RŁO-25/2005

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA w Ł ODZI Aleja Pi ł sudskiego 8 90-051 Ł ód ź , P - 73 Tel. (0-42) 636-36-89, Fax (0-42) 636-07-12 E-mail: lodz@uokik.gov.pl R Ł O-411-5/05-IB- Ł ód ź , dnia 10 sierpnia 2005 r. DECYZJA Nr R Ł O 25 /2005 Na podstawie art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (j. t. Dz. U. z 2003 r., Nr 86, poz. 804; Nr 170, poz. 1652; Dz. U. z 2004 r., Nr 93, poz. 891; Nr 96, poz. 959) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. z 2002 r., Nr 18 poz. 172; Dz. U. z 2003 r., Nr 6 poz. 68), po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego wszcz ę tego z urz ę du przeciwko Helenie Ł acie prowadz ą cej dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Zak ł ad Pogrzebowy z Domem Przedpogrzebowym w Opatowie ul. T. Ko ś ciuszki 7 – w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: uznaje si ę za praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę , stanowi ą c ą naruszenie zakazu okre ś lonego w art. 8 ust. 1 ww. ustawy dzia ł ania Heleny Ł aty polegaj ą ce na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na rynku us ł ug prosektoryjnych ś wiadczonych na terenie szpitala zarz ą dzanego przez Samodzielny Publiczny Zespó ł Zak ł adów Opieki Zdrowotnej w Opatowie ul. S ł owackiego 13, poprzez pobieranie op ł at za trzeci ą dob ę przechowywania w prosektorium zw ł ok osób zmar ł ych w tym szpitalu i stwierdza zaniechanie jej stosowania od dnia 1 czerwca 2005 r. Uzasadnienie W okresie od stycznia do marca 2005 r. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwany dalej „Prezes Urz ę du”) przeprowadzi ł badanie lokalnych rynków us ł ug prosektoryjnych w miastach powiatowych i wojewódzkich w województwach ł ódzkim i ś wi ę tokrzyskim. Celem badania by ł o ustalenie struktury podmiotowej tych rynków oraz kontrola przestrzegania przepisów cytowanej wy ż ej ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (dalej zwana ,,ustawa o okik”). Badaniem zosta ł y obj ę te us ł ugi prosektoryjne wykonywane przez zak ł ady opieki zdrowotnej i przedsi ę biorców zarz ą dzaj ą cych prosektoriami jako posiadacze zale ż ni, w tym us ł ugi prosektoryjne ś wiadczone przez Helen ę Ł at ę prowadz ą c ą dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Zak ł ad Pogrzebowy z Domem Przedpogrzebowym w Opatowie (zwana dalej „Helena Ł ata”). Prosektorium znajdowa ł o si ę na terenie szpitala w Opatowie zarz ą dzanego przez Samodzielny Publiczny Zespó ł Zak ł adów Opieki Zdrowotnej w Opatowie (zwany dalej „SPZZOZ w Opatowie”). Analiza zebranych dokumentów pozwoli ł a na wst ę pne ustalenie, ż e nast ą pi ł o naruszenie ustawy o okik uzasadniaj ą ce wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego. Postanowieniem nr 1/411-5/05 z dnia 6 kwietnia 2005 r. Prezes Urz ę du wszcz ął z urz ę du post ę powanie antymonopolowe pod zarzutem nadu ż ywania przez Helen ę Ł at ę pozycji dominuj ą cej na rynku us ł ug prosektoryjnych na terenie szpitala zarz ą dzanego przez SPZZOZ w Opatowie, poprzez pobieranie op ł at za trzeci ą dob ę przechowywania w prosektorium zw ł ok osób zmar ł ych w szpitalu, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 8 ust. 1 ustawy o okik. Prezes Urz ę du zawiadomi ł Helen ę Ł at ę o wszcz ę ciu post ę powania pismem z dnia 6 kwietnia 2005 r. (dowód: k-ty nr 1 i 2). W odpowiedzi, w pi ś mie z dnia 19 kwietnia 2005 r. (dowód: k-ty nr 10-19), Helena Ł ata odrzuci ł a postawione zarzuty i wyja ś ni ł a, ż e zgodnie z prawem prowadzi dzia ł alno ść gospodarcz ą o charakterze zarobkowym. Przechowywanie zw ł ok w prosektorium wi ąż e si ę z ponoszeniem szeregu kosztów, takich jak mi ę dzy innymi czynsz dzier ż awny, koszty utrzymania i eksploatacji wyposa ż enia prosektorium, czy koszty pracy obs ł ugi. Op ł aty za us ł ugi prosektoryjne pokrywaj ą wy łą cznie koszty dzia ł alno ś ci. Przepisy prawa nie zabraniaj ą pobierania op ł at za us ł ugi prosektoryjne. Zakaz taki nie wynika tak ż e z postanowie ń umowy dzier ż awy prosektorium zawartej w dniu 3 stycznia 2005 r. z SPZZOZ w Opatowie. Jednocze ś nie Helena Ł ata stwierdzi ł a, ż e wobec postawionego jej zarzutu nadu ż ywania pozycji monopolistycznej i pobierania nieuprawnionych op ł at za przechowywanie zw ł ok w prosektorium, postanowi ł a rozwi ą za ć umow ę dzier ż awy prosektorium zawart ą z SPZZOZ w Opatowie w dniu 3 stycznia 2005 r., ze skutkiem natychmiastowym ( dowód: k-ta nr 19). SPZZOZ w Opatowie przyj ął wypowiedzenie umowy i poinformowa ł Helen ę Ł at ę , ż e rozwi ą zanie umowy nast ą pi zgodnie z postanowieniami umowy dzier ż awy po miesi ę cznym okresie wypowiedzenia tj. w dniu 31 maja 2005 r. (dowód: k-ta nr 24). W dniu 19 maja 2005 r. Helena Ł ata z ł o ż y ł a o ś wiadczenie, ż e do czasu wyga ś ni ę cia umowy dzier ż awy prosektorium nie b ę dzie pobiera ł a op ł at za trzeci ą dob ę przechowywania zw ł ok osób zmar ł ych w szpitalu w Opatowie (dowód: k-ta nr 23). W dniu 30 czerwca 2005 r. SPZZOZ w Opatowie z ł o ż y ł o ś wiadczenie, ż e od dnia 1 czerwca 2005 r. samodzielnie wykonuje us ł ugi prosektoryjne w szpitalu w Opatowie. SPZZOZ w Opatowie nie pobiera ż adnych op ł at za te us ł ugi od rodzin osób zmar ł ych w tym szpitalu, w tym bezp ł atnie przechowuje zw ł oki tych osób przez 72 godziny od zgonu (dowód: k-ta nr 27). Prezes Urz ę du ustali ł co nast ę puje: Helena Ł ata jest przedsi ę biorc ą wpisanym do Ewidencji Dzia ł alno ś ci Gospodarczej prowadzonej przez Burmistrza Miasta i Gminy Opatów, pod numerem ewidencyjnym HU 7652/126/96, pod firm ą Zak ł ad Pogrzebowy z Domem Przedpogrzebowym w Opatowie (dowód: k-ta nr 16). Przedmiotem dzia ł alno ś ci gospodarczej Heleny Ł aty s ą mi ę dzy innymi us ł ugi pogrzebowe i dzia ł alno ść pokrewna (dowód: pkt 3 Za ś wiadczenia o zmianie wpisu do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej nr 386– k-ta nr 15). W ramach tej dzia ł alno ś ci Helena Ł ata wykonuje us ł ugi prosektoryjne. Oferta us ł ug prosektoryjnych Heleny Ł aty skierowana jest g ł ównie do mieszka ń ców powiatu opatowskiego. Potencjalnie skutki dzia ł a ń Heleny Ł aty na rynku us ł ug prosektoryjnych dotycz ą ka ż dego mieszka ń ca tego powiatu. 2 Warunkiem wykonywania dzia ł alno ś ci i ś wiadczenia us ł ug na tym rynku jest dost ę p do prosektorium szpitalnego. W tym celu Helena Ł ata dzier ż awi prosektorium w szpitalu w Opatowie na podstawie umowy dzier ż awy z dnia 3 stycznia 2005 r. zawartej z SPZZOZ w Opatowie. Helena Ł ata jest jedynym podmiotem wykonuj ą cym us ł ugi prosektoryjne w Opatowie. Dzier ż awione przez ni ą prosektorium jest jedynym prosektorium szpitalnym w Opatowie. Zgodnie z § 3 zawartej z SPZZOZ ww. umowy dzier ż awy, Helena Ł ata mo ż e wykorzystywa ć prosektorium do przechowywania i przygotowania do pochówku zw ł ok osób zmar ł ych w szpitalu i poza szpitalem. § 7 tej umowy zobowi ą zuje Helen ę Ł ata do wykonywania tych czynno ś ci zgodnie z przepisami prawa. Czynno ś ci wykonywane przez Helen ę Ł at ę w ramach us ł ug prosektoryjnych okre ś lone s ą w Regulaminie Zak ł adu Pogrzebowego z Domem Przedpogrzebowym w Opatowie (dowód: k-ta nr 13). Odp ł atno ść za te us ł ugi ustalona jest w Cenniku Us ł ug Pogrzebowych (dowód: k-ta nr 14). Helena Ł ata nie pobiera op ł at za przechowanie zw ł ok osób zmar ł ych w szpitalu przez pierwsze dwie doby po zgonie pacjenta. Us ł ugi te s ą odp ł atne za trzeci ą dob ę i nast ę pne przechowywania zw ł ok w prosektorium i (dowód: pkt 3 Regulaminu i pkt 1 Cennika – k-ty nr 13 i 14). Us ł ugi prosektoryjne ś wiadczone na rzecz osób zmar ł ych poza szpitalem s ą odp ł atne od chwili z ł o ż enia zw ł ok w prosektorium. Helena Ł ata jako dzier ż awca prosektorium, na podstawie ww. postanowie ń umowy dzier ż awy, realizuje odpowiednio obowi ą zki SPZZOZ w Opatowie w razie ś mierci pacjenta w szpitalu w Opatowie wynikaj ą ce z przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zak ł adach opieki zdrowotnej (Dz. U. z 1991 r. Nr 91, poz. 408, z pó ź n. zm.) – zwana dalej ,,ustawa o zak ł adach opieki zdrowotnej”. Wskazane regulacje dotycz ą ce wykonywania us ł ug prosektoryjnych zosta ł y wprowadzone przez Helen ę Ł at ę w wykonaniu odpowiednio art. 18a ustawy o zak ł adach opieki zdrowotnej. Stosownie do przepisów art. 18 a ust. 1 tej ustawy organizacj ę i porz ą dek procesu udzielania ś wiadcze ń zdrowotnych w zak ł adach opieki zdrowotnej okre ś la regulamin porz ą dkowy zak ł adu opieki zdrowotnej. Art. 18a ust.1a pkt 5 cytowanej ustawy stanowi, ż e regulamin powinien okre ś la ć w szczególno ś ci obowi ą zki zak ł adu opieki zdrowotnej w razie ś mierci pacjenta. Stosownie do art. 18a ust. 3 ww. ustawy regulamin, o którym mowa w ust. 1, ustala kierownik zak ł adu opieki zdrowotnej (...). Obowi ą zki zak ł adów opieki zdrowotnej w razie ś mierci pacjenta w szpitalu nie mog ą by ć ustalone w sposób dowolny. Zgodnie z art. 18a ust. 2 ww. ustawy postanowienia regulaminu, o którym mowa w art. 18a ust. 1 ustawy, nie mog ą narusza ć praw pacjenta okre ś lonych i wynikaj ą cych z przepisów ustawy oraz z przepisów odr ę bnych. Obowi ą zkiem zak ł adu opieki zdrowotnej w razie ś mierci pacjenta w szpitalu jest przygotowanie zw ł ok do wydania osobom uprawnionym do pochówku i dokonanie sekcji zw ł ok zgodnie z zasadami okre ś lonymi w art. 24 i art. 25 ustawy o zak ł adach opieki zdrowotnej. Wykonywanie tego obowi ą zku wi ąż e si ę z konieczno ś ci ą przechowywania zw ł ok w prosektorium szpitalnym. Art. 6 ust. 1 ustawy o zak ł adach opieki zdrowotnej stanowi, ż e zak ł ad opieki zdrowotnej udziela ś wiadcze ń zdrowotnych bezp ł atnie, za cz ęś ciow ą odp ł atno ś ci ą lub odp ł atnie na zasadach okre ś lonych w ustawie, w przepisach odr ę bnych lub w umowie. Stosownie do postanowie ń art. 8a ust. 1 ww. ustawy, do zak ł adu opieki zdrowotnej nie stosuje si ę przepisów o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej. Podstawowym zagadnieniem w tej sprawie jest ustalenie, czy pobieranie przez Helen ę Ł at ę op ł aty za trzeci ą dob ę i nast ę pne przechowywania w prosektorium zw ł ok osób zmar ł ych w szpitalu jest zgodne z prawem i nie narusza praw pacjenta. 3 Zasady finansowania ś wiadcze ń zdrowotnych okre ś la ustawa z dnia 27 sierpnia 2004r. o ś wiadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze ś rodków publicznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 210, poz. 2135). Na podstawie art. 2 ust. 1 tej ustawy, do korzystania ze ś wiadcze ń opieki zdrowotnej finansowanych ze ś rodków publicznych maj ą prawo ś wiadczeniobiorcy wymienieni w art. 2 ust. 1 pkt 1 i 2 tej ustawy. S ą to osoby obj ę te powszechnym, obowi ą zkowym i dobrowolnym ubezpieczeniem zdrowotnym oraz inne osoby wymienione w pkt 2, które spe ł niaj ą kryterium dochodowe. Na podstawie art. 33 ust. 1 ustawy o zak ł adach opieki zdrowotnej, osobom tym zak ł ad opieki zdrowotnej udziela ś wiadcze ń zdrowotnych nieodp ł atnie. W przypadku, gdy przepisy odr ę bne przewiduj ą cz ęś ciow ą odp ł atno ść lub ca ł kowit ą odp ł atno ść za udzielanie ś wiadcze ń zdrowotnych osobom ubezpieczonym oraz innym osobom uprawnionym do tych ś wiadcze ń – na podstawie art. 34 ust.1 cytowanej ustawy o zak ł adach opieki zdrowotnej – stosuje si ę ceny urz ę dowe. Wysoko ść op ł at za ś wiadczenia zdrowotne udzielane osobom nieuprawnionym do ś wiadcze ń zdrowotnych w rozumieniu art. 33 ust. 1 ustawy o zak ł adach opieki zdrowotnej, ustala kierownik zak ł adu, w którym ś wiadczenie jest udzielane. Prezes Urz ę du wyst ą pi ł do Ministra Zdrowia o opini ę w sprawie pobierania przez zak ł ady opieki zdrowotnej op ł at za przechowywanie zw ł ok osób zmar ł ych w szpitalu. W opinii Ministerstwa Zdrowia zak ł ad opieki zdrowotnej nie ma podstaw do pobierania op ł at za wykonywanie ci ążą cych na nim obowi ą zków w przypadku ś mierci pacjenta, o których mowa w art. 18a ust. 1a pkt 5 ustawy o zak ł adach opieki zdrowotnej. Obowi ą zek przygotowania zw ł ok osoby zmar ł ej w szpitalu do wydania osobom uprawnionym do pochowania, powinien by ć spe ł niany bezwarunkowo. Zak ł ad opieki zdrowotnej nie ma prawa wyboru post ę powania w zale ż no ś ci od tego czy za wykonanie tych czynno ś ci zostanie wniesiona op ł ata, czy nie. Zdaniem Ministerstwa Zdrowia zak ł ad opieki zdrowotnej mo ż e pobiera ć op ł aty za wszelkie dodatkowe czynno ś ci, w wysoko ś ci ustalonej przez kierownika zak ł adu. W zwi ą zku z tym, ż e ż aden z aktów prawnych nie wskazuje czynno ś ci obj ę tych obowi ą zkiem szpitala w razie ś mierci pacjenta, w opinii Ministerstwa Zdrowia nale ż y stosowa ć w tym zakresie ogólne obiektywne kryteria i zasady wspó łż ycia spo ł ecznego. Prezes Urz ę du dokona ł analizy obowi ą zuj ą cych przepisów z punktu widzenia okresu, w którym zak ł ad opieki zdrowotnej ma obowi ą zki wobec pacjenta w razie jego ś mierci. Wobec braku takich ustale ń w cytowanej ustawie o zak ł adach opieki zdrowotnej, Prezes Urz ę du wzi ął pod uwag ę przepisy ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmar ł ych (j. t. Dz. U. z 2000 r. Nr 23, poz. 295) – zwana dalej ,,ustawa o cmentarzach i chowaniu zmar ł ych”. Zgodnie z art. 9 ust. 1 i art. 3 tej ustawy, zw ł oki osób zmar ł ych nie mog ą by ć chowane przed up ł ywem 24 godzin od chwili zgonu, z wyj ą tkiem osób zmar ł ych na choroby zaka ź ne i powinny by ć – najpó ź niej po up ł ywie 72 godzin od chwili zgonu – usuni ę te z mieszkania celem pochowania lub w razie odroczenia terminu pochowania – z ł o ż one w domu przedpogrzebowym lub w kostnicy do czasu pochowania. Na podstawie dokumentów zgromadzonych podczas badania lokalnych rynków us ł ug prosektoryjnych w regionie dzia ł ania Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Ł odzi, Prezes Urz ę du ustali ł , ż e zak ł ady opieki zdrowotnej i przedsi ę biorcy zarz ą dzaj ą cy prosektoriami jako posiadacze zale ż ni, w wi ę kszo ś ci wykonuj ą obowi ą zek przechowywania w prosektorium szpitalnym zw ł ok osób zmar ł ych w szpitalu - bezp ł atnie - przez pierwsze trzy doby. Regu łą jest odp ł atne przechowywanie zw ł ok osób zmar ł ych poza szpitalem oraz za czas powy ż ej trzeciej doby. 4 W toku post ę powania antymonopolowego w dniu 26 kwietnia 2005 r. Helena Ł ata wypowiedzia ł a umow ę dzier ż awy prosektorium. Zgodnie z § 11 pkt 2 tej umowy uleg ł a ona rozwi ą zaniu z dniem 31 maja 2005 r. W wyniku tej czynno ś ci prawnej Helena Ł ata zaprzesta ł a ś wiadczenia us ł ug prosektoryjnych w szpitalu w Opatowie. Od 1 czerwca 2005 r. us ł ugi prosektoryjne w prosektorium w Opatowie wykonuje SPZZOZ w Opatowie, który nie pobiera op ł at za przechowywanie w prosektorium szpitalnym zw ł ok osób zmar ł ych w szpitalu za 72 godziny od zgonu ( dowód: k-ta nr 27). Prezes Urz ę du zwa ż y ł , co nast ę puje: Ustawa o okik nale ż y do dziedziny prawa publicznego i jako taka chroni interes ogólnospo ł eczny. W rozstrzyganych przez Prezesa Urz ę du post ę powaniach zasadnym jest zatem ustalenie, czy nast ą pi ł o naruszenie interesu publicznoprawnego. Istot ą zakazanych praktyk rynkowych jest nadu ż ycie w ł adzy rynkowej jak ą daje odpowiedni udzia ł w rynku, prowadz ą ce do ograniczenia samodzielno ś ci pozosta ł ych uczestników rynku. Celem niniejszego post ę powania antymonopolowego jest ochrona samodzielno ś ci szerokiego kr ę gu odbiorców us ł ug prosektoryjnych z powiatu opatowskiego i potencjalnie z ca ł ego kraju. Konieczno ść administracyjnej ochrony tego rynku wynika z faktu, ż e zarzut dotyczy wymuszania przez Helen ę Ł at ę uczestnictwa odbiorców w rynku us ł ug prosektoryjnych na zasadach narzuconych, niezgodnych z przepisami prawa i mniej korzystnych ni ż to ma miejsce na rynkach porównywalnych. Niniejsza sprawa ma charakter publicznoprawny, gdy ż skutkami dzia ł a ń sprzecznych z ustaw ą o okik dotkni ę ta jest sfera interesów szerokiego kr ę gu konsumentów. Uzasadnia to uruchomienie instrumentów ustawy o okik celem administracyjnej ingerencji Prezesa Urz ę du w stosunki rynkowe. Art. 8 ust. 1 ustawy o okik stanowi, ż e zakazane jest nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym przez jednego lub kilku przedsi ę biorców. Rozstrzygni ę cie sprawy wymaga wykazania, ż e spe ł nione s ą nast ę puj ą ce przes ł anki tego przepisu: 1/ podmiot, przeciwko któremu toczy si ę post ę powanie, jest przedsi ę biorc ą , 2/ przedsi ę biorca ma pozycj ę dominuj ą c ą na rynku w ł a ś ciwym, 3/ przedsi ę biorca nadu ż ywa pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym. Niniejsze post ę powanie toczy si ę o ochron ę rynku w ł a ś ciwego zdefiniowanego jako rynek us ł ug prosektoryjnych na terenie szpitala zarz ą dzanego przez SPZZOZ w Opatowie. Helena Ł ata jest przedsi ę biorc ą w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy o okik. Zgodnie z tym przepisem ilekro ć w ustawie jest mowa o ,,przedsi ę biorcy” rozumie si ę przez to przedsi ę biorc ę w rozumieniu ustawy o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej. Status prawny Heleny Ł ata jako przedsi ę biorcy potwierdza wpis do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej dokonany przez Burmistrza Miasta i Gminy Opatów. Tym samym pierwsza przes ł anka zosta ł a spe ł niona. Zgodnie z art. 4 pkt 8 ustawy o okik przez rynek w ł a ś ciwy rozumie si ę rynek towarów, które ze wzgl ę du na ich przeznaczenie, cen ę oraz w ł a ś ciwo ś ci uznawane s ą przez ich nabywców za substytuty oraz oferowane s ą na obszarze, na którym ze wzgl ę du na ich rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i koszty transportu, panuj ą zbli ż one warunki konkurencji. W niniejszej sprawie Helena Ł ata ś wiadczy us ł ugi prosektoryjne, które nie maj ą substytutów, na terenie szpitala w Opatowie. Jest to szpital powiatowy przeznaczony do ochrony zdrowia ludno ś ci powiatu opatowskiego. Rynkiem w ł a ś ciwym w sprawie jest rynek us ł ug prosektoryjnych na terenie szpitala zarz ą dzanego przez SPZZOZ w Opatowie, w którym znajduje si ę prosektorium. 5 Prosektorium szpitalne jest jedynym lokalem, spe ł niaj ą cym warunki techniczne i sanitarne, przeznaczonym do wykonywania us ł ug prosektoryjnych w Opatowie Je ż eli zaistnieje konieczno ść przechowania zw ł ok osób zmar ł ych w szpitalu w Opatowie s ą one przechowywane w prosektorium znajduj ą cym si ę na terenie tego szpitala. Uzasadnia to w ą skie okre ś lenie granic rynku w ł a ś ciwego. W dacie wszcz ę cia post ę powania antymonopolowego Helena Ł ata ś wiadczy ł a us ł ugi prosektoryjne i mia ł a pozycj ę dominuj ą c ą na rynku w ł a ś ciwym w rozumieniu art. 4 pkt 9 ustawy o okik. Przepis ten stanowi, ż e ilekro ć w ustawie jest mowa o ,,pozycji dominuj ą cej” rozumie si ę przez to pozycj ę przedsi ę biorcy, która umo ż liwia mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku w ł a ś ciwym przez stworzenie mu mo ż liwo ś ci dzia ł ania w znacznym zakresie niezale ż nie od konkurentów, kontrahentów oraz konsumentów; domniemywa si ę , ż e przedsi ę biorca ma pozycj ę dominuj ą ca, je ż eli jego udzia ł w rynku przekracza 40%. Dominacja rynkowa Heleny Ł aty na rynku w ł a ś ciwym wynika ł a z praw wy łą cznych do u ż ytkowania prosektorium szpitalnego, uzyskanych na podstawie umowy dzier ż awy z dnia 3 stycznia 2005 r. zawartej z SPZZOZ w Opatowie. Prezes Urz ę du stwierdzi ł , ż e druga przes ł anka zosta ł a spe ł niona. Ustawa o okik nie zakazuje posiadania pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym, ale zakazuje jej nadu ż ywania, czyli dzia ł ania, którego w warunkach konkurencji nie zaakceptowaliby konkurenci, kontrahenci b ą d ź konsumenci. Helena Ł ata wykonuje us ł ugi prosektoryjne, realizuj ą c odpowiednio obowi ą zki SPZZOZ w Opatowie w zakresie wykonywania ś wiadcze ń zdrowotnych na postawie ustawy o zak ł adach opieki zdrowotnej. Do zakresu tych ś wiadcze ń nale ż y, na podstawie art. 18a ust.1a pkt 5 tej ustawy, wykonywanie obowi ą zków w razie ś mierci pacjenta w szpitalu. Finansowanie udzielania ś wiadcze ń zdrowotnych reguluje ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o ś wiadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze ś rodków publicznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 210, poz. 2135). Ś wiadczenia te s ą bezp ł atne dla pacjentów szpitala spe ł niaj ą cych kryteria ustawowe okre ś lone w art. 2 ust. 1 tej ustawy. Zasada ta dotyczy tak ż e obowi ą zku przechowywania zw ł ok w razie ś mierci pacjenta w szpitalu. Czas bezp ł atnego przechowywania zw ł ok w prosektorium szpitalnym powinien odpowiada ć okresowi niezb ę dnemu do przygotowania zw ł ok do wydania osobom uprawnionym do pochówku, nie d ł u ż ej jednak ni ż 72 godziny. Zgodnie bowiem z przepisem art. 9 ust. 1 i 2 ustawy o cmentarzach i chowaniu zmar ł ych, po tym okresie powinien nast ą pi ć pochówek lub przeniesienie zw ł ok do domu przedpogrzebowego lub do kostnicy. Z powy ż szego wynika, ż e maksymalny czas bezp ł atnego przechowywania zw ł ok w prosektorium szpitalnym wynosi 72 godziny. Ś wiadczenie to jest odp ł atne po tym okresie oraz dla osób nieuprawnionych do ś wiadcze ń zdrowotnych w rozumieniu art. 33 ust. 1 ustawy o zak ł adach opieki zdrowotnej. Wysoko ść op ł at ustala, zgodnie z art. 34 ust. 1 ww. ustawy, kierownik zak ł adu, w którym ś wiadczenie jest udzielane. Badania porównawcze zachowa ń przedsi ę biorców ś wiadcz ą cych us ł ugi prosektoryjne na rynkach lokalnych wskazuj ą , ż e zak ł ady opieki zdrowotnej i przedsi ę biorcy zarz ą dzaj ą cy prosektoriami jako posiadacze zale ż ni generalnie wykonuj ą obowi ą zki w razie ś mierci pacjenta w szpitalu bezp ł atnie przez pierwsze trzy doby od momentu zgonu pacjenta. Us ł ugi wykonywane na rzecz osób zmar ł ych poza szpitalem, a tak ż e po up ł ywie trzeciej doby, s ą odp ł atne. Z powy ż szego wynika, ż e nawet gdyby z przepisów nie wynika ł o jasno, ż e okres bezp ł atnego przechowywania w prosektorium szpitalnym zw ł ok osób zmar ł ych w szpitalu 6 wynosi 72 godziny, to pobieranie op ł at za trzeci ą dob ę przechowywania zw ł ok stanowi ł oby przejaw nadu ż ywania przez Helen ę Ł at ę pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku us ł ug prosektoryjnych. Nale ż y bowiem stwierdzi ć , ż e przedsi ę biorca narzuca swoim klientom warunki zdecydowanie gorsze od przyj ę tych przez przedsi ę biorców dzia ł aj ą cych na porównywalnych rynkach. Prezes Urz ę du stwierdzi ł , ż e Helena Ł ata nie pobiera op ł at za przechowywanie w prosektorium zw ł ok osób zmar ł ych w szpitalu przez pierwsz ą i drug ą dob ę od zgonu. Prezes Urz ę du stwierdzi ł , ż e pobieranie przez Helen ę Ł at ę op ł at za trzeci ą dob ę przechowywania w prosektorium zw ł ok osób zmar ł ych w szpitalu jest sprzeczne ze wskazanymi wy ż ej przepisami prawa. Prezes Urz ę du stwierdzi ł , ż e takim dzia ł aniem Helena Ł ata nadu ż ywa pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku us ł ug prosektoryjnych i narusza zakaz, o którym mowa w art. 8 ust. 1 ustawy o okik. Tym samym zosta ł a spe ł niona trzecia przes ł anka. Z dniem 31 maja 2005 r. w trakcie trwania post ę powania antymonopolowego Helena Ł ata zaprzesta ł a ś wiadczenia us ł ug prosektoryjnych w prosektorium szpitala w Opatowie. Trwa ł y charakter tej decyzji potwierdza fakt rozwi ą zania umowy dzier ż awy prosektorium zawartej pomi ę dzy Helen ą Ł ata i SPZZOZ w Opatowie. Prezes Urz ę du stwierdzi ł , ż e Helena Ł ata utraci ł a pozycj ę dominuj ą c ą na rynku w ł a ś ciwym i zaprzesta ł a stosowania zarzucanych jej praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę . Wobec spe ł nienia wszystkich przes ł anek koniecznych do wydania decyzji w oparciu o art. 10 ustawy o okik, Prezes Urz ę du orzek ł jak sentencji. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o okik, w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatury w Ł odzi. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury w Ł odzi Iwona Bielska Otrzymuje: Helena Ł ata Zak ł ad Pogrzebowy z Domem Przedpogrzebowym w Opatowie ul. T. Ko ś ciuszki 7 27-500 Opatów 7 8