RKT-7/2007

1 DELEGATURA UOKiK W KATOWICACH Katowice, dnia 07.03.2007r. RKT-411-44/06/AW DECYZJA Nr RKT-07/2007 I. Stosownie do art. 28 ust. 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz.U. z 2005r. Nr 244, poz. 2080 ze zm. Dz.U. z 2006r. Nr 157, poz. 1119; Nr 170, poz. 1217; Nr 249, poz. 1834) oraz § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 18, poz. 172; ze zm. Dz.U. z 2003r. Nr 6, poz. 68) po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego wszcz ę tego na wniosek Gminy L ę dziny przeciwko Rejonowemu Przedsi ę biorstwu Wodoci ą gów i Kanalizacji w Tychach S.A., ul. Sadowa 4 w Tychach, – dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: 1. na podstawie art. 9 wymienionej na wst ę pie ustawy uznaje si ę za ograniczaj ą c ą konkurencj ę i naruszaj ą c ą zakaz, o którym mowa w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 1 ww. ustawy, praktyk ę Rejonowego Przedsi ę biorstwa Wodoci ą gów i Kanalizacji w Tychach S.A. polegaj ą c ą na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na rynku zbiorowego zaopatrzenia w wod ę obejmuj ą cym teren Gminy L ę dziny poprzez bezpo ś rednie narzucanie odbiorcom z tego terenu nadmiernie wygórowanej ceny za dostarczon ą wod ę , i nakazuje si ę zaniechanie jej stosowania 2. na podstawie art. 9 wymienionej na wst ę pie ustawy uznaje si ę za ograniczaj ą c ą konkurencj ę i naruszaj ą c ą zakaz, o którym mowa w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ww. ustawy, praktyk ę Rejonowego Przedsi ę biorstwa Wodoci ą gów i Kanalizacji w Tychach S.A. polegaj ą c ą na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na rynku zbiorowego zaopatrzenia w wod ę obejmuj ą cym teren Gminy L ę dziny poprzez narzucanie uci ąż liwych warunków umów o zaopatrzenie w wod ę , przynosz ą cych Rejonowemu Przedsi ę biorstwu Wodoci ą gów i Kanalizacji w Tychach S.A. nieuzasadnione korzy ś ci poprzez obci ąż anie odbiorców w cenie za dostarczan ą wod ę kosztami nadmiernych ubytków wody na sieci przesy ł owej, i nakazuje si ę zaniechanie jej stosowania, 3. na podstawie art. 101 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nak ł ada si ę na Rejonowe Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów i Kanalizacji w Tychach S.A. kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 150 000 PLN (s ł ownie z ł otych: sto pi ęć dziesi ą t tysi ę cy), p ł atn ą do bud ż etu pa ń stwa, z tytu ł u naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 1 i 6 ww. ustawy, w zakresie opisanym w punkcie I.1 i I.2 sentencji niniejszej decyzji. II. Na podstawie art. 69 ust. 1 i 75 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz.U. z 2005r. Nr 244, poz. 2080 ze zm. Dz.U. z 2006r. Nr 157, poz. 1119; Nr 170, poz. 1217; Nr 249, poz. 1834) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002r. w sprawie okre ś lenia 2 w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 18, poz. 172 i z 2003r. Nr 6, poz. 68), uwzgl ę dniaj ą c wynik post ę powania antymonopolowego opisanego w pkt I sentencji, – w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: obci ąż a si ę Rejonowe Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów i Kanalizacji w Tychach S.A., ul. Sadowa 4 w Tychach, kosztami opisanego na wst ę pie post ę powania antymonopolowego i zobowi ą zuje do uiszczenia na rzecz Gminy L ę dziny kwoty 720 z ł (s ł ownie z ł otych: siedemset dwadzie ś cia), tytu ł em zwrotu kosztów post ę powania w ww. sprawie. Uzasadnienie Do Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji Konsumentów (zwanego dalej Organem Antymonopolowym) wp ł yn ął wniosek Gminy L ę dziny o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego przeciwko Rejonowemu Przedsi ę biorstwu Wodoci ą gów i Kanalizacji w Tychach S.A. (zwanemu dalej Przedsi ę biorstwem) w zwi ą zku z podejrzeniem bezpo ś redniego narzucania nadmiernie wygórowanych cen dostawy wody mieszka ń com Gminy L ę dziny w wyniku uwzgl ę dnienia w niej warto ś ci ubytków wody w sieci przesy ł owej nale żą cej do Przedsi ę biorstwa (art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów) oraz narzucania uci ąż liwych warunków umowy o dostarczanie wody, przynosz ą cych Przedsi ę biorstwu nieuzasadnione korzy ś ci poprzez przerzucenie na konsumentów strat wody w sieci przesy ł owej Przedsi ę biorstwa (art. 8 ust. 2 pkt 6 ww. ustawy) (karty nr 1-6). W uzasadnieniu wniosku Gmina podnios ł a, ż e Przedsi ę biorstwo w dniu 31.12.2005r. przedstawi ł o jej wniosek o zatwierdzenie taryfy stanowi ą cej zestawienie proponowanych cen i stawek op ł at za zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe odprowadzanie ś cieków oraz warunki ich stosowania. Zgodnie z za łą cznikami do wniosku o zatwierdzenie taryfy na koszt 1 m 3 sk ł adaj ą si ę straty wody w wysoko ś ci 50%. Burmistrz Gminy L ę dziny podnosz ą c zarzut niecelowo ś ci ponoszenia przez mieszka ń ców tych kosztów negatywnie zaopiniowa ł wniosek Przedsi ę biorstwa, a Rada Gminy podj ęł a uchwa łę o odmowie zatwierdzenia taryf. Gmina wskaza ł a, ż e Przedsi ę biorstwo jako jedyny podmiot dysponuj ą cy sieci ą wodno-kanalizacyjn ą na jej terenie jest monopolist ą naturalnym. Zdaniem Gminy na skutek uwzgl ę dnienia przez Przedsi ę biorstwo w cenie strat wody ca ł ym ryzykiem wyst ą pienia ubytków wody na odcinku urz ą dze ń wodno-kanalizacyjnych obci ąż ani s ą odbiorcy. Gmina podkre ś li ł a, ż e jak wynika z kalkulacji przedstawionej przez Przedsi ę biorstwo, nie chodzi o ubytki mieszcz ą ce si ę w granicach dopuszczalnego b łę du pomiarowego, czy strat naturalnych, ale przede wszystkim ubytki powsta ł e wskutek ra żą cych wycieków wody z instalacji nale żą cej do Przedsi ę biorstwa. Proponowanie takich cen stanowi narzucanie cen nadmiernie wygórowanych. Zabezpieczenie sieci wodoci ą gowo- kanalizacyjnej przed ubytkami wody nale ż y do Przedsi ę biorstwa, jako jej w ł a ś ciciela i przedsi ę biorcy korzystaj ą cego z niej w celu uzyskania dochodów. Tym samym, w ocenie Gminy, ju ż brak inwestycji w sie ć jest nadu ż ywaniem pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku dostawy wody. Gdyby na ww. rynku istnia ł a konkurencja przedsi ę biorca nie podejmuj ą cy koniecznych inwestycji, a wi ę c dzia ł a ń ograniczaj ą cych koszty prowadzonej przez siebie dzia ł alno ś ci przegra ł by walk ę z innymi przedsi ę biorcami dzia ł aj ą cymi na tym rynku. Bezpo ś rednim skutkiem braku inwestycji by ł by bowiem spadek konkurencyjno ś ci oraz wysokie ceny proponowanych produktów, co w warunkach wolnej konkurencji z regu ł y powoduje utrat ę klientów, którzy b ę d ą korzysta ć z ta ń szej i lepszej oferty konkurenta. Uzasadniaj ą c naruszenie art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Gmina podnios ł a, ż e Przedsi ę biorstwo narzucaj ą c proponowane ceny mieszka ń com Gminy uzyska nieuzasadnione korzy ś ci, w postaci przychodu odpowiadaj ą cego zawy ż onym cenom. 3 Podstaw ę oceny naruszenia przepisu stanowi w tym przypadku brak ekwiwalentno ś ci ś wiadcze ń stron umowy o dostaw ę wody. W przypadku, gdy żą dana przez dominanta cena ma pokry ć niegospodarno ść mo ż liwe jest przypisanie mu nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej. Gdy w umowach o dostaw ę wody tzw. straty wody przekraczaj ą wielko ś ci, które dostawca mo ż e utrzymywa ć przy do ł o ż eniu nale ż ytej staranno ś ci, wliczanie ich do kosztów b ę d ą cych podstaw ą ceny wody nale ż y traktowa ć jako przejaw niedozwolonej praktyki z art. 8 ust. 2 pkt 6 ww. ustawy (wyrok SOKiK z 26.01.2005r. sygn. akt XVII Ama 89/03). Ponadto zdaniem Gminy prowadzenie przez Przedsi ę biorstwo niegospodarnej dzia ł alno ś ci narusza konstytucyjne zasady prawid ł owego korzystania ze ś rodowiska naturalnego przewidziane w art. 74 Konstytucji RP. Jest to zrozumia ł e ze wzgl ę du na niezast ę powalno ść dobra jakim jest woda oraz konieczno ść ochrony innych dóbr (zasobów przyrodniczych) nara ż onych na zniszczenie przy z ł ej gospodarce wodnej i ś ciekowej. Organ Antymonopolowy, zgodnie z żą daniem Wnioskodawcy, wszcz ął post ę powanie antymonopolowe w zwi ą zku z podejrzeniem nadu ż ywania przez Przedsi ę biorstwo pozycji dominuj ą cej na rynku polegaj ą cego na: 1. bezpo ś rednim lub po ś rednim narzucaniu nadmiernie wygórowanej ceny za dostarczon ą wod ę odbiorcom z terenu Gminy L ę dziny, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 8 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, 2. narzucaniu uci ąż liwych warunków umów o zaopatrzenie w wod ę , przynosz ą cych Przedsi ę biorstwu nieuzasadnione korzy ś ci poprzez obci ąż anie odbiorców w cenie za dostarczan ą wod ę kosztami nadmiernych ubytków wody na sieci przesy ł owej, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (karta nr 36). W odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania antymonopolowego Przedsi ę biorstwo wnios ł o o oddalenie wniosku w ca ł o ś ci (karty nr 39-48). Przedsi ę biorstwo wskaza ł o, ż e w dniu 31.12.2005r. z ł o ż y ł o Burmistrzowi Miasta L ę dziny taryf ę za zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe odprowadzanie ś cieków wraz z wnioskiem o ich zatwierdzenie. Nast ę pnie udzieli ł o dodatkowych wyja ś nie ń do tre ś ci z ł o ż onej taryfy, podnosz ą c m.in., i ż uwzgl ę dnienie w tre ś ci taryfy ilo ś ci wody niesprzedanej (potocznie nazywanej „stratami wody”) wynika z zapisów art. 23 ust. 2 pkt 1 lit. f ustawy z dnia 7 czerwca 2001r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków (tekst jedn.: Dz.U. z 2006r. Nr 123, poz. 858). Zarz ą dzeniem z dnia 08.02.2006r. Burmistrz Miasta L ę dziny stwierdzi ł niecelowo ść ponoszenia kosztów przez Przedsi ę biorstwo i dokona ł weryfikacji kosztów zwi ą zanych ze ś wiadczeniem us ł ug dla zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i zbiorowego odprowadzania ś cieków. Nast ę pnie Rada Miasta L ę dziny podj ęł a uchwa łę w sprawie odmowy zatwierdzenia taryfy. W dniu 24.02.2006r. Przedsi ę biorstwo na podstawie art. 101 i 101a ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorz ą dzie gminnym (tekst jedn.: Dz.U. z 2001r. Nr 142 poz. 1591 z pó ź n. zm.) wezwa ł o Burmistrza Miasta L ę dziny do usuni ę cia naruszenia interesu prawnego i uprawnienia wnioskodawcy na skutek wydania ww. zarz ą dzenia z dnia 08.02.2006r. w sprawie sprawdzenia wniosku Przedsi ę biorstwa o zatwierdzenie taryf ze wzgl ę du na: − zmniejszenie niezb ę dnych przychodów o kwot ę 633 767 z ł dotycz ą cych kosztów zakupu 431 134 m 3 wody uj ę tych w kalkulacji taryf jako ilo ść wody niesprzedanej, − zmniejszenie niezb ę dnych przychodów o kwot ę 187 963 z ł dotycz ą cych alokacji kosztów po ś rednich. Zdaniem Przedsi ę biorstwa brak jest podstaw prawnych do zmniejszenia przez Burmistrza Miasta kosztu zakupu wody uj ę tego w wysoko ś ci (…) z ł w za łą czniku nr 1 tabeli 10 do 4 wniosku taryfowego, gdy ż zgodnie z delegacj ą art. 23 ust. 2 pkt 1 przepisów znowelizowanej ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę (…), która wesz ł a w ż ycie 17.08.2005r. minister w ł a ś ciwy do spraw budownictwa, gospodarki przestrzennej i mieszkaniowej, wydaj ą c rozporz ą dzenie, o którym mowa w ust. 1, bierze pod uwag ę przy ustalaniu niezb ę dnych przychodów: a. koszty eksploatacji i utrzymania, w tym amortyzacj ę lub warto ść umorzenia, b. raty kapita ł owe (ponad warto ść amortyzacji), c. odsetki od zaci ą gni ę tych kredytów i po ż yczek, d. rezerwy na nale ż no ś ci nieregularne, e. mar żę zysku przy zapewnieniu ochrony interesów odbiorców przed nieuzasadnionym wzrostem cen, f. koszty zakupu wody lub koszty wprowadzania ś cieków do urz ą dze ń kanalizacyjnych nieb ę d ą cych w posiadaniu przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo-kanalizacyjnego, g. podatki i op ł aty niezale ż ne od przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo-kanalizacyjnego. Podkre ś laj ą c brzmienie punktu f Przedsi ę biorstwo zaznaczy ł o, ż e ustalona zosta ł a zasadno ść i celowo ść wprowadzenia do planowanej taryfy kosztu zakupu wody w pe ł nej wysoko ś ci, tzn. z uwzgl ę dnieniem kosztu wody niesprzedanej, który jest niezb ę dny do poniesienia przez przedsi ę biorstwo w celu wype ł nienia obowi ą zku ci ą g ł ego zaopatrzenia terenu w wod ę wynikaj ą cego z art. 1 i nast ę pnych ww. ustawy. Równocze ś nie wielko ść t ę zaplanowano na poziomie 49,5% ilo ś ci wody zakupionej, czyli ograniczono j ą o 3% w stosunku do wielko ś ci osi ą gni ę tej w poprzednim roku obrachunkowym, który jest podstaw ą kalkulacji taryf. Tym samym Burmistrz Miasta L ę dziny weryfikuj ą c taryf ę przedstawion ą przez Przedsi ę biorstwo naruszy ł : 1. art. 24 ust. 4 w zwi ą zku z art. 20 ust. 4 pkt 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę (…) poprzez dokonanie weryfikacji z ł o ż onego wniosku taryfowego na skutek uznania, i ż koszty wynikaj ą ce z dokumentacji ksi ę gowej Przedsi ę biorstwa w cz ęś ci dotycz ą cej zakupu wody niesprzedanej nie mog ą zosta ć uwzgl ę dnione przez Przedsi ę biorstwo przy ustalaniu niezb ę dnych przychodów na kolejny rok taryfowy, 2. art. 23 ust. 2 pkt 1 lit. f ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę (…) – poprzez zakwestionowanie mo ż liwo ś ci uwzgl ę dniania w kalkulacji niezb ę dnych przychodów kosztów zakupu wody w cz ęś ci dotycz ą cej wody niesprzedanej (tj. tzw. strat wody), 3. §8 pkt 8 rozporz ą dzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 marca 2002r. w sprawie okre ś lania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozlicze ń za zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe odprowadzanie ś cieków (Dz.U. Nr 26, poz. 257; zwanego dalej rozporz ą dzeniem taryfowym) poprzez uznanie kosztów dotycz ą cych warto ś ci wody niesprzedanej za niespe ł niaj ą ce warunków okre ś lonych w definicji ustawowej, 4. §7 ust. 1 pkt 1 rozporz ą dzenia taryfowego poprzez cz ęś ciowe zakwestionowanie kosztów poniesionych w roku obrachunkowym poprzedzaj ą cym rok, w którym wprowadzana jest taryfa, ustalonych na podstawie ewidencji ksi ę gowej kosztów sporz ą dzonej zgodnie z przepisami o rachunkowo ś ci. Przedsi ę biorstwo podnios ł o, ż e uwzgl ę dnienie w kosztach zakupu wody ilo ś ci wody niesprzedanej jest zgodne z obowi ą zuj ą cym prawem wynikaj ą cym z uregulowa ń ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę (…) oraz rozporz ą dzeniu taryfowym, a tym samym zarzut postawiony przez Gmin ę oparty na art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie spe ł nia podstawowej przes ł anki okre ś lonej tym przepisem, gdy ż Przedsi ę biorstwo nie narzuca nadmiernie wygórowanych cen, lecz jedynie konstruuje te ceny w sposób okre ś lony w ww. przepisach prawa. 5 Za zupe ł nie bezzasadny nale ż y uzna ć zarzut naruszenia konkurencji oparty na art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, poniewa ż okre ś lanie wysoko ś ci taryf, w tym uwzgl ę dnianie w kalkulacji ceny wody kosztu w postaci warto ś ci wody niesprzedanej, w ż aden sposób nie znajduje odzwierciedlenia w zawieranych przez Przedsi ę biorstwo umowach o dostarczanie wody. Okre ś laj ą c zasady ustalania cen za ś wiadczone na podstawie umów o zbiorowe zaopatrzenie w wod ę us ł ugi Przedsi ę biorstwo pos ł uguje si ę unormowaniem wynikaj ą cym z art. 26 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę (…), zgodnie z którym rozliczenia za zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe odprowadzanie ś cieków s ą prowadzone przez przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo-kanalizacyjne z odbiorcami us ł ug na podstawie okre ś lonych w taryfach cen i stawek op ł at oraz ilo ś ci dostarczonej wody i odprowadzonych ś cieków. Przedsi ę biorstwo zwróci ł o uwag ę , i ż Gmina nie wskazuje we wniosku, które z zapisów stosowanych przez Przedsi ę biorstwo w umowach zawieranych z odbiorcami, uznaje za spe ł niaj ą ce warunki do postawienia zarzutu opartego na art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Tym samym wskazane na poparcie zarzutu orzeczenia dotycz ą ce narzucania uci ąż liwych warunków umów s ą bezprzedmiotowe w zwi ą zku z brakiem umownego narzucania uci ąż liwych warunków w zakresie cen wody przez Przedsi ę biorstwo. Ponadto powo ł any przez Gmin ę wyrok S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z 26.01.2005r. sygn. akt XVII Ama 89/03 uzale ż nia ł stwierdzenie przes ł anek nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej od ustale ń , i ż podmiot nie zachowuje nienale ż ytej staranno ś ci (w tym przypadku w zakresie ograniczania ubytków wody), za ś nienale ż yta staranno ść przejawia si ę w jego niegospodarno ś ci. Z uwagi na to, i ż nie zachodz ą w sprawie ż adne okoliczno ś ci, które mog ł yby potwierdza ć niegospodarno ść Przedsi ę biorstwa, brak jest podstaw do ustalenia nadu ż ywania przez nie pozycji dominuj ą cej. Przedsi ę biorstwo podnios ł o, i ż jego dzia ł anie nie tylko nie jest bezprawne, lecz jest uwarunkowane zasadami okre ś lonymi przepisami obowi ą zuj ą cego prawa, w szczególno ś ci art. 23 ust. 2 pkt 1 lit. f ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę (…) stanowi ą cego, i ż ustalanie niezb ę dnych przychodów przez przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo-kanalizacyjne winno uwzgl ę dnia ć koszty zakupu wody. Za bezpodstawny i nie poparty żą dnymi faktami nale ż y uzna ć postawiony przez Gmin ę zarzut jakoby ubytki wody powstawa ł y „przede wszystkim wskutek ra żą cych wycieków wody z instalacji zainteresowanego”. Przedsi ę biorstwo nie dysponuje ż adnymi zg ł oszeniami tego typu zdarze ń , za ś wszystkie awarie, które s ą naturalnym zjawiskiem zwi ą zanym ze zu ż yciem sieci, warunkami atmosferycznymi oraz innymi czynnikami zawsze s ą usuwane przez Przedsi ę biorstwo w sposób mo ż liwe profesjonalny i szybki. Pojawiaj ą cy si ę w tre ś ci wniosku zarzut niegospodarno ś ci Przedsi ę biorstwo uzna ł o za nie poparty ż adnymi faktami, do których mog ł oby si ę ustosunkowa ć . Bezpodstawny, zdaniem Przedsi ę biorstwa, jest równie ż zarzut braku inwestycji w sie ć s ł u żą c ą zaopatrzeniu w wod ę mieszka ń ców Gminy L ę dziny. Zgodnie z art. 21 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę (…) przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo-kanalizacyjne opracowuje wieloletni plan rozwoju i modernizacji urz ą dze ń wodoci ą gowych okre ś laj ą cy w szczególno ś ci: planowany zakres us ł ug wodoci ą gowo-kanalizacyjnych, przedsi ę wzi ę cia rozwojowo-modernizacyjne w poszczególnych latach, przedsi ę wzi ę cia racjonalizuj ą ce zu ż ycie wody oraz wprowadzanie ś cieków, nak ł ady inwestycyjne w poszczególnych latach, sposoby finansowania planowanych inwestycji. W my ś l art. 21 ust. 4 ww. ustawy, który mówi, ż e plan spe ł niaj ą cy warunki okre ś lone w tym przepisie rada gminy uchwala w terminie 3 miesi ę cy od dnia przed ł o ż enia planu burmistrzowi, o zakresie prowadzonych na terenie gminy prac dotycz ą cych modernizacji urz ą dze ń wodoci ą gowych decyduje Rada Gminy. 6 Przedsi ę biorstwo podkre ś li ł o, ż e w okresie 2003-2005 w pe ł ni zrealizowa ł o uchwalony przez Rad ę Gminy L ę dziny plan rozwoju i modernizacji urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych. Poniesione w tych latach nak ł ady modernizacyjne wynios ł y (…) z ł przy zaplanowanych (…) z ł , co procentowo daje przekroczenie uchwalonego planu o ponad (…)%. Dokonuj ą c analizy strat wody Przedsi ę biorstwo stwierdzi ł o, ż e straty wody, a dok ł adnie ilo ść wody niesprzedanej do ilo ś ci wody zakupionej, s ą nieod łą cznym czynnikiem kosztów zwi ą zanych z publicznym zaopatrzeniem w wod ę zurbanizowanych terenów mieszkalnych. Stale rosn ą ca warto ść kosztowa wody pitnej powoduje równie ż zwi ę kszone oczekiwania na dzia ł ania w kierunku redukowania strat. Na straty wody z sieci wodoci ą gowej ma wp ł yw szereg czynników, z których najistotniejsze to: rodzaj gruntu, g ę sto ść przy łą czy ((…) odbiorców na terenie Gminy L ę dziny wg stanu na 31.10.2006r.), rodzaj materia ł u, z którego wykonano rury (91,76% z 120 km rur jest wykonanych ze stali), wiek ruroci ą gów (na terenie L ę dzin ś rednio 30 lat), stan izolacji zewn ę trznej (na terenie Gminy L ę dziny wi ę kszo ść rur jest bez izolacji, jako ść po łą cze ń rur – du ż o rozszczelnie ń zw ł aszcza na sieciach wykonanych z PCV i stalowych, rodzaj u ł o ż enia ruroci ą gów, obszary zagro ż one korozj ą , sieci wykonane z rur stalowych, wysokow ę glowych, prace prowadzone przez osoby trzecie (budowa kana ł ów), zmiany ci ś nienia, eksploatacja górnicza (L ę dziny to rejon eksploatacji Kopalni Ziemowit), b łę dy wskaza ń urz ą dze ń pomiarowych (wg GUMiW b łą d uzasadniony wynosi 5-10%). Przedsi ę biorstwo wskaza ł o, ż e wg standardów ś wiatowych straty dzieli si ę na: pozorne, b ę d ą ce wynikiem wadliwego wskazania urz ą dze ń pomiarowych, czerpania wody z hydrantów, p ł ukania sieci wodoci ą gowej i kradzie ż y wody poprzez stosowanie magnesów itp. oraz rzeczywiste, tj. straty na przesyle wody, wynikaj ą ce z nieszczelno ś ci ruroci ą gów, straty na zasuwach na skutek ich nieszczelno ś ci oraz brak wystrefowania sieci wodoci ą gowej itp. Zarazem Przedsi ę biorstwo podkre ś li ł o, i ż przyj ęł o dynamiczn ą strategi ę zwalczania strat. Zgodnie z ni ą w oparciu o ś rodki finansowe wynikaj ą ce z zatwierdzanych przez Rad ę Miasta wieloletnich planów modernizacji i rozwoju sieci przyj ę te zosta ł y dzia ł ania zmierzaj ą ce do okre ś lenia i wyeliminowania wszelkich niedoci ą gni ęć w zakresie strat wody powstaj ą cych na tym terenie. Podj ę te dzia ł ania to: opomiarowanie wszelkich wej ść wody na teren gminy z ruroci ą gów magistralnych dostarczaj ą cych wod ę , co zrealizowano w 2003r., wytypowanie odcinków ruroci ą gów o najwi ę kszej awaryjno ś ci, inwentaryzacja sieci pod wzgl ę dem rodzaju materia ł u, z którego zosta ł a wykonana i wieku sieci, wprowadzenie pe ł nej prewencji w zakresie wykrywania awarii na sieci na terenie miasta L ę dziny, wymiana wodomierzy na wodomierze z wa ż n ą cech ą legalizacyjn ą , dobór wodomierzy do wielko ś ci poboru wody i likwidacja rycza ł tów, zlecenie opracowania dla ca ł ej gminy stref zasilaj ą cych, tzw. wewn ę trznych obiegów zamkni ę tych, likwidacja rycza ł tów na przy łą czach, uszczelnienie sieci wodoci ą gowej pod wzgl ę dem niekontrolowanego poboru wody z hydrantów ppo ż ., wprowadzenie zasuw liniowych jako sta ł ej praktyki eksploatacyjnej, obni ż enie czasu usuwania awarii poprzez zastosowanie nowoczesnego sprz ę tu technicznego, uruchomienie oddzia ł u eksploatacji co pozwala na skrócenie czasu dojazdu przy wezwaniu do usuni ę cia awarii, wprowadzenie regularnych kontroli sieci, co skraca czas trwania wycieków, zakupienie dwóch wozów wyposa ż onych w sprz ę t do wykrywania awarii, przyst ą pienie do wykonania mapy cyfrowej sieci na terenie L ę dzin. Zarazem Przedsi ę biorstwo wskaza ł o, ż e wielko ść odpisu amortyzacyjnego wynosz ą ca w przypadku Gminy L ę dziny (…) z ł jest bardzo niska ze wzgl ę du na wiek sieci wodoci ą gowej. Zysk na terenie tej Gminy nie jest wypracowywany i dlatego rzeczywiste obni ż enie wska ź nika strat w krótkim terminie jest niemo ż liwe. Ś rodki przeznaczone na modernizacj ę sieci wynikaj ą ce z uchwalonego przez Gmin ę planu s ą niewystarczaj ą ce. Warunki eksploatacji tej sieci, jak i rodzaj materia ł u, z którego jest wykonana, nie daj ą 7 podstaw do tego, aby mówi ć o sta ł ej tendencji do obni ż ania strat wody. W takiej sytuacji w ocenie Przedsi ę biorstwa mo ż na jedynie stara ć si ę zachowa ć straty na nie zwi ę kszonym poziomie w stosunku do roku ubieg ł ego, pomimo, i ż ilo ść wody niesprzedanej spada poniewa ż w 2003r. wynios ł a ona (…) m 3 , a w 2005r. ukszta ł towa ł a si ę na poziomie (…) m 3 . Przedsi ę biorstwo jest przygotowane do wykonywania zwi ę kszonych zada ń w zakresie modernizacji eksploatowanej sieci. Ale ś rodki finansowe zatwierdzane przez Gmin ę do dyspozycji na te cele s ą niewystarczaj ą ce do tego, aby mo ż na by ł o osi ą gn ąć szybkie efekty. Dlatego Przedsi ę biorstwo wyst ą pi ł o jako beneficjent ś rodków unijnych funduszu spójno ś ci na modernizacj ę i budow ę oko ł o 50% d ł ugo ś ci sieci na terenie Gminy L ę dziny. Obecnie Wojewódzki Fundusz Ochrony Ś rodowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach jest na etapie zatwierdzania wst ę pnego studium wykonalno ś ci z ł o ż onego przez Przedsi ę biorstwo. W tych okoliczno ś ciach przyj ę cie stanowiska Burmistrza Miasta L ę dziny spowodowa ł oby, i ż dzia ł alno ść w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wod ę by ł aby dzia ł alno ś ci ą nierentown ą , gdy ż wszelkie straty wynikaj ą ce z powsta ł ych w procesie dystrybucji ubytków powinno ponie ść przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo-kanalizacyjne. Koszty mieszcz ą ce si ę w zakresie poj ę cia woda niesprzedana lub straty wody s ą kosztami, których powstawanie jest naturalnym efektem prowadzenia dzia ł alno ś ci w zakresie zaopatrzenia w wod ę . Przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo-kanalizacyjne mo ż e jedynie oddzia ł ywa ć na redukcj ę tych kosztów, natomiast ca ł kowite ich wyeliminowanie jest niemo ż liwe. Jako ż e Przedsi ę biorstwo takie dzia ł ania prowadzi, wbrew zarzutowi stawianemu przez Gmin ę , brak jest jakichkolwiek podstaw do stwierdzenia, i ż powstawanie ubytków wody jest wynikiem niegospodarno ś ci Przedsi ę