RKT-7/2001

1 PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW W KATOWICACH 40-024 Katowice, ul. Powstańców 41a Tel./Fax (0-32) 256-46-96, Tel/Fax (0-32) 255-26-47, Tel. /Fax (0-32) 255-44-04 E-mail: katowice@uokik.gov.pl Katowice, dn.28.03.2001r. RKT-560-s-04/00/MF Decyzja Nr RKT-7/2001 I. Na podstawie art. 104 K.p.a. i art. 8 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 lutego 1990r. o przeciwdziałaniu praktykom monopolistycznym i ochronie interesów konsumentów (Dz.U. z 1999r. Nr 52, poz. 547 ze zmian. Dz.U. z 2000r. Nr 31, poz. 381; Nr 60, poz. 704) po rozpatrzeniu sprawy wszczętej na wniosek Stowarzyszenia Prywatnych Przewoźników „DEWAX” w śorach przeciwko Gminie Rybnik, w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów nakazuje się Gminie Rybnik zaniechanie stosowania praktyki monopolistycznej polegającej na naduŜywaniu pozycji dominującej na rynku poprzez przeciwdziałanie ukształtowaniu się warunków niezbędnych do rozwoju konkurencji w ten sposób, Ŝe Gmina Rybnik odmawia przewoźnikom – członkom SPP „DEWAX” wyraŜenia zgody na korzystanie z przystanków komunikacji miejskiej w centrum Rybnika stanowiących jej własność. II. Na podstawie art. 104 K.p.a. i art. 8 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 lutego 1990r. o przeciwdziałaniu praktykom monopolistycznym i ochronie interesów konsumentów (Dz.U. z 1999r. Nr 52, poz. 547 ze zmian. Dz.U. z 2000r. Nr 31, poz. 381; Nr 60, poz. 704) po rozpatrzeniu sprawy wszczętej na wniosek Stowarzyszenia Prywatnych Przewoźników „DEWAX” w śorach przeciwko Gminie Rybnik, w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów nakazuje się Gminie Rybnik zaniechanie stosowania praktyki monopolistycznej polegającej na naduŜywaniu pozycji dominującej na rynku poprzez podział rynku według kryteriów podmiotowych w ten sposób, Ŝe Gmina Rybnik odmawia przewoźnikom – członkom SPP „DEWAX” wyraŜenia zgody na korzystanie z przystanków komunikacji miejskiej w centrum Rybnika stanowiących jej własność. Uzasadnienie Do Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach (zwany dalej organem antymonopolowym) wpłynęło pismo z Biura Rzecznika Praw Obywatelskich, w załączeniu którego przesłano wniosek Stowarzyszenia Prywatnych Przewoźników „DEWAX” w śorach (zwane dalej Stowarzyszeniem) o zbadanie, czy wskutek działania organów administracji samorządowej nie nastąpiło naruszenie prawa. Z treści pisma Stowarzyszenia wynikało (karty nr 4-8), Ŝe prywatni przewoźnicy wykonujący zarobkowy przewóz osób pojazdami samochodowymi w regularnym transporcie zbiorowym na trasie śory – Rybnik - śory, po zmianie przepisów prawnych dotyczących koordynacji rozkładów jazdy zaczęli mieć problemy z uzyskaniem koordynacji swoich rozkładów jazdy. Początkowo, gdy koordynacją zajmowała się Gmina Rybnik (zwana dalej Gminą), odmawiała ona dokonania koordynacji rozkładów jazdy członkom Stowarzyszenia. Po zmianie organu dokonującego koordynacji, Gmina przedstawiała wyłącznie opinie w kwestii koordynacji, 2 które są negatywne dla członków Stowarzyszenia. Ponadto o negatywnym stosunku Gminy do członków Stowarzyszenia świadczy to, Ŝe próbuje ona zmusić niektórych przewoźników do prowadzenia działalności przewozowej na trasie śory – Rybnik – śory obwodnicą miasta, na której istnieje znikome zapotrzebowanie na przewozy pasaŜerskie. Ponadto Gmina wypowiedziała wszystkim przewoźnikom będącym członkami Stowarzyszenia dotychczasowe umowy o korzystanie z przystanków autobusowych. Zdaniem Stowarzyszenia celem działania Gminy jest chęć wyeliminowania prywatnych przewoźników z rynku przewozów pasaŜerskich. Do powyŜszego wniosku załączona została bardzo obfita korespondencja pomiędzy Gminą i członkami Stowarzyszenia (karty nr 9 – 83). Po wpłynięciu w/w pisma organ antymonopolowy przeprowadził postępowanie wyjaśniające w sprawie. W toku tego postępowania Stowarzyszenie stwierdziło, Ŝe wszyscy jego członkowie zwrócili się do Zarządu Województwa Śląskiego o dokonanie koordynacji rozkładów jazdy na linii śory – Rybnik – śory. Rozkłady powyŜsze nie zostały skoordynowane i stąd teŜ Stowarzyszenie skierowało skargę na czynności Zarządu Województwa Śląskiego do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Aby móc jednak prowadzić działalność przewozową członkowie Stowarzyszenia przystali na narzucone ich zdaniem przez koordynatora rozkłady jazdy i trasy przejazdów (odmienne od przedłoŜonych przez przewoźników). Koordynator kierując się w tej mierze negatywną opinią ze strony Gminy odmówił skoordynowania takich rozkładów jazdy w oparciu o które przewoźnicy mogliby zatrzymywać się na przystankach Rybnik Ligota, Rybnik śorska, Rybnik Bazylika i Rybnik Urszulanki. Inni przewoźnicy prowadzący działalność przewozową na liniach z Rybnika do śor i z powrotem np. PPKS Rybnik mają prawo zatrzymywać się na w/w przystankach. Członkowie Stowarzyszenia zmuszani są do jeŜdŜenia obwodnicą miasta Rybnik i zatrzymywania się na przystankach oddalonych od centrum, co powoduje, Ŝe nie są konkurentami dla innych przewoźników. WydłuŜony został równieŜ ich czas przejazdu. Stowarzyszenie stwierdziło, Ŝe wszyscy jego członkowie prowadzą działalność polegającą na zarobkowym przewozie osób. Po wypowiedzeniu przez Gminę umów na korzystanie z przystanków zwrócili się oni z prośbą o zawarcie nowych umów z Gminą, spotkali się jednak w tym zakresie z odpowiedzią odmowną (karty nr 92 – 94, 166). W toku dalszego postępowania Stowarzyszenie złoŜyło formalny wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego przeciwko Gminie zarzucając jej stosowanie praktyk monopolistycznych polegających na przeciwdziałaniu