RŁO-25/2013

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA w ŁODZI ul. Piotrkowska 120 90-006 Łódź tel. (42) 636 36 89, fax (42) 636 07 12 e’mail: lodz@uokik.gov.pl RŁO-61-3(12)/13/RB Łódź, dnia 12 czerwca 2013 r. DECYZJA Nr RŁO 25/2013 I. Na podstawie art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331, ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 5 i 6 tej ustawy po przeprowadzeniu postępowania w sprawie podejrzenia stosowania przez Mariusza Adamczyka i Michała Koniecznego, wspólników spółki cywilnej prowadzących wspólnie działalność gospodarczą pod nazwą „MEDICOR” s. c. w Porażynie, praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów – działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów po uprawdopodobnieniu stosowania przez przedsiębiorców Mariusza Adamczyka i Michała Koniecznego, wspólników spółki cywilnej prowadzących wspólnie działalność gospodarczą pod nazwą „MEDICOR” s. c. w Porażynie praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów , o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 powołanej na wstępie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegającej na stosowaniu we wzorcu umowy pod nazwą „ Umowa sprzedaży nr … ” postanowień o treści: „ Ewentualne spory wynikające z realizacji niniejszej umowy Sprzedający będzie rozstrzygał przed sądem właściwym ze względu na miejsce spełnienia świadczenia (sąd rzeczowo właściwy dla placówki prowadzącej rachunek bankowy Sprzedającego w obowiązku świadczenia na ww. rachunek). ” oraz „ Pisma nie odebrane z powodu zmiany adresu bez powiadomienia Sprzedającego będą pozostawione w aktach ze skutkiem doręczenia. ”, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.) i przyjęciu zobowiązania przedsiębiorców Mariusza Adamczyka i Michała Koniecznego, wspólników spółki cywilnej prowadzących wspólnie działalność gospodarczą pod nazwą „MEDICOR” s. c. w Porażynie do podjęcia działań zmierzających do zapobieżenia tym naruszeniom poprzez doręczenie wszystkim konsumentom, z którymi zawarto umowy na podstawie wskazanego wzorca umów propozycji zawarcia aneksów, na mocy których postanowieniu „ Ewentualne spory wynikające z realizacji niniejszej umowy Sprzedający będzie rozstrzygał przed sądem właściwym ze względu na miejsce spełnienia 2 świadczenia (sąd rzeczowo właściwy dla placówki prowadzącej rachunek bankowy Sprzedającego w obowiązku świadczenia na ww. rachunek). ” zostanie nadane brzmienie: „Ewentualne spory z niniejszej umowy będzie rozstrzygał Sąd właściwy zgodnie z kodeksem postępowania cywilnego.” oraz postanowienie „ Pisma nie odebrane z powodu zmiany adresu bez powiadomienia Sprzedającego będą pozostawione w aktach ze skutkiem doręczenia. ” zostanie usunięte; nakłada się na przedsiębiorców Mariusza Adamczyka i Michała Koniecznego, wspólników spółki cywilnej prowadzących wspólnie działalność gospodarczą pod nazwą „MEDICOR” s. c. w Porażynie, obowiązek wykonania przyjętego zobowiązania poprzez doręczenie wszystkim konsumentom, z którymi zawarto umowy na podstawie wskazanego wzorca umów propozycji zawarcia aneksów, na mocy których postanowieniu „ Ewentualne spory wynikające z realizacji niniejszej umowy Sprzedający będzie rozstrzygał przed sądem właściwym ze względu na miejsce spełnienia świadczenia (sąd rzeczowo właściwy dla placówki prowadzącej rachunek bankowy Sprzedającego w obowiązku świadczenia na ww. rachunek). ” zostanie nadane brzmienie: „Ewentualne spory z niniejszej umowy będzie rozstrzygał Sąd właściwy zgodnie z kodeksem postępowania cywilnego.” oraz postanowienie „ Pisma nie odebrane z powodu zmiany adresu bez powiadomienia Sprzedającego będą pozostawione w aktach ze skutkiem doręczenia. ” zostanie usunięte w terminie 3 miesięcy (trzech miesięcy) od daty uprawomocnienia się niniejszej decyzji . II. Na podstawie art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331, ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 5 i 6 tej ustawy po przeprowadzeniu postępowania w sprawie podejrzenia stosowania przez przedsiębiorców Mariusza Adamczyka i Michała Koniecznego, wspólników spółki cywilnej prowadzących wspólnie