RŁO-1/2001

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW URZĄD OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA W ŁODZI 90-051 Łódź, Al. Piłsudskiego 8 Tel. (0-42) 636-36-89, Tel/Fax (0-42) 636-07-12, Tel. Centrala (0-42) 636-72-11, wew. 259 E-mail: lodz@uokik.gov.pl Łódź, dnia 9 marca 2001 r. Nr RŁO-SS/505-1/O1/AL DECYZJA nr RŁO 1/2001 Na podstawie: I. art. 104 kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 19 ust. 1 pkt 3 i art. 5, ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 lutego 1990r. o przeciwdziałaniu praktykom monopolistycznym i ochronie interesów konsumentów (tj. DzU. z 1999r., Nr 52, poz. 547 z późn. zm.), w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów po rozpatrzeniu sprawy wszczętej na wniosek „Alpex - Karlino" S.A. z siedzibą w Warszawie, Oddział w Karlinie, ul. Kołobrzeska 17 - 19, Karlino 78 - 230 przeciwko Zakładom Płyt Wiórowych „Prospan" S.A. z siedzibą w Wieruszowie, ul. Bolesławiecka 19, Wieruszów 98 - 400 odmawia się uwzględnienia Ŝądania stwierdzenia stosowania praktyki monopolistycznej przez Zakłady Płyt Wiórowych „Prospan" S.A. z siedzibą w Wieruszowie polegającej na naduŜywaniu pozycji dominującej na krajowym rynku produkcji płyt wiórowych polegające na przeciwdziałaniu ukształtowaniu się warunków niezbędnych do powstania bądź rozwoju konkurencji, poprzez Ŝądanie od „Alpex - Karlino" S.A. w Warszawie wydania linii technologicznej do suszenia wiórów BISON typ ET 220 AG VBK, II. art. 21 a ust. 3 i 4 ustawy powołanej w pkt I w związku z art. 98 § 1 i 3 w związku z art. 99 kodeksu postępowania cywilnego w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów nakazuje się „Alpex - Karlino" S.A. w Warszawie uiszczenie na rzecz Zakładów Płyt Wiórowych „Prospan" S.A. w Wieruszowie kwoty 2501 zł (słownie: dwa tysiące pięćset jeden złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania, w tym 2000 zł (słownie: dwa tysiące złotych) plus podatek VAT tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. UZASADNIENIE W dniu 4 grudnia 2000r. zostało wszczęte na wniosek „Alpex - Karlino" S.A. w Warszawie, zwanego dalej Wnioskodawcą postępowanie administracyjne w sprawie nakazania zaniechania przez Zakłady Płyt Wiórowych „Prosy~an" S.A. w Wieruszowie, zwanych dalej Prospan praktyki monopolistycznej określonej w art. 5, ust. 1, pkt 1 ustawy z dnia 24 lutego 1990r. o przeciwdziałaniu praktykom monopolistycznym i ochronie interesów konsumentów (tj. Uz. U. z 1999r., Nr 52, poz. 547 z późn. zm.), zwanej dalej ustawą antymonopolową, polegającą na Ŝądaniu Prospanu od Wnioskodawcy wyd~u~ia mu linii technologicznej do suszenia wiórów B1SUN typ E'T 220 AG VBK, zwanej dalej suszarnią. We wniosku o wszczęcie postępowania (k I - 5) Wnioskodawca stwierdził, Ŝe Ŝądanie Prospanu wydania mu przedmiotowej suszarni de facto zmierza do wyeliminowania Wnioskodawcy z krajowego rynku płyt wiórowych i w konsekwencji do jego upadłości. Uzasadniając to twierdzenie Wnioskodawca przytoczył następujące argumenty. Wnioskodawca stwierdził, Ŝe strony niniejszego postępowania są konkurentami na krajowym rynku produkcji płyt wiórowych. Faktycznie ten rynek jest podzielony pomiędzy dwie grupy producentów: grupę kontrolowaną przez niemiecki koncern „PFLEIDBRER", którą tworzą Prospan i Zakłady Płyt Wiórowych „Grajewo" S.A. z siedzibą w Grajewie oraz krupa spółek, pozostających w faktycznym władaniu obywatela Austrii Petera Kaindla. którą tworzą „Polspan" sp. z o.o. z siedzibą w