ukształtowaniu się warunków niezbędnych do rozwoju konkurencji oraz podział rynku według kryteriów podmiotowych (karty nr 255 – 258). W uzasadnieniu wniosku wskazano, Ŝe miasta Rybnik i śory są oddalone od siebie o około 14 kilometrów. Wieloletnie powiązania społeczno – gospodarcze obydwu miast (do 1975r. śory wchodziły w skład powiatu rybnickiego) miały i nadal mają wpływ na to, Ŝe duŜa liczba mieszkańców śor zmuszona jest dojeŜdŜać do pracy lub szkoły w Rybniku. Do 1990r. linie komunikacyjne między Rybnikiem i śorami były obsługiwane wyłącznie przez PPKS Rybnik, a marginalnie wykonywane były tzw. przewozy pracownicze. Na w/w linii odbywa się ruch pasaŜerski w znacznych rozmiarach. Od początku lat 90 – tych działalność przewozową na powyŜszej linii zaczęli prowadzić prywatni przewoźnicy, którzy nie napotykali większych przeszkód w prowadzeniu tej działalności. W tym teŜ czasie podpisali oni stosowne umowy z Gminą w oparciu o które mieli prawo zatrzymywać się na przystankach na terenie Rybnika. Po zmianie przepisów prawnych w zakresie koordynacji rozkładów jazdy członkowie Stowarzyszenia zaczęli mieć trudności zarówno z koordynacją rozkładów jazdy, jak i podpisaniem umów w oparciu o które mogliby korzystać z przystanków na terenie Rybnika. Począwszy od lutego 2000r. koordynacją rozkładów jazdy na linii śory – Rybnik – śory zajmuje się Zarząd Województwa Śląskiego. Koordynator przy zajmowaniu przez siebie stanowiska w zakresie rozkładów jazdy członków Stowarzyszenia kierował się głównie opinią ze strony Gminy, niekorzystną dla przewoźników. Stowarzyszenie ponadto wskazało, Ŝe o negatywnym stosunku Gminy do jego członków świadczy przede wszystkim to, iŜ 3 proponuje ona przejazd wyłącznie obwodnicą miasta, a takŜe to, Ŝe wypowiedziała członkom Stowarzyszenia umowy o korzystanie z przystanków komunikacji miejskiej. Członkowie Stowarzyszenia wielokrotnie zwracali się do Gminy z wnioskami o wyraŜenie zgody na korzystanie z przystanków stale jednak spotykali się z odpowiedzią odmowną. Aktualnie Gmina stawia warunek, Ŝe wyrazi zgodę na korzystanie z jej przystanków wówczas, gdy przewoźnicy przedstawią jej skoordynowane rozkłady jazdy, nie jest w tej kwestii jednak konsekwentna. W związku ze złoŜonym przez Stowarzyszenie wnioskiem organ antymonopolowy wszczął postępowanie administracyjne w sprawie nakazania zaniechania przez Gminę Rybnik, stosowania praktyk monopolistycznych polegających na naduŜywaniu pozycji dominującej na rynku poprzez przeciwdziałanie ukształtowaniu się warunków niezbędnych do powstania bądź rozwoju konkurencji oraz podział rynku według kryteriów podmiotowych w ten sposób, Ŝe Gmina Rybnik odmawia innym przedsiębiorcom wyraŜenia zgody na korzystanie z przystanków komunikacji miejskiej stanowiących jej własność, co moŜe stanowić naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 1 i art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o przeciwdziałaniu praktykom monopolistycznym i ochronie interesów konsumentów (karty nr 269 – 271). W odpowiedzi na zawiadomienie o wszczęciu postępowania, a takŜe w toku wcześniejszej korespondencji z organem antymonopolowym Gmina przedstawiła następujące stanowisko w sprawie (karty nr 97-100, 146-148, 284). WyraŜenie zgody na korzystanie z przystanków komunikacji miejskiej następuje w drodze umowy cywilnoprawnej dotyczącej korzystania z rzeczy. Podmiotami tej umowy są przewoźnik i właściciel przystanków. Gmina, jako właściciel przyjęła kryterium wedle którego do podpisania umowy dochodzi, kiedy przewoźnik posiada skoordynowany rozkład jazdy. Część członków Stowarzyszenia posiada skoordynowane rozkłady jazdy i z tymi przewoźnikami zawarte zostały umowy na korzystanie z przystanków. Pozostali przewoźnicy, jeŜeli wyraŜą gotowość zawarcia umów, w tym takŜe partycypacji w kosztach utrzymania przystanków i przedstawią skoordynowane rozkłady jazdy, takŜe staną się stronami umów cywilnoprawnych. Do jednostki wewnętrznej Gminy (Zarząd Transportu Zbiorowego) naleŜy działalność w zakresie transportu zbiorowego, której celem jest organizowanie i nadzorowanie lokalnego transportu zbiorowego oraz administrowanie przystankami komunikacyjnymi. Gmina brała udział w spotkaniach z przewoźnikami, na których ustalono kryteria działań związanych z obsługą przewozów na trasie Rybnik – śory. Ustalono, Ŝe głównym przewoźnikiem na linii Rybnik - śory jest PPKS w Rybniku, natomiast pozostali przewoźnicy są traktowani jako komunikacja uzupełniająca – dodatkowa. Zdaniem Gminy jej działalności nie moŜna uznać za praktykę monopolistyczną dlatego, Ŝe polega ona na uporządkowaniu przewozów i jest oparta na jasnych kryteriach. Jako podstawę wypowiedzenia umów na korzystanie z przystanków członkom Stowarzyszenia, Gmina wskazała, Ŝe nastąpiło to z powodu zmian organizacyjnych wewnątrz Gminy tj. z wydzieleniem z Rybnickich SłuŜb Komunalnych Zarządu Transportu Zbiorowego. Ponadto ustawa z dnia 21.01.2000r. o zmianie niektórych ustaw związanych z funkcjonowaniem administracji publicznej wprowadziła zmiany w zakresie organu uprawnionego do dokonania koordynacji. Dlatego teŜ zmieniono § 9 dotychczasowych umów określającego termin ich obowiązywania. Przedstawienie zaakceptowanego rozkładu jazdy przez Zarząd Województwa Śląskiego stanowi podstawę do zawarcia umowy na dalsze korzystanie z przystanków. Gmina stwierdziła równieŜ, Ŝe kaŜdy kto chce prowadzić działalność przewozową na trasie Rybnik – śory musi brać pod uwagę fakt, Ŝe od „zawsze” na tej trasie komunikację wykonuje PPKS Rybnik. PPKS jest „uprzywilejowany” w ten sposób, Ŝe jako jedyny oferuje transport wysokopojemny i obsługuje