działalność gospodarczą pod nazwą „MEDICOR” s. c. w Porażynie, praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów – działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów po uprawdopodobnieniu stosowania przez przedsiębiorców Mariusza Adamczyka i Michała Koniecznego, wspólników spółki cywilnej prowadzących wspólnie działalność gospodarczą pod nazwą „MEDICOR” s. c. w Porażynie praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów , o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 powołanej na wstępie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegającej na stosowaniu w umowach zawieranych z konsumentami na podstawie wzorca umowy o nazwie „ Umowa sprzedaży nr … ” postanowienia o treści: „ W sprawach nieuregulowanych mają zastosowanie przepisy Kodeksu Cywilnego. ”, które narusza art. 17 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (t. j. Dz. U. z 2010 r., Nr 220, poz. 1447 z późn. zm.) i przyjęciu zobowiązania przedsiębiorców Mariusza Adamczyka i Michała Koniecznego, wspólników spółki cywilnej prowadzących wspólnie działalność gospodarczą pod nazwą „MEDICOR” s. c. w Porażynie do podjęcia działań zmierzających do zapobieżenia tym naruszeniom poprzez doręczenie wszystkim konsumentom, z którymi zawarto umowy na podstawie wskazanego wzorca umów propozycji zawarcia aneksów, na mocy których postanowieniu „ W sprawach nieuregulowanych mają zastosowanie przepisy Kodeksu Cywilnego. ” zostanie nadane brzmienie: „W sprawach nie uregulowanych niniejszą umową mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej oraz o zmianie Kodeksu cywilnego /Dz. U. Nr 141, poz. 1176 z późn. zm./ oraz Kodeksu Cywilnego.”; nakłada się na przedsiębiorców Mariusza Adamczyka i Michała Koniecznego, 3 wspólników spółki cywilnej prowadzących wspólnie działalność gospodarczą pod nazwą „MEDICOR” s. c. w Porażynie, obowiązek wykonania przyjętego zobowiązania poprzez doręczenie wszystkim konsumentom, z którymi zawarto umowy na podstawie wskazanego wzorca umów propozycji zawarcia aneksów, na mocy których postanowieniu „ W sprawach nieuregulowanych mają zastosowanie przepisy Kodeksu Cywilnego. ” zostanie nadane brzmienie: „W sprawach nie uregulowanych niniejszą umową mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej oraz o zmianie Kodeksu cywilnego /Dz. U. Nr 141, poz. 1176 z późn. zm./ oraz Kodeksu Cywilnego.” w terminie 3 miesięcy (trzech miesięcy) od daty uprawomocnienia się niniejszej decyzji . III. Na podstawie art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331, ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 5 i 6 tej ustawy po przeprowadzeniu postępowania w sprawie podejrzenia stosowania przez przedsiębiorców Mariusza Adamczyka i Michała Koniecznego, wspólników spółki cywilnej prowadzących wspólnie działalność gospodarczą pod nazwą „MEDICOR” s. c. w Porażynie, praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów – działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów po uprawdopodobnieniu stosowania przez przedsiębiorców Mariusza Adamczyka i Michała Koniecznego, wspólników spółki cywilnej prowadzących wspólnie działalność gospodarczą pod nazwą „MEDICOR” s. c. w Porażynie praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów , o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 powołanej na wstępie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegającej na niezamieszczeniu w umowie „Umowa sprzedaży nr …” obligatoryjnych postanowień umowy o kredyt konsumencki w zakresie: informacji o innych kosztach, które konsument zobowiązany jest ponieść w związku z umową o kredyt konsumencki, w szczególności opłatach, prowizjach, marżach oraz kosztach usług dodatkowych, jeżeli są znane kredytodawcy, oraz warunki na jakich koszty te mogą ulec zmianie; informacji o możliwości korzystania z pozasądowego rozstrzygania sporów oraz zasadach dostępu do tej procedury, jeżeli takie prawo przysługuje konsumentowi; wskazania organu nadzoru właściwego w sprawach ochrony konsumentów, co jest sprzeczne: z art. 30 ust. 1 pkt 10, 20, 21 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (Dz. U. Nr 126, poz. 715 