biorstwa, kwestionowanie tej kategorii kosztów nale ż y uzna ć za nieuzasadnione. Ponadto zwa ż ywszy na art. 23 ust. 2 pkt 1 lit f ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę (…) i §2 pkt 8 rozporz ą dzenia taryfowego kwestionowanie tej kategorii kosztów przez Gmin ę jest bezprawne. W konsekwencji zarzuty nadu ż ywania przez Przedsi ę biorstwo pozycji dominuj ą cej oparte na art. 8 ust. 2 pkt 1 i 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów s ą bezpodstawne. W wyniku przeprowadzonego post ę powania administracyjnego Organ Antymonopolowy ustali ł nast ę puj ą cy stan faktyczny. Przedsi ę biorstwo prowadzi dzia ł alno ść polegaj ą c ą na zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków na terenie Gminy L ę dziny na podstawie zezwolenia wydanego mu w 2003r. (karta nr 60). Ź ród ł em zasilania w wod ę Gminy L ę dziny jest magistrala wodoci ą gowa Czaniec ϕ 1400 mm, eksploatowana przez Górno ś l ą skie Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów S.A. w Katowicach (hurtowego dostawc ę wody). Nast ę pnie, w rejonie Pompowni Urbanowice w Tychach w łą czony jest wodoci ą g stalowy ϕ 800/600/500, eksploatowany przez Przedsi ę biorstwo, transportuj ą cy wod ę dla Gmin L ę dziny i Bieru ń . Zasilanie samej Gminy L ę dziny odbywa si ę wodoci ą giem magistralnym ϕ 400 mm, który jest w łą czony do wodoci ą gu ź ród ł owego w rejonie wiaduktu na drodze krajowej Miko ł ów – O ś wi ę cim w Bieruniu. Wodoci ą g magistralny ϕ 400 mm – stalowy zosta ł wybudowany w pierwszej po ł owie lat siedemdziesi ą tych XX wieku i jest eksploatowany przez Przedsi ę biorstwo. Przedsi ę biorstwo dostarcza wod ę do sieci wodoci ą gowej znajduj ą cej si ę na terenie Gminy L ę dziny poprzez dwa opomiarowane punkty. G ł ównym ź ród ł em dostawy wody jest wodoci ą g stalowy ϕ 400 mm, wodomierz zabudowany jest w studni wodomierzowej zlokalizowanej za w łą czeniem do wodoci ą gu przesy ł owego ϕ 600 mm w okolicy ul. Tury ń skiej i granicy Gmin Bieru ń i L ę dziny. Dodatkowym ź ród ł em zasilania w wod ę Gminy L ę dziny jest wodoci ą g stalowy ϕ 200 mm z wodomierzem zabudowanym w studni wodomierzowej zlokalizowanej 8 w okolicy ul. M ł y ń skiej i granicy gminy Bieru ń i L ę dziny. Powy ż sze wej ś cia zosta ł y opomiarowane w sierpniu 2004r. (karty nr 268, 275, 419). Sie ć wodoci ą gowa wraz z przy łą czami eksploatowana na terenie Gminy L ę dziny wykonana jest z rur stalowych, PVC i PE. Sie ć ta by ł a budowana stopniowo wraz z rozwojem miasta L ę dziny. Sie ć wodoci ą gowa stalowa o d ł ugo ś ci (…) km zosta ł a wybudowana w latach 70- tych, 80-tych i 90-tych XX wieku. Sie ć wodoci ą gow ą z rur PVC o d ł ugo ś ci (…) km wybudowano w latach 90-tych XX wieku. Budow ę sieci wodoci ą gowej z rur PE rozpocz ę to w latach 90-tych XX wieku i kontynuuje si ę sukcesywnie do dnia dzisiejszego ( łą cznie wybudowano (…) km sieci z rur PE). Łą czna d ł ugo ść sieci wodoci ą gowej na terenie Gminy L ę dziny wynosi 120 km (karta nr 287), za ś wiek ruroci ą gów wynosi ś rednio 30 lat (karta nr 45). Wed ł ug stanu na dzie ń 31.01.2006r. liczba przy łą czy (odbiorców) na tym obszarze wynosi ł a (…) (karta nr 45). W dniu 30.12.2005r. Przedsi ę biorstwo skierowa ł o do Burmistrza Miasta L ę dziny Wniosek o zatwierdzenie taryf dla zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i zbiorowego odprowadzania ś cieków na okres od 12.03.2006r. do 11.03.2007r. (karty nr 5-34, 61-86). We wniosku przewidziano taryf ę dla odbiorców wody na terenie Gminy L ę dziny w wysoko ś ci 4,86 z ł /m 3 netto dostarczanej wody (karty nr 25, 30). Dla ww. wniosku podstaw ą kalkulacji przy okre ś laniu taryfy by ł rok obrachunkowy obejmuj ą cy okres od grudnia 2004r. do listopada 2005r. (karta nr 292). Zarazem Przedsi ę biorstwo zaproponowa ł o miesi ę czn ą op ł at ę abonamentow ą uzale ż nion ą od ś rednicy wodomierza (karty nr 25, 30). Wysoko ść miesi ę cznej op ł aty abonamentowej w z ł we wniosku taryfowym kszta ł towa ł a si ę nast ę puj ą co. ś rednica wodomierza 15 mm 20 mm 25-30 mm 32 mm 40 mm 50 mm 80 mm cena netto w z ł 5,95 6,24 8,78 10,20 12,50 18,19 25,36 + VAT ś rednica wodomierza 100 mm 150 mm 200 mm sprz ęż one 50 mm sprz ęż one 80 mm sprz ęż one 100 mm sprz ęż one 150 mm cena netto w z ł 31,07 43,61 53,97 66,21 76,63 85,17 140,60 + VAT Przedsi ę biorstwo w pi ś mie z dnia 06.02.2006r. udzieli ł o Burmistrzowi Miasta L ę dziny dodatkowych wyja ś nie ń dotycz ą cych wniosku taryfowego. Podkre ś li ł o, ż e dane przedstawione we wniosku taryfowym s ą zgodne z zapisami w ksi ę gach rozrachunkowych. Zarazem poinformowa ł o Burmistrza, ż e taryfa proponowana w z ł o ż onych wnioskach taryfowych mo ż e zosta ć przedstawiona w trzech wariantach jako: (I) taryfa jednocz ł onowa z dwusk ł adnikow ą op ł at ą abonamentow ą , (II) taryfa wielocz ł onowa z jednosk ł adnikow ą op ł at ą abonamentow ą , albo (III) taryfa jednocz ł onowa bez op ł aty abonamentowej. Przedsi ę biorstwo wskaza ł o przy tym wysoko ść ceny za 1m 3 wody w poszczególnych wariantach oraz wysoko ść op ł aty abonamentowej (karta nr 31-34, 87-90, 188-191). Ponadto jego zdaniem ilo ść wody niesprzedanej przyj ę ta w proponowanej taryfie na poziomie 49,5%, wi ążą ca si ę z wysoko ś ci ą kosztu zakupu wody, w ś wietle art. 23 ust. 2 pkt 1 lit. f ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę (…) nie mog ł a by ć kwestionowana, zwa ż ywszy, ż e w roku obrachunkowych (czyli w okresie od grudnia 2004r. do listopada 2005r.) straty wody wynios ł y 52,5%. Pomimo tych wyja ś nie ń Burmistrz Miasta L ę dziny Zarz ą dzeniem 0151/636/06 z dnia 8 lutego 2006r. stwierdzi ł niecelowo ść ponoszenia kosztów przez Przedsi ę biorstwo i dokona ł weryfikacji kosztów zwi ą zanych ze ś wiadczeniem us ł ug dla zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i zbiorowego odprowadzania ś cieków: a. koszty zwi ą zane ze ś wiadczeniem us ł ug dla zbiorowego zaopatrzenia w wod ę w 9 wysoko ś ci (…) z ł (zmniejszenie niezb ę dnych przychodów o kwot ę 633,767 z ł dotycz ą cych kosztu zakupu 431.134 m 3 wody uj ę tych w kalkulacji taryf jako ilo ś ci wody niesprzedanej, zmniejszenie niezb ę dnych przychodów o kwot ę 187.963 z ł dotycz ą cych alokacji kosztów po ś rednich), b. ilo ść ś wiadczonych us ł ug w wysoko ś ci 439 844 m 3 (odpowiadaj ą c ą rocznemu poborowi wody wskazanemu przez Przedsi ę biorstwo we wniosku taryfowym) , c. cen ę wska ź nikow ą za dostarczon ą wod ę w 2006r. do wysoko ś ci 3,51 z ł /m 3 netto (karty nr 91-93, 97, 185, 270-271). W uzasadnieniu swego stanowiska Burmistrz podniós ł , ż e wliczanie do kalkulacji ceny za 1 m 3 wody kosztów wynikaj ą cych ze strat wody powoduje zawy ż enie ceny jednostkowej o 1,87 z ł /m 3 . Przy eliminacji tych strat cena wody netto powinna wynosi nie 4,86 z ł /m 3 , ale 3,51 z ł /m 3 . Burmistrz zwróci ł uwag ę na brak w ci ą gu ostatnich kilku lat tendencji malej ą cej w zakresie strat wody i brak efektów dzia ł a ń Przedsi ę biorstwa, które mia ł y prowadzi ć do ograniczenia straty wody na terenie Gminy. Nast ę pnie Rady Miasta L ę dziny podj ęł a w dniu 09.02.2006r. Uchwa łę Nr XLV/294/06 o odmowie zatwierdzenia taryf za zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe odprowadzanie ś cieków (karty 94, 184). Ww. uchwa ł a zosta ł a podtrzymana kolejn ą Uchwa łą Rady Miasta L ę dziny Nr XLVII/312/06 z dnia 31.03.2006r. (karta nr 165). W kwietniu 2006r. Przedsi ę biorstwo z ł o ż y ł o Burmistrzowi Miasta L ę dziny kolejny wniosek taryfowy. We Wniosku o zatwierdzenie taryf dla zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i zbiorowego odprowadzania ś cieków z dnia 28.04.2006r. (karty nr 229-263) na okres od dnia 10.07.2006r. do 09.07.2007r. zaproponowa ł o cen ę za 1 m 3 wody ni ż sz ą o 6 groszy, w stosunku do ceny przedstawionej we wniosku z grudnia 2005r., tj. 4,80 z ł /m 3 netto (karta nr 253). Dla ww. wniosku podstaw ą kalkulacji przy okre ś laniu taryfy by ł rok obrachunkowy obejmuj ą cy okres od kwietnia 2005r. do marca 2006r. (karta nr 292). Op ł ata abonamentowa w nowym wniosku pozosta ł a bez zmian. Uchwa łą Nr LI/328/06 z dnia 14.06.2006r. Rada Miasta L ę dziny odmówi ł a zatwierdzenia powy ż szej taryfy. Koszty zakupu wody uznano za niezasadne poniewa ż zosta ł y poniesione nie tylko w celu zaopatrzenia mieszka ń ców w wod ę , ale równie ż w celu pokrycia strat wody. Zdaniem Rady Miasta taryfa powinna by ć ustalona na poziomie 3,45 z ł /m 3 (karty nr 345-347, 359). Dnia 24.08.2006r. Przedsi ę biorstwo z ł o ż y ł o nast ę pny Wniosek o zatwierdzenie taryf dla zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i zbiorowego odprowadzania ś cieków . Tym razem Przedsi ę biorstwo zaproponowa ł o stawk ę op ł aty za 1m 3 dostarczonej wody w wysoko ś ci 5,45 z ł netto i odst ą pi ł o od wprowadzenia do taryfy miesi ę cznej op ł aty abonamentowej (karta nr 463). Ten wniosek, tak jak poprzednie, nie zosta ł zaakceptowany przez Organy Gminy. Rada Miasta L ę dziny Uchwa łą Nr LIV/358/06 z dnia 28.09.2006r. odmówi ł a jego zatwierdzenia (karty nr 383, 400-402). Organ Gminy uzna ł y, i ż straty wody na terenie Gminy s ą ra żą co za wysokie i zatwierdzenie taryfy by ł oby równoznaczne z akceptacj ą niegospodarnej dzia ł alno ś ci Przedsi ę biorstwa i przerzucania jej skutków na odbiorców (karty nr 396-397). Przedsi ę biorstwo wliczy ł o bowiem w koszt zakupu wody straty na poziomie 49,5 % (karta 418). Ceny netto za dostaw ę wody obowi ą zuj ą ce na terenie Gminy L ę dziny w latach 2002-2006 kszta ł towa ł y si ę nast ę puj ą co. L.p. Termin obow ą zywania ceny Grupa odbiorców Cena w z ł /m 3 netto Kalkulowany narzut zysku w % 1 01.01.2002 – 28.02.2003 gospod. domowe i pozostali 3,08 * * 2 01.03.2003 – 29.02.2004 gospod. domowe i pozostali 3,63 (…) 3 01.03.2004 – 11.03.2005 gospod. domowe i pozostali 4,25 (…) 4 12.03.2005 – 11.03.2006 gospod. domowe i pozostali 5,15 (…) 5 12.03.2006 - nadal gospod. domowe i pozostali 5,15 (…) * Ceny w 2002r. by ł y ustalane przez Wojewod ę Ś l ą skiego na bazie wyników ca ł ego przedsi ę biorstwa Uchwa łą z dnia 30.01.2003r. Rada Miasta L ę dziny zatwierdzi ł a taryf ę obowi ą zuj ą c ą w 2003r. (karta nr 221). Taryfa obowi ą zuj ą ca w 2004r., obejmuj ą ca stawk ę 4,25 z ł /m 3 netto za wod ę , równie ż zosta ł a zatwierdzona przez Rad ę Miasta L ę dziny (karta nr 223). Na taryf ę zaproponowan ą przez Przedsi ę biorstwo na kolejny rok, zawieraj ą c ą cen ę w wysoko ś ci 5,15 z ł /m 3 wody, Rada Miasta L ę dziny nie wyrazi ł a zgody (karta nr 224). Od dnia 12.03.2006r. Przedsi ę biorstwo planowa ł o wprowadzenie na terenie Gminy L ę dziny nowej ceny w wysoko ś ci 4,86 z ł /m 3 netto oraz op ł aty abonamentowej. Poniewa ż Burmistrz Miasta L ę dziny zakwestionowa ł wniosek taryfowy zawieraj ą cy t ą cen ę oraz dwa kolejne wnioski, a Rada Miejska podj ęł a uchwa ł y o niezatwierdzeniu kolejno proponowanych taryf, w konsekwencji do dnia 02.03.2007r. obowi ą zywa ł a cena 5,15 z ł /m 3 dostarczonej wody (karty nr 49, 418, 534-535). Rada Miasta L ę dziny w Uchwale Nr XXVI/01/03 z dnia 30.01.2003r. przyj ęł a Plan modernizacji i remontów na sieci wodoci ą gowej i kanalizacyjnej na terenie Gminy L ę dziny lata 2003-2007 dla Przedsi ę biorstwa (karty nr 269-271). Przedsi ę biorstwo w okresie 2003- 2005 w pe ł ni zrealizowa ł o uchwalony przez Rad ę Gminy plan rozwoju i modernizacji urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych. Nak ł ady modernizacyjne w ww. latach zaplanowano w wysoko ś ci (…) z ł , a poniesiono je w wysoko ś ci (…) z ł , co procentowo da ł o przekroczenie uchwalonego planu o ponad (…)% (karty nr 45, 273, 297, 381). Dane o modernizacji sieci wodoci ą gowej na terenie Gminy L ę dziny zrealizowanej przez Przedsi ę biorstwo w poszczególnych latach 1994-2006 (karta nr 420) przedstawia poni ż sza tabela: Rok d ł ugo ść sieci w m d ł ugo ść sieci, która zosta ł a zmoderniz., w m % d ł ugo ś ci zmoderniz. sieci w danym roku 1994 117 973,0 (…) (…) 1995 117 973,0 (…) (…) 1996 117 973,0 (…) (…) 1997 117 973,0 (…) (…) 1998 117 973,0 (…) (…) 1999 117 973,0 (…) (…) 2000 117 973,0 (…) (…) 2001 117 973,0 (…) (…) 2002 117 973,0 (…) (…) 2003 117 973,0 (…) (…) 2004 117 909,0 (…) (…) 2005 117 935,0 (…) (…) 2006 (wg stanu na 30.11.2006) 118 833,0 (…) (…) Razem 14 477,0 --- Przedsi ę biorstwo stoj ą c na stanowisku, i ż jest przygotowane do wykonywania zwi ę kszonych zada ń w zakresie modernizacji sieci, ale nie dysponuje wystarczaj ą cymi ś rodkami finansowymi na te cele, wyst ą pi ł o jako beneficjent ś rodków unijnych Funduszu Spójno ś ci na modernizacj ę i budow ę sieci wodoci ą gowej na terenie Gminy L ę dziny (karty nr 47, 53, 129, 297). W dniu 04.12.2006r. Przedsi ę biorstwo z ł o ż y ł o do Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Ś rodowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach Studium Wykonalno ś ci dla realizacji przedsi ę wzi ę cia „Kompleksowa modernizacja sieci wodoci ą gowej na obszarze dzia ł ania RPWiK Tychy S.A.” (karty nr 419, 424-441). Na terenie gminy L ę dziny Przedsi ę biorstwo zamierza wymieni ć w latach 2008-2011 49 870 m sieci wodoci ą gowej (ok. 42%) za kwot ę (…) tys. z ł (karta nr 297, 442). W dniu 28.09.2006r. na wniosek Przedsi ę biorstwa Rada Miasta L ę dziny uchwali ł a wieloletni plan rozwoju i modernizacji urz ą dze ń wodoci ą gowych i urz ą dze ń kanalizacyjnych w Gminie 10 11 L ę dziny na lata 2007-2011 (karta nr 378). Suma wszystkich nak ł adów w ww. latach wynosi (…) przy czym zakres rzeczowy i finansowy planu b ę dzie aktualizowany w zale ż no ś ci od preliminarza przyznanych ś rodków z Funduszu Spójno ś ci (karta nr 379). Przedsi ę biorstwo w ostatnich latach notuje na terenie Gminy spadek sprzeda ż y wody. Malej ą c ą sprzeda ż wody przedstawia poni ż sza tabela (karta nr 50). 