymonopolowy na Górnośląski Zakład Elektroenergetyczny kary pienięŜnej w wysokości stanowiącej równowartość od 1 000 do 5 000 000 euro. O wysokości kary, decyduje zgodnie z art. 104 w/w ustawy, okres, stopień oraz okoliczności uprzedniego naruszenia przepisów ustawy. Ponadto zgodnie z art. 112 w/w ustawy, przy ustalaniu wysokości kary pienięŜnej bierze się pod uwagę równieŜ naruszenie przepisów ustawy z dnia 24 lutego 1990r. o przeciwdziałaniu praktykom monopolistycznym i ochronie interesów konsumentów. Biorąc powyŜsze pod uwagę Organ Antymonopolowy postanowił o nałoŜeniu na Górnośląski Zakład Elektroenergetyczny S.A. kary pienięŜnej w wysokości 35 219 PLN tj. równowartości 7 10 000 euro. Zgodnie z art. 115 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, wartość euro podlega przeliczeniu na złote według kursu średniego walut obcych ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski w ostatnim dniu roku kalendarzowego poprzedzającego rok nałoŜenia kary pienięŜnej. Średni kurs euro ogłoszony przez NBP w ostatnim dniu roboczym, roku kalendarzowego poprzedzającego rok nałoŜenia kary, tj. w dniu 31.12.2001r. wyniósł 3,5219 PLN. Równowartość 10 000 euro na koniec grudnia 2001r. wynosiła wobec powyŜszego 35 219 PLN (słownie: trzydzieści pięć tysięcy dwieście dziewiętnaście). Wysokość przychodu GZE S.A. w roku 2001r. (karta nr 28) wyniosła 2 568 437 549,18 PLN (słownie dwa miliardy pięćset sześćdziesiąt osiem milionów czterysta trzydzieści siedem tysięcy pięćset czterdzieści dziewięć złotych i osiemnaście groszy), a zatem kara maksymalna wynieść mogła 5 000 000 euro (tj. 17 609 500 PLN), gdyŜ 10 % przychodu GZE S.A. wynosi 256 843 754,91 PLN. Kwota kary wymierzona zatem została w wysokości 0,0013 % przychodu GZE S.A., a zarazem 0,2 % kary maksymalnej jaką zgodnie z art. 101 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, mógł nałoŜyć Organ Antymonopolowy za naruszenie przepisów tej ustawy. Ponadto zgodnie z art. 104 w/w ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Organ Antymonopolowy przy ustaleniu wysokości kary wziął pod uwagę uprzednie naruszenie przez Górnośląski Zakład Elektroenergetyczny S.A. przepisów ustawy antymonopolowej stwierdzone w decyzjach nr RKT-31/98, RKT-27/2000 oraz RKT-05/2001r. W kaŜdym z przypadków nakazano w decyzji zaniechanie narzucania uciąŜliwych warunków umów przynoszących GZE S.A. nieuzasadnione korzyści, wymierzając w przypadku decyzji RKT- 27/2000 karę w wysokości 75 000 PLN, zaś w przypadku decyzji RKT-05/2001 karę w wysokości 10 000 PLN. Przy ustalaniu wysokości kary pienięŜnej Organ Antymonopolowy wziął pod uwagę fakt, iŜ, działania GZE S.A. powodują ujemne skutki i uciąŜliwość przede wszystkim dla konsumentów, którzy oprócz naleŜności głównej i ewentualnych odsetek ustawowych zmuszeni są ponosić koszty upomnienia, a obowiązek bezpośredniego ponoszenia w/w kosztów nie wynika ani z Taryfy ani z zawartych umów. Wymiar kary ma, zdaniem Organu Antymonopolowego, spełnić funkcję prewencyjną z tytułu stosowania praktyk ograniczających konkurencję sprzecznych z interesem publicznym, tak aby podobne działanie nie miało miejsca w przyszłości. Dlatego teŜ, aby kara pienięŜna spełniała równieŜ swoją funkcję represyjną za naruszenie przepisów ustawy, oraz biorąc pod uwagę uprzednie naruszenia przepisów ustawy antymonopolowej, Organ Antymonopolowy postanowił o nałoŜeniu kary pienięŜnej w kwocie wyŜszej od kary minimalnej jaką mógłby nałoŜyć. Przy ustalaniu wymiaru kary i stopnia jej dolegliwości dla przedsiębiorcy, Organ Antymonopolowy zwaŜył jednakŜe, iŜ łączna kwota pobieranych opłat za upomnienia nie stanowi znaczącej sumy w stosunku do przychodów GZE S.A. Wobec powyŜszego Organ Antymonopolowy postanowił w pkt II sentencji o nałoŜeniu kary pienięŜnej w wysokości równowartości 10 000 euro. Karę naleŜy wpłacić na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie w NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000 w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji. Zgodnie z art. 75 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Organ Antymonopolowy rozstrzyga o kosztach w drodze postanowienia, które moŜe być zamieszczone w decyzji kończącej postępowanie. W myśl art. 72 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jeŜeli postępowanie zostało wszczęte z urzędu i w jego wyniku Organ Antymonopolowy stwierdził naruszenie przepisów ustawy, przedsiębiorca, który dopuścił się tego naruszenia, zobowiązany jest ponieść koszty postępowania. Przepis powyŜszy wyraŜa przyjętą przez ustawodawcę zasadę, przewidującą konieczność poniesienia przez stronę przegrywająca kosztów przeprowadzonego postępowania. 8 Niniejsze postępowanie antymonopolowe zostało wszczęte z urzędu i prowadzone w interesie publicznym. W wyniku tego postępowania Organ Antymonopolowy w punkcie I sentencji decyzji. stwierdził naruszenie przez GZE S.A. przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Kosztem niniejszego postępowania dla Organu Antymonopolowego są wydatki związane z wymianą korespondencji pomiędzy stroną, a Urzędem, oraz koszty materiałów biurowych, które to koszty Organ Antymonopolowy obliczył w wysokości 28 PLN (słownie złotych: dwadzieścia osiem). Z uwagi na stwierdzone w punkcie I sentencji niniejszej decyzji naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przez GZE S.A. Organ Antymonopolowy w postanowieniu zawartym w punkcie III sentencji decyzji postanowił obciąŜyć GZE S.A. w/w kosztami postępowania. Koszty niniejszego postępowania strona obowiązana jest wpłacić na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie w NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000, w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji. Na postanowienie w sprawie kosztów zawarte w punkcie III stosownie do art. 78 ust. 6 w związku z art. 78 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów przysługuje stronie zaŜalenie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Antymonopolowego za pośrednictwem Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach w terminie tygodnia od dnia jego doręczenia. Zgodnie z art. 78 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów od niniejszej decyzji przysługuje stronie prawo wniesienia odwołania do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Antymonopolowego za pośrednictwem Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach, w terminie dwutygodniowym od dnia doręczenia decyzji. W imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach Alicja Kral