ze zm.) i przyjęciu zobowiązania przedsiębiorców Mariusza Adamczyka i Michała Koniecznego, wspólników spółki cywilnej prowadzących wspólnie działalność gospodarczą pod nazwą „MEDICOR” s. c. w Porażynie do podjęcia działań zmierzających do zapobieżenia tym naruszeniom poprzez doręczenie wszystkim konsumentom, z którymi zawarto umowy na podstawie wskazanego wzorca umów propozycji zawarcia aneksów, na mocy których zostaną one uzupełnione o obligatoryjne postanowienia umowy o kredyt konsumencki wskazane w ustawie z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (Dz. U. Nr 126, poz. 715 ze zm.); nakłada się na przedsiębiorców Mariusza Adamczyka i Michała Koniecznego, wspólników spółki cywilnej prowadzących wspólnie działalność gospodarczą pod nazwą „MEDICOR” s. c. w Porażynie, obowiązek wykonania przyjętego zobowiązania poprzez doręczenie wszystkim konsumentom, z którymi zawarto umowy na podstawie wskazanego wzorca umów propozycji zawarcia aneksów, na mocy których zostaną one uzupełnione o obligatoryjne postanowienia umowy o kredyt konsumencki wskazane w ustawie z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim 4 (Dz. U. Nr 126, poz. 715 ze zm.) w terminie 3 miesięcy (trzech miesięcy) od daty uprawomocnienia się niniejszej decyzji . IV. Na podstawie art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331, ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 5 i 6 tej ustawy – działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: nakłada się na przedsiębiorców Mariusza Adamczyka i Michała Koniecznego, wspólników spółki cywilnej prowadzących wspólnie działalność gospodarczą pod nazwą „MEDICOR” s. c. w Porażynie, obowiązek złożenia informacji o stopniu realizacji przyjętego zobowiązania w terminie 4 miesięcy (czterech miesięcy) od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji zawierającej dowody , doręczenia wszystkim konsumentom, z którymi zawarto umowy na podstawie wskazanego wzorca umów propozycji zawarcia aneksów o których mowa w punktach I – III sentencji niniejszej decyzji. Uzasadnienie W toku postępowania wyjaśniającego w sprawie badania krajowego rynku sprzedaży bezpośredniej poza lokalem przedsiębiorstwa towarów oferowanych przez przedsiębiorców polskich (sygn. akt RŁO-401-1/12/RB-AK) Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – zwany dalej: „Prezesem Urzędu” – ustalił, iż przedsiębiorcy Mariusz Adamczyk i Michał Konieczny, wspólnicy spółki cywilnej prowadzący wspólnie działalność gospodarczą pod nazwą „MEDICOR” s. c. w Porażynie – zwani dalej: „Mariusz Adamczyk i Michał Konieczny” – prowadzą sprzedaż bezpośrednią poza lokalem przedsiębiorstwa rezonatora biofotonowego . Umowy sprzedaży są zawierane w oparciu o wzorzec umowy pod nazwą „ Umowa sprzedaży nr … ”. Analiza przekazanego ww. wzorca umów wykazała, iż zawiera on postanowienia, które mogą zostać uznane za tożsame z postanowieniami wpisanymi do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone – zwanego dalej: „Rejestrem” – o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.) – zwanej dalej: „k.p.c.”; postanowienie, które może naruszać art. 17 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2010 r., Nr 220, poz. 1447 z późn. zm.) – zwanej dalej: „ustawą o swobodzie działalności gospodarczej” oraz nie zawiera obligatoryjnych postanowień umowy o kredyt konsumencki wskazanych w ustawie z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (Dz. U. Nr 126, poz. 715 ze zm.) – zwanej dalej: „ustawą o kredycie konsumenckim”. W związku z powyższym Prezes Urzędu uznał, iż istnieją podstawy do postawienia Mariuszowi Adamczykowi i Michałowi Koniecznemu zarzutu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, o których mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 oraz art. 24 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331, ze zm.) – zwanej dalej: „ustawą o ochronie konkurencji i konsumentów”. W dniu 8 stycznia 2013 r. Prezes Urzędu wszczął postępowanie w sprawie podejrzenia stosowania przez Mariusza Adamczyka i Michała Koniecznego praktyk naruszających zbiorowe 5 interesy konsumentów, o których mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 oraz art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów polegających na: 1) bezprawnym działaniu polegającym na stosowaniu we wzorcu umowy o nazwie „ Umowa sprzedaży nr … ” postanowień umownych wpisanych do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego, o treści: − „Ewentualne spory wynikające z realizacji niniejszej umowy Sprzedający będzie rozstrzygał przed sądem właściwym ze względu na miejsce spełnienia świadczenia (sąd rzeczowo właściwy dla placówki prowadzącej rachunek bankowy Sprzedającego w obowiązku świadczenia na ww. rachunek).” ; − „Pisma nie odebrane z powodu zmiany adresu bez powiadomienia Sprzedającego będą pozostawione w aktach ze skutkiem doręczenia.” co może stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 pkt. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów; 2) bezprawnym działaniu polegającym na stosowaniu w umowach zawieranych z konsumentami na podstawie wzorca umowy o nazwie „ Umowa sprzedaży nr … ” postanowienia o treści: „ W sprawach nieuregulowanych mają zastosowanie przepisy Kodeksu Cywilnego. ”, które narusza art. 17 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2010 r., Nr 220, poz. 1447 z późn. zm.), co może stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów; 3) bezprawnym działaniu polegającym na niezamieszczeniu w umowie „Umowa sprzedaży nr …” obligatoryjnych postanowień umowy o kredyt konsumencki w zakresie: informacji o innych kosztach, które konsument zobowiązany jest ponieść w związku z umową o kredyt konsumencki, w szczególności opłatach, prowizjach, marżach oraz kosztach usług dodatkowych, jeżeli są znane kredytodawcy, oraz warunki na jakich koszty te mogą ulec zmianie; informacji o możliwości korzystania z pozasądowego rozstrzygania sporów oraz zasadach dostępu do tej procedury, jeżeli takie prawo przysługuje konsumentowi; wskazania organu nadzoru właściwego w sprawach ochrony konsumentów, co jest sprzeczne: z art. 30 ust. 1 pkt 10, 20, 21 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (Dz. U. Nr 126, poz. 715 ze zm.), co może stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. (dowód: karty Nr 1-4). W odpowiedzi na zawiadomienie o wszczęciu postępowania Mariusz Adamczyk i Michał Konieczny w piśmie z dnia 28 stycznia 2013 r. (dowód: karty Nr 39-40) wskazali, iż od dnia 6 sierpnia 2012 r. stosują wzorzec umów, który nie zawiera kwestionowanych klauzul. Ponadto, wyjaśnili, iż każdy klient wraz z umową otrzymuje wniosek o udzielenie pożyczki, w którym umieszczone są obligatoryjne postanowienia umowy o kredyt konsumencki w tym: informacja o innych kosztach, które konsument zobowiązany jest ponieść w związku z umową o kredyt konsumencki, w szczególności opłatach, prowizjach, marżach oraz kosztach usług dodatkowych etc. Załączyli również wzorzec umowny pod nazwą „ Umowa sprzedaży nr … ”, w którym postanowienie o treści „ Pisma nie odebrane z powodu zmiany adresu bez powiadomienia Sprzedającego będą pozostawione w aktach ze skutkiem doręczenia. ” zostało usunięte; postanowieniu o treści „ Ewentualne spory wynikające z realizacji niniejszej umowy Sprzedający będzie rozstrzygał przed sądem właściwym ze względu na miejsce spełnienia świadczenia (sąd rzeczowo właściwy dla placówki prowadzącej rachunek bankowy Sprzedającego w obowiązku 6 świadczenia na ww. rachunek). ” zostało nadane brzmienie „Ewentualne spory wynikające z realizacji niniejszej umowy będą rozstrzygane przez właściwy Sąd, w tym możliwe jest wytoczenie sporu przed sądem miejsca wykonania umowy, a w przypadku, gdyby było to związane z czynem niedozwolonym – przed sąd w okręgu którego nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę.” (postanowienie to zostało następnie zmodyfikowane w następujący sposób „Ewentualne spory z niniejszej umowy będzie rozstrzygał Sąd właściwy zgodnie z kodeksem postępowania cywilnego.”), zaś postanowieniu o treści „ W sprawach nieuregulowanych mają zastosowanie przepisy Kodeksu Cywilnego. ” zostało nadane brzmienie „W sprawach nie uregulowanych niniejszą umową mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej oraz o zmianie Kodeksu cywilnego /Dz. U. Nr 141, poz. 1176 z późn. zm./ oraz Kodeksu Cywilnego.”