2002 2003 2004 2005 sprzeda ż wody w m 3 (…) (…) (…) (…) zmiana w stosunku do roku poprzedniego w m 3 (…) (…) (…) Wysoko ść rzeczywistych strat wody na sieci wodoci ą gowej na terenie Gminy L ę dziny w poszczególnych latach 2002-2006 ilo ś ciowo i procentowo (karta nr 51). Straty wody (woda niesprzedana) 2002 2003 2004 2005 Plan 2006 m 3 (…) (…) (…) (…) (…) % 48,4 52,3 52,0 52,1 49,5 zmiana w m 3 w stosunku do roku poprzedniego * * (…) (…) (…) * Poziom strat w latach 2002-2003 by ł wielko ś ci ą szacowan ą poniewa ż nie istnia ł o prawid ł owe opomiarowanie zakupu trzech gmin, tj. L ę dziny, Bieru ń , Bojszowy. Pocz ą wszy od 2004r. nast ą pi ł o pe ł ne opomiarowanie zakupu, co pozwoli ł o na wyliczenie realnych strat wody na terenie Gminy L ę dziny. Wysoko ść rzeczywistych strat wody na sieci wodoci ą gowej na terenie Gminy L ę dziny w poszczególnych okresach obrachunkowych ilo ś ciowo i procentowo (karta nr 51). Straty wody (woda niesprzedana) grudzie ń 2001- listopad 2002 grudzie ń 2002- listopad 2003 grudzie ń 2003 – listopad 2004 grudzie ń 2004 – listopad 2005 m 3 (…) (…) (…) (…) % 48,6 52,0 51,5 52,5 Straty wody zosta ł y wliczone w koszt zakupu wody w nast ę puj ą cych wysoko ś ciach (karta nr 51): grudzie ń 2001- listopad 2002 grudzie ń 2002- listopad 2003 grudzie ń 2003 – listopad 2004 grudzie ń 2004 – listopad 2005 Poziom strat rzeczywistych 48,6% 52,0% 51,5% 52,5% plan rok 2003 plan rok 2004 plan rok 2005 plan rok 2006 Poziom strat planowanych 46,0% 45,0% 49,6% 49,5% Ró ż nica - 2,6% - 7,0% - 1,0% - 3,0% Rentowno ść (zysk/koszty) Przedsi ę biorstwa w latach 2002-2006 na dzia ł alno ś ci wodoci ą gowej na terenie Gminy L ę dziny. 2002 2003 2004 2005 plan 2006 (…) (…) (…) (…) (…) Na terenie Gminy L ę dziny prowadzone jest wydobycie w ę gla kamiennego przez KWK „Ziemowit”. W 1994r. Okr ę gowa Komisja do Spraw Szkód Górniczych wyda ł a cztery orzeczenia, w których stwierdzono, ż e wskutek robót górniczych KWK „Ziemowit” powsta ł a szkoda górnicza w ruroci ą gu wodnym w ulicach: Traugutta, Grunwaldzkiej, Przodowników 12 oraz Ziemowita w L ę dzinach objawiaj ą ca si ę cz ę stymi awariami (karty nr 275-278, 298-301). Jako sposób naprawienia szkody wyrz ą dzonej Przedsi ę biorstwu w ka ż dym z tych orzecze ń Komisja wskaza ł a wymian ę okre ś lonego odcinka ruroci ą gu wraz z przy łą czami, przy czym KWK „Ziemowit” zosta ł a zobowi ą zana do uczestniczenia w kosztach naprawy ruroci ą gu w 70%. Do dnia dzisiejszego Przedsi ę biorstwo nie podj ęł o prac modernizacyjnych na wskazanych w ww. orzeczeniach odcinkach sieci wodoci ą gowej. Przedsi ę biorstwo przewiduje modernizacj ę sieci wodoci ą gowej w ulicach Przodowników i Grunwaldzkiej o d ł ugo ś ci 770 m w 2009r., w ul. Traugutta o d ł ugo ś ci 1160 m w 2010r., a w ul. Ziemowita o d ł ugo ś ci 1722 m w 2011r. (karta nr 292). W 1994r. Okr ę gowa Komisja do Spraw Szkód Górniczych orzek ł a równie ż w zakresie szkód górniczych wyrz ą dzonych przez KWK „Ziemowit” w odcinkach sieci wodoci ą gowej w ulicach Ochoczej i Go ł awieckiego (karty nr 443-444). Przedsi ę biorstwo przy udziale finansowym KWK „Ziemowit” dokona ł o przebudowy 604 m sieci wodoci ą gowej w ul. Go ł awieckiego w 1997r. oraz 400,6 m w ul. Ochoczej w 1998r. (karta nr 292). Umowy o zaopatrzeniu w wod ę zawierane przez Przedsi ę biorstwo z odbiorcami z terenu Gminy L ę dziny stanowi ą , ż e nale ż no ść za dostaw ę wody jest obliczana zgodnie z taryf ą zatwierdzon ą uchwa łą Rady Gminy L ę dziny b ą d ź wprowadzon ą w trybie art. 24 ust. 8 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę (…) 1 . Taryfa obowi ą zuje przez 1 rok i jest og ł aszana w miejscowej prasie co najmniej na 7 dni przed wej ś ciem jej w ż ycie. Zmiana taryfy nie wymaga zmiany umowy o zaopatrzeniu w wod ę (karty nr 229, 331, 333, 335, 337). Organ Antymonopolowy pod sygn. akt RKT-401-11/06/AW przeprowadzi ł post ę powanie wyja ś niaj ą ce maj ą ce na celu badanie lokalnych rynków dostawy wody i odprowadzania ś cieków odno ś nie obowi ą zuj ą cych taryf za zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe odprowadzanie ś cieków. Maj ą c na uwadze, i ż Gmina L ę dziny jest gmin ą górnicz ą i liczy ok. 16 tys. mieszka ń ców badaniem obj ę to gminy górnicze o liczbie mieszka ń ców od 10 do 22 tys. Informacje zgromadzone w ww. post ę powaniu zosta ł y zaliczone w poczet dowodów w niniejszej sprawie (karty nr 385-388). Przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo-kanalizacyjne pobiera ł y w 2006r. ceny za 1m 3 dostarczonej wody w wysoko ś ci wskazanej w poni ż szej tabeli. Tabela zawiera równie ż dane o wielko ś ci strat wody w % wliczonych przez przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo-kanalizacyjne w koszty w 2006r. Poniewa ż 10 spo ś ród badanych przedsi ę biorstw oprócz ceny za 1m 3 dostarczonej wody pobiera ł o równie ż op ł at ę sta łą tabela zawiera dane o cenie wska ź nikowej, która wskazuje jak kszta ł towa ł aby si ę cena za 1m 3 wody, gdyby przedsi ę biorstwa nie pobiera ł y odr ę bnej op ł aty sta ł ej. L.p. Gmina cena z ł /m 3 netto wody w 2006r. cena wska ź nikowa Straty wody wliczone w koszty w % 1. Paw ł owice 3,09 3,34 0,00 2. Psary 3,12 2,65 0,00 3. Che ł mek 3,21 3,43 15,25 2 4. Ś wierklany 3,30 3,30 27,00 5. Bobrowniki 3,37 3,50 35,10 6. Pilchowice 3,45 4,46 bd 7. Radzionków 3,71 3,92 30,00 8. Giera ł towice 3,75 4,55 46,26 1 9. Mied ź na 4,06 4,06 25,00 10. Suszec 4,40 4,18 26,00 1 Art. 24 ust. 8 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę (…) stanowi, ż e je ż eli rada gminy nie podejmie uchwa ł y w terminie, o którym mowa w ust. 5, taryfy zweryfikowane przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) wchodz ą w ż ycie po up ł ywie 70 dni od dnia z ł o ż enia wniosku o zatwierdzenie taryf. 13 11. Brzeszcze 5,48 5,93 24,10 ś rednia cena 3,72 3,94 --- 12. L ę dziny 5,15 5,15 49,60 bd – brak danych 1 dane za I pó ł rocze 2006r. 2 dane za 8 m-cy 2006r . Organ Antymonopolowy zwa ż y ł co nast ę puje. Dla uznania, ż e sprawa ma charakter antymonopolowy niezb ę dne jest ustalenie czy w okoliczno ś ciach sprawy dosz ł o do naruszenia interesu publicznoprawnego. W ś wietle art. 1 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów celem regulacji w niej przyj ę tej jest zapewnienie rozwoju konkurencji, ochrona przedsi ę biorców nara ż onych na stosowanie praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę i ochrona interesów konsumentów. Pozwala to przyj ąć , ż e ma ona charakter publicznoprawny i s ł u ż y ochronie interesu ogólnospo ł ecznego. Znajduje wi ę c zastosowanie tylko wówczas, gdy zagro ż ony lub naruszony zostaje interes publiczny, polegaj ą cy na zapewnieniu w ł a ś ciwych warunków funkcjonowania rynku gospodarczego. Poj ę cie interesu publicznego nie zosta ł o zdefiniowane w ustawie, niemniej by ł o ono wielokrotnie przedmiotem interpretacji S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów oraz S ą du Najwy ż szego. Zdaniem S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, wyra ż onym w wyroku z dnia 12 czerwca 2002r. (sygn. akt XVII Ama 47/2001), poj ę cie interesu publicznego nie jest poj ę ciem o charakterze jednolitym i sta ł ym. W ka ż dej sprawie winien on by ć ustalony i konkretyzowany, a Organ Antymonopolowy w toku post ę powania i przy wydawaniu decyzji winien by ć rzecznikiem tego interesu. Publiczny znaczy dotycz ą cy ogó ł u, odnosz ą cy si ę do ogó ł u, a nie do jednostki czy te ż okre ś lonej grupy. Podstaw ą do zastosowania przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów winno by ć uprzednie udowodnienie przez Organ Antymonopolowy, czy nast ą pi ł o rzeczywiste naruszenie wskazanego przepisami ustawy interesu publicznego. W ten sam sposób S ą d wypowiedzia ł si ę w wyrokach z dnia: 25.06.2001r. sygn. XVII Ama 84/00, 28.05.2001r. sygn. XVII Ama 82/00, 27.06.2001r. sygn. XVII Ama 92/00, 12.11.2001r. sygn. XVII Ama 105/00 oraz 04.07.2001r. sygn. XVII Ama 108/00. Podobne stanowisko zaj ął równie ż S ą d Najwy ż szy, który w uzasadnieniu wyroku z dnia 29.05.2001r. sygn. I CKN 1217/98 stwierdzi ł , ż e ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów ma charakter publicznoprawny i s ł u ż y ochronie interesu ogólnospo ł ecznego, ingeruje, gdy w wyniku pewnych ogólnych zjawisk zagro ż ona jest sama instytucja konkurencji i nie odnosi si ę do ochrony roszcze ń indywidualnych. Z kolei, w uzasadnieniu wyroku z dnia 26.02.2004r. sygn. III SK 2/04 S ą d Najwy ż szy stwierdzi ł , ż e naruszenie indywidualnego interesu nie wyklucza dopuszczalno ś ci równoczesnego uznania, ż e dochodzi do naruszenia interesu zbiorowego ,,je ż eli indywidualne pogwa ł cenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów mog ł oby w jakikolwiek sposób prowadzi ć do ustanowienia lub utrwalenia monopolistycznych praktyk rynkowych, które wywo ł uj ą lub mog ą wywo ł ywa ć zakazane skutki na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej”. W ś wietle powy ż szego orzecznictwa, Organ Antymonopolowy mo ż e wszcz ąć i prowadzi ć post ę powanie antymonopolowe wy łą cznie wówczas, gdy zachodzi podejrzenie, i ż nast ą pi ł o naruszenie interesu publicznego, a zatem, gdy skutkami dzia ł a ń sprzecznych z ustaw ą o ochronie konkurencji i konsumentów dotkni ę ty zosta ł szerszy kr ą g uczestników rynku lub te ż wywo ł uj ą one inne niekorzystne zjawiska na rynku. Ustawa w odniesieniu do przedsi ę biorców chroni konkurencj ę , a w odniesieniu do konsumentów ich interesy jako zjawiska o charakterze instytucjonalnym. Wymienione w art. 1 cele ustawy zosta ł y okre ś lone jako równorz ę dne co sprawia, ż e praktyki ograniczaj ą ce 14 konkurencj ę obejmuj ą nie tylko te, które godz ą w konkurencj ę , ale równie ż te, które – podejmowane przez przedsi ę biorców posiadaj ą cych pozycj ę dominuj ą c ą – nie godz ą c wprost w konkurencj ę , naruszaj ą interesy innych uczestników rynku. Praktyki ograniczaj ą ce konkurencj ę mo ż na wi ę c podzieli ć na praktyki antykonkurencyjne, wywieraj ą ce bezpo ś redni wp ł yw na stan lub rozwój konkurencji i interesy konkurencyjne innych przedsi ę biorców, oraz praktyki eksploatacyjne, których efektem lub celem jest naruszenie przede wszystkim innych ni ż konkurencyjne interesów innych uczestników rynku. W przypadku praktyk eksploatacyjnych bezpo ś rednim celem lub skutkiem dzia ł a ń przedsi ę biorców jest wykorzystanie przez nich wcze ś niej istniej ą cej przewagi nad kontrahentami. Ź ród ł em dzia ł a ń podejmowanych przez Przedsi ę biorstwo b ę d ą cych przedmiotem zarzutów stawianych w niniejszym post ę powaniu jest niew ą tpliwie jego si ł a rynkowa. Dla stwierdzenia naruszenia interesu publicznego wystarczaj ą ce jest dowolne nadu ż ycie si ł y rynkowej w relacjach ze s ł abszymi uczestnikami rynku, bowiem ju ż sam fakt nadu ż ycia posiadanej pozycji dominuj ą cej na rynku narusza interes publiczny. Dla oceny kwestii naruszenia interesu publicznego istotne jest tak ż e, i ż praktyki eksploatacyjne urzeczywistniaj ą si ę g ł ównie poprzez stosunki umowne, co ma miejsce w okoliczno ś ciach niniejszej sprawy. Rozwa ż aj ą c kwesti ę naruszenia interesu publicznego na gruncie rozpatrywanej sprawy nale ż y stwierdzi ć , i ż w razie potwierdzenia zasadno ś ci stawianych zarzutów skutkami dzia ł a ń Przedsi ę biorstwa w zakresie stosowania nadmiernie wygórowanych cen za dostaw ę wody i narzucania uci ąż liwych warunków umów o dostaw ę wody byliby dotkni ę ci wszyscy odbiorcy wody z terenu Gminy L ę dziny zaopatrywani przez Przedsi ę biorstwo. Tak wi ę c, w ś wietle powy ż szych wywodów, w niniejszym post ę powaniu mamy do czynienia z mo ż liwo ś ci ą naruszeniem interesu publicznoprawnego przez Przedsi ę biorstwo, co uzasadnia ocen ę jego zachowania na rynku w ś wietle przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. I. W ramach postawionego zarzutu Gmina zarzuci ł a Przedsi ę biorstwu nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej na rynku poprzez bezpo ś rednie narzucanie nadmiernie wygórowanych cen za dostaw ę wody, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 8 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Podstawowym warunkiem dla zaistnienia praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę jest, aby przedsi ę biorca j ą stosuj ą cy posiada ł pozycj ę dominuj ą c ą na rynku. Zgodnie z art. 4 pkt 9 przez pozycj ę dominuj ą c ą rozumie si ę pozycj ę przedsi ę biorcy, która umo ż liwia mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku w ł a ś ciwym przez stworzenie mu mo ż liwo ś ci dzia ł ania w znacznym zakresie niezale ż nie od konkurentów, kontrahentów oraz konsumentów; domniemywa si ę , ż e przedsi ę biorca ma pozycj ę dominuj ą c ą , je ż eli jego udzia ł w rynku przekracza 40%. W pierwszej kolejno ś ci nale ż y zatem zdefiniowa ć rynek w ł a ś ciwy, którym w ś wietle art. 4 pkt 8 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest rynek towarów, które ze wzgl ę du na ich przeznaczenie, cen ę oraz w ł a ś ciwo ś ci, w tym jako ść , s ą uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz s ą oferowane na obszarze, na którym, ze wzgl ę du na ich rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i koszty transportu, panuj ą zbli ż one warunki konkurencji. Mówi ą c o rynku w ł a ś ciwym, okre ś la si ę go w uj ę ciu produktowym i geograficznym. Wyznaczaj ą c rynek nale ż y d ąż y ć do jego mo ż liwie w ą skiej segmentacji. Im w ę ziej i bardziej szczegó ł owo uda si ę wyodr ę bni ć rynek, tak w uj ę ciu produktowym, jak i w uj ę ciu geograficznym, tym wi ę kszy w nim udzia ł mo ż e mie ć okre ś lony przedsi ę biorca, co wyznacza poziom jego dominacji i zarazem wskazuje ograniczenia, jakie stwarza mu ustawa o ochronie 15 konkurencji i konsumentów. W przeciwnym przypadku trudno by ł oby znale źć podmiot o pozycji dominuj ą cej co powodowa ł oby, i ż ograniczenia wynikaj ą ce z ww. ustawy straci ł yby sens (zob. wyrok S ą du Antymonopolowego, obecnie S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 04.10.1993r. sygn. akt XVII Amr 29/93). Rynek w uj ę ciu produktowym odnosi si ę do towarów w rozumieniu art. 4 pkt 6 ustawy antymonopolowej (m.in. rzeczy, us ł ugi). Przedsi ę biorstwo ś wiadczy m.in. us ł ugi w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wod ę . W przedmiotowej sprawie towarem oferowanym nabywcom przez Przedsi ę biorstwo s ą w ł a ś nie te us ł ugi i to z cen ą za te us ł ugi wi ążą si ę zarzuty postawione przez Gmin ę L ę dziny. Tak wi ę c w aspekcie produktowym Przedsi ę biorstwo prowadzi dzia ł alno ść na rynku zbiorowego zaopatrzenia w wod ę . Z uwagi na technologi ę dostarczania wody rynek w aspekcie geograficznym wyznaczany jest przez zasi ę g sieci wodoci ą gowo-kanalizacyjnej nale żą cej do Przedsi ę biorstwa i obejmuje obszar Gminy L ę dziny, na terenie której ww. us ł ugi s ą wykonywane. Zatem rynkiem w ł a ś ciwym w niniejszej sprawie jest lokalny rynek zbiorowego zaopatrzenia w wod ę obejmuj ą cy teren Gminy L ę dziny. Analizuj ą c pozycj ę Przedsi ę biorstwa na tak oznaczonym rynku stwierdzi ć nale ż y, i ż jest ono wy łą cznym dostawc ą us ł ug w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wod ę na obszarze Gminy L ę dziny. Fakt nie spotykania si ę przez Przedsi ę biorstwo z ż adn ą konkurencj ą na tym rynku w pe ł ni uzasadnia stwierdzenie, i ż posiada ono na nim pozycj ę dominuj ą c ą . Ponadto z uwagi na sieciowy charakter urz ą dze ń s ł u żą cych do dostarczania wody Przedsi ę biorstwo mo ż na okre ś li ć jako tzw. monopolist ę naturalnego. Doda ć nale ż y, ż e sankcjonowaniu w trybie przewidzianym w art. 8 ustawy podlega nie samo posiadanie na rynku pozycji dominuj ą cej, ale jej nadu ż ywanie. Nie ulega w ą tpliwo ś ci, ż e przedsi ę biorca posiadaj ą cy siln ą pozycj ę dominuj ą c ą dysponuje si łą rynkow ą pozwalaj ą c ą mu jednostronnie dyktowa ć warunki umowy swym kontrahentom. Do stwierdzenia stosowania przez Przedsi ę biorstwo zarzucanej praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , obok wykazania, i ż posiada pozycj ę dominuj ą c ą na rynku w ł a ś ciwym, konieczne jest udowodnienie spe ł nienia przes ł anek wynikaj ą cych z art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, do których nale żą : − bezpo ś rednie narzucanie cen oraz − nadmiernie wygórowany charakter tych cen. Narzucanie cen musi mie ć charakter przymusowy, wymuszony przez podmiot dominuj ą cy posiadaj ą cy si łę rynkow ą . Przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo-kanalizacyjne ustala taryfy zgodnie z ustaw ą o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę (…) oraz rozporz ą dzeniem taryfowym. Taryfy zawieraj ą wysoko ść op ł at za dostaw ę wody i odprowadzanie ś cieków, a po ich zatwierdzeniu w drodze uchwa ł y rady gminy obowi ą zuj ą wszystkich odbiorców wody i dostawców ś cieków na terenie dzia ł ania przedsi ę biorstwa. Na taryf ę zaproponowan ą przez Przedsi ę biorstwo na okres od 01.03.2005r. do 29.02.2006r. w wysoko ś ci 5,15 z ł /m 3 Rada Miasta L ę dziny nie wyrazi ł a zgody (karta nr 224), jednak ż e ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę (…) w brzmieniu obowi ą zuj ą cym w dacie podejmowania tej uchwa ł y przewidywa ł a w art. 24 ust. 3, ż e rada gminy zatwierdza taryfy w terminie 45 dni od dnia z ł o ż enia wniosku przez przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo- kanalizacyjne. W ówczesnym stanie prawnym brak zatwierdzenia taryf przez rad ę gminy nie stanowi ł przeszkody do ich wprowadzenia z up ł ywem 70 dni od dnia z ł o ż enia wniosku o zatwierdzenie taryf (art. 24 ust. 8 ww. ustawy). Przedsi ę biorstwo mimo braku zgody Organów Gminy L ę dziny zacz ęł o stosowa ć t ą taryf ę od dnia 12.03.2005r. Tym samym Przedsi ę biorstwo narzuci ł o na terenie Gminy L ę dziny cen ę za dostarczon ą wod ę w wysoko ś ci 16 5,15 z ł /m 3 . Od dnia 12.03.2006r. Przedsi ę biorstwo proponowa ł o wprowadzenie nowych taryf. Pierwszy wniosek taryfowy zawiera ł stawk ę 4,86 z ł /m 3 dostarczonej wody oraz op ł at ę abonamentow ą , kolejny - 4,80 z ł /m 3 oraz op ł at ę abonamentow ą , ostatni z wniosków taryfowych (z sierpnia 2006r.) przewidywa ł stawk ę 5,45 z ł /m 3 za dostarczon ą wod ę bez op ł aty abonamentowej. Ż aden z tych wniosków nie zosta ł zaakceptowany przez Rad ę Miasta L ę dziny i w konsekwencji ż adna z nowych taryf nie wesz ł a w ż ycie. Od wprowadzenia nowej taryfy w ż ycie powstrzyma ł o Przedsi ę biorstwo nie tyle negatywne stanowisko organów Gminy, co zmiana przepisów. Od dnia 17.08.2005r. art. 24 ust 5 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę (…) zyska ł nowe brzmienie i przewiduje dla rady gminy prawo do odmowy zatwierdzenia taryf, je ż eli zosta ł y one sporz ą dzone niezgodnie z przepisami 2 . Przedsi ę biorstwo w toku post ę powania samo wskaza ł o, i ż niewprowadzenie w ż ycie nowej taryfy by ł o spowodowane w ł a ś nie zamian ą przepisów (karta nr 419). Jakkolwiek w okoliczno ś ciach sprawy nie zaakceptowanie przez Rad ę Miasta L ę dziny nowej taryfy na 2006r. wstrzyma ł o jej wprowadzenie w ż ycie, to pami ę ta ć nale ż y, i ż nadal obowi ą zywa ł a stawka 5,15 z ł /m 3 narzucona od dnia 12.03.2005r., a istot ą zarzutu postawionego Przedsi ę biorstwu jest fakt wliczania w koszt zakupu wody kosztów z tytu ł u strat wody na terenie Gminy L ę dziny si ę gaj ą cych prawie 50%. Kalkulacja stawki 5,15 z ł /m 3 obejmowa ł a straty na poziomie 49,6%, a ka ż da z kolejno proponowanych przez Przedsi ę biorstwo stawek w 2006r. uwzgl ę dnia ł a straty w wysoko ś ci 49,5% (karta nr 51). Odmowa zatwierdzenia taryfy przez Rad ę Miasta L ę dziny nie sk ł oni ł a Przedsi ę biorstwa do zweryfikowania taryfy w zakresie wielko ś ci straty wody wliczanych w koszt zakupu wody stanowi ą cy jeden z elementów kalkulacji ceny, a ka ż da nowa propozycja przewidywa ł a obci ąż anie odbiorców prawie 50% stratami wody. W tym stanie rzeczy uzasadnione jest twierdzenie, ż e Przedsi ę biorstwo od dnia 12.03.2005r. narzuca Gminie cen ę za dostarczan ą wod ę . Ponadto analizuj ą c przes ł ank ę narzucania z punktu widzenia odbiorcy wody w ś wietle przepisów ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę (…) i rozporz ą dzenia taryfowego nale ż y zwróci ć uwag ę , i ż organem regulacyjnym, który ma wyra ż a ć interesy odbiorców i przeciwdzia ł a ć kszta ł towaniu cen ponad koszty uzasadnione jest rada gminy. Odbiorcy us ł ug w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i zbiorowego odprowadzania ś cieków nie maj ą ż adnego wp ł ywu na wysoko ść cen zawartych w taryfie. W tym kontek ś cie w pe ł ni uzasadnione jest twierdzenie, i ż ceny wody s ą narzucane przez Przedsi ę biorstwo odbiorcom z terenu Gminy L ę dziny. Poj ę cie ceny nadmiernie wygórowanej jest ma ł o precyzyjne i mo ż e by ć ró ż nie definiowane. Niemniej zarówno w orzecznictwie, jak i w doktrynie przyjmuje si ę , ż e przez cen ę nadmiernie wygórowan ą w ś wietle art. 8 ust. 2 pkt 1 nale ż y rozumie ć cen ę narzucon ą nabywcy przez podmiot posiadaj ą cy pozycj ę dominuj ą c ą , z racji posiadania si ł y rynkowej, ra żą co zawy ż on ą w stosunku do warto ś ci ś wiadczenia, której odbiorca nie zaakceptowa ł by w przypadku posiadania przez podmiot dominuj ą cy konkurencji. Cena taka w sposób istotny narusza zasad ę ekwiwalentno ś ci ś wiadcze ń stron umowy okre ś lon ą w art. 487 § 2 k.c. Doktryna i praktyka s ą dowa s ą zgodne co do tego, i ż przy definiowaniu ceny nadmiernie wygórowanej, w celu wyeliminowania b łę dów w ocenie, nale ż y pos ł ugiwa ć si ę dwojakiego rodzaju kryteriami. Pierwsze z nich zwi ą zane s ą z analiz ą kosztow ą dzia ł alno ś ci gospodarczej przedsi ę biorcy. Wyró ż nia si ę tu kryteria odnosz ą ce si ę do kosztów w ł asnych przedsi ę biorcy wynikaj ą cych z kalkulacji ceny towaru, wielko ś ci zysku w cenie jednostkowej, rentowno ś ci rozumianej jako stosunek zysku do kosztów w ł asnych. Drugie powstaj ą z porównania cen 2 Art. 24 ust. 5 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków stanowi, ż e rada gminy podejmuje uchwa łę o zatwierdzeniu taryf, w terminie 45 dni od dnia z ł o ż enia wniosku, o zatwierdzenie taryf, albo o odmo9wie zatwierdzenia taryf, je ż eli zosta ł y one sporz ą dzone niezgodnie z przepisami. 17 wyst ę puj ą cych na rynku w ł a ś ciwym z cenami potencjalnych konkurentów przedsi ę biorcy na innych rynkach (tzw. analiza porównawcza cen). Je ż eli w wyniku zastosowania tych kryteriów oka ż e si ę , ż e badana cena istotnie narusza zasad ę ekwiwalentno ś ci ś wiadcze ń kontrahentów, gdy ż jest ra żą co zawy ż ona w stosunku do warto ś ci ś wiadczenia oferowanego przez dominuj ą cego na rynku przedsi ę biorc ę , to nale ż y przyj ąć , i ż mamy do czynienia z cen ą nadmiernie wygórowan ą w rozumieniu art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (zob. wyrok S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 20.11.2003r. sygn. akt XVII Ama 121/03, wyrok S ą du Apelacyjnego z dnia 14.06.2005r. sygn. akt VI ACa 93/05). W my ś l art. 20 ust. 1 i 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę (…) przedsi ę biorstwo okre ś la taryf ę na 1 rok, na podstawie niezb ę dnych przychodów po dokonaniu ich alokacji na poszczególne taryfowe grupy odbiorców. Zgodnie z §6 rozporz ą dzenia taryfowego niezb ę dne przychody dla potrzeb obliczenia taryfowych cen i stawek op ł at planowanych na rok obowi ą zywania taryf przedsi ę biorstwo ustala, uwzgl ę dniaj ą c: koszty eksploatacji i utrzymania, op ł aty za korzystanie ze ś rodowiska, sp ł aty rat kapita ł owych ponad warto ść amortyzacji, sp ł aty odsetek od zaci ą gni ę tych kredytów i po ż yczek, rezerwy na nale ż no ś ci nieregularne, mar żę zysku. Podstaw ą dla ustalania cen powinny zatem stanowi ć planowane i uzasadnione koszty zwi ą zane z zaopatrywaniem odbiorców w wod ę . Przedsi ę biorstwa nie mog ą jako podstawy ustalania cen bra ć pod uwag ę wszystkich planowanych kosztów, a jedynie takie, które s ą uzasadnione. Gmina L ę dziny wnosz ą c o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego zarzuci ł a Przedsi ę biorstwu, ż e kalkuluj ą c cen ę 1m 3 wody w koszt zakupu wody wlicza straty wody na sieci przesy ł owej na poziomie niemo ż liwym do zaakceptowania, si ę gaj ą cym bowiem prawie 50%. Straty z tytu ł u ubytków wody w sieci przesy ł owej dostawcy, zaistnia ł e przy zachowaniu przez niego nale ż ytej staranno ś ci wed ł ug kryteriów wskazanych w art. 355 §2 k.c., mog ą by ć traktowane jako sk ł adniki kalkulacji ceny wody. Pomini ę cie w kalkulacji ceny takich ubytków wody mog ł oby czyni ć nieop ł acaln ą dzia ł alno ść gospodarcz ą zwi ą zan ą z dostaw ą wody. Z drugiej strony nale ż y mie ć na wzgl ę dzie to, i ż przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo- kanalizacyjne b ę d ą ce monopolist ą na lokalnym rynku zbiorowego zaopatrzenia w wod ę , a wi ę c nie poddawane konkurencji ze strony innych przedsi ę biorców mo ż e nie mie ć dostatecznie silnych bod ź ców do obni ż ania strat wody w swojej sieci przesy ł owej. Wi ąż e si ę to bowiem nie tylko z odpowiednimi nak ł adami finansowymi na remonty sieci, ale tak ż e z nale ż yt ą staranno ś ci ą w zakresie prowadzonej dzia ł alno ś ci gospodarczej, okre ś lonej przy uwzgl ę dnieniu zawodowego charakteru (art. 355§2 k.c.). Ubytki w sieci powstaj ą ce przy zachowaniu nale ż ytej staranno ś ci, o której mowa w powo ł anym wy ż ej przepisie, dostawca mo ż e w ocenie Organu Antymonopolowego wliczy ć w cen ę . Natomiast z punktu widzenia przes ł anek wynikaj ą cy z art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów trudno by ł oby tolerowa ć sytuacj ę , aby wlicza ł on w cen ę nadmierne ubytki wody w sieci przesy ł owej, a w szczególno ś ci spowodowane brakiem nale ż ytej staranno ś ci w prowadzonej dzia ł alno ś ci gospodarczej. Wliczanie takich ubytków w koszty prowadzonej dzia ł alno ś ci wodoci ą gowej, a nast ę pnie w cen ę , by ł oby równoznaczne z przerzuceniem na odbiorców wody kosztów nieefektywnej dzia ł alno ś ci gospodarczej, co mo ż e stanowi ć przejaw praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę (zob. wyrok S ą du Antymonopolowego sygn. akt XVII Ama 68/97 z dnia 11.03.1998r.). Mieszka ń cy Gminy L ę dziny s ą obci ąż ani kosztami ubytków wody wynosz ą cymi 49,6%. Straty w tej wysoko ś ci Przedsi ę biorstwo uwzgl ę dni ł o kalkuluj ą c cen ę 5,15 z ł /m 3 dostarczonej 18 wody. Na 2006r. Przedsi ę biorstwo proponowa ł o trzy ró ż ne ceny, niemniej ka ż da z nich zosta ł a skalkulowana z uwzgl ę dnieniem strat na poziomie 49,5%. Zestawiaj ą c wielko ść strat wliczanych przez Przedsi ę biorstwo w koszty zaopatrzenia w wod ę z danymi dotycz ą cymi innych przedsi ę biorstw wodoci ą gowo-kanalizacyjnych dzia ł aj ą cych w porównywalnych warunkach, tzn. na terenie gmin górniczych o zbli ż onej liczbie mieszka ń ców do liczby mieszka ń ców Gminy L ę dziny, stwierdzi ć trzeba, i ż poziom strat wliczanych w koszty zaopatrzenia w wod ę rz ę du 49,6% czy te ż 49,5% to poziom bardzo wysoki. Z informacji uzyskanych przez Organ Antymonopolowy w toku wspomnianego powy ż ej, w cz ęś ci decyzji obejmuj ą cej ustalenia faktyczne, badania lokalnych rynków dostawy wody i odprowadzania ś cieków wynika, ż e odbiorcy z obszaru dwóch gmin w 2006r. nie ponosili w cenie wody ż adnych kosztów ubytków wody, na terenie czterech gmin w cen ę 1m 3 wody wkalkulowano straty wody na poziomie dwudziestu kilku procent, dwa przedsi ę biorstwa obci ąż a ł y odbiorców kosztami ok. 30-procentowych strat (30% i 35,1%). Tylko jedno przedsi ę biorstwo wliczy ł o w koszty zaopatrzenia w wod ę straty w wysoko ś ci wyra ź nie przekraczaj ą cej 40%. Nie zmienia to jednak rezultatu analizy porównawczej. Wynika z niej bowiem jasno, i ż przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo-kanalizacyjne dzia ł aj ą ce w zbli ż onych warunkach, je ż eli w ogóle wliczaj ą w koszty zaopatrzenia w wod ę straty wody, to s ą to straty zdecydowanie ni ż sze od strat, którymi Przedsi ę biorstwo obci ąż a swoich odbiorców z terenu Gminy L ę dziny. Wyja ś niaj ą c przyczyny powstawania strat wody na sieci wodoci ą gowej Przedsi ę biorstwo wskaza ł o m.in., ż e ma na nie wp ł yw rodzaj materia ł u, z którego wykonano ruroci ą gi oraz wiek ruroci ą gów. Zarazem Przedsi ę biorstwo podkre ś li ł o, ż e na terenie Gminy L ę dziny ok. 92% sieci wykonanych zosta ł o ze stali, wiek ruroci ą gów na tym obszarze si ę ga ś rednio 30 lat. Straty wody s ą równie ż efektem braku izolacji zewn ę trznej na rurach oraz z ł ej jako ś ci przy łą cze ń rur, co prowadzi do rozszczelnie ń zw ł aszcza na sieciach wykonanych z PCV i stalowych. Istotnym czynnikiem powoduj ą cym straty wody jest tak ż e eksploatacja górnicza na terenach u ł o ż enia ruroci ą gów (karta nr 45). Na wysoko ść strat wody maj ą te ż wp ł yw wadliwe wskazania urz ą dze ń pomiarowych, czerpanie wody z hydrantów, kradzie ż e wody. Przedsi ę biorstwo broni ą c si ę przed zarzutem braku nale ż ytej staranno ś ci w prowadzonej dzia ł alno ś ci gospodarczej na terenie Gminy L ę dziny podnios ł o, i ż przyj ęł o strategi ę dzia ł ania w zakresie strat wody, tj. strategi ę dynamicznego zwalczania strat (systematyczne obni ż anie poziomu ilo ś ci wody niesprzedanej). Podj ę te dzia ł ania to m.in. pomiarownie wszelkich wej ść wody na teren gminy z ruroci ą gów magistralnych dostarczaj ą cych wod ę (co zrealizowano w 2003r.), wytypowanie odcinków ruroci ą gów o najwi ę kszej awaryjno ś ci, inwentaryzacja sieci pod wzgl ę dem rodzaju materia ł u, z którego zosta ł a wykonana, wymiana wodomierzy na wodomierze z wa ż n ą cech ą legalizacyjn ą , wprowadzenie regularnych kontroli sieci co skraca czas trwania wycieków oraz zakupienie dwóch wozów wyposa ż onych w sprz ę t do wykrywania awarii (karta nr 46). Analiza wysoko ś ci rzeczywistych strat wody na terenie Gminy L ę dziny w latach 2002-2005 prowadzi do wniosku, ż e dzia ł ania podejmowane przez Przedsi ę biorstwo nie przynosz ą po żą danych efektów. Dzia ł ania te, by mo ż na je by ł o oceni ć pozytywnie, winny przynosi ć rezultat w postaci systematycznego obni ż ania wielko ś ci ubytków wody, tymczasem w wymienionym okresie nie mo ż na mówi ć o tendencji spadkowej strat. W 2002r. straty wynosi ł y 48,4% (wielko ść szacowana), w 2003r. - 52,3% (wielko ść szacowana). W 2004r., kiedy nast ą pi ł o pe ł ne opomiarowanie zakupu na terenie Gminy L ę dziny, straty wynios ł y 52%. Ten poziom strat utrzyma ł si ę równie ż w 2005r. (52,1%) (karta nr 51). S trategia dynamicznego zwalczania strat realizowana przez Przedsi ę biorstwo pozwala zatem jedynie na utrzymanie wzgl ę dnie sta ł ego poziomu strat wody. 19 Samo Przedsi ę biorstwo w toku post ę powania podnios ł o, ż e warunki eksploatacji sieci na terenie Gminy L ę dziny i rodzaj, materia ł u, z którego sie ć jest wykonana nie daj ą podstaw do tego aby mówi ć o sta ł ej tendencji do obni ż ania strat. Zdaniem Przedsi ę biorstwa mo ż na jedynie stara ć si ę zachowa ć na nie zwi ę kszonym poziomie straty wody w stosunku do roku poprzedniego (karta nr 46). Równocze ś nie Przedsi ę biorstwo wskaza ł o, i ż jest przygotowane do wykonywania zwi ę kszonych zada ń w zakresie modernizacji eksploatowanej sieci, ale ś rodki finansowe zatwierdzane przez Gmin ę L ę dziny do dyspozycji na te cele s ą niewystarczaj ą ce do tego aby mo ż na by ł o osi ą gn ąć szybko efekty (karta nr 47). W ocenie Organu Antymonopolowego maj ą c na uwadze, i ż kosztami strat wody obci ąż ani s ą w cenie wody jej odbiorcy, nie mo ż na wskazywa ć faktu utrzymywania strat na wzgl ę dnie sta ł ym poziomie ok. 50% jako okoliczno ś ci przemawiaj ą cej na korzy ść Przedsi ę biorstwa. Jedn ą z g ł ównych przyczyn ubytków wody jest z ł y stan sieci wodoci ą gowej. Przedsi ę biorstwo w poszczególnych latach 2001-2006 modernizowa ł o zaledwie od (…)% do (…)% d ł ugo ś ci sieci. W wymienionym okresie w sumie zmodernizowa ł o (…) m sieci wodoci ą gowej, co stanowi (…) ca ł ej d ł ugo ś ci sieci eksploatowanej na terenie Gminy L ę dziny (karta nr 423). Brak rezultatów w postaci obni ż enia wielko ś ci strat wskazuje wyra ź nie, i ż zakres modernizacji sieci by ł niewystarczaj ą cy. Maj ą c za ś na uwadze, ż e sie ć wodoci ą gowa, na której wyst ę puj ą ubytki jest eksploatowana przez Przedsi ę biorstwo, to Przedsi ę biorstwo a nie Gmina L ę dziny jest odpowiedzialne za jej prawid ł owe funkcjonowanie. Przedsi ę biorstwo nie mo ż e zatem obci ąż a ć Organów Gminy win ą za brak skuteczno ś ci jego dzia ł a ń w zakresie obni ż ania wielko ś ci strat. W toku post ę powania Przedsi ę biorstwo podkre ś la ł o, ż e w (…) zrealizowa ł o Plan modernizacji i remontów na sieci wodoci ą gowej i kanalizacyjnej na terenie Gminy L ę dziny lata 2003-2007 , który zosta ł zaakceptowany przez Rad ę Miasta L ę dziny. Zaznaczy ć zatem trzeba, ż e po pierwsze, jak wskazuj ą dane o wielko ś ci strat wody w tym okresie, plan ten nie poprawi ł sytuacji bowiem poziom strat nie zmala ł , a po drugie to Przedsi ę biorstwo opracowa ł o plan i okre ś li ł o przewidziany w nim zakres modernizacji i remontów sieci wodoci ą gowej. Przedsi ę biorstwo winno by ł o w takiej sytuacji opracowa ć i realizowa ć plan daj ą cy gwarancj ę wi ę kszej skuteczno ś ci w zwalczaniu strat wody na sieci przesy ł owej. Zabezpieczenie sieci wodoci ą gowej przez ubytkami wody nale ż y do w ł a ś ciciela sieci wodoci ą gowej i przedsi ę biorcy korzystaj ą cego z niej w celu uzyskania dochodów. Obowi ą zek ten spoczywa zatem na Przedsi ę biorstwie. W normalnym toku rzeczy, przy prawid ł owo rozwini ę tej konkurencji Przedsi ę biorstwo nie podejmuj ą c koniecznych inwestycji, a wi ę c dzia ł a ń ograniczaj ą cych koszty zwi ą zane ze stratami wody na sieci przesy ł owej, przegra ł oby walk ę z innymi przedsi ę biorcami dzia ł aj ą cymi na rynku w ł a ś ciwym. Bezpo ś rednim skutkiem braku inwestycji by ł by bowiem spadek konkurencyjno ś ci oraz wysokie ceny wody, co w warunkach wolnej konkurencji spowodowa ł oby utrat ę klientów, którzy zdecydowaliby si ę na korzystanie z ta ń szej i lepszej oferty konkurenta. Przedsi ę biorstwo odpieraj ą c zarzuty podkre ś la ł o, i ż nie dysponowa ł o wystarczaj ą cymi ś rodkami na modernizacj ę eksploatowanej sieci wodoci ą gowej i, ż e po otrzymaniu ś rodków unijnych z Funduszu Spójno ś ci na modernizacj ę i budow ę sieci wodoci ą gowej na terenie Gminy L ę dziny w latach 2008-2011 zamierza wymieni ć ok. 42% tej sieci. Argumenty Przedsi ę biorstwa o braku ś rodków na modernizacj ę sieci trudno jednak zaakceptowa ć , je ś li wzi ąć pod uwag ę fakt, i ż Przedsi ę biorstwo mimo up ł ywu 12 lat nie wyegzekwowa ł o od KWK „Ziemowit” wykonania czterech korzystnych dla niej orzecze ń Okr ę gowej Komisji ds. Szkód Górniczych w Katowicach wydanych w 1994r. Moc ą tych orzecze ń KWK „Ziemowit” zosta ł a zobowi ą zana do uczestniczenia w 70% w kosztach naprawy ruroci ą gów w czterech ulicach. Z ca łą pewno ś ci ą nie mo ż na stwierdzi ć , by w tej sprawie Przedsi ę biorstwo wykaza ł o si ę nale ż yt ą staranno ś ci ą , zw ł aszcza bior ą c pod uwag ę up ł yw czasu, jaki up ł yn ął od wydania ww. orzecze ń . 20 Nawi ą zuj ą c do planowanej na lata 2008-2011 modernizacji sieci wodoci ą gowej na terenie Gminy, jakkolwiek mo ż na si ę spodziewa ć , ż e modernizacja ta, finansowana przy pomocy ś rodków unijnych, pozwoli na znaczne zmniejszenie wska ź nika strat wody, to do czasu jej realizacji koszty nadmiernych ubytków wody ponosz ą jej odbiorcy i w ł a ś nie ten stan faktyczny podlega ocenie w niniejszej decyzji. Jak podnoszono powy ż ej Przedsi ę biorstwo powinno wykaza ć si ę nale ż yt ą staranno ś ci ą w prowadzonej dzia ł alno ś ci gospodarczej, okre ś lonej przy uwzgl ę dnieniu jej zawodowego charakteru (art. 355 §2 k.c.). Okoliczno ś ci niniejszej sprawy nie pozwalaj ą na przyj ę cie stanowiska, i ż Przedsi ę biorstwo wykaza ł o si ę tak ą staranno ś ci ą . Pocz ą wszy od 2002r. ubytki wody na sieciach praktycznie pozostaj ą na niezmienionym poziomie. Dzia ł ania podejmowane przez Przedsi ę biorstwo w kolejnych latach w celu ograniczenia strat nie przynosi ł y zauwa ż alnych efektów, co powinno sk ł oni ć je do podj ę cia innych, bardziej skutecznych przedsi ę wzi ęć . Dzia ł a ń takich, zgodnie z planami Przedsi ę biorstwa, mo ż na si ę spodziewa ć obszarze Gminy L ę dziny dopiero w latach 2008-2011, za ś koszty braku skuteczno ś ci strategii dynamicznego zwalczania strat ponosili i nadal ponosz ą odbiorcy wody. Stosowanie wy łą cznie kryteriów kosztowych przy badaniu mo ż liwo ś ci stosowania przez Przedsi ę biorstwo cen nadmiernie wygórowanych nie by ł oby miarodajne, gdy ż podmiot o pozycji dominuj ą cej nie poddawany konfrontacji ze strony konkurentów ma ł atw ą mo ż liwo ść wkalkulowania do ceny nieuzasadnionych kosztów dzia ł alno ś ci, co nie zawsze ł atwo udaje si ę odkry ć . Dlatego, chocia ż podstaw ą dla ustalania op ł at za dostarczanie wody s ą kryteria kosztowe, to jednak Organ Antymonopolowy dokona ł porównania cen stosowanych przez Przedsi ę biorstwo z cenami innych przedsi ę biorstw wodoci ą gowo-kanalizacyjnych prowadz ą cych dzia ł alno ść w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wod ę na innych, porównywalnych rynkach. W ś wietle orzecznictwa S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów metoda porównawcza jest zasadna i obiektywna. Metoda kosztowa niesie bowiem ze sob ą mo ż liwo ś ci manipulowania kalkulacj ą , przez wliczenie w cen ę wody pozornych kosztów dzia ł alno ś ci (zob. wyrok z dnia 02.04.2003r. sygn. akt XVII Ama 41/02, wyrok z dnia 30.06.2005r. sygn. akt XVII Ama 24/04). Wszelkie porównywanie stosowanych cen ma sens wy łą cznie wtedy, gdy porównywalne s ą równie ż warunki dzia ł ania przedsi ę biorców (zob. wyrok ww. S ą du z dnia 25.08.2004r. sygn. akt Ama 91/03). Poniewa ż Gmina L ę dziny jest gmin ą górnicz ą do analizy porównawczej przedmiotowych op ł at wybrano inne gminy górnicze o zbli ż onej liczbie mieszka ń ców. Podstawowym kryterium uznania danej gminy za gmin ę górnicz ą jest okoliczno ść wyst ę powania na jej terenie skutków w postaci szkód górniczych, które maj ą m.in. wp ł yw na wysoko ść ubytków wody. W tym miejscu wskaza ć nale ż y, i ż równie ż w ocenie S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów metoda porównawcza ceny wody na tle i w kontek ś cie gmin górniczych jest obiektywna i rzetelna (zob. wyrok ww. S ą du z dnia 02.04.2003r. sygn. akt XVII Ama 41/02). Z analizy danych zawartych w tabeli, zamieszczonej w cz ęś ci uzasadnienia obejmuj ą cej ustalenia co do stanu faktycznego sprawy, wynika, i ż ś rednia cena netto za 1m 3 wody w badanych gminach wynosi ł a 3,72 z ł , przy czym najni ż sza cena wynosi ł a 3,09 z ł /m 3 , a najwy ż sza 5,48 z ł /m 3 . 10 spo ś ród badanych przedsi ę biorstw oprócz cen za 1m 3 dostarczonej wody pobiera ł o równie ż op ł at ę sta łą . Ś rednia cena wska ź nikowa, zawieraj ą ca w sobie koszty op ł aty sta ł ej, wynosi ł a 3,94 z ł /m 3 . Cena 5,15 z ł /m 3 obowi ą zuj ą ca na terenie Gminy L ę dziny znacznie przekracza ś redni ą cen ę . 10 przedsi ę biorstw wodoci ą gowo-kanalizacyjnych pobiera ł o w 2006r. znacznie ni ż sz ą cen ę od ceny Przedsi ę biorstwa. Jedynie na obszarze Gminy Brzeszcze cena za 1m 3 wody by ł a wy ż sza, ale zaznaczy ć trzeba, i ż w tej Gminie straty 21 wliczone w koszty zaopatrzenia w wod ę wynosz ą 24,10% i s ą prawie o po ł ow ę ni ż sze od strat wliczonych w koszty zaopatrzenia w wod ę odbiorców z L ę dzin. Zgodnie z orzecznictwem dowodem na naruszenie art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest pobieranie na innych rynkach znacznie ni ż szych cen przez potencjalnych konkurentów dominanta (zob. wyrok S ą du Antymonopolowego z dnia 30.10.1996r. sygn. akt XVII Amr 43/96). Maj ą c na uwadze wysoko ść cen stosowanych przez inne przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo-kanalizacyjne na porównywalnych rynkach uzasadnione jest stwierdzenie, i ż cena 5,15 z ł /m 3 jest cen ą nadmiernie wygórowan ą . Wyniki przeprowadzonej powy ż ej analizy kosztowej wskazuj ą , i ż cena za dostaw ę wody dla odbiorców z terenu Gminy L ę dziny w wysoko ś ci 5,15 z ł /m 3 jest nadmiernie wygórowana. Do takich samych wniosków prowadzi analiza porównawcza ceny stosowanej przez Przedsi ę biorstwo z cenami obowi ą zuj ą cymi na terenie innych gmin górniczych. Ustalono równie ż , i ż Przedsi ę biorstwo narzuci ł o t ą cen ę odbiorcom z terenu Gminy L ę dziny. W okoliczno ś ciach sprawy spe ł nione zosta ł y zatem wszystkie obligatoryjne przes ł anki wynikaj ą ce z przyj ę tej podstawy prawnej zarzutu i tym samym zarzut oparty na art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nale ż y uzna ć za uzasadniony. St ą d orzeczono jak w punkcie I sentencji decyzji. I.2 W doktrynie przyjmuje si ę , i ż niektóre stany faktyczne dotycz ą ce nadu ż ycia pozycji dominuj ą cej mog ą mie ś ci ć si ę w katalogach dwóch lub wi ę cej praktyk wymienionych w art. 8 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Oznacza to, ż e okre ś lone zachowanie, b ę d ą ce przejawem nadu ż ycia pozycji dominuj ą cej, mo ż e podlega ć ocenie kilku zbiegaj ą cych si ę przepisów ustawy 3 . Taka sytuacja zaistnia ł a w niniejszej sprawie. Praktyka narzucania przez Przedsi ę biorstwo nadmiernie wygórowanych cen za dostaw ę wody odbiorcom z terenu Gminy L ę dziny (art. 8 ust 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów) mo ż e jednocze ś nie przynosi ć Przedsi ę biorstwu nieuzasadnione korzy ś ci i tym samym narusza ć równie ż art. 8 ust. 2 pkt 6 ww. ustawy. Praktyka polegaj ą ca na narzucaniu uci ąż liwych warunków umów, przynosz ą cych przedsi ę biorcy narzucaj ą cemu te warunki nieuzasadnione korzy ś ci ma charakter eksploatacyjny i w pewnej cz ęś ci orzecznictwo na tle ww. przepisu prawnego mo ż e by ć egzemplifikacj ą art. 8 ust 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, przy przyj ę ciu, i ż ,,nieuczciwo ść ” warunków umów (w tym cen) polega na zagwarantowaniu sobie przez dominanta nierównoprawnych, nieuzasadnionych korzy ś ci. Tak wi ę c praktyka narzucania nieuczciwych cen, w tym cen nadmiernie wygórowanych, jest przedmiotowo zbli ż ona do praktyki wymienionej w art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy, a niektóre zachowania przedsi ę biorców mog ą by ć kwalifikowane jako spe ł niaj ą ce równocze ś nie przes ł anki zarówno z art. 8 ust. 2 pkt 1, jaki i z art. 8 ust. 2 pkt 6 ww. ustawy 4 . Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. W ramach drugiego z zarzutów Gmina L ę dziny zarzuci ł a Przedsi ę biorstwu narzucanie uci ąż liwych warunków umów o zaopatrzenie w wod ę przynosz ą cych mu nieuzasadnione korzy ś ci poprzez obci ąż anie odbiorców w cenie za dostarczan ą wod ę kosztami nadmiernych ubytków wody na sieci przesy ł owej. Dla stwierdzenia praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę zdefiniowanej w art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów konieczne jest wykazanie łą cznego spe ł nienia czterech przes ł anek: - posiadanie pozycji dominuj ą cej na rynku przez przedsi ę biorc ę , któremu stawia si ę zarzut, 3 S. Gronowski, Ustawa Antymonopolowa. Komentarz, Warszawa 1999, s. 186 4 E. Modzelewska-W ą chal, Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów – komentarz, TWIGGER, Warszawa 2002, s. 100 -105 22 - narzucanie warunków umowy kontrahentowi, - uci ąż liwy charakter warunków tej umowy, - osi ą ganie nieuzasadnionych korzy ś ci przez przedsi ę biorc ę stosuj ą cego t ą praktyk ę . W uzasadnieniu punktu I.1 sentencji decyzji ustalono, ż e Przedsi ę biorstwo zajmuje pozycj ę dominuj ą c ą na lokalnym rynku zbiorowego zaopatrzenia w wod ę obejmuj ą cym teren Gminy L ę dziny. Narzucanie warunków umowy ma miejsce wówczas, gdy przedsi ę biorca posiadaj ą cy pozycj ę dominuj ą c ą wykorzystuj ą c sytuacj ę przymusow ą kontrahenta, wynikaj ą c ą z braku rzeczywistych alternatyw na rynku, wymusza na nim okre ś lone zachowanie. Dla oceny sytuacji istotne jest natomiast, ż e brak jest wewn ę trznej zgodno ś ci stron dla tre ś ci umowy, która obiektywnie jest umow ą nierównoprawn ą . Do narzucania mo ż e dochodzi ć zarówno w drodze aktywnego dzia ł ania w negocjacjach, jak równie ż zaniechania – odmowy podejmowania negocjacji odno ś nie spornych kwestii. W niniejszej sprawie narzucanie warunków umów odbywa ł o si ę poprzez narzucanie odbiorcom wody z terenu Gminy L ę dziny przez Przedsi ę biorstwo ceny za dostaw ę wody. Narzucenie to zosta ł o ju ż wykazane w uzasadnieniu punktu I.1 sentencji decyzji niniejszej decyzji. Za stwierdzeniem spe ł nienia w okoliczno ś ciach sprawy przes ł anki narzucania przemawia równie ż fakt, i ż umowy o zaopatrzenie w wod ę zawierane przez Przedsi ę biorstwo z odbiorcami z terenu Gminy L ę dziny stanowi ą , ż e nale ż no ść za dostaw ę wody jest obliczana zgodnie z taryf ą zatwierdzon ą uchwa łą Rady Gminy L ę dziny b ą d ź wprowadzon ą w trybie art. 24 ust. 8 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę (…) 5 . Taryfa obowi ą zuje przez 1 rok i jest og ł aszana w miejscowej prasie co najmniej na 7 dni przed wej ś ciem jej w ż ycie. Zmiana taryfy nie wymaga zmiany umowy o zaopatrzeniu w wod ę (karty nr 229, 331, 333, 335, 337). Odbiorcy us ł ug w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wod ę nie maj ą zatem ż adnego wp ł ywu na wysoko ść cen zawartych w taryfie, co w pe ł ni uzasadnia twierdzenie, i ż Przedsi ę biorstwo narzuca ceny swoim klientom z terenu Gminy L ę dziny. Za uci ąż liwy warunek umowy nale ż y uzna ć ka ż dy warunek oznaczaj ą cy dla jednej ze stron umowy ci ęż ar wi ę kszy od powszechnie przyj ę tych w stosunkach danego rodzaju. Ustalenia te powinny by ć dokonane wed ł ug kryteriów obiektywnych. Nale ż a ł oby tutaj w szczególno ś ci rozwa ż y ć , czy w hipotetycznej sytuacji istnienia wolnej konkurencji i tym samym swobody kszta ł towania przez obie strony tre ś ci umowy, podmiot narzucaj ą cy takie warunki by ł by je w stanie wynegocjowa ć . Punktem wyj ś cia w ocenie postanowie ń umów jest ekwiwalentno ść ś wiadcze ń obu stron a istot ą ww. zasady jest to, i ż ś wiadczenie jednej strony jest odpowiednikiem ś wiadczenia drugiej. Zwykle ś wiadczeniem ekwiwalentnym jest cena. Ceny ustalane przez strony winny by ć ekwiwalentne w dacie ich ustalania. Jak to ju ż podnoszono w uzasadnieniu punktu I.1 sentencji niniejszej decyzji w umowach o dostaw ę wody akceptowane s ą , jako element kalkulacji kosztów b ę d ą cych podstaw ą do ustalania ceny, straty wody. Jednak ż e w przypadkach gdy straty te przekraczaj ą wielko ś ci, które dostawca wody mo ż e utrzymywa ć przy do ł o ż eniu nale ż ytej staranno ś ci, wliczenie ich w koszty winno by ć traktowane jako przejaw narzucania uci ąż liwego warunku umowy. Przedsi ę biorstwo wlicza w koszty b ę d ą ce podstaw ą do ustalenia ceny wody straty wody na sieci przesy ł owej si ę gaj ą ce prawie 50%. Mimo tak wysokiego poziomu start wody na terenie Gminy L ę dziny Przedsi ę biorstwo nie podj ęł o do tej pory ż adnych skutecznych dzia ł a ń , które pozwoli ł by na jego obni ż enie. Do takiego wniosku prowadz ą wyniki analizy wielko ś ci strat wody w latach 2002-2006 (w tym okresie brak spadkowej tendencji strat). Przedsi ę biorstwo 5 Art. 24 ust. 8 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę (…) stanowi, ż e je ż eli rada gminy nie podejmie uchwa ł y w terminie, o którym mowa w ust. 5, taryfy zweryfikowane przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) wchodz ą w ż ycie po up ł ywie 70 dni od dnia z ł o ż enia wniosku o zatwierdzenie taryf. 23 rekompensuje sobie prawie 50% straty wody wliczaj ą c je w cen ę wody, któr ą obci ąż ani s ą odbiorcy. W warunkach gospodarki rynkowej wliczanie do kosztów dzia ł alno ś ci polegaj ą cej na zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę kosztów b ę d ą cych wynikiem nieefektywnego zwalczania strat wody w rzeczywisto ś ci jest dzia ł aniem uci ąż liwym dla kontrahenta i jest mo ż liwe tylko w sytuacji zale ż no ś ci ekonomicznej s ł abszego kontrahenta od przedsi ę biorcy posiadaj ą cego pozycj ą dominuj ą c ą . W przypadku gdy żą dana przez podmiot dominuj ą cy cena ma pokry ć niegospodarno ść , mo ż liwe jest przypisanie mu stosowania praktyki nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej. Tak jest, zgodnie ze stanowiskiem S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów wyra ż onym w wyroku z dnia 26.01.2005r. sygn. akt XVII Ama 89/03, np. w sytuacji, gdy w umowach o dostaw ę wody tzw. ubytki technologiczne wody przekraczaj ą wielko ś ci, które dostawca mo ż e utrzymywa ć przy do ł o ż eniu nale ż ytej staranno ś ci, wliczanie ich do kosztów b ę d ą cych podstaw ą ceny wody nale ż y taktowa ć jako przejaw niedozwolonej praktyki z art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W uzasadnieniu punktu I.1 sentencji decyzji dowiedziono, ż e Przedsi ę biorstwo nie wykaza ł o si ę nale ż yt ą staranno ś ci ą w ramach dzia ł alno ś ci polegaj ą cej na zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę mieszka ń ców Gminy L ę dziny. W rozpatrywanej sprawie zosta ł a zatem spe ł niona przes ł anka uci ąż liwego charakteru ocenianego warunku umowy z art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Pobieranie od odbiorców wody z terenu Gminy L ę dziny ceny za dostarczon ą wod ę skalkulowanej z uwzgl ę dnieniem kosztów zwi ą zanych z prawie 50% stratami wody stanowi uci ąż liwy warunek umowy, który trudno by ł oby Przedsi ę biorstwu wynegocjowa ć w przypadku istnienia efektywnej konkurencji i mo ż liwo ś ci wyboru przez Gmin ę L ę dziny innych dostawców wody dla jej mieszka ń ców. Osi ą gane przez dominuj ą cego przedsi ę biorc ę nieuzasadnione korzy ś ci s ą odpowiednikiem uci ąż liwych warunków umów narzuconych kontrahentowi. W relacjach ekwiwalentno ś ci wzajemnych ś wiadcze ń uczestników umowy nieuzasadnione korzy ś ci okre ś laj ą sytuacje korzystniejsz ą od powszechnie przyj ę tych w stosunkach danego rodzaju. Nieuzasadnione korzy ś ci powinny by ć osi ą gni ę te kosztem kontrahenta i pozostawa ć w normalnym zwi ą zku przyczynowym z narzuconymi kontrahentowi uci ąż liwymi warunkami umowy. W okoliczno ś ciach sprawy nieuzasadnione korzy ś ci po stronie Przedsi ę biorstwa wi ążą si ę z przerzucaniem na odbiorców wody kosztów zwi ą zanych z nadmiernymi ubytkami wody, które s ą wynikiem nieefektywnej dzia ł alno ś ci Przedsi ę biorstwa, oraz s ą konsekwencj ą pobierania nadmiernie wygórowanej ceny za dostaw ę wody, co wykazano w uzasadnieniu punktu I.1 sentencji decyzji. Nieuzasadnione korzy ś ci Przedsi ę biorstwa stanowi ą przychód odpowiadaj ą cy narzucanym kontrahentom zawy ż onym cenom wody. Wobec powy ż szego spe ł niona zosta ł a ostatnia przes ł anka analizowanego przepisu art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, tj. osi ą ganie nieuzasadnionych korzy ś ci przez przedsi ę biorc ę . W ś wietle przedstawionych wy ż ej faktów Organ Antymonopolowy uzna ł , ż e zosta ł y spe ł nione łą cznie wszystkie przes ł anki wymagane dla zakwalifikowania dzia ł a ń Przedsi ę biorstwa jako praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę okre ś lonej w art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. St ą d orzeczono jak w punkcie I.2 sentencji decyzji. I.3 Zgodnie z tre ś ci ą art. 101 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, je ż eli przedsi ę biorca dopu ś ci ł si ę naruszenia zakazu okre ś lonego w art. 8, Organ Antymonopolowy mo ż e na ł o ż y ć w drodze decyzji kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci nie wi ę kszej ni ż 10% przychodu osi ą gni ę tego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary. 24 Przedsi ę biorstwo osi ą gn ęł o w 2006r. przychód w wysoko ś ci 91.857.468 PLN (karta nr 485). 10% przychodu Przedsi ę biorstwa osi ą gni ę tego w 2006r. to kwota 9.185.746,8 PLN. Kwota 9.185.746,8 PLN mo ż e zatem stanowi ć maksymaln ą wysoko ść kary na ł o ż onej na Przedsi ę biorstwo na podstawie art. 101 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy. Ustalaj ą c wysoko ść na ł o ż onej kary pieni ęż nej Organ Antymonopolowy wzi ął pod uwag ę stopie ń naruszenia interesu publicznego przez Przedsi ę biorstwo, b ę d ą cy efektem stosowania przez nie praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę stwierdzonych w punkcie I.1 i I.2 sentencji niniejszej decyzji. W przedmiotowej sprawie dzia ł ania Przedsi ę biorstwa naruszaj ą interes publiczny, gdy ż wywieraj ą negatywne skutki na lokalnym rynku zbiorowego zaopatrzenia w wod ę . Maj ą one charakter eksploatacyjny, gdy ż ich ź ród ł o tkwi w pozycji zajmowanej przez Przedsi ę biorstwo na rynku w ł a ś ciwym, a ich skutkami dotkni ę ci s ą odbiorcy wody, którzy w cenie wody musz ą ponosi ć koszty nadmiernych ubytków wody na sieci przesy ł owej. Organ Antymonopolowy mia ł równie ż na wzgl ę dzie, i ż istot ą sankcji jest uwypuklenie naganno ś ci stosowania wykazanej w niniejszej decyzji praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę . Decyduj ą c o na ł o ż eniu kary uwzgl ę dni ł tak ż e mo ż liwo ś ci finansowe adresata decyzji i wymierzy ł kar ę w wysoko ś ci 150 000 PLN co stanowi ok. 1,63% kary maksymalnej. Na ł o ż enie kary nale ż y traktowa ć jako podkre ś lenie naganno ś ci dzia ł a ń Przedsi ę biorstwa w przedmiotowej sprawie polegaj ą cych na zakazanym ustaw ą o ochronie konkurencji i konsumentów eksploatowaniu dominuj ą cej pozycji na lokalnym rynku zbiorowego zaopatrzenia w wod ę . Wymiar kary ma zdaniem Organu Antymonopolowego spe ł ni ć równie ż funkcj ę prewencyjn ą z tytu ł u stosowania praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę sprzecznych z interesem publicznym. Kryteria brane pod uwag ę przy ustalaniu kary pieni ęż nej na podstawie art. 101 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ustalone zosta ł y w art. 104 ww. ustawy. Zgodnie z tym przepisem przy ustalaniu kary nale ż y bra ć pod uwag ę okres, stopie ń i okoliczno ś ci uprzedniego naruszenia przepisów tej ustawy. Nak ł adaj ą c kar ę pieni ęż n ą w takiej wysoko ś ci Organ Antymonopolowy wzi ął pod uwag ę fakt, i ż Przedsi ę biorstwo w cenie wody przerzuca ł o na odbiorców z terenu Gminy L ę dziny koszty zwi ą zane z nadmiernymi stratami wody i, jak ustalono w punkcie I.1. i I.2 sentencji decyzji, narzuca ł o nadmiernie wygórowane ceny za wod ę oraz uci ąż liwe warunki umowy przynosz ą ce mu nieuzasadnione korzy ś ci. Okoliczno ś ci ą obci ąż aj ą c ą jest równie ż fakt, i ż Przedsi ę biorstwo dokona ł o uprzedniego naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W decyzji nr RKT-62/2002 z dnia 31.12.2002r. Organ Antymonopolowy uzna ł za praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę z art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy nadu ż ywanie przez Przedsi ę biorstwo pozycji dominuj ą cej na rynku poprzez narzucanie uci ąż liwych warunków umowy o odprowadzanie ś cieków przynosz ą cych mu nieuzasadnione korzy ś ci w nast ę pstwie przyj ę cia do rozliczenia za odprowadzanie ś cieków, ż e ilo ść ś cieków odprowadzanych przez przedsi ę biorstwo energetyczne jest równa ilo ś ci pobranej przez nie wody. Na Przedsi ę biorstwo na ł o ż ono równie ż w ww. decyzji kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 105 657 PLN. Miarkuj ą c wysoko ść nak ł adanej kary pieni ęż nej, Organ Antymonopolowy mia ł tak ż e na uwadze, i ż stosowane przez Przedsi ę biorstwo praktyki mia ł y ograniczony terytorialnie zasi ę g oddzia ł ywania, gdy ż poprzez swoje dzia ł ania, przedsi ę biorca ten naruszy ł zasady konkurencji tylko na lokalnym rynku zaopatrzenia w wod ę . Orzekaj ą c o karze zwa ż ono równie ż na fakt, ż e Przedsi ę biorstwo aktywnie wspó ł pracowa ł o z Organem Antymonopolowym w toku prowadzonego post ę powania, przekazuj ą c niezb ę dne dokumenty oraz sk ł adaj ą c wyja ś nienia konieczne do rozstrzygni ę cia niniejszej sprawy. Nadmieni ć nale ż y, ż e kary pieni ęż ne stosowane s ą w sytuacjach, gdy zachowanie przedsi ę biorcy nie tylko jest bezprawne, ale mo ż na tak ż e sprawcy przypisa ć win ę w 25 znaczeniu subiektywnym. Analizuj ą c kwesti ę winy Przedsi ę biorstwa nale ż y stwierdzi ć , i ż jako podmiot o wieloletnim do ś wiadczeniu na rynku nie powinien wykorzystywa ć swojej silnej pozycji na rynku zaopatrzenia w wod ę do narzucania kontrahentom nadmiernie wygórowanych cen i uci ąż liwych warunków umowy, których nie przyj ę liby maj ą c zapewnion ą mo ż liwo ść wyboru innego ś wiadczeniodawcy. W tej sytuacji Organ Antymonopolowy kieruj ą c si ę potrzeb ą zdecydowanego przeciwdzia ł ania stosowaniu praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę na rynku przez Przedsi ę biorstwo uzna ł , ż e orzeczona kara powinna stanowi ć dolegliwo ść dla Przedsi ę biorstwa, aby w przysz ł o ś ci nie dochodzi ł o do podobnych zachowa ń , zmierzaj ą cych do wykorzystywania zajmowanej pozycji na rynku kosztem innym uczestników rynku. W zwi ą zku z powy ż szym nale ż a ł o orzec jak w punkcie I.3 sentencji decyzji. II. Zgodnie z art. 75 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Organ Antymonopolowy rozstrzyga o kosztach w drodze postanowienia, które mo ż e by ć zamieszczone w decyzji ko ń cz ą cej post ę powanie. Organ Antymonopolowy, wraz z zawiadomieniem o zako ń czeniu zbierania materia ł u dowodowego, poinformowa ł strony post ę powania, i ż w ś wietle art. 76 ustawy o ochronie konkurencji roszczenie o zwrot kosztów wygasa, je ż eli w terminie 7 dni od daty otrzymania tego pisma, strony nie z ł o żą spisu kosztów albo wniosku o przyznanie kosztów wed ł ug przepisów odr ę bnych (karta nr 525). W okre ś lonym powy ż ej terminie zarówno Gmina, jak i Przedsi ę biorstwo wnios ł y o zwrot kosztów post ę powania. Gmina L ę dziny, która by ł a reprezentowana przez pe ł nomocnika (karta nr 3), wnios ł a o zwrot kosztów zast ę pstwa prawnego w kwocie 4.880 PLN (karty nr 536-537). Natomiast Przedsi ę biorstwo zwróci ł o si ę o przyznanie kosztów wed ł ug przepisów odr ę bnych (karta nr 531). W punkcie I sentencji niniejszej decyzji stwierdzono stosowanie przez Przedsi ę biorstwo praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , o której mowa w art. 8 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy, polegaj ą cej na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na rynku zbiorowego zaopatrzenia w wod ę obejmuj ą cym teren Gminy L ę dziny poprzez bezpo ś rednie narzucanie odbiorcom z tego terenu nadmiernie wygórowanej ceny za dostarczon ą wod ę . Za ś w punkcie II uznano za praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę z art. 8 ust. 2 pkt 6 ww. ustawy narzucanie uci ąż liwych warunków umów o zaopatrzenie w wod ę , przynosz ą cych Przedsi ę biorstwu nieuzasadnione korzy ś ci poprzez obci ąż anie odbiorców w cenie za dostarczan ą wod ę kosztami nadmiernych ubytków wody na sieci przesy ł owej. Zgodnie z art. 69 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów – w post ę powaniu wszcz ę tym na wniosek - strona przegrywaj ą ca spraw ę obowi ą zana jest zwróci ć drugiej stronie, na jej żą danie, koszty niezb ę dne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (...). Stosownie do art. 69 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, do niezb ę dnych kosztów post ę powania strony reprezentowanej przez adwokata lub radc ę prawnego zalicza si ę jego wynagrodzenie, jednak nie wy ż sze ni ż wynikaj ą ce ze stawek op ł at okre ś lonych w odr ę bnych przepisach. Wymienione stawki op ł at zawarte s ą w rozporz ą dzeniu Ministra Sprawiedliwo ś ci z dnia 28 wrze ś nia 2002r. w sprawie op ł at za czynno ś ci radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Pa ń stwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radc ę prawnego ustanowionego z urz ę du (Dz.U. z 2002r. Nr 163, poz. 1349 z pó ź n. zm.). Zgodnie z § 14 ust. 3 pkt 1 cytowanego rozporz ą dzenia w sprawach z zakresu ochrony konkurencji stawka minimalna wynosi 360 PLN. Zgodnie z §2 tego rozporz ą dzenia zas ą dzaj ą c op ł at ę za czynno ś ci radcy prawnego z tytu ł u zast ę pstwa prawnego, s ą d bierze pod uwag ę niezb ę dny nak ł ad pracy pe ł nomocnika, a 26 tak ż e charakter sprawy i wk ł ad pracy pe ł nomocnika w przyczynienie si ę do jej wyja ś nienia i rozstrzygni ę cia. Podstaw ę zas ą dzenia op ł aty stanowi ą stawki minimalne okre ś lone w rozdzia ł ach 3-4. Op ł ata ta nie mo ż e by ć wy ż sza ni ż sze ś ciokrotna stawka minimalna ani przekracza ć warto ś ci przedmiotu sprawy. W zwi ą zku z powy ż szym Organ Antymonopolowy postanowi ł przyzna ć Przedsi ę biorstwu koszty w kwocie 720 PLN, tj. dwukrotno ść stawki minimalnej. Decyduj ą c o wysoko ś ci przyznanych kosztów Organ Antymonopolowy wzi ął pod uwag ę charakter i ilo ść pism z ł o ż onych przez pe ł nomocnika w toku post ę powania, a tak ż e fakt, i ż pe ł nomocnik dwukrotnie zapoznawa ł si ę ze zgromadzonym materia ł em dowodowym (karty nr 274, 530). Decyduj ą c o wysoko ś ci kosztów Organ Antymonopolowy uwzgl ę dni ł równie ż stanowisko S ą du Apelacyjnego w Warszawie, który stwierdzi ł , ż e przyznanie op ł aty wy ż szej od stawki minimalnej okre ś lonej w rozporz ą dzeniu uzasadnione musi by ć rodzajem i stopniem zawi ł o ś ci sprawy oraz niezb ę dnym nak ł adem pracy radcy prawnego (postanowienie z dnia 28.06.2005r. sygn. akt VI ACz 947/05). Bior ą c pod uwag ę wskazane powy ż ej okoliczno ś ci Organ Antymonopolowy uzna ł , ż e w niniejszej sprawie zasadnym jest przyznanie Przedsi ę biorstwu kosztów w wysoko ś ci dwukrotno ś ci stawki minimalnej. Maj ą c zatem na wzgl ę dzie wynik przeprowadzonego post ę powania, które potwierdzi ł o zasadno ść zarzutów podniesionych przez Gmin ę , jak równie ż wniosek dotycz ą cy zwrotu kosztów, Organ Antymonopolowy postanowi ł , jak w punkcie II sentencji. Na postanowienie zawarte w punkcie II niniejszej decyzji, na podstawie art.78 ust.6 ustawy antymonopolowej, w zwi ą zku z art.479 28 § 1 pkt 2 k.p.c. przys ł uguje za ż alenie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach, w terminie tygodnia od dnia dor ę czenia. Zgodnie z art. 105 ust. 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów kar ę pieni ęż n ą nale ż y ui ś ci ć w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: NBP o/o Warszawa Nr 51 1010 1010 0078 7822 3100 0000. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach. Dyrektor Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach Alicja Kral