wszystkie przystanki zlokalizowane na trasie Rybnik – śory. 4 W oparciu o zebrany w postępowaniu administracyjnym materiał dowodowy organ antymonopolowy ustalił następujący stan faktyczny. Rybnik i śory będące miastami na prawach powiatu są oddalone od siebie o około 14 kilometrów. Pomiędzy tymi miastami istnieją silne powiązania społeczno – gospodarcze wyraŜające się m.in. w tym, Ŝe wielu mieszkańców śor dojeŜdŜa do szkoły lub zakładu pracy w Rybniku. Do lat 90-tych jedynym przewoźnikiem na linii komunikacyjnej śory – Rybnik – śory był PPKS Rybnik, marginalnie przewozy równieŜ wykonywały zakłady pracy. Na początku lat 90-tych na w/w linii pojawiła się konkurencja ze strony prywatnych przewoźników, którzy zakupili minibusy i rozpoczęli prowadzenie działalności przewozowej. Z treści pisma Stowarzyszenia wynika, Ŝe do czasu zmian w przepisach ustawy Prawo przewozowe w zakresie określenia zasad koordynowania rozkładów jazdy członkowie Stowarzyszenia nie spotykali się z większymi trudnościami w prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej ze strony Gminy. W dniu 14.02.1996r. Rada Miasta Rybnika podjęła Uchwałę Nr 172/XV/96 w sprawie: ustalenia Regulaminu korzystania z przystanków i dworców miejskiej komunikacji autobusowej (karta nr 101). Zgodnie z pkt 1 w/w Regulaminu prowadzenie na terenie przystanków i dworców miejskiej komunikacji autobusowej działalności polegającej na przewozie osób jest moŜliwe wyłącznie na podstawie rozkładów jazdy zatwierdzonych przez komisję ds. koordynacji rozkładu jazdy powołaną Zarządzeniem Prezydenta Miasta. Podmiotem uprawnionym do zawierania umów na korzystanie z przystanków i dworców jest SłuŜba Transportu Zbiorowego Rybnickich SłuŜb Komunalnych. PowyŜszy regulamin został zmieniony Uchwałą Nr 179/XVI/96 Rady Miejskiej Rybnika z dnia 27.03.1996r. w sprawie zmiany w Regulaminie korzystania z przystanków i dworców miejskiej komunikacji autobusowej w ten sposób, Ŝe w pkt 1 słowo „zatwierdzonych” zastąpiono słowem „uzgodnionych”. Poszczególni przewoźnicy – członkowie Stowarzyszenia zawarli z Gminą umowy na korzystanie z przystanków na terenie Rybnika (Karty nr 172, 173, 177, 181, 199, 204, 214, 229, 236, 244). Z tytułu korzystania z przystanków kaŜdy z przewoźników zobowiązał się do partycypowania w kosztach oczyszczania i utrzymania przystanków na terenie Rybnika proporcjonalnie do stopnia ich wykorzystania. W kaŜdej z w/w umów zawarte zostało sformułowanie, Ŝe wykaz przystanków (z których mogą korzystać przewoźnicy) stanowi zatwierdzony rozkład jazdy, który jest załącznikiem do zezwolenia na wykonywanie krajowego drogowego przewozu osób. NaleŜy w tym miejscu zaznaczyć, Ŝe począwszy od stycznia 1999r. do lutego 2000r. koordynacją rozkładów jazdy członków Stowarzyszenia zajmowała się Gmina. W/w umowy o korzystanie z przystanków zostały wypowiedziane przez Gminę. Jako podstawę wypowiedzenia został wskazany § 9 umowy, który stanowił, Ŝe umowa zostaje zawarta na czas nieokreślony z moŜliwością wcześniejszego rozwiązania za jedno miesięcznym okresem wypowiedzenia przypadającym na koniec miesiąca (karty nr 178, 196, 198, 208, 211, 221, 227, 234). Po wypowiedzeniu umów członkowie Stowarzyszenia pismami o identycznej treści z dnia 12.06.2000r. zwrócili się do Gminy o udostępnienie do korzystania zatok przystankowych na terenie miasta Rybnik, w szczególności z przystanków Rybnik śorska, Rybnik Bazylika, Rybnik Chrobrego, Rybnik Dworzec PKP (karty nr 150- 154, 156, 158-160). W swoim wniosku członkowie Stowarzyszenia zwrócili się do Gminy równieŜ o wyjaśnienie faktu, Ŝe niektórzy przedsiębiorcy tj. PPKS Rybnik, Transgór S.A. w Rybniku i Travel Bus korzystają z w/w przystanków. W odpowiedzi Gmina poinformowała poszczególnych członków Stowarzyszenia o tym, iŜ przystanki są udostępniane tym przewoźnikom, którzy przedstawią uzgodnione (skoordynowane) rozkłady jazdy na daną linię komunikacyjną. Po uzyskaniu uzgodnienia Zarządu Transportu Zbiorowego moŜe ona zawrzeć umowę na korzystanie z przystanków niezbędnych do realizacji skoordynowanych kursów. Odmowę wyraŜenia zgody na korzystanie z przystanków Gmina uzasadniała równieŜ tym, Ŝe komunikację wewnątrz miasta 5 rozwiązuje komunikacja miejska organizowana przez Zarząd Transportu Zbiorowego (czyli przez samą Gminę), dla potrzeb których istniejące zatoki są ledwo wystarczające. Ponadto Gmina wskazywała na duŜe natęŜenie ruchu drogowego w centrum miasta. Gmina w toku postępowania administracyjnego w pismach kierowanych do organu antymonopolowego (równieŜ w innej korespondencji) stale stoi na stanowisku, Ŝe głównym przewoźnikiem na linii śory – Rybnik – śory jest PPKS Rybnik, które stosuje wszystkie ustawowe ulgi obowiązujące w komunikacji i obsługuje wszystkie przystanki na powyŜszej trasie. Dlatego teŜ pozostałych przewoźników oferujących przewozy minibusami trzeba traktować jako komunikację uzupełniającą – dodatkową. Ponadto zdaniem Gminy kaŜdy kto chce prowadzić działalność przewozową na w/w linii komunikacyjnej musi wziąć pod uwagę fakt, Ŝe „od zawsze” na tej trasie przewozy wykonuje PPKS Rybnik. Stąd teŜ przedsiębiorca ten jest „uprzywilejowany” w tym znaczeniu, Ŝe jako jedyny oferuje tabor wysokopojemny i obsługuje wszystkie przystanki. Z przystanków na których Gmina nie pozwala się zatrzymywać przewoźnikom – członkom Stowarzyszenia tj. Rybnik Dworzec PKP, Rybnik Bazylika, Rybnik śorska i Rybnik Urszulanki korzystają (za zgodą Gminy) MZK Jastrzębie, PPKS Rybnik oraz jak określiła to Gmina „komunikacja miejska Rybnika” pod którym to pojęciem kryją się przewozy organizowane przez Gminę. O stosunku Gminy do prywatnych