. Ponadto, we wskazanym wzorcu wskazana została możliwość rozstrzygnięcia sporu przez Stały Polubowny Sąd Konsumencki oraz wskazany został organ nadzoru w sprawach ochrony konsumentów. Wskazany został także formularz informacyjny, w którym są przedstawiony rubryki związane z kosztami, które konsument zobowiązany jest ponieść w związku z umową o kredyt konsumencki. Pismem z dnia 22 lutego 2013 r. Mariusz Adamczyk i Michał Konieczny wystąpili z wnioskiem o wydanie decyzji na podstawie art. 28 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, składając zobowiązanie do wyeliminowania trwających skutków naruszenia poprzez aneksowanie we wskazany powyżej sposób umów zawartych przed dniem 6 sierpnia 2012 r. w terminie trzech miesięcy od dnia uprawomocnienia się decyzji zobowiązującej (dowód: karta nr 58). W dniu 2 kwietnia 2013 r. Mariusz Adamczyk i Michał Konieczny zmodyfikowali złożony wniosek o wydanie decyzji zobowiązującej poprzez zobowiązanie się do zmiany punktu 7 postanowień końcowych z obecnie stosowanego na: „Ewentualne spory z niniejszej umowy będzie rozstrzygał Sąd właściwy zgodnie z kodeksem postępowania cywilnego.” (dowód: karta nr 60). Pismem z dnia 12 marca 2013 r. Prezes Urzędu zawiadomił Mariusza Adamczyka i Michała Koniecznego o zakończeniu zbierania materiału dowodowego w przedmiotowym postępowaniu oraz o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy (dowód: karta Nr 59). Prezes Urzędu ustalił, co następuje: Mariusz Adamczyk jest przedsiębiorcą wpisanym do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej. Przedmiotem działalności Mariusza Adamczyka jest m.in. sprzedaż detaliczna prowadzona poza siecią sklepową, straganami i targowiskami (dowód: karta Nr 8). Michał Konieczny jest przedsiębiorcą wpisanym do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej. Przedmiotem działalności Michała Koniecznego jest m.in. sprzedaż detaliczna prowadzona poza siecią sklepową, straganami i targowiskami (dowód: karta Nr 9). Mariusz Adamczyk i Michał Konieczny prowadzą sprzedaż bezpośrednią poza lokalem przedsiębiorstwa rezonatora biofotonowego . Umowy sprzedaży są zawierane w oparciu o wzorzec umowy pod nazwą „ Umowa sprzedaży nr … ” (dowód: karty Nr 11-18). 7 W stosowanych wzorcu umowy pod nazwą „ Umowa sprzedaży nr … ” Mariusz Adamczyk i Michał Konieczny zamieścili postanowienia o treści: − „ Ewentualne spory wynikające z realizacji niniejszej umowy Sprzedający będzie rozstrzygał przed sądem właściwym ze względu na miejsce spełnienia świadczenia (sąd rzeczowo właściwy dla placówki prowadzącej rachunek bankowy Sprzedającego w obowiązku świadczenia na ww. rachunek). ” – pkt 7; − „ Pisma nie odebrane z powodu zmiany adresu bez powiadomienia Sprzedającego będą pozostawione w aktach ze skutkiem doręczenia. ” – pkt 1; − „ W sprawach nieuregulowanych mają zastosowanie przepisy Kodeksu Cywilnego. ” – pkt 12. (dowód: karta Nr 16). Wzorzec umowy pod nazwą „ Umowa sprzedaży nr … ” nie zawierał obligatoryjnych postanowień umowy o kredyt konsumencki w zakresie: informacji o innych kosztach, które konsument zobowiązany jest ponieść w związku z umową o kredyt konsumencki, w szczególności opłatach, prowizjach, marżach oraz kosztach usług dodatkowych, jeżeli są znane kredytodawcy, oraz warunki na jakich koszty te mogą ulec zmianie; informacji o możliwości korzystania z pozasądowego rozstrzygania sporów oraz zasadach dostępu do tej procedury, jeżeli takie prawo przysługuje konsumentowi; wskazania organu nadzoru właściwego w sprawach ochrony konsumentów (dowód: karta Nr 16), pomimo, iż Mariusz Adamczyk i Michał Konieczny stosują go do zawierania umów o kredyt konsumencki. Do Rejestru, o którym mowa w art. 479 45 k.p.c. w dniu 5 maja 2005 r. pod numerem 445 zostało wpisane postanowienie o treści: „Sądem właściwym dla rozpoznania sporów powstałych na tle niniejszej umowy jest sąd miejsca wykonania umowy”, uznane za niedozwolone przez Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów – zwany dalej: „Sądem Ochrony Konkurencji i Konsumentów” w