RKT-8/2012

1 PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA W KATOWICACH Katowice, dnia 07 maja 2012 r. RKT-61-29/11/MZ DECYZJA Nr RKT – 08 /2012 Stosownie do art. 33 ust. 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 z późn. zm.) oraz § 2 pkt 4 i § 5 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 107, poz. 887), – działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: po przeprowadzeniu z urzędu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów przeciwko Globalsport sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w Częstochowie: I. Na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje się za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów praktykę stosowaną przez Globalsport sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w Częstochowie polegającą na zamieszczeniu w „Regulaminie sklepu internetowego nartyrowery.pl”, stosowanym w obrocie z konsumentami postanowienia o treści: „ W przypadku sprawdzenia towaru od dystrybutora na życzenie Klienta sklep może zażądać przedpłaty w wysokości 50% wartości zamówienia ”, które jest niezgodne z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2000 r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny (Dz. U. Nr 22, poz. 271 ze zm.) i stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, określoną w art. 24 ust. 1 i 2 powołanej wyżej ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz stwierdza się zaniechanie jej stosowania z dniem 01 grudnia 2011 r. ; II. Na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje się za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów praktykę stosowaną przez Globalsport sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w Częstochowie polegającą na naruszaniu obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji w zakresie potwierdzania konsumentom na piśmie, najpóźniej w momencie rozpoczęcia spełniania świadczenia, informacji o: organie, który zarejestrował działalność gospodarczą przedsiębiorcy, a także numerze, pod którym przedsiębiorca został zarejestrowany; zasadach zapłaty ceny; kosztach oraz terminie i sposobie dostawy; miejscu i sposobie składania reklamacji, co jest niezgodne z art. 9 ust. 3 w zw. z art. 9 ust. 1 pkt 1, 4, 5 i 10 ustawy z dnia 2 marca 2000 r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny (Dz. U. Nr 22, poz. 271 ze zm.) i stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, określoną w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 powołanej wyżej ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz nakazuje się zaniechanie jej stosowania; 2 III. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt. 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nakłada się na Globalsport sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w Częstochowie kary pieniężne w wysokości: 1. 2913 zł (słownie: dwóch tysięcy dziewięciuset trzynastu złotych), płatną do budżetu państwa, z tytułu naruszenia zakazu, o jakim mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zakresie opisanym w punkcie I sentencji niniejszej decyzji; 2. 6474 zł (słownie: sześciu tysięcy czterystu siedemdziesięciu czterech złotych), płatną do budżetu państwa, z tytułu naruszenia zakazu, o jakim mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zakresie opisanym w punkcie II sentencji niniejszej decyzji. IV. Na podstawie art. 77 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz na podstawie art. 264 § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), w związku z art. 83 i art. 80 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów postanawia się obciążyć Globalsport sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w Częstochowie kosztami przeprowadzonego postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów i zobowiązać ww. przedsiębiorcę do zwrotu na rzecz Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów kwoty 23 zł (słownie: dwudziestu trzech złotych), w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia się niniejszej decyzji. Uzasadnienie W imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwanego dalej także „Prezesem Urzędu”) zostało przeprowadzone z urzędu pod sygn. akt RKT-403-13/10/AD postępowanie wyjaśniające w sprawie wstępnego ustalenia czy nastąpiło naruszenie uzasadniające wszczęcie postępowania w sprawie zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów przez Globalsport sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w Częstochowie (zwanej dalej także „Spółką” lub „Przedsiębiorcą”). W toku przedmiotowego postępowania zbadano wzorce i dokumenty stosowane przez Spółkę. Ponieważ analiza ich treści dała podstawy do przyjęcia, iż w zakresie opisanym w punktach I-II sentencji niniejszej Decyzji mogło dojść do naruszenia przez Przedsiębiorcę przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w dniu 18.08.2011 r. Postanowieniem Nr 1 wszczęte zostało z urzędu postępowanie w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów (dowód: karta nr 2). Postanowieniem nr 2 z tej samej daty (dowód: karta nr 6) w poczet dowodów zaliczono materiały zgromadzone w toku ww. postępowania wyjaśniającego (dowód: karty nr 8-20). Przedsiębiorcy postawiono zarzut naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w drodze podejmowania bezprawnych działań godzących w zbiorowe interesy konsumentów polegających na: 1. zamieszczeniu w „Regulaminie sklepu internetowego nartyrowery.pl”, stosowanym w obrocie z konsumentami postanowienia o treści: „ W przypadku sprawdzenia towaru od dystrybutora na życzenie Klienta sklep może zażądać przedpłaty w wysokości 50% wartości zamówienia ”, co w zakresie umów sprzedaży zawieranych na odległość z płatnością przy odbiorze może być niezgodne z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2000 r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny (Dz. U. Nr 22, poz. 271 ze zm.) i może stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów; 2. naruszaniu obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji w zakresie potwierdzania konsumentom na piśmie, najpóźniej w momencie rozpoczęcia 3 spełniania świadczenia, informacji o: organie, który zarejestrował działalność gospodarczą przedsiębiorcy, a także numerze, pod którym przedsiębiorca został zarejestrowany; zasadach zapłaty ceny; kosztach oraz terminie i sposobie dostawy; miejscu i sposobie składania reklamacji, co może być niezgodne z art. 9 ust. 3 w zw. z art. 9 ust. 1 pkt 1, 4, 5 i 10 ustawy z dnia 2 marca 2000 r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny (Dz. U. Nr 22, poz. 271 ze zm.) i może stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Spółka ustosunkowała się do postawionych jej zarzutów w pismach z dn. 1.12.2011 r. (dowód: karty nr 58-70), z dn. 25.01.2012 r. (dowód: karty nr 77-86) i z dn. 5.03.2012 r. (dowód: karty nr 90-94). Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, pismem z dnia 12 kwietnia 2012 r. Spółka została poinformowana o zakończeniu zbierania materiału dowodowego (dowód: karty nr 96-97). W wyznaczonym terminie Przedsiębiorca nie skorzystał z prawa do zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym. Prezes Urzędu ustalił następujący stan faktyczny. Globalsport sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w Częstochowie prowadzi działalność gospodarczą na podstawie wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego nr 0000338666. Przedmiotem jej działalności jest między innymi sprzedaż detaliczna prowadzona przez domy sprzedaży wysyłkowej lub Internet oraz sprzedaż detaliczna sprzętu sportowego i odzieży prowadzona w wyspecjalizowanych sklepach (dowód: karty nr 7-14). Przedsiębiorca prowadzi sprzedaż na stronie internetowej dostępnej pod adresem www.nartyrowery.pl. Zasady korzystania ze sklepu internetowego określa „Regulamin sklepu internetowego nartyrowery.pl” (zwany dalej także „Regulaminem sklepu”), zamieszczony na ww. stronie internetowej. Zgodnie z punktem 2.8 rozdziału II. Postanowienia ogólne, klienci mogą uzyskać dostęp do Regulaminu sklepu w każdym czasie za pośrednictwem odsyłacza zamieszczonego na stronie głównej serwisu, mogą pobrać regulamin i sporządzić wydruk jego treści. Regulamin sklepu zawiera postanowienie o następującej treści (zachowano oryginalną pisownię): „ W przypadku sprawdzenia towaru od dystrybutora na życzenie Klienta sklep może zażądać przedpłaty w wysokości 50% wartości zamówienia ” (rozdział II. Postanowienia ogólne, punkt 2.12, zd. 1) – dowód: karty nr 52-57. Regulamin sklepu obowiązuje od dn. 06.11.2010 r., zgodnie z datą widniejącą w nagłówku regulaminu (dowód: karty nr 52 i 59). Przedmiotowe postanowienie nie zostało zamieszczone w poprzednim Regulaminie sklepu, obowiązującym do dn. 05.11.2010 r. (dowód: karty nr 28-36). Z dniem 01 grudnia 2011 r. Spółka wprowadziła do obrotu nowy „Regulamin sklepu internetowego nartyrowery.pl”. W piśmie z dn. 01.12.2011 r. Spółka przedstawiła ww. regulamin z nagłówkiem „Regulamin sklepu internetowego nartyrowery.pl z 6 listopada 2010 r.” (dowód: karty nr 59-67). Ustalono, że ww. regulamin jest opublikowany na stronie internetowej www.nartyrowery.pl i zawiera (pod treścią regulaminu) adnotację „Ostatnia zmiana regulaminu: 29-03-2011 16:11” (dowód: karty nr 72-74). W piśmie z dn. 25.01.2012 r. Spółka poinformowała, że określenie daty w nagłówku Regulaminu sklepu oraz daty ostatniej zmiany jego treści były błędne i przedstawiła poprawiony w tym zakresie Regulamin sklepu („Regulamin sklepu internetowego nartyrowery.pl z 19 stycznia 2012 r.”), a także poinformowała o usunięciu ze strony internetowej nartyrowery.pl wskazania daty ostatniej zmiany jego treści (dowód: karty nr 77-86). 4 W toku postępowania ustalono, że ww. nowy Regulamin sklepu, obowiązujący od dnia 01.12.2011 r. nie zawiera postanowienia przewidującego, iż w przypadku sprowadzenia towaru od dystrybutora na życzenie klienta sprzedawca może zażądać przedpłaty w wysokości 50% wartości zamówienia. W rozdziale drugim pod tytułem Postanowienia ogólne punkt 2.12, w poprzedniej wersji Regulaminu sklepu zawierający przedmiotowe postanowienie, w zmienionym regulaminie został usunięty. Prowadzoną przez stronę internetową www.nartyrowery.pl sprzedaż Spółka dokumentuje wystawiając paragon lub fakturę VAT. Spółka przedstawiła kopie wystawionych paragonów i faktur VAT (dowód: karty nr 23-25, 27, 39-40, 44, 47) oraz kopie wiadomości wysyłanych konsumentom pocztą elektroniczną w celu potwierdzenia transakcji (dowód: karty nr 43, 45-46, 48 i 68-70). W toku postępowania ustalono, że w przypadku sprzedaży dokumentowanej paragonem, konsument nie otrzymuje od Spółki potwierdzenia na piśmie, najpóźniej w momencie rozpoczęcia spełniania świadczenia, informacji o: organie, który zarejestrował działalność gospodarczą przedsiębiorcy, a także numerze, pod którym przedsiębiorca został zarejestrowany; zasadach zapłaty ceny; terminie i sposobie dostawy; miejscu i sposobie składania reklamacji. Ustalono także, że w przypadku sprzedaży dokumentowanej fakturą VAT, konsument nie otrzymuje od Spółki potwierdzenia na piśmie, najpóźniej w momencie rozpoczęcia spełniania świadczenia, informacji o: organie, który zarejestrował działalność gospodarczą przedsiębiorcy, a także numerze, pod którym przedsiębiorca został zarejestrowany; kosztach oraz terminie i sposobie dostawy; miejscu i sposobie składania reklamacji. W toku postępowania ustalono, że Przedsiębiorca osiągnął w 2011 roku przychód z tytułu działalności gospodarczej w wysokości […]. Wysokość przychodu ustalono na podstawie rachunku zysków i strat Spółki za 2011 rok (dowód: karty nr 91-94). Przedsiębiorca oświadczył, iż z tytułu sprzedaży prowadzonej poprzez sklep internetowy osiągnął w 2011 r. przychód w wysokości […] – dowód: karta nr 90. Prezes Urzędu zważył, co następuje. W pierwszej kolejności konieczne jest ustalenie, czy w okolicznościach przedmiotowej sprawy doszło do naruszenia interesu publicznoprawnego . Zgodnie z przepisem art. 1 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, celem regulacji w niej przyjętej jest zapewnienie rozwoju i ochrony konkurencji, a także podejmowana w interesie publicznym ochrona przedsiębiorców narażonych na stosowanie praktyk ograniczających konkurencję i ochrona interesów konsumentów. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów ma zatem charakter publicznoprawny i służy ochronie interesu ogólnospołecznego; w odniesieniu do przedsiębiorców chroni konkurencję, a w odniesieniu do konsumentów ich interesy jako zjawiska o charakterze instytucjonalnym, zbiorowym. Instrumenty w niej przewidziane mogą być stosowane jedynie wówczas, gdy na skutek działań sprzecznych z przepisami prawa naruszony został interes publiczny. Ma to miejsce w szczególności wtedy, gdy określonymi działaniami dotknięty jest szerszy krąg uczestników rynku, względnie, gdy wywołują one na rynku niekorzystne zjawiska (wyrok Sądu Antymonopolowego z dn. 24 października 1991 r., sygn. akt XV Amr 8/90). Zdaniem Prezesa Urzędu rozpatrywana sprawa ma charakter publicznoprawny, albowiem wiąże się z ochroną interesu wszystkich konsumentów, którzy dokonali lub dokonają zakupu poprzez sklep internetowy, prowadzony przez Przedsiębiorcę. Objęte zarzutem działanie przedsiębiorcy wymierzone jest w szeroki i bliżej nieokreślony krąg uczestników rynku, ponieważ jest ono skierowane do członków określonej zbiorowości tj. wszystkich rzeczywistych i potencjalnych kontrahentów Spółki. Interes publicznoprawny przejawia się także w postaci zbiorowego interesu konsumentów, co oznacza, iż naruszenie zbiorowego interesu konsumentów jest jednocześnie naruszeniem interesu publicznoprawnego. 5 W tym stanie rzeczy uznać należy, że w niniejszej sprawie ma miejsce naruszenie przez Przedsiębiorcę interesu publicznoprawnego, co uzasadnia ocenę jego zachowania na rynku w świetle przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów . Stosownie do art. 24 ust. 2 ww. ustawy przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy, w szczególności: 1) stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 z późn. zm.); 2) naruszanie obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji; 3) nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji. Art. 24 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przewiduje natomiast, że nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Konsumentem w rozumieniu ww. ustawy jest osoba fizyczna dokonująca czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową, zgodnie z art. 22 1 Kodeksu cywilnego w związku z art. 4 pkt 12 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zbiorowe interesy konsumentów podlegają zatem ochronie przed wymierzonymi w nie naruszeniami polegającymi na sprzecznych z prawem działaniach przedsiębiorców. Uznanie określonego działania przedsiębiorcy za niezgodne z zakazem stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów wymaga wykazania, że spełnione zostały kumulatywnie następujące przesłanki: − oceniane zachowanie musi być podejmowane przez podmiot będący przedsiębiorcą w rozumieniu przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, − zachowanie przedsiębiorcy nosi znamiona bezprawności, − praktyka musi godzić w zbiorowe interesy konsumentów. Status przedsiębiorcy Zgodnie z art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów pod pojęciem „przedsiębiorcy” należy rozumieć przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jedn. Dz. U. z 2010 r., Nr 220, poz. 1441 ze zm.) tj. osobę fizyczną, osobę prawną i jednostkę organizacyjną nie posiadającą osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, wykonującą we własnym imieniu działalność gospodarczą (art. 4 ust. 1 ww. ustawy). „Działalnością gospodarczą” jest zgodnie z przepisem art. 2 tej ustawy, zarobkowa działalność wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodowa wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły. W niniejszym postępowaniu podmiot będący stroną postępowania posiada status przedsiębiorcy, gdyż prowadzi działalność w formie spółki komandytowej, na podstawie wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego (dowód: karty nr 7-14). Zachowania niniejszego podmiotu podlegają zatem bez wątpienia kontroli dokonywanej na podstawie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W związku z powyższym Prezes Urzędu uznał, że Globalsport sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w Częstochowie jest przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Bezprawność działań Drugą przesłanką, jaką należy rozważyć w celu udowodnienia naruszenia zakazu określonego w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jest bezprawność 6 podejmowanych przez przedsiębiorcę zachowań. Bezprawność ujmowana jest jako sprzeczność z obowiązującymi przepisami prawa. Praktyki przedsiębiorcy, by zakwalifikować je jako naruszające zbiorowe interesy konsumentów „muszą być zatem wymierzone w uprawnienia, jakie konsumentom przyznają obowiązujące przepisy prawa” 1 . Porządek prawny, którego naruszenie może wypełniać dyspozycję art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, obejmuje normy prawa powszechnie obowiązującego, a także nakazy i zakazy wynikające z zasad współżycia społecznego i dobrych obyczajów 2 . Same przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie regulują konstrukcji bezprawności działań przedsiębiorcy. Art. 24 tej ustawy nie ma samodzielnego znaczenia prawnego, lecz powinien być interpretowany oraz stosowany w określonym kontekście normatywnym. W związku z tym, w celu konkretyzacji przesłanki bezprawności należy sięgnąć do przepisów innych ustaw. Na ich podstawie możliwe jest dokonanie oceny działań przedsiębiorcy w aspekcie ich zgodności z prawem 3 . Podkreślenia wymaga także, że bezprawność jest kategorią obiektywną. Rozważenia przy ocenie bezprawności wymaga zatem kwestia, czy zachowanie przedsiębiorcy było zgodne, czy też niezgodne z obowiązującymi zasadami porządku prawnego. O bezprawności działania decyduje całokształt okoliczności konkretnego stanu faktycznego 4 . Dla stwierdzenia bezprawności działania przedsiębiorcy bez znaczenia pozostaje ponadto strona podmiotowa czynu, a zatem wina sprawcy (w znaczeniu subiektywnym, oznaczającym wadliwość procesu decyzyjnego sprawcy) i stopień tej winy, a także świadomość istnienia naruszonych norm prawnych. Zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ustawa ta reguluje zasady i tryb przeciwdziałania praktykom naruszającym zbiorowe interesy konsumentów, jeżeli praktyki te wywołują lub mogą wywoływać skutki na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej. Dla stwierdzenia, że dana praktyka jest niezgodna z art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wystarczające jest więc wykazanie, że potencjalnie istniało zagrożenie naruszenia interesów konsumentów wskutek zastosowania określonego postanowienia we wzorcach stosowanych w obrocie z konsumentami, w przypadku zaistnienia określonych okoliczności i nie jest konieczne faktyczne wystąpienie negatywnego skutku w praktyce. Oznacza to, że wystarczające jest samo zawarcie we wzorcu niezgodnej z prawem regulacji, nawet jeśli w praktyce nie zaistniały przesłanki do jej zastosowania i konsument lub ich większa ilość faktycznie nie została dotknięta negatywnymi skutkami danej regulacji, albo też gdy przedsiębiorca zachował się odmiennie, niż wynikałoby to z niewłaściwej regulacji. Naruszenie zbiorowych interesów konsumentów Trzecią przesłanką, jaką należy wziąć pod uwagę w niniejszej sprawie jest to, iż kwestionowane zachowania przedsiębiorcy godzą w interesy konsumentów oraz, że zagrożone są zbiorowe interesy konsumentów. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie objaśnia znaczenia pojęć „godzenia w interesy konsumentów” oraz „zbiorowego interesu konsumentów”. Należy przyjąć, że interesem, który podlega ochronie na podstawie art. 24 ustawy jest interes prawny, rozumiany jako określone potrzeby konsumenta uznane przez ustawodawcę za godne ochrony. Działanie przedsiębiorcy godzi w interesy konsumentów wtedy, gdy wywołuje negatywne skutki w sferze ich praw i obowiązków. Wskazówki co do tego, jak należy pojmować zbiorowy interes konsumentów zawarte są natomiast w art. 24 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, który stanowi, że nie jest 1 Uchwała SN z dnia 13 lipca 2006 r. (sygn. akt III SZP 3/06), OSNP 2007/1-2/35. Por. również: M. Szydło: Publicznoprawna ochrona zbiorowych interesów konsumentów, Monitor Prawniczy nr 2004/17/791. 2 Wyrok SOKiK z dnia 13 listopada 2007 r. (sygn. akt XVII AmA 45/07). 3 Por. wyrok SOKiK z dnia 23 czerwca 2006 r. (sygn. akt XVIII AmA 32/05). 4 Wyrok SN z dnia 8 maja 2002 r. (sygn. akt I PKN 267/2001). 7 zbiorowym interesem suma indywidualnych interesów konsumentów. W wyroku z dnia 10 kwietnia 2008 r. (sygn. akt III SK 27/07) Sąd Najwyższy wskazał, iż wystarczające dla stwierdzenia, że ma miejsce naruszenie zbiorowych interesów konsumentów powinno być ustalenie, że zachowanie przedsiębiorcy nie jest podejmowane w stosunku do zindywidualizowanych konsumentów, lecz względem członków danej grupy (określonego kręgu podmiotów) wyodrębnionych spośród ogółu konsumentów za pomocą wspólnego dla nich kryterium. W ww. wyroku Sąd Najwyższy stanął na stanowisku, iż sformułowanie: „ nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów” należy rozumieć w ten sposób, że liczba indywidualnych konsumentów, których interesy zostały naruszone nie decyduje o tym, czy dana praktyka narusza zbiorowe interesy konsumentów. Praktyką naruszającą zbiorowe interesy konsumentów jest bowiem takie zachowanie przedsiębiorcy, które podejmowane jest w warunkach wskazujących na powtarzalność zachowania w stosunku do indywidualnych konsumentów wchodzących w skład grupy, do której adresowane są zachowania przedsiębiorcy w taki sposób, iż potencjalnie ofiarą takiego zachowania może być każdy konsument będący klientem lub potencjalnym klientem przedsiębiorcy. Zgodnie z powołanym wyrokiem Sądu Najwyższego przez interes zbiorowy należy rozumieć zatem interes dotyczący konsumentów jako określonej zbiorowości. Naruszenie zbiorowego interesu konsumentów ma miejsce wówczas, gdy negatywnymi skutkami działań przedsiębiorcy dotknięty jest szerszy krąg uczestników rynku, mających status konsumentów. Do naruszenia zbiorowego interesu konsumentów konieczne jest, żeby działanie przedsiębiorcy było skierowane nie do konkretnej osoby, lecz do grupy adresatów wyodrębnionych za pomocą wspólnego dla nich kryterium. Działanie o takim charakterze jest w stanie wywołać niekorzystne następstwa nie tylko w odniesieniu do konkretnych konsumentów, lecz wobec każdego z członków danej zbiorowości. Przy tym zaistnienie przesłanki naruszenia zbiorowego interesu konsumenta nie jest bezpośrednio uzależnione od liczby konsumentów, których interesy zostały rzeczywiście naruszone wskutek działań przedsiębiorcy. Istotne jest to, że przedmiotowe działanie może zagrozić, przynajmniej potencjalnie, interesom pewnego kręgu nieprofesjonalnych uczestników rynku. Ad I W przedmiotowym postępowaniu pierwszy postawiony Spółce zarzut stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o jakiej mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów dotyczy zamieszczeniu w „Regulaminie sklepu internetowego nartyrowery.pl”, stosowanym w obrocie z konsumentami postanowienia o treści: „ W przypadku sprawdzenia towaru od dystrybutora na życzenie Klienta sklep może zażądać przedpłaty w wysokości 50% wartości zamówienia ”, które jest niezgodne z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2000 r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny (Dz. U. Nr 22, poz. 271 ze zm. – zwanej dalej także „ustawą o o.n.p.k.”). Analizując przesłankę bezprawności kwestionowanego zachowania Przedsiębiorcy należy wskazać, iż na podstawie powyższego postanowienia Spółka zastrzegła obowiązek uiszczenia przez konsumenta przedpłaty w wysokości 50% wartości złożonego zamówienia, a więc przed rozpoczęciem realizacji zamówienia, w sytuacji gdy konieczne jest sprowadzenia towaru od dystrybutora na życzenie Klienta. W tym miejscu należy zauważyć, że Spółka użyła słowa „sprawdzenia”, jednak uwzględniając kontekst i cel owego postanowienia nie budzi wątpliwości, iż chodzi o „sprowadzenie”. Przedmiotowe postanowienie ma niewątpliwie charakter ochronny uwzględniający interesy Przedsiębiorcy, jednakże na jego mocy w sposób bezprawny nałożono na konsumentów dodatkowy obowiązek, który nie wynika z przepisów prawa. Co więcej, zastrzeżenie przez Przedsiębiorcę obowiązku zapłaty przez konsumenta ceny przed otrzymaniem świadczenia jest 8 niedozwolone. Wynika to z przepisu art. 11 ust. 1 ustawy o.n.p.k., zgodnie z którym umowa zawierana na odległość nie może nakładać na konsumenta obowiązku zapłaty przez niego ceny lub wynagrodzenia przed otrzymaniem świadczenia. Z powyższego wynika, że o ile konsument może mieć prawo do wcześniejszego wniesienia zapłaty za nabywany towar, to nie powinno to być jego obowiązkiem. Niezgodnie z powyższym przepisem prawa w rozważanym przypadku Spółka nałożyła na konsumentów obowiązek dokonywania przez nich wpłat części ceny przed realizacją zamówień. Bez znaczenia pozostaje fakt, że w powołanym przepisie jest mowa o zapłacie ceny (wynagrodzenia), a w kwestionowanym postanowieniu o przedpłacie. Owa przedpłata jest bowiem kwotą pieniędzy wpłacaną na poczet przyszłych należności i stanowi część ceny. Jej wpłacenie powoduje więc, że obowiązek zapłaty określonej kwoty tytułem ceny jest realizowany niejako na raty. W przepisie art. 11 ust. 1 ustawy o o.n.p.k. nie zastrzeżono, że nie można nakładać na konsumenta obowiązku zapłaty ceny w pełnej wysokości, z czego należy wnioskować, że nie można nakładać obowiązku zapłaty tak całej ceny, jak i jej części. Tak więc nałożenie obowiązku wniesienia przez konsumenta przedpłaty należy traktować w sposób tożsamy z obowiązkiem zapłaty ceny. Skoro zgodnie z obowiązującym przepisem prawa nie można nakładać na konsumentów obowiązku zapłaty ceny, to sformułowany przez Spółkę nakaz wniesienia na jego rzecz przedpłaty należy uznać za sprzeczny z prawem. Wobec powyższego przedmiotowe postanowienie jest sprzeczne z art. 11 ust. 1 ustawy o o.n.p.k., a jego stosowanie stanowi działanie bezprawne , określone w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zachowanie Spółki godzi w interesy konsumentów , gdyż wprowadzenie do regulaminu przedmiotowego postanowienia powoduje pogorszenie sytuacji konsumentów, ponieważ na jego podstawie konsumenci zostają zobowiązani do wcześniejszego poniesienia części ciężarów finansowych wiążących się z zawieraną umową. Jednocześnie sytuacja taka może niekorzystnie wypływać na sytuację konsumentów w przypadku skorzystania przez nich z prawa do odstąpienia od umowy zawartej na odległość, kiedy to będą zmuszeni do czekania na zwrot przez przedsiębiorcę wpłaconych przez nich kwot pieniędzy, a więc w czasie po odstąpieniu od umowy, a przed otrzymaniem zwrotu, nie będą mogli dysponować swymi pieniędzmi, przy czym nie będzie to wynikało z ich woli, lecz z nałożonego na nich obowiązku. Zakwestionowane zachowanie Spółki dotyczy zbiorowego interesu konsumentów, gdyż skierowane jest do szerokiego ich kręgu. Stosowana praktyka wymierzona jest we wszystkich rzeczywistych odbiorców świadczonych przez Przedsiębiorcę usług, jak również we wszystkich jego potencjalnych kontrahentów, którzy mogą zawrzeć umowę poprzez ogólnodostępny sklep internetowy. Zakwestionowane zachowanie podejmowane jest w sposób powtarzalny i powszechny, co wynika zresztą z samej natury regulaminu, jakim posługuje się Spółka w obrocie gospodarczym. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż kwestionowane zachowanie Spółki stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o jakiej mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Po wszczęciu niniejszego postępowania Spółka wprowadziła do obrotu nowy regulamin sklepu internetowego, który nie zawiera postanowienia kwestionowanego w punkcie I sentencji decyzji. Spółka oświadczyła, że ww. nowy wzorzec obowiązuje od dnia 01 grudnia 2011 r. (dowód: karta nr 58). Powyższe dało podstawy do przyjęcia, że z tym dniem doszło do zaniechania stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów rozważanej w tym punkcie. Stosownie do art. 26 ust. 1 powołanej ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes Urzędu wydaje decyzję o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i nakazującą zaniechanie jej stosowania, jeżeli stwierdzi naruszenie zakazu określonego w art. 24 tej 9 ustawy. Na podstawie art. 27 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie wydaje się decyzji, o której mowa w art. 26, jeżeli przedsiębiorca zaprzestał stosowania praktyki, o której mowa w art. 24. W tym przypadku Prezes Urzędu wydaje decyzję o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzającą zaniechanie jej stosowania. W związku z powyższym orzeczono jak w punkcie I sentencji niniejszej decyzji. Ad II W przedmiotowym postępowaniu drugi postawiony Spółce zarzut stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o jakiej mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów dotyczy naruszania obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji w zakresie potwierdzania konsumentom na piśmie, najpóźniej w momencie rozpoczęcia spełniania świadczenia, informacji o: organie, który zarejestrował działalność gospodarczą przedsiębiorcy, a także numerze, pod którym przedsiębiorca został zarejestrowany; zasadach zapłaty ceny; kosztach oraz terminie i sposobie dostawy; miejscu i sposobie składania reklamacji, co jest niezgodne z art. 9 ust. 3 w zw. z art. 9 ust. 1 pkt 1, 4, 5 i 10 ustawy z dnia 2 marca 2000 r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny. Analizując przesłankę bezprawności kwestionowanego zachowania Spółki należy stwierdzić, że jak ustalono w toku postępowania Spółka potwierdza fakt zawarcia umów na odległość wystawiając konsumentom faktury VAT lub paragony, a także potwierdza fakt złożenia przez konsumenta zamówienia elektronicznie (pocztą elektroniczną). Uwzględniając wymóg zachowania formy szczególnej potwierdzeń określony w przepisie art. 9 ust. 3 ustawy o o.n.p.k., w rozważanym kontekście uwzględniane będą wyłącznie faktury VAT i paragony. Zgodnie z art. 9 ust. 3 ustawy o o.n.p.k. przedsiębiorca jest obowiązany do potwierdzenia konsumentowi na piśmie informacji, o których mowa w ust. 1, najpóźniej w momencie rozpoczęcia spełniania świadczenia. Na podstawie art. 9 ust. 1 ustawy o o.n.p.k. konsument powinien być poinformowany, przy użyciu środka porozumiewania się na odległość, najpóźniej w chwili złożenia mu propozycji zawarcia umowy, o: 1) imieniu i nazwisku (nazwie), adresie zamieszkania (siedziby) przedsiębiorcy oraz organie, który zarejestrował działalność gospodarczą przedsiębiorcy, a także numerze, pod którym przedsiębiorca został zarejestrowany, 2) istotnych właściwościach świadczenia i jego przedmiotu, 3) cenie lub wynagrodzeniu obejmujących wszystkie ich składniki, a w szczególności cła i podatki, 4) zasadach zapłaty ceny lub wynagrodzenia, 5) kosztach oraz terminie i sposobie dostawy, 6) prawie odstąpienia od umowy w terminie dziesięciu dni, ze wskazaniem wyjątków, o których mowa w art. 10 ust. 3, 7) kosztach wynikających z korzystania ze środków porozumiewania się na odległość, jeżeli są one skalkulowane inaczej niż wedle normalnej taryfy, 8) terminie, w jakim oferta lub informacja o cenie albo wynagrodzeniu mają charakter wiążący, 9) minimalnym okresie, na jaki ma być zawarta umowa o świadczenia ciągłe lub okresowe, 10) miejscu i sposobie składania reklamacji, 11) prawie wypowiedzenia umowy, o którym mowa w art. 8 ust. 3. 10 W tym miejscu zauważyć należy, iż nawet rozpoczęcie przez Spółkę przesyłania pocztą elektroniczną wiadomości, zawierających wszystkie informacje, określone w powołanym wyżej przepisie ustawy o o.n.p.k. nie doprowadziłoby do zaniechania stosowania rozważanej praktyki z uwagi na brak informacji w tym zakresie na fakturach będących jedynymi potwierdzeniami pisemnymi. Obowiązek przekazania na piśmie informacji o terminie i o sposobie dostawy zamówionego towaru służy utrwaleniu treści zawartej przez strony umowy. Wskazać trzeba, że samo zamieszczenie informacji o terminie realizacji ewentualnego zamówienia przy konkretnym produkcie na stronie internetowej sklepu nie służy temu celowi ze względu na to, że informacja taka może zostać zmieniona przez przedsiębiorcę po zawarciu umowy przez strony. Utrwalenie stosownych danych na piśmie umożliwia konsumentom weryfikację, czy poszczególne umowy zostały należycie wykonane, natomiast niedopełnienie ww. obowiązku może utrudniać konsumentom dokonanie takiej oceny, a w sytuacji, gdy wystąpią nieprawidłowości dotyczące terminu realizacji zamówienia, udokumentowanie faktycznej treści kontraktu. Potwierdzenie treści umowy powinno być sporządzone najpóźniej w chwili przystąpienia do spełnienia świadczenia, a więc może do tego dojść przy zawieraniu umowy lub też na etapie późniejszym, jednak nie odleglejszym niż moment rozpoczęcia wykonywania umowy. W niniejszej sprawie obowiązek ten należy połączyć z czynnością polegającą na wystawianiu faktury VAT lub paragonu, do czego dochodzi na etapie wykonywania umowy. W tym miejscu wspomnieć należy, iż możliwe byłoby potwierdzenie przez Przedsiębiorcę konsumentowi informacji, o których mowa w art. 9 ust. 1 ustawy o o.n.p.k. za pomocą dokumentu elektronicznego podpisanego bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym z użyciem ważnego kwalifikowanego certyfikatu. Posłużenie się taką formą nie naruszałoby interesów konsumenta, gdyż zapewnia identyfikację składającego oświadczenie woli i zapewnia integralność treści oświadczenia woli. Dokument elektroniczny opatrzony być musi bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym przy użyciu ważnego i kwalifikowanego certyfikatu. Nie wystarczy zatem ani zwykły podpis, ani zwykły certyfikat albo też certyfikat kwalifikowany, ale po okresie jego ważności albo po jego unieważnieniu 5 . Wobec powyższego przedmiotowe naruszenie obowiązku informacyjnego określonego w art. 9 ust. 3 w zw. z art. 9 ust. 1 pkt 1, 4, 5 i 10 ustawy z dnia 2 marca 2000 r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny stanowi działanie bezprawne , określone w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zachowanie Spółki godzi w interesy konsumentów , gdyż mając na względzie cel wprowadzenia obowiązku pisemnego utrwalania treści zawieranych na odległość umów w zakresie opisanym w punkcie II sentencji niniejszej decyzji, stwierdzić należy, że niedopełnienie spoczywającego na przedsiębiorcy obowiązku może utrudniać konsumentowi pełne sprawdzenie tego, czy umowa została wykonana należycie, może powodować utrudnienia przy dochodzeniu roszczeń w przypadku np. zwłoki w wykonaniu zobowiązania przez Spółkę, jak i może narażać konsumentów na dokonywanie przez przedsiębiorcę jednostronnych zmian w zakresie realizacji przyjętego zamówienia. Zakwestionowane zachowanie Spółki dotyczy zbiorowego interesu konsumentów, gdyż skierowane jest do szerokiego ich kręgu. Stosowane praktyki wymierzone są zatem we wszystkich rzeczywistych odbiorców świadczonych przez Przedsiębiorcę usług, jak również we wszystkich jego potencjalnych kontrahentów, którzy mogą zawrzeć umowę poprzez ogólnodostępny sklep internetowy. Zakwestionowane zachowanie podejmowane jest w sposób powtarzalny i powszechny. 5 Daria Popłonyk „ Zawieranie przez konsumentów umów przez Internet ”, PPiA 2004.61.55, teza nr 1. 11 Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż kwestionowane zachowanie Spółki stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o jakiej mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Pomimo dokonanych przez Spółkę zmian w treści elektronicznych potwierdzeń przesyłanych konsumentom w związku z zawieranymi z nimi umowami na odległość, nie było możliwe stwierdzenie zaniechania stosowania przez Spółkę praktyki opisanej w tym punkcie sentencji decyzji. Jak wskazano powyżej rozstrzygające znaczenie dla niniejszej oceny ma bowiem oprócz treści potwierdzeń również to, w jakiej formie są one konsumentom przedstawiane. Jak wskazano powyżej w niniejszym przypadku odpowiednia forma nie została zachowana, co powoduje, że zakazana praktyka trwa . Stosownie do art. 26 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes Urzędu wydaje decyzję o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i nakazującą zaniechanie jej stosowania, jeżeli stwierdzi naruszenie zakazu określonego w art. 24 tej ustawy. W związku z powyższym orzeczono jak w punkcie II sentencji niniejszej decyzji. Ad III Zgodnie z treścią art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu może nałożyć na przedsiębiorcę, w drodze decyzji, karę pieniężną w wysokości nie większej niż 10% przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary, jeżeli przedsiębiorca ten, choćby nieumyślnie dopuścił się stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24 tejże ustawy. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie zawiera zamkniętego katalogu przesłanek, od których uzależniana jest wysokość nakładanych na przedsiębiorców kar. Norma prawna wynikająca z art. 111 ww. ustawy stanowi jedynie, iż przy ustalaniu wysokości kar pieniężnych, o których mowa między innymi w art. 106 należy uwzględnić w szczególności okres, stopień oraz okoliczności naruszenia przepisów ustawy, a także uprzednie naruszenie przepisów ustawy. Wskazać również należy, że kara pieniężna może być nałożona na przedsiębiorcę niezależnie od tego, czy dopuścił się naruszenia przepisów ustawy umyślnie, czy też nieumyślnie. Z powyższego wynika, że kara może być nałożona bez względu na okoliczność występowania po stronie przedsiębiorcy winy rozumianej jako świadomość bezprawności zachowania. Okoliczność ta jest jednak czynnikiem relewantnym przy miarkowaniu wysokości nakładanej kary pieniężnej 6 . Nałożona przez Prezesa Urzędu kara powinna ponadto pełnić funkcję represyjną (tj. stanowić dolegliwość za naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów), a także prewencyjną, dyscyplinującą (tj. zapobiegać podobnym naruszeniom w przyszłości). W zależności od stopnia naruszenia przepisów ustawy, ustala się funkcję prewencyjną lub represyjną za wiodącą. W punktach I i II sentencji niniejszej decyzji Prezes Urzędu stwierdził stosowanie przez Spółkę praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, o jakich mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Powyższe daje podstawy do nałożenia na Przedsiębiorcę kary pieniężnej określonej w art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Podstawą obliczenia wysokości niniejszych kar jest przychód osiągnięty przez Przedsiębiorcę w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary, tj. w 2011 roku. Przychód osiągnięty przez Spółkę w 2011 r. wyniósł […], w związku z czym maksymalna kara, jaka mogłaby w niniejszym przypadku zostać wymierzona, to kara w wysokości […]. Przychód ze 6 Konrad Kohutek w: „ Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz ”, Wolters Kluwer Polska sp. z o.o., Warszawa 2008 r., str. 1027. 12 sprzedaży przez Internet, a więc z działalności, w związku z prowadzeniem której postawiono Spółce zarzuty naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, wyniósł […], co stanowi około […]% przychodu Spółki osiągniętego w 2011 roku. 1) Pierwsza kara wymierzana jest w związku ze stosowaniem praktyki, opisanej powyżej w punkcie I sentencji niniejszej decyzji, polegającej na zamieszczeniu w „Regulaminie sklepu internetowego nartyrowery.pl”, stosowanym w obrocie z konsumentami postanowienia o treści: „ W przypadku sprawdzenia towaru od dystrybutora na życzenie Klienta sklep może zażądać przedpłaty w wysokości 50% wartości zamówienia ”, które jest niezgodne z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2000 r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny. W oparciu o osiągnięty w 2011 r. przez Spółkę przychód ustalono kwotę bazową stanowiącą punkt wyjścia dla dalszych obliczeń, którą określono na poziomie […]% przychodu, czyli na poziomie 8093 zł. W powyższym kontekście wzięto pod uwagę, iż stosowane przez Spółkę naruszenie zbiorowych interesów konsumentów miało miejsce na etapie zawierania kontraktu i polegało na mającym wpływ na treść kontraktu naruszeniu przepisów prawa. W niniejszym przypadku nie wykazano umyślności działania Przedsiębiorcy. Oceniając wagę naruszenia Prezes Urzędu miał również na względzie, iż zakwestionowana praktyka wymierzona była we wszystkich konsumentów korzystających ze sklepu internetowego, a zatem miała charakter powszechny, jednakże dotyczyła nie wszystkich oferowanych produktów, a jedynie tej części produktów, która sprowadzana jest od dystrybutora na życzenia konsumenta. Wprawdzie na podstawie rozważanego postanowienia nałożono na konsumentów obowiązek wcześniejszej zapłaty ceny, niż wynika to z przepisów prawa, to obowiązek ten dotyczył jedynie jej połowy, a nie ceny w pełnej wysokości. Biorąc pod uwagę, że część z konsumentów dobrowolnie wybiera możliwość zapłaty całości ceny przelewem tuż po złożeniu zamówienia a przed jego realizacją, należy stwierdzić, że także z tego względu uciążliwość wprowadzonego obowiązku jest umiarkowana. Zauważono także, że na rynku sklepów internetowych ze sprzętem sportowym i odzieżą działa wielu przedsiębiorców oferujących swe usługi, dzięki czemu konsumenci mogą swobodnie wybierać swego kontrahenta. Ocenianą praktykę należy uznać za długotrwałą, gdyż ustalono, iż trwała ponad rok. Następnie z uwagi na niewielki udział przychodu z działalności, której dotyczy kwestionowana praktyka w całym przychodzie Spółki osiągniętym w 2011 r., kwotę bazową obniżono o 60% , co spowodowało, że została ona ustalona na poziomie 3237 zł. Po ustaleniu kwoty bazowej przystąpiono do analizy, czy w niniejszej sprawie zaszły okoliczności łagodzące i obciążające, które mogłyby mieć wpływ na wymiar kary. Okolicznością łagodzącą, która wystąpiła w niniejszej sprawie, jest zaniechanie przez przedsiębiorcę stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów niezwłocznie po wszczęciu postępowania przez Prezesa Urzędu, w związku z czym kwotę bazową należy zmniejszyć o 30% . Okolicznością obciążającą, która wystąpiła w niniejszej sprawie, jest ogólnopolski zasięg działania Spółki, w związku z czym kwotę bazową należy zwiększyć o 20% . W związku z powyższym kwotę bazową należy zmniejszyć o 10%, to jest do poziomu 2913 zł. Na ostatnim etapie sprawdzono, czy kara obliczona w ww. sposób nie przewyższa kary w maksymalnej wysokości, jaka została przewidziana w przepisie art. 106 ust. 1 pkt. 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Sytuacja taka nie ma jednak w niniejszym przypadku miejsca. W wyniku obliczeń przeprowadzonych w wyżej opisany sposób karę pieniężną z tytułu naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zakresie opisanym w punkcie I sentencji niniejszej decyzji określono na poziomie 2913 zł (słownie: dwóch tysięcy 13 dziewięciuset trzynastu złotych), co stanowi ok. […]% przychodu Spółki, osiągniętego przez nią w 2011 roku. W ocenie Prezesa Urzędu wymierzona kara jest adekwatna do stopnia naruszenia przepisów ww. ustawy i współmierna do możliwości finansowych Spółki. Prezes Urzędu uznał, że orzeczona kara powinna pełnić funkcję dyscyplinującą i prewencyjną tak, aby zapobiec w przyszłości stosowaniu podobnych naruszeń. Niniejsza kara powinna pełnić również funkcję edukacyjną i wychowawczą, a także podkreślać naganność zakwestionowanego w niniejszym postępowaniu zachowania przedsiębiorcy. Wobec powyższego orzeczono, jak w punkcie III ppkt 1 sentencji niniejszej decyzji. 2) Druga kara wymierzana jest w związku ze stosowaniem praktyki, opisanej powyżej w punkcie II sentencji niniejszej decyzji, polegającej na naruszeniu obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji w zakresie potwierdzania konsumentom na piśmie, najpóźniej w momencie rozpoczęcia spełniania świadczenia, informacji o: organie, który zarejestrował działalność gospodarczą przedsiębiorcy, a także numerze, pod którym przedsiębiorca został zarejestrowany; zasadach zapłaty ceny; kosztach oraz terminie i sposobie dostawy; miejscu i sposobie składania reklamacji, co jest niezgodne z art. 9 ust. 3 w zw. z art. 9 ust. 1 pkt 1, 4, 5 i 10 ustawy z dnia 2 marca 2000 r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny. W oparciu o osiągnięty w 2011 r. przez Spółkę przychód ustalono kwotę bazową stanowiącą punkt wyjścia dla dalszych obliczeń, którą określono na poziomie […]% przychodu, czyli na poziomie 16 186 zł. W powyższym kontekście wzięto pod uwagę, iż stosowana przez Spółkę praktyka ujawnia się na etapie zawierania umowy, co wynika z faktu, że sporządzenie pisemnego potwierdzenia warunków zawieranej na odległość umowy może być dokonane tak w chwili zawarcia umowy, jak i później, jednak nie dalej niż w momencie przystąpienia do realizacji umowy przez przedsiębiorcę. W rozważanym przypadku potwierdzenia faktycznie są sporządzane po zawarciu umów. Ocenianą praktykę należy uznać za długotrwałą, gdyż ustalono, iż trwa ponad rok. Waga praktyki jest jednak względnie niewielka, gdyż konsumenci mogli zapoznać się z przewidywanymi regulacjami w rozważanym zakresie przed zawarciem umów, przy czym uwzględniono fakt, że takie rozwiązanie było obarczone ryzykiem dokonania przez przedsiębiorcę zmian już po zawarciu umowy, np. w zakresie terminu dostawy zamówionego towaru. Miarkując niniejszą karę zwrócono również uwagę na to, że rozważane zaniechanie nie powodowało wyłączenia przysługujących konsumentom uprawnień, czy nałożenia na nich nowych obowiązków. Wprawdzie powodowało ono niedoinformowanie konsumentów, co mogło skutkować utrudnieniami np. w dochodzeniu roszczeń, jednakże nie niweczyło ono w definitywny sposób przewidzianych prawem możliwości. Zauważono także, że na rynku sklepów internetowych ze sprzętem sportowym i odzieżą działa wielu przedsiębiorców oferujących swe usługi, dzięki czemu konsumenci mogą swobodnie wybierać swego kontrahenta. Następnie z uwagi na niewielki udział przychodu z działalności, której dotyczy kwestionowana praktyka w całym przychodzie Spółki osiągniętym w 2011 r., kwotę bazową obniżono o 60% , co spowodowało, że została ona ustalona na poziomie 6474 zł. Po ustaleniu kwoty bazowej przystąpiono do analizy, czy w niniejszej sprawie zaszły okoliczności łagodzące i obciążające, które mogłyby mieć wpływ na wymiar kary. Jako okoliczność łagodzącą należało uwzględnić pozytywną reakcję na wszczęcie postępowania poprzez podjęcie działań mających na celu zaprzestanie stosowania tej praktyki, przy czym zważyć trzeba, że działania przedsiębiorcy okazały się niewystarczające do tego, aby można było orzec o zaniechaniu stosowania praktyki, co wynikało z tego, że Spółka wprowadziła część informacji jedynie do potwierdzeń elektronicznych przesyłanych konsumentom po zawarciu 14 umów, a nie uzupełniła o nie jednocześnie potwierdzeń pisemnych. W niniejszej sprawie wystąpiła także okoliczność obciążająca, za którą uznano ogólnopolski zasięg działania Spółki. Okoliczności te równoważąc się w jednakowym stopniu wpłynęły na obniżenie oraz podwyższenie kwoty bazowej, wobec czego pozostała ona na niezmienionym poziomie. Na ostatnim etapie sprawdzono, czy kara obliczona w ww. sposób nie przewyższa kary w maksymalnej wysokości, jaka została przewidziana w przepisie art. 106 ust. 1 pkt. 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Sytuacja taka nie ma jednak w niniejszym przypadku miejsca. W wyniku obliczeń przeprowadzonych w wyżej opisany sposób karę pieniężną z tytułu naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zakresie opisanym w punkcie II sentencji niniejszej decyzji określono na poziomie 6474 zł (słownie: sześciu tysięcy czterystu siedemdziesięciu czterech złotych), co stanowi ok. […]% przychodu Spółki, osiągniętego przez nią w 2011 roku. W ocenie Prezesa Urzędu wymierzona kara jest adekwatna do stopnia naruszenia przepisów ww. ustawy i współmierna do możliwości finansowych Spółki. Prezes Urzędu uznał, że orzeczona kara powinna pełnić funkcję dyscyplinującą i prewencyjną tak, aby zapobiec w przyszłości stosowaniu podobnych naruszeń. Niniejsza kara powinna pełnić również funkcję edukacyjną i wychowawczą, a także podkreślać naganność zakwestionowanego w niniejszym postępowaniu zachowania przedsiębiorcy. Wobec powyższego orzeczono, jak w punkcie III ppkt 2 sentencji niniejszej decyzji. Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów karę pieniężną należy uiścić w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji. Karę należy wpłacić na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000. Ad IV Stosownie do art. 77 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jeżeli w wyniku postępowania Prezes Urzędu stwierdził naruszenie przepisów ww. ustawy, przedsiębiorca, który dopuścił się tego naruszenia, jest obowiązany ponieść koszty postępowania . Zgodnie z art. 80 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu rozstrzyga o kosztach, w drodze postanowienia, które może być zamieszczone w decyzji kończącej postępowanie. W punktach I-II sentencji niniejszej decyzji Prezes Urzędu w wyniku przeprowadzonego przeciwko Spółce postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów stwierdził naruszenie przez ww. przedsiębiorcę 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Spełniona została zatem przesłanka wynikająca z art. 77 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów pozwalająca na obciążenie Przedsiębiorcy kosztami przeprowadzonego postępowania, którymi są dla Prezesa Urzędu wydatki w kwocie 23 zł związane z prowadzoną w toku tego postępowania korespondencją. W związku z tym postanowiono obciążyć Globalsport sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w Częstochowie kosztami postępowania w wysokości 23 zł (słownie: dwudziestu trzech złotych). Wobec powyższego orzeczono jak w punkcie IV sentencji niniejszej decyzji. Koszty niniejszego postępowania, na podstawie art. 264 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, w związku z art. 83 i art. 80 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, przedsiębiorca obowiązany jest wpłacić na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie w NBP o/o Warszawa Nr 15 51101010100078782231000000 w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia się niniejszej decyzji. Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 28 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 z późn. zm.) – od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od daty jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach. W przypadku jednak kwestionowania wyłącznie postanowienia o kosztach zawartego w punkcie IV niniejszej decyzji, stosownie do treści art. 81 ust. 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 32 § 1 i 2 Kodeksu postępowania cywilnego, należy wnieść zażalenie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach w terminie tygodnia od dnia doręczenia niniejszej decyzji. DYREKTOR DELEGATURY URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW W KATOWICACH Maciej Fragsztajn