przewoźników – członków Stowarzyszenia świadczy równieŜ stanowisko, które zajęła ona w toku postępowania koordynacyjnego rozkładów jazdy w/w przewoźników prowadzonego przez Zarząd Województwa Śląskiego. Świadczy o tym pismo Gminy z dnia 16.05.2000r. (karta nr 108) kierowane do Zarządu Województwa Śląskiego w którym znalazło się stwierdzenie, iŜ z rozkładów jazdy naleŜy wykreślić przystanki: - trasa Rybnik – śory: Dworzec PKP, Bazylika, śorska - trasa śory – Rybnik: śorska, Bazylika, Urszulanki, Chrobrego (likwidacja przystanku). Jak wynika to z pisma Zarządu Województwa Śląskiego kierowanego do organu antymonopolowego (karta nr 272) negatywne stanowisko Gminy w przedmiocie moŜliwości korzystania z w/w przystanków przez przewoźników – członków Stowarzyszenia miało bezpośredni wpływ na odmowę koordynacji przedstawionych przez tych przewoźników rozkładów jazdy. Stąd teŜ Zarząd Województwa zwrócił się do członków Stowarzyszenia o zmianę rozkładów jazdy w ten sposób, aby wykreślić z nich w/w przystanki, co zgodne byłoby ze stanowiskiem Gminy Rybnik. Z twierdzeń przewoźników wynika, Ŝe zmienili oni proponowane przez siebie rozkłady jazdy zgodnie z sugestiami koordynatora. UwaŜają jednak, Ŝe byli do tej zmiany zmuszeni, gdyŜ w przeciwnym wypadku nie otrzymaliby skoordynowanych rozkładów jazdy, a tym samym nie mogliby prowadzić działalności gospodarczej polegającej na zarobkowym przewozie osób. Z informacji przekazanych przez Stowarzyszenie wynika, Ŝe jego członkowie wystąpili we wrześniu 2000r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach z siedzibą w Gliwicach ze skargą na czynności materialno – techniczne Zarządu Województwa Śląskiego – odmowę koordynacji przedstawionych rozkładów jazdy (karta nr 299). Sprawa do dnia dzisiejszego nie została jeszcze rozpoznana przez w/w Sąd. Na podstawie tak ustalonego stanu faktycznego organ antymonopolowy zwaŜył co następuje. Dla stwierdzenia zarzucanej praktyki monopolistycznej na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy antymonopolowej, konieczne jest łączne wystąpienie następujących przesłanek; - pozycja dominująca przedsiębiorcy na rynku, - przeciwdziałanie ukształtowaniu się warunków niezbędnych do powstania bądź rozwoju konkurencji. 6 Przez pozycję dominującą zdefiniowaną w art. 2 pkt 6 ustawy antymonopolowej rozumie się pozycję przedsiębiorcy polegającą na tym, Ŝe podmiot ten nie spotyka się z istotną konkurencją na rynku krajowym lub lokalnym. Domniemywa się, Ŝe przedsiębiorca zajmuje pozycję dominującą, jeŜeli jego udział w rynku przekracza 40 %. Przez pozycję monopolistyczną, która jest kwalifikowaną formą pozycji dominującej rozumiemy pozycję przedsiębiorcy polegającą na tym, Ŝe podmiot ten nie spotyka się z konkurencją na rynku krajowym lub lokalnym. Jak ustalono w toku postępowania administracyjnego Gmina jest jedynym właścicielem przystanków komunikacji miejskiej na terenie Rybnika. Zgodnie z art. 19 ust. 1 i 5 ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2000r. Nr 71, poz. 838) organ administracji rządowej lub jednostki samorządu terytorialnego, do właściwości którego naleŜą sprawy z zakresu planowania, budowy, modernizacji, utrzymania i ochrony dróg jest zarządcą drogi. W granicach miast na prawach powiatu zarządcą wszystkich dróg publicznych, z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych jest zarząd miasta. Korzystając z w/w uprawnień wyłącznie Gmina jest uprawniona do tworzenia przystanków komunikacji miejskiej na swoim terenie, a takŜe do wyraŜania zgody na korzystanie z przystanków przez inne podmioty. Gmina w świetle art. 2 ustawy antymonopolowej jest przedsiębiorcą. Zgodnie z przepisami ustawy a dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 1996r. Nr 13, poz. 74 z późn. zm.) do zadań własnych gminy naleŜy zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty, a w szczególności w zakresie lokalnego transportu zbiorowego. Przedsiębiorcy ubiegający się o prowadzenie działalności gospodarczej na określonych liniach komunikacyjnych (w tym śory – Rybnik – śory), zobowiązani są uzyskać zgodę na korzystanie z przystanków zlokalizowanych na tej linii komunikacyjnej. Brak zgody na korzystanie z przystanków uniemoŜliwia podjęcie i prowadzenie działalności polegającej na przewozie osób. Stąd teŜ łącznie oceniając wyŜej przedstawione fakty naleŜy stwierdzić, Ŝe Gmina, jako zarządca wszystkich dróg na swoim obszarze zajmuje monopolistyczną pozycję na rynku udostępniania części pasa drogowego – wydzielonego jako przystanek komunikacyjny - w celu zatrzymywania się na nim pojazdów przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą w zakresie przewozu osób. Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o warunkach wykonywania krajowego drogowego przewozu osób (Dz.U. Nr 141, poz. 942 z późn. zm.), działalność gospodarcza polegająca na wykonywaniu krajowego zarobkowego przewozu osób pojazdami samochodowymi wymaga zezwolenia. Art. 11 w/w ustawy określa, jakie wymogi musi spełnić przedsiębiorca, aby zezwolenie mogło być udzielone. Ust. 3 w/w przepisu stwierdza, Ŝe przedsiębiorca ubiegający się o zezwolenie na przewozy regularne jest obowiązany przedłoŜyć organowi udzielającemu zezwolenia: - projekt rozkładu jazdy uzgodniony na zasadach określonych w przepisach prawa przewozowego, - ustalone z właścicielami przystanków i dworców zasady korzystania z tych obiektów. Art. 11 ust. 3 ustawy o warunkach wykonywania drogowego przewozu osób nie wskazuje formy w której powinny być ustalane z właścicielami przystanków i dworców zasady korzystania z nich. Forma ta powinna być taka, aby przedsiębiorca ubiegający