wyroku z dnia 16 lutego 2005 r., sygn. akt XVII AmC 98/03, w dniu 21 marca 2007 r. pod numerem 1074 zostało wpisane postanowienie o treści: „Ewentualne spory prawne wynikające z niniejszej umowy będą rozstrzygane przez Sąd Rejonowy dla miasta Stołecznego Warszawy”, uznane za niedozwolone przez Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów w wyroku z dnia 4 stycznia 2007 r., sygn. akt XVII AmC 37/06. W dniu 23 września 2009 r. do tego Rejestru pod numerem 1681 zostało wpisane postanowienie o treści: „Wszelka korespondencja wysłana przez Bank do Kredytobiorcy pocztą lub kurierem na ostatni podany przez niego adres do korespondencji (adres zameldowania, w przypadku, gdy Kredytobiorca nie podał adresu do korespondencji), będzie uważana za doręczoną.”, uznane za niedozwolone przez Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów w wyroku z dnia 30 czerwca 2009 r., sygn. akt XVII AmC 513/09, zaś w dniu 11 lipca 2007 r. do tego Rejestru pod numerem 1207 zostało wpisane postanowienie o treści: „W przypadku zmiany adresu, każda ze stron zobowiązana jest niezwłocznie pisemnie powiadomić o tym drugą stronę. W przypadku nie powiadomienia o zmianie adresu, korespondencja kierowana na ostatni znany adres będzie uznawana za skutecznie doręczoną.”, uznane za niedozwolone przez Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów w wyroku z dnia 16 kwietnia 2007 r., sygn. akt XVII AmC 43/06. Zgodnie z art. 17 o swobodzie działalności gospodarczej przedsiębiorca wykonuje działalność gospodarczą na zasadach uczciwej konkurencji i poszanowania dobrych obyczajów oraz słusznych interesów konsumentów. Zgodnie natomiast z art. 30 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim umowa o kredyt konsumencki powinna określać: 8 1. imię, nazwisko i adres konsumenta oraz imię, nazwisko (nazwę) i adres (siedzibę) kredytodawcy i pośrednika kredytowego, 2. rodzaj kredytu, 3. czas obowiązywania umowy, 4. całkowitą kwotę kredytu, 5. terminy i sposób wypłaty kredytu, 6. stopę oprocentowania kredytu oraz warunki jej zmiany z podaniem indeksu lub stopy referencyjnej, o ile ma zastosowanie do pierwotnej stopy oprocentowania kredytu; jeżeli umowa o kredyt konsumencki przewiduje różne stopy oprocentowania, informacje te podaje się dla wszystkich stosowanych stóp procentowych w danym okresie obowiązywania umowy, 7. rzeczywistą roczną stopę oprocentowania oraz całkowitą kwotę do zapłaty przez konsumenta ustaloną w dniu zawarcia umowy o kredyt konsumencki wraz z podaniem wszystkich założeń przyjętych do jej obliczenia, 8. zasady i terminy spłaty kredytu, w szczególności kolejności zaliczania rat kredytu konsumenckiego na poczet należności kredytodawcy, w tym informację o prawie, o którym mowa w art. 37 ust. 1, 9. zestawienie zawierające terminy i zasady płatności odsetek oraz wszelkich innych kosztów kredytu, w przypadku gdy kredytodawca lub pośrednik kredytowy udziela karencji w spłacie kredytu, 10. informację o innych kosztach, które konsument zobowiązany jest ponieść w związku z umową o kredyt konsumencki, w szczególności opłatach, prowizjach, marżach oraz kosztach usług dodatkowych, jeżeli są znane kredytodawcy, oraz warunki na jakich koszty te mogą ulec zmianie, 11. roczną stopę oprocentowania zadłużenia przeterminowanego, warunki jej zmiany oraz ewentualne inne opłaty z tytułu zaległości w spłacie kredytu, 12. skutki braku płatności, 13. informację o konieczności poniesienia opłat notarialnych, o ile wystąpią, 14. sposób zabezpieczenia i ubezpieczenia spłaty kredytu, jeżeli umowa je przewiduje, 15. termin, sposób i skutki odstąpienia konsumenta od umowy, obowiązek zwrotu przez konsumenta udostępnionego przez kredytodawcę kredytu oraz odsetek zgodnie z rozdziałem 5, a także kwotę odsetek należnych w stosunku dziennym, 16. prawo konsumenta do spłaty kredytu przed terminem, 17. informację o prawie kredytodawcy do zastrzeżenia w umowie prowizji za dokonanie spłaty kredytu przed terminem i zasady ustalenia wysokości tej prowizji, 18. informację o prawie, o którym mowa w art. 59 ust. 1, 19. warunki wypowiedzenia umowy, 20. informację o możliwości korzystania