Szczecinku, ,.,Konospan Pl" sp. z o.o. a: siedzibą w Szczecinku, „Melnox" sp. z o.o. z siedzibą w Mielcu, „Kropo - Wood" sp. z o.o,. z siedzibą w Mielcu, „Kronopol" sp. z o.o. z siedzibą w śarach. Według szacunków Wnioskodawcy obie grupy zaspokajają … krajowego popytu na płyty wiórowe, przy czym ich udziały rozkładają się po równo. Wnioskodawca zaspokaja swoją produkcją nie więcej niŜ … krajowego popytu na płyty wiórowe. Wnioskodawca twierdzi, Ŝe jest jedynym podmiotem konkurencyjnym dla grup Pfleiderera i Kaindla w zakresie produkcji i sprzedaŜy płyt wiórowych na rynku krajowym. Wnioskodawca poinformował, Ŝe jest obecnie w stanie układu ze swoimi wierzycielami zatwierdzonego prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w Koszalinie z dnia 21 lipca 1999r. Z tego względu, Ŝe produkcja płyt wiórowych i dochody z ich sprzedaŜy stanowią średnio w roku … ogólnych przychodów Wnioskodawcy z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, to zatrzymanie tej produkcji na skutek wydania suszarni Prospanowi oznacza dla Wnioskodawcy utratę dochodów w tak duŜej wysokości, Ŝe z dnia na dzień niemoŜliwe do wykonania staje się wypełnienie postanowień układu z wierzycielami, co w konsekwencji prowadzi nieuchronnie do uchylenia układu, a następnie ogłoszenia upadłości Wnioskodawcy. Wydanie Prospanowi suszarni spowoduje zatrzymanie produkcji płyt wiórowych przez Wnioskodawcę na około ... Zdaniem Wnioskodawcy jego upadłość jest rzeczywistym celem wszystkich czynności Prospanu w tej sprawie. Ponadto w ocenie Wnioskodawcy za tym, iŜ jedyną przyczyną Ŝądania Prospanu wydania przedmiotowej suszarni jest wyeliminowanie go z rynku świadczą następujące okoliczności. Ta suszarnia jest jedyną linią technologiczną do suszenia wiórów posiadaną przez Wnioskodawcę. Prospan natomiast, z uwagi na swoje potrzeby produkcyjne potrzebuje suszarni dwukrotnie większej i taką suszarnię w pełni sprawną posiada i uŜytkuje, a więc w ocenie Wnioskodawcy sporna suszarnia jest nieprzydatna dla produkcyjnych potrzeb Prospanu. Wnioskodawca twierdzi takŜe, Ŝe Prospan w przeciwieństwie do niego posiada sprawne i gotowe w kaŜdej chwili do uruchomienia, poprzednio uŜ5~tkowane agregaty suszamiowe dające mu co najmniej … zapas mocy suszarniowej bez ponoszenia jakichkolwiek związanych z tym wydatków. Ponadto Wnioskodawca stwierdził, Ŝe z chwilą zdemontowania przedmiotowa suszarnia straci wszelkie walory uŜykowe, jako, Ŝe dewastacji ulegnie około … tej linii technologicznej. Sam demontaŜ suszarni ze względu na jej wielkość i trwałe związanie z podłoŜem poprzez konstrukcje wsporne o wadze około 100 ton, przy najbardziej optymistycznym załoŜeniu będzie trwał minimum od … miesięcy. Ewentualny montaŜ innej linii technologicznej do suszenia to dalsze … miesięcy, a więc techniczna niemoŜność produkowania przez Wnioskodawcę płyt wiórowych potrwa co najmniej … miesięcy. W ocenie Wnioskodawcy powrót na rynek po takim okresie nieobecności jest bardzo trudny, nawet dla bardzo pręŜnej, bogatej firmy. zaś dla Wnioskodawcy po prostu niemoŜliwy. Reasumując przedstawioną w uzasadnieniu wniosku argumentację Wnioskodawca stwierdził, Ŝe Prospan Ŝąda wydania suszarni ze względów innych niŜeli produkcyjne, finansowe czy technologiczne, co prowadzi do wniosku, Ŝe czyni uŜytek ze swoich praw właściciela suszarni w sposób sprzeczny z jego społeczno - gospodarczym przeznaczeniem. Ustosunkowując się do zarzutów wskazanych we wniosku o wszczęcie postępowania (k 96 - 