się o uzyskanie zezwolenia na przewóz osób mógł te uzgodnione zasady przedłoŜyć organowi wydającemu zezwolenie. Wydaje się, Ŝe najodpowiedniejszą formą byłaby tutaj umowa cywilno – prawna, tym bardziej, Ŝe właściciel ma prawo pobierać poŜytki z tytułu udostępniania jego własności osobom trzecim. W świetle art. 11 ust. 4 w/w ustawy opłaty za korzystanie z przystanków i dworców powinny być ustalane dla przewoźników na równoprawnych warunkach. Stosownie do art. 140 k.c. w granicach określonych przez ustawy i zasady współŜycia społecznego właściciel moŜe, z wyłączeniem innych osób korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno – gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, a w szczególności moŜe pobierać poŜytki i inne dochody z rzeczy. W tych samych granicach moŜe rozporządzać rzeczą. Powołany przepis nie moŜe być usprawiedliwieniem dla stosowania praktyk 7 monopolistycznych. Ustawa antymonopolowa uchwalona w interesie publiczno – prawnym zawiera regulacje bezwzględnie obowiązujące. Zatem właściciel, wykonując swe prawa podmiotowe w działalności gospodarczej, musi to czynić w zgodności z tą ustawą. MoŜe więc, jak kaŜdy właściciel pobierać poŜytki i inne dochody z rzeczy, w tym takŜe od konkurenta. Natomiast nie moŜe się to odbywać kosztem ograniczenia konkurencji. W świetle orzecznictwa, jeŜeli właściciel rzeczy jest przedsiębiorcą, ustawa antymonopolowa jest jedną z tych ustaw do których odsyła art. 140 K.c. dla określenia granic wykonywania przez właściciela swego prawa. Gmina w dniu 30.03.2000r. wypowiedziała przewoźnikom – członkom Stowarzyszenia umowy o korzystanie z przystanków. Jako podstawę wypowiedzenia wskazano § 9 umowy z którego wynikało uprawnienie stron do jej rozwiązania za 1 – miesięcznym okresem wypowiedzenia. Gmina w wypowiedzeniu umów nie wskazała Ŝadnej merytorycznej przyczyny takiego kroku. W toku późniejszej korespondencji z przewoźnikami, będącej następstwem ich wniosków o zawarcie nowych umów o korzystanie z przystanków Gmina wskazała, Ŝe takie umowy mogą być zawarte z tymi przewoźnikami którzy przedstawią uzgodnione (skoordynowane) rozkłady jazdy na daną linię komunikacyjną. UzaleŜniła więc zawarcie umowy od pewnego warunku. W toku postępowania antymonopolowego Gmina ponadto stwierdziła, Ŝe powodem wypowiedzenia umów było wydzielenie z Rybnickich SłuŜb Komunalnych nowej instytucji p.n. Zarząd Transportu Zbiorowego i w związku z tym zaszła konieczność zmiany § 7 umowy dotyczącego konta bankowego. Ponadto zgodnie z ustawą z dnia 21.01.2000r. o zmianie niektórych ustaw związanych z funkcjonowaniem administracji publicznej Zarząd Województwa uzyskał uprawnienia z zakresu koordynacji na linii komunikacyjnej przebiegającej przez obszar dwóch lub więcej powiatów. Dlatego teŜ zdaniem Gminy zaszła konieczność rozwiązania dotychczasowych umów, a nowe mogły zostać zawarte po przedłoŜeniu przez przewoźników skoordynowanych rozkładów jazdy. Ponadto, jak wynika to z pisma Gminy z dnia 15.05.2000r. (karta nr 260), jej zdaniem komunikację wewnątrz miasta rozwiązuje komunikacja miejska organizowana przez Gminę, dla potrzeb której istniejące zatoki są ledwo wystarczające. Nie sposób zgodzić się z wyŜej wymieniony stanowiskiem, gdyŜ nie znajduje ono oparcia w aktualnym stanie prawnym. Jak wcześniej zaznaczono, zgodnie z art. 11 ust. 3 pkt 1 ustawy o warunkach wykonywania krajowego drogowego przewozu osób przedsiębiorca ubiegający się o zezwolenie na przewozy regularne zobowiązany jest przedłoŜyć organowi udzielającemu zezwolenia projekt rozkładu jazdy uzgodniony na zasadach określonych w przepisach prawa przewozowego. Art. 2 ust 2 ustawy z dnia 15 listopada 1984r. Prawo przewozowe (Dz.U. z 2000r. Nr 50, poz. 601) stanowi, Ŝe przewoźnik osób w regularnej komunikacji publicznej jest zobowiązany (...) podać do wiadomości publicznej rozkład jazdy środków transportowych. Koordynacja rozkładów jazdy prowadzona jest przez określone w ustawie organy samorządu terytorialnego w zaleŜności od przebiegu linii komunikacyjnej na której obsługę ma zostać wydane zezwolenie. W przedmiotowej sprawie organem tym jest Zarząd Województwa Śląskiego. Koordynacja prowadzona przez właściwe organy dokonywana była w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 15 grudnia 1998r. w sprawie treści, sposobu i terminów ogłaszania rozkładów jazdy, trybu ich uzgadniania i koordynacji oraz warunków ponoszenia kosztów z tym związanych (Dz.U. Nr 159, poz. 1054). Zgodnie z jego § 3 ust. 1 pkt 2 koordynacja rozkładu jazdy polegała na uzgodnieniu przebiegu linii komunikacyjnych oraz godzin odjazdów pojazdów samochodowych w regularnym transporcie zbiorowym, z uwzględnieniem w szczególności: potrzeb przewozowych zgłaszanych przez samorządy gminne, powiatowe lub wojewódzkie, zabezpieczenie potrzeb przewozowych przez przewoźników oraz warunków ekonomicznych działalności przewoźników na istniejących liniach komunikacyjnych. Koordynacja rozkładów jazdy przewoźników wykonujących zarobkowy przewóz osób pojazdami samochodowymi w 8 regularnym transporcie zbiorowym, prowadzona przez właściwe organy (...) powinna uwzględniać: stopień zabezpieczenia potrzeb przewozowych na danej linii komunikacyjnej, jakość i standard usług świadczonych przez juŜ istniejących na danej linii komunikacyjnej przewoźników oraz opinie organizacji zrzeszających przewoźników z właściwej terytorialnie gminy, powiatu lub województwa. PowyŜej wskazane rozporządzenie zostało zastąpione rozporządzeniem Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 5 września 2000r. w sprawie treści, sposobu i terminów ogłaszania rozkładów jazdy, trybu ich uzgadniania i koordynacji oraz warunków ponoszenia kosztów z tym związanych (Dz.U. Nr 82, poz. 933). §3 ust. 1 pkt 2 w/w rozporządzenia stanowi, Ŝe koordynacja rozkładów jazdy polega na uzgodnieniu przebiegu linii komunikacyjnych oraz godzin odjazdów pojazdów samochodowych w regularnym transporcie zbiorowym, z uwzględnieniem w szczególności: potrzeb przewozowych zgłaszanych przez samorządy gminne, powiatowe lub wojewódzkie oraz zabezpieczenia potrzeb przewozowych przez przewoźników. Koordynacja rozkładów jazdy (...) powinna uwzględniać: zabezpieczenie potrzeb przewozowych na danej linii komunikacyjnej, ze szczególnym uwzględnieniem potrzeb osób niepełnosprawnych, jakość i standard usług świadczonych przez przewoźników prowadzących juŜ działalność na danej linii komunikacyjnej, (...) opinię organizacji zrzeszających przewoźników z właściwej terytorialnie gminy, powiatu lub województwa. Tak więc koordynacja rozkładów jazdy w przedmiotowej sprawie naleŜała i naleŜy do innego organu samorządu terytorialnego niŜ Zarząd Gminy. Zgodnie z przytoczonymi wyŜej przepisami prawa przewozowego Gmina nie pozostawała i nie pozostaje bez wpływu na to w jaki sposób będzie odbywać się ruch samochodowy (przewóz osób) na jej obszarze. Przy koordynacji naleŜy uwzględnić w szczególności potrzeby przewozowe zgłaszane przez samorządy gminne, powiatowe i wojewódzkie. Zarówno z tego zapisu, jak i uŜycia formy „w szczególności” wynika, Ŝe potrzeby samorządu gminnego zostają uwzględnione w toku koordynacji. Stąd teŜ przedsiębiorca ubiegający się o prowadzenie działalności na danej linii komunikacyjnej musi uwzględnić fakt, Ŝe koordynator moŜe odmówić koordynacji przedstawionego przez niego rozkładu jazdy z tego względu, Ŝe potrzeby przewozowe na danej linii komunikacyjnej są zabezpieczone, a liczba istniejących na danej linii kursów jest na tyle duŜa, Ŝe dalsze zwiększenie obciąŜeń przystanków komunikacyjnych moŜe powodować zagroŜenia w ruchu drogowym (np. brak płynności ruchu, niebezpieczeństwo dla osób korzystających z przystanków). Tak teŜ sytuacja kształtowała się w przedmiotowej sprawie tzn. Zarząd Województwa odmówił dokonania koordynacji rozkładów jazdy przedłoŜonych przez przewoźników – członków Stowarzyszenia opierając się na stanowisku Gminy w tej kwestii. Czynności koordynacyjne Zarządu Województwa zostały jednak przez członków Stowarzyszenia zaskarŜone do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Kwestia, czy Zarząd Województwa zasadnie odmówił koordynacji rozkładów jazdy członków Stowarzyszenia nie ma znaczenia w przedmiotowej sprawie i zostanie ona rozstrzygnięta w postępowaniu sądowym. W oparciu o powyŜsze ustalenia brak jest jednak podstaw do tego, aby Gmina wymuszała na przewoźnikach obowiązek przedkładania jej skoordynowanych rozkładów jazdy w celu wydania zgody na korzystanie z przystanków stanowiących jej własność. Brak jest bezpośredniego związku pomiędzy tymi czynnościami. Nie moŜna zgodzić się z twierdzeniami Gminy, Ŝe dla uzyskania zgody na korzystanie z przystanków naleŜy przedłoŜyć skoordynowane rozkłady jazdy. Brak jest w przepisach prawa ustalenia takiej kolejności dokonania czynności. Z § 1 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 5 marca 1998r. w sprawie dokumentów niezbędnych do udzielenia zezwolenia na wykonywanie krajowego zarobkowego przewozu osób pojazdami samochodowymi nie będącymi taksówkami oraz treści i wzoru zezwolenia (Dz.U. Nr 34, poz. 193 z późn. zm.) wynika, Ŝe do wniosku o wydanie zezwolenia na przewozy regularne 9 przedsiębiorca jest zobowiązany dołączyć projekt rozkładu jazdy uzgodniony na zasadach koordynacji określonych w przepisach prawa przewozowego oraz ustalone z właścicielami przystanków i dworców zasady korzystania z tych obiektów. Tak więc obydwa w/w dokumenty naleŜy równocześnie dołączyć do wniosku. Stąd teŜ naleŜy stwierdzić, Ŝe prawodawca uznał, iŜ czynności koordynacyjne, jak i uzgadnianie zasad korzystania z przystanków są niezaleŜne od siebie i nie naleŜy ich bezpośrednio ze sobą łączyć. Zachowanie Gminy naleŜy poddać ocenie w całym kontekście sprawy. Gmina w toku postępowania administracyjnego w pismach kierowanych do organu antymonopolowego (równieŜ w innej korespondencji) stale stoi na stanowisku, Ŝe głównym przewoźnikiem na linii śory – Rybnik – śory jest PPKS Rybnik, które stosuje wszystkie ustawowe ulgi obowiązujące w komunikacji i obsługuje wszystkie przystanki na powyŜszej trasie (karty nr 99, 105, 148, 284). Dlatego teŜ pozostałych przewoźników oferujących przewozy minibusami trzeba traktować jako komunikację uzupełniającą – dodatkową. Ponadto zdaniem Gminy kaŜdy kto chce prowadzić działalność przewozową na w/w linii komunikacyjnej musi wziąć pod uwagę fakt, Ŝe „od zawsze” na tej trasie przewozy wykonuje PPKS Rybnik. Stąd teŜ przedsiębiorca ten jest „uprzywilejowany” w tym znaczeniu, Ŝe jako jedyny oferuje tabor wysokopojemny i obsługuje wszystkie przystanki. Z informacji przedstawionych przez Gminę wynika, Ŝe na przystankach Rybnik Dworzec PKP, Bazylika, śorska, Urszulanki mogą zatrzymywać swoje pojazdy niektórzy z przewoźników tj. MZK Jastrzębie, PPKS Rybnik oraz tzw. „komunikacja miejska miasta Rybnika” przy czym PPKS zatrzymuje się na przystankach Rybnik Bazylika i śorska. Przedsiębiorca ten nie korzysta z przystanku Rybnik Dworzec PKP, gdyŜ posiada własny dworzec autobusowy. Gmina stale odmawia przewoźnikom – członkom Stowarzyszenia prawa do zatrzymywania się na w/w przystankach w celu umoŜliwienia wsiadania i wysiadania pasaŜerom. Potwierdzeniem tego jest stanowisko Gminy zawarte w korespondencji z organem antymonopolowym (karta nr 99, 147, 284), jak i przewoźnikami (karty nr 168). Gmina nie uzasadnia w Ŝaden sposób swojego stanowiska. Jedynie w odniesieniu do przystanku Rybnik Bazylika moŜna wysnuć przypuszczenie, iŜ jest to spowodowane nadmiernym zagęszczeniem ruchu na w/w przystanku. Ponadto stanowisko Gminy zawarte zostało w opinii (uzgodnieniu) Gminy z dnia 16.05.2000r. kierowanej do Zarządu Województwa Śląskiego (karta nr 108), które jak to wcześniej wykazano stanowiło bezpośrednią przyczynę odmowy przez Zarząd Województwa skoordynowania rozkładów jazdy poszczególnym członkom Stowarzyszenia. Stanowisko Gminy zawarte w w/w opinii nie stanowi samoistnej podstawy do uznania jej zachowania za praktykę monopolistyczną – jednakŜe w kontekście całej sprawy stanowisko Gminy zawarte w opinii świadczy o tym, Ŝe stara się ona wszelkimi sposobami nie dopuścić do powstania konkurencji na rynku przewozów na linii Rybnik – śory – Rybnik i umocnić pozycję na tej linii PPKS Rybnik. Gmina przyjęła taktykę zgodnie z którą wyrazi zgodę na korzystanie z jej przystanków po przedłoŜeniu przez przewoźników skoordynowanych rozkładów jazdy (jak wykazano to wcześniej Ŝądanie to nie znajduje potwierdzenia w obowiązujących przepisach). Jednocześnie Gmina zdaje sobie sprawę z faktu, Ŝe w świetle stanowiska Zarządu Województwa przewoźnicy nigdy nie uzyskają koordynacji przedłoŜonych przez nich rozkładów jazdy w formie przez siebie proponowanej – dotyczy to określenia przystanków na których mogą zatrzymywać swoje pojazdy, dlatego, Ŝe Gmina w swojej opinii (uzgodnieniu) stwierdza, iŜ nie zezwala przewoźnikom na zatrzymywanie się na tych przystankach. Równocześnie Gmina zezwala innym przewoźnikom na zatrzymywanie się na w/w przystankach, w szczególności PPKS w Rybniku. Jak sama twierdzi przedsiębiorstwo to jest i powinno być uprzywilejowane w stosunku do innych przedsiębiorców prowadzących działalność przewozową na linii śory – Rybnik – śory. Członkom Stowarzyszenia Gmina proponuje przejazd obwodnicą miasta Rybnik z pominięciem jego centrum i zatrzymywanie się na przystankach zlokalizowanych przy tej obwodnicy. Takie działanie Gminy powoduje, Ŝe oferta przewozowa członków Stowarzyszenia jest mniej korzystna od oferty PPKS Rybnik, gdyŜ na tej trasie istnieje znikome zapotrzebowanie na przewozy pasaŜerskie - mieszkańcy 10 najczęściej dojeŜdŜają do szkół i zakładów pracy zlokalizowanych w centrum miasta. Ponadto czas przejazdu obwodnicą jest dłuŜszy niŜ trasą proponowaną przez członków Stowarzyszenia. Wolna konkurencja oznacza otwarty dostęp do rynku na równych prawach dla wszystkich przedsiębiorców. Charakteryzuje się tym, Ŝe przedsiębiorcy rywalizują o to, aby w drodze oferowania lepszych cen lub warunków świadczenia usług pozyskać jak największą liczbę kontrahentów. Im więcej jest konkurentów na rynku tym mniej jest moŜliwości jednostronnego dyktowania przez przedsiębiorcę warunków umów niezaleŜnych od konkurentów i kontrahentów. Mechanizmy rynkowe funkcjonują efektywniej, gdy na rynku działa więcej przedsiębiorców. Z powyŜszego wynika, Ŝe Gmina odmawiając członkom Stowarzyszenia prawa prowadzenia działalności gospodarczej z wykorzystaniem przystanków komunikacyjnych zlokalizowanych w centrum Rybnika i traktując w sposób uprzywilejowany PPKS Rybnik przeciwdziała rozwojowi wolnej konkurencji w zakresie przewozów pasaŜerskich na swoim terenie. Z tej teŜ przyczyny mechanizmy rynkowe nie mogą funkcjonować w sposób prawidłowy. Równocześnie przedsiębiorca traktowany przez Gminę w sposób uprzywilejowany w znacznym stopniu pozbawiony jest nacisków na to, aby oferować lepsze ceny lub warunki świadczonych przez siebie usług, co z kolei jest niekorzystne dla jego kontrahentów (pasaŜerów). Organ antymonopolowy w oczywisty sposób przychyla się do stanowiska Gminy, Ŝe z mocy przepisów ustawy o samorządzie gminnym odpowiada ona za kształt transportu zbiorowego na swoim terenie i musi dbać o zapewnienie bezpieczeństwa ruch drogowego. Takim teŜ działaniem ze strony Gminy była likwidacja przystanku Rybnik Chrobrego. W kaŜdym jednak przypadku Gmina powinna w sposób równoprawny traktować wszystkich przewoźników na swoim terenie. Brak jest uzasadnienia dla działań polegających na tym, Ŝe niektórzy przewoźnicy uprawnieni są do prowadzenia działalności w zakresie przez siebie oczekiwanym (ze względu na swoje „uprzywilejowanie”), a inni zmuszani są do prowadzenia działalności na warunkach mniej korzystnych, z powodu niemoŜności korzystania z przystanków komunikacyjnych zlokalizowanych w centrum miasta. Stąd teŜ działania Gminy wyczerpują znamiona praktyki monopolistycznej określonej w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy antymonopolowej zgodnie z którym praktyką monopolistyczną jest naduŜywanie pozycji dominującej na rynku poprzez przeciwdziałanie ukształtowaniu się warunków niezbędnych do powstania bądź rozwoju konkurencji. Odmowa ze strony Gminy uzgodnienia zasad korzystania z przystanków stanowiących jej własność jest podyktowana chęcią utrzymania monopolistycznej pozycji PPKS Rybnik w zakresie przewozów pojazdami samochodowymi na linii śory – Rybnik - śory. Brak uzgodnionych z Gminą zasad korzystania z jej przystanków powoduje, Ŝe przewoźnicy zamierzający prowadzić działalność przewozową nie mogą prowadzić swojej działalności gospodarczej w zakresie przez siebie oczekiwanym. Ponadto naleŜy zwrócić uwagę na fakt, Ŝe powstanie konkurencji na rynku przewozów w pozytywny sposób wpłynęłoby na wzrost poziomu obsługi mieszkańców. Zwiększenie ilości kursów na linii komunikacyjnej śory – Rybnik - śory spowodowałoby, Ŝe komunikacja autobusowa byłaby bardziej dostępna dla pasaŜerów oraz zwiększyłby się komfort podróŜowania. Podmioty działające w warunkach konkurencji zmuszane są do racjonalnego kalkulowania swoich kosztów, co w efekcie powoduje, Ŝe mają mniejsze, w przeciwieństwie do podmiotów zajmujących monopolistyczną pozycję na rynku, moŜliwości wkalkulowania do ceny pozornych kosztów działalności. Konkurencja zmusza przedsiębiorców do oferowania lepszych cen lub warunków świadczenia usług w celu pozyskania jak największej liczby kontrahentów W związku z powyŜszym naleŜy stwierdzić, Ŝe praktyki monopolistyczne Gminy skutkują w negatywny sposób nie tylko w stosunku do przedsiębiorców zamierzających prowadzić działalność przewozową, ale takŜe w stosunku do mieszkańców Rybnika i okolicznych gmin. Potwierdzeniem faktu, Ŝe mieszkańcy chcą korzystać z przewozów oferowanych przez przewoźników – członków Stowarzyszenia są ich podpisy złoŜone na apelu do Gminy, w którym zwracają się z prośbą o to, aby prywatni przewoźnicy mogli zatrzymywać się na przystankach autobusowych zlokalizowanych w 11 Rybniku przy Dworcu PKP i przy Bazylice (karty nr 14 – 21). PasaŜerowie powinni mieć moŜliwość wyboru przewoźnika z którym zawrą umowę przewozu. O tym, który z przewoźników oferuje usługi lepszej jakości powinni decydować pasaŜerowie, a nie Gmina wykorzystując zajmowaną przez siebie pozycję na rynku. Stąd teŜ Gmina swoim zachowaniem godzącym w wolną konkurencję na rynku przewozów osób tym samym działa na niekorzyść swoich mieszkańców, jak i mieszkańców okolicznych miejscowości. W związku z powyŜszym naleŜało orzec jak w pkt I sentencji. Dla bytu praktyki monopolistycznej określonej w art. 5 ust 1 pkt 2 ustawy antymonopolowej, spełnione muszą być następujące przesłanki. 1) pozycja dominująca, 2) podział rynku według kryteriów terytorialnych, asortymentowych lub podmiotowych. Jak wykazano w pkt I sentencji Gmina, jako zarządca wszystkich dróg na swoim obszarze zajmuje monopolistyczną pozycję na rynku udostępniania części pasa drogowego – wydzielonego jako przystanek komunikacyjny - w celu zatrzymywania się na nim pojazdów przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą w zakresie przewozu osób. Praktyki polegające na podziale rynku wg kryteriów terytorialnych, asortymentowych lub podmiotowych dotyczą zawsze tego samego rynku relewantnego (krajowego lub lokalnego). Polegają one na tym, Ŝe podmiot posiadający pozycję dominującą na relewantnym rynku w zróŜnicowany sposób traktuje przedsiębiorców funkcjonujących na tym rynku. W związku z tym, praktyki polegające na tym, Ŝe Gmina niektórym przewoźnikom zezwala na zatrzymywanie się na przystankach w centrum miasta, a innym odmawia takiego zezwolenia, zmuszając ich tym samym do przewozu pasaŜerów obwodnicą miasta, co wykazano w poprzedniej części niniejszej decyzji, stanowią podział rynku według kryteriów podmiotowych. Gmina w toku postępowania administracyjnego w pismach kierowanych do organu antymonopolowego stale twierdzi, Ŝe głównym przewoźnikiem na linii śory – Rybnik – śory jest PPKS Rybnik (karty nr 99, 105, 148). Przewoźnik ten stosuje wszystkie ustawowe ulgi obowiązujące w komunikacji i obsługuje wszystkie przystanki na powyŜszej trasie. Dlatego teŜ pozostałych przewoźników oferujących przewozy minibusami Gmina traktuje jako komunikację uzupełniającą – dodatkową. Ponadto jej zdaniem kaŜdy, kto chce prowadzić działalność przewozową na w/w linii komunikacyjnej musi wziąć pod uwagę fakt, Ŝe „od zawsze” na tej trasie przewozy wykonuje PPKS Rybnik. Stąd teŜ przedsiębiorca ten jest „uprzywilejowany” w tym znaczeniu, Ŝe jako jedyny oferuje tabor wysokopojemny i obsługuje wszystkie przystanki. Z informacji przedstawionych przez Gminę wynika, Ŝe na przystankach Rybnik Dworzec PKP, Bazylika, śorska, Urszulanki mogą zatrzymywać swoje pojazdy niektórzy z przewoźników tj. MZK Jastrzębie, PPKS Rybnik oraz tzw. „komunikacja miejska miasta Rybnika” przy czym PPKS zatrzymuje się na przystankach Rybnik Bazylika i śorska. Przedsiębiorca ten nie korzysta z przystanku Rybnik Dworzec PKP, gdyŜ posiada własny dworzec autobusowy. Gmina zmusza członków Stowarzyszenia do tego, aby świadczyli przewóz osób obwodnicą Rybnika i odmawia im prawa do zabierania i umoŜliwienia wysiadania pasaŜerom na przystankach zlokalizowanych w centrum miasta. Stąd teŜ oferta przewozowa w/w przewoźników jest mniej korzystna niŜ oferta PPKS Rybnik. Wskazane przez Gminę powody traktowania PPKS Rybnik, jako podmiotu uprzywilejowanego nie znajdują uzasadnienia co wykazano we wcześniejszej części niniejszej decyzji. W świetle powyŜszego odmowa ze strony Gminy wyraŜenia zgody członkom Stowarzyszenia na zatrzymywanie się na przystankach w centrum miasta przy jednoczesnej zgodzie na zatrzymywanie się na tych przystankach przez innych przewoźników, stanowi podział rynku wg podmiotowych kryteriów. 12 Mając powyŜsze na uwadze naleŜało orzec jak w pkt II sentencji. Bez znaczenia dla oceny przedmiotowej sprawy pozostaje podnoszona przez Gminę kwestia prowadzenia działalności przewozowej przez przewoźników w sposób nielegalny i sprzeczny z prawem. W tym zakresie organ antymonopolowy nie jest władny do oceny, czy jest tak faktycznie. Właściwymi w tym zakresie są inne organy o których mowa w ustawie o warunkach wykonywania krajowego drogowego przewozu osób. Od niniejszej decyzji stronom słuŜy odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Antymonopolowego za pośrednictwem Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach w terminie dwutygodniowym od dnia doręczenia decyzji. Dyrektor Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach Alicja Kral