z pozasądowego rozstrzygania sporów oraz zasadach dostępu do tej procedury, jeżeli takie prawo przysługuje konsumentowi, 21. wskazanie organu nadzoru właściwego w sprawach ochrony konsumentów. Mariusz Adamczyk i Michał Konieczny złożyli zobowiązanie do wyeliminowania trwających skutków naruszenia poprzez aneksowanie umów zawartych przed dniem 6 sierpnia 2012 r. w terminie trzech miesięcy od dnia uprawomocnienia się decyzji zobowiązującej poprzez zmianę postanowienie „ Ewentualne spory wynikające z realizacji niniejszej umowy Sprzedający będzie rozstrzygał przed sądem właściwym ze względu na miejsce spełnienia świadczenia (sąd rzeczowo właściwy dla placówki prowadzącej rachunek bankowy Sprzedającego w obowiązku świadczenia na ww. rachunek). ” na „Ewentualne spory z niniejszej umowy będzie rozstrzygał 9 Sąd właściwy zgodnie z kodeksem postępowania cywilnego.”; usunięcie postanowienia „ Pisma nie odebrane z powodu zmiany adresu bez powiadomienia Sprzedającego będą pozostawione w aktach ze skutkiem doręczenia. ”, zmianę postanowienia „ W sprawach nieuregulowanych mają zastosowanie przepisy Kodeksu Cywilnego. ” na „W sprawach nie uregulowanych niniejszą umową mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej oraz o zmianie Kodeksu cywilnego /Dz. U. Nr 141, poz. 1176 z późn. zm./ oraz Kodeksu Cywilnego.” oraz uzupełnienie o obligatoryjne postanowienia umowy o kredyt konsumencki wskazane w ustawie o kredycie konsumenckim. Do tego zobowiązania został załączony również nowy wzorzec umowy pod nazwą „ Umowa sprzedaży nr … ”, który nie zawierał zakwestionowanych postanowień oraz zawierał obligatoryjne postanowienia umowy o kredyt konsumencki. (dowód: karty Nr 41-45). Prezes Urzędu zważył, co następuje: Podstawą do rozstrzygania sprawy w oparciu o przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest uprzednie zbadanie przez Prezesa Urzędu, czy w danej sprawie zagrożony został interes publicznoprawny. Stwierdzenie, że to nastąpiło pozwala na realizację celu tej ustawy, wskazanego w art. 1 ust. 1, którym jest określenie warunków rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasad podejmowanej w interesie publicznym ochrony interesów przedsiębiorców i konsumentów. Warunkiem koniecznym do uruchomienia procedur i zastosowania instrumentów określonych w ustawie jest zatem, aby działania przedsiębiorców – którym zarzucono naruszenie jej przepisów – stanowiły potencjalne zagrożenie interesu publicznego, nie zaś interesu jednostki lub grupy. Ustawa, w odniesieniu do przedsiębiorców chroni wobec tego konkurencję, a w odniesieniu do konsumentów ich interesy, jako zjawiska o charakterze instytucjonalnym. Zdaniem Prezesa Urzędu rozpatrywana sprawa ma charakter publicznoprawny, albowiem wiąże się z ochroną interesu wszystkich konsumentów, którzy są lub będą klientami Mariusza Adamczyka i Michała Koniecznego. Interes publicznoprawny przejawia się także w postaci zbiorowego interesu konsumentów. Innymi słowy, naruszenie zbiorowego interesu konsumentów jest jednocześnie naruszeniem interesu publicznoprawnego. Zatem uzasadnione było w niniejszej sprawie podjęcie przez Prezesa Urzędu działań przewidzianych w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów. Zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jeżeli w toku postępowania w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów zostanie uprawdopodobnione – na podstawie okoliczności sprawy, informacji zawartych w zawiadomieniu, o którym mowa w art. 100 ust. 1 tej ustawy, lub innych informacji będących podstawą wszczęcia postępowania, że przedsiębiorca stosuje praktykę, o której mowa w art. 24 tej ustawy, a przedsiębiorca, któremu jest zarzucane naruszenie tego przepisu, zobowiąże się do podjęcia lub zaniechania określonych działań zmierzających do zapobieżenia naruszeniom, Prezes Urzędu może, w drodze decyzji, nałożyć obowiązek wykonania tych zobowiązań. W decyzji tej, jak wynika z art. 28 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu nakłada na przedsiębiorcę obowiązek składania w wyznaczonym terminie informacji o stopniu realizacji zobowiązań. Przytoczony powyżej