100) Prospan stwierdził, Ŝe postawiony przez Wnioskodawcę zarzut jest pozbawiony podstaw faktycznych i prawnych, poniewaŜ Prospan dotychczas nie posiadał i nie posiada dominującej pozycji na krajowym rynku producentów płyt wiórowych, bowiem jego udział w tym rynku wynosi ok. …, poza tym opisane we wniosku postępowanie Prospanu polegające de facto na dochodzeniu przez właściciela wydania mu nabytej zgodnie z prawem rzeczy (suszarni) nie spełnia przedmiotowych przesłanek praktyki monopolistycznej z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy antymonopolowej. W ocenie Prospanu w rozpatrywanym stanie faktycznym nie moŜna stwierdzić przesłanki działania sprawcy z zamiarem ograniczenia konkurencji. Prospan stwierdzi) ponadto, Ŝe Wnioskodawca nie przedstawił Ŝadnego dowodu, który potwierdza, iŜ działania Prospanu zmierzają do ograniczenia konkurencji, a wszystkie zawarte we wniosku twierdzenia są oparte wyłącznie na domysłach Wnioskodawcy co do zamiaru podjętych czynności przez Prospan, a które to przypuszczenia bez poparcia innymi dowodami nie mogą samodzielnie stanowić wiarygodnego uzasadnienia stawianych zarzutów. Prospan podał równieŜ, iŜ nabył własność przedmiotowej suszarni na podstawie waŜnej umowy sprzedaŜy zawartej z właścicielem rzeczy …. śadnej ze stron umowy nie moŜna postawić zarzutu wymuszenia na drugiej stronie decyzji o sprzedaŜy lub zakupie przedmiotowej suszarni. Wszystkie warunki nabycia przedmiotu sprzedaŜy - w tym cena - zostały wynegocjowane pomiędzy dwoma równorzędnymi partnerami handlowymi. W związku z powyŜszym Prospan ma pełne prawo do Ŝądania wydania mu rzeczy nabytej zgodnie z prawem. Prospan poinformował takŜe, Ŝe przedmiotowa suszarnia nie jest jednym tego rodzaju urządzeniem znajdującym się w uŜytkowaniu Wnioskodawcy, który posiada jeszcze co najmniej dwa podobne urządzenia co stanowi, Ŝe nie występuje zagroŜenie, iŜ po wydaniu suszarni Wnioskodawca będzie zmuszony do zaprzestania prowadzonej dotychczas produkcji. Pismem z dnia 20 lutego 2001r. (k 110) Prospan poinformował, Ŝe w dniu 13 lutego 2001r. Sąd Okręgowy w Koszalinie wydał wyrok, którym nakazał Wnioskodawcy wydanie przedmiotowej suszarni. Wnioskodawca w piśmie z dnia 27 lutego 2001r. (k 115 - 118) wniósł o dopuszczenie następujących dowodów: 1. dowodu z opinii biegłego w zakresie urządzeń mechanicznych (maszyn) przemysłu płyt drewnopodobnych na okoliczność, Ŝe demontaŜ spornej suszarni w przedsiębiorstwie Wnioskodawcy, a następnie jej montaŜ w przedsiębiorstwie Prospanu spowoduje utratę przez to urządzenie cech uŜytkowych w stopniu powodującym techniczną bezuŜyteczność suszarni oraz na okoliczność, Ŝe Prospan posiada i uŜytkuje w swoim przedsiębiorstwie w pełni sprawną suszarnię typu BISON o mocy produkcyjnej dwukrotnie większej, aniŜeli suszarnia Wnioskodawcy, jak równieŜ, Ŝe posiada technicznie sprawną i w kaŜdej chwili gotową do uŜytku drugą suszarnię zapewniającą mu minimum … tzw. mocy suszarniczej, 2. dowodu z opinii biegłego w zakresie struktury krajowego rynku producentów płyt wiórowych na okoliczność rzeczywistego udziału Prospanu i podmiotów z nim związanych w tymŜe rynku, 3. dowodu z dokumentów - odpisów z sądowego rejestru handlowego Prospanu oraz Zakładów Płyt Wiórowych „Grajewo S.A. z siedzibą w Grajewie na okoliczność, Ŝe pozostają w strefie decydujących wpływów niemieckiego koncernu PFLEIDERER, który to koncern w obu tych przedsiębiorstwach jest podmiotem dominującym. W dalszej części pisma Wnioskodawca ponownie stwierdzi), Ŝe w jego ocenie zakup przez Prospan spornej suszarni był pozbawiony racjonalnych przesłanek technicznych, finansowych i pragmatycznych, bowiem do facto prowadził do wyeliminowania Wnioskodawcy z krajowego rynku producentów płyt wiórowych. Do zilustrowania prawdziwości tego stwierdzenia w aspekcie technicznym Wnioskodawca przedstawił (k 117) skutki demontaŜu tzw. bębna suszarniczego, jednego z najwaŜniejszych elementów suszarni. W ocenie Wnioskodawcy te skutki jednoznacznie wskazują, Ŝe suszarnia po zdemontowaniu nadawać się będzie wyłącznie do składnicy złomu. Wnioskodawca wyjaśnił takŜe, Ŝe oferuje płyty wiórowe po tak atrakcyjnej cenie, Ŝe jest w stanie sprzedać wszystko co wyprodukuje, pod jednym wszakŜe warunkiem, Ŝe konkurencja nie pozbawi go moŜliwości suszenia wiórów niezbędnych do produkcji płyt. Ponadto Wnioskodawca poinformował, iŜ obecnie jego sytuacja prawna i finansowa wyklucza moŜliwość zakupu suszarni na zachodzie Europy, nawet uŜywanej. Koszt takiej uŜywanej suszarni trzymającej standardy ekologiczne to według rozeznania Wnioskodawcy na rynku niemieckim to min. … DM, a Wnioskodawca nie posiada zdolności kredytowej i z bieŜących dochodów musi spłacać zobowiązania układowe. W ocenie Wnioskodawcy są wszystkie podstawy do przyjęcia, Ŝe Prospan ma pełną wiedzę na temat standingu Wnioskodawcy i z tej wiedzy robi uŜytek w sposób sprzeczny z istotą wolnorynkowej konkurencji. W dniu 8 marca 2001r. do organu antymonopolowego wpłynęło pismo od Wnioskodawcy zawierające wniosek o podjęcie postępowania dowodowego i wyznaczenie rozprawy w celu wyjaśnienia spornej między stronami sprawy przy udziale biegłych oraz samych stron. Organ antymonopolowy ustalił co następuje: Wnioskodawca i Prospan prowadzą działalność gospodarczą w zakresie produkcji płyt wiórowych. W dniu 17 czerwca 1996r. Wnioskodawca zawarł umowę leasingu przedmiotowej suszarni z leasingodawcą …. Następnie prawo własności przedmiotowej suszarni nabyła firma …. z siedzibą w Warszawie (k 3 i 99, okoliczność niesporna między stronami). W dniu 21 lipca 1999r. Sąd Rejonowy w Koszalinie zatwierdził postanowieniem (k 14) wydanym w sprawie sygn. akt V Ukł 5/98 układ, który Wnioskodawca zawarł ze swoimi wierzycielami w dniu 7 lipca 1999r. W dniu 10 listopada 1999r. ówczesny właściciel suszarni … z siedzibą w Warszawie i Prospan zawarli umowę sprzedaŜy suszarni (k 3). Pismem z dnia 2 grudnia 1999r. (k 9 - 13) Prospan złoŜył przeciwko Wnioskodawcy pozew do Sądu Okręgowego w Koszalinie Sądu Gospodarczego o wydanie spornej suszarni. Postępowanie sądowe z w/w powoda twa zostało zakończone wyrokiem z dnia 13 lutego 2001r. na mocy którego Sąd uwzględnił powództwo w całości i nakazał Wnioskodawcy wydanie przedmiotowej suszarni. Organ antymonopolowy zwaŜył co następuje: Art. 5 ust. 1, pkt 1 ustawy antymonopolowej stanowi, Ŝe praktyką monopolistyczną jest naduŜywanie pozycji dominującej na rynku poprzez przeciwdziałanie ukształtowaniu się warunków niezbędnych do powstania bądź rozwoju konkurencji. Nie ulega wątpliwości, Ŝe Prospan Ŝądając od Wnioskodawcy wydania suszarni realizował swoje uprawnienie właścicielskie, tzw. roszczenie windykacyjne przysługujące mu jako właścicielowi z mocy art. 222 § 1 kc, który stanowi, Ŝe właściciel moŜe Ŝądać od osoby, która włada faktycznie jego rzeczą, aŜeby rzecz została mu wydana, chyba, Ŝe osobie tej przysługuje skuteczne względem właściciela uprawnienie do władania rzeczą. Pozostałe uprawnienia składające się na treść prawa własności w szczególności takie jak korzystanie z rzeczy, pobieranie poŜytków i innych dochodów rzeczy, rozporządzanie rzeczą zostały uregulowane w art. 140 kc. Przepis ten stanowi, Ŝe w granicach określonych przez ustawy i zasady współŜycia społecznego właściciel moŜe, z wyłączeniem innych osób korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno - gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w szczególności moŜe pobierać poŜytki i inne dochody z rzeczy. W tych samych granicach moŜe rozporządzać rzeczą. Z treści przepisu art. 140 kc wynika jednoznacznie, Ŝe realizacja uprawnień właściciela w nim wskazanych podlega ograniczeniom, którymi są ustawy, zasady współŜycia społecznego, społeczno - gospodarcze przeznaczenie prawa. Ustawa antymonopolowa jest jedną z tych ustaw, które określają granice wykonywania uprawnień właścicielskich z art. 140 kc. Jednak podstawą prawną Ŝądania Prospanu wobec Wnioskodawcy jest art. 222 § 1 kc, który nie przewiduje ograniczenia przy realizacji roszczenia windykacyjnego w postaci ustaw, a więc takŜe ustawy antymonopolowej. W konsekwencji naleŜy uznać, iŜ Ŝądanie Prospanu nie moŜe podlegać ocenie na gruncie ustawy antymonopolowej. Organ antymonopolowy nie neguje twierdzenia Wnioskodawcy, Ŝe wydanie spornej suszarni Prospanowi w konsekwencji moŜe spowodować wypadnięcie Wnioskodawcy z krajowego rynku produkcji płyt wiórowych. Jednak z ustalonego w niniejszym postępowaniu stanu faktycznego jednoznacznie wynika, Ŝe wyjście Wnioskodawcy z tego rynku mogłoby być spowodowane nie Ŝądaniem uprawnionego właściciela jakim jest Prospan, a raczej mogłoby nastąpić z przyczyn leŜących po stronie samego Wnioskodawcy, który nie mogąc wywiązać się ze swoich zobowiązań był zmuszony układać się ze swoimi wierzycielami w celu ich obniŜenia. W tym stanie rzeczy organ antymonopolowy nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosków dowodowych Wnioskodawcy wskazanych na stronie 3 uzasadnienia decyzji. Przeprowadzenie tych dowodów nie wniosłoby do sprawy nowych okoliczności mających wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej decyzji, a jedynie w sposób nieuzasadniony przedłuŜyłoby postępowanie, czemu sprzeciwia się zasada szybkości postępowania wyraŜona w art. 12 § 1 i 2 kpa. W pkt II sentencji organ antymonopolowy nakazał Wnioskodawcy zwrot na rzecz Prospanu kosztów postępowania w kwocie 2000 zł na podstawie art. 98 § 1 i 3 w związku z art. 99 kpc, które zgodnie z brzmieniem art. 21 a, ust. 4 ustawy antymonopolowej stosuje się w administracyjnym postępowaniu antymonopolowym odpowiednio. Prospan złoŜył w postępowaniu spis kosztów oraz umowę zastępstwa procesowego (k 106, 111). Mając na uwadze powyŜsze orzeka się jak w sentencji. Od decyzji niniejszej słuŜy odwołanie do Sądu Antymonopolowego za pośrednictwem niniejszej Delegatury w terminie dwuTygodniowym od dnia doręczenia decyzji. Na postanowienie rozstrzygające o kosztach postępowania (pkt II decyzji) słuŜy zaŜalenie do Sądu Antymonopolowego za pośrednictwem niniejszej Delegatury w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia. Otrzymują: R. pr. Jacek Przywieczerski Pełnomocnik , .Alpex - Karlio" S.A. Kancelaria Radcy Prawnega ,,Causa" Bydgoszcz 13 skrytka pocztowa 41 R. pr. Dariusz Cezary Bieryło R. pr. Cezary Gil Pełnomocnicy Zakładów Płyt Wiórowych „Prospan" S.A. Kancelaria Radców Prawnych i Adwokatów „Nowakowski i Prawnicy'" s.c. ul. Fabryczna 39f41 15 - 482 Białystok