przepis jako przesłanki warunkujące możliwość wydania decyzji wskazuje: uprawdopodobnienie, że przedsiębiorca stosuje praktykę, o której mowa w art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz zobowiązanie się przedsiębiorcy, któremu 10 jest zarzucane naruszenie tego przepisu, do podjęcia lub zaniechania działań zmierzających do zapobieżenia tym naruszeniom. W niniejszym postępowaniu wymaga zatem rozważenia, czy zaistniały wskazane warunki w odniesieniu do działania i zobowiązania Mariusza Adamczyka i Michała Koniecznego, a ponadto, czy w przypadku ich wystąpienia uzasadnione jest przyjęcie zobowiązania strony postępowania i wydanie przez Prezesa Urzędu decyzji w oparciu o ww. przepis. Ad I – III sentencji niniejszej decyzji W przedmiotowym postępowaniu Prezes Urzędu postawił zarzut stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, polegających na stosowaniu postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do Rejestru, o którym mowa w art. 479 45 k.p.c. oraz działania bezprawne polegające na naruszeniu ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz ustawy o kredycie konsumenckim. Takie działanie może stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 oraz art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Stosownie do art. 24 ust. 2 tej ustawy, przez praktykę naruszająca zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy, w szczególności: − stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do Rejestru, − naruszanie obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, − nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji. Dla uprawdopodobnienia stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów konieczne jest każdorazowo uprawdopodobnienie kumulatywnego spełnienia trzech przesłanek: 1) kwestionowane działanie jest działaniem przedsiębiorcy, 2) działanie to jest bezprawne, 3) działanie przedsiębiorcy godzi w zbiorowy interes konsumentów. Ad 1) Stosownie do art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, ilekroć w ustawie jest mowa o przedsiębiorcy, rozumie się przez to przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej (…). Przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną – wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą. Przepis art. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej definiuje działalność gospodarczą jako zarobkową działalność wytwórczą, budowlaną, handlową, usługową oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodową, wykonywaną w sposób zorganizowany i ciągły. Mariusz Adamczyk jest przedsiębiorcą wpisanym do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej. Przedmiotem działalności Mariusza Adamczyka jest m.in. sprzedaż detaliczna prowadzona poza siecią sklepową, straganami i targowiskami. Michał Konieczny jest przedsiębiorcą wpisanym do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej. Przedmiotem działalności Michała Koniecznego jest m.in. sprzedaż detaliczna prowadzona poza siecią sklepową, 11 straganami i targowiskami. W związku z powyższym Prezes Urzędu stwierdził, że pierwsza przesłanka niezbędna do uprawdopodobnienia stosowania przez Mariusza Adamczyka i Michała Koniecznego praktyki wskazanej w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów została spełniona. Ad 2) Bezprawność tradycyjnie ujmowana jest jako sprzeczność z obowiązującym porządkiem prawnym. Porządek prawny obejmuje normy prawa powszechnie obowiązującego, a także nakazy i zakazy wynikające z zasad współżycia społecznego i dobrych obyczajów (wyrok Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 13 listopada 2007 r., sygn. akt XVII AmA 45/07). Bezprawność jest kategorią obiektywną. Rozważenia przy ocenie bezprawności wymaga zatem kwestia, czy zachowanie przedsiębiorcy było zgodne, czy też niezgodne z obowiązującymi zasadami porządku prawnego. Porządek prawny, którego naruszenie może skutkować naruszeniem artykułu 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów obejmuje normy prawa powszechnie obowiązującego, a także nakazy i zakazy wynikające z zasad współżycia społecznego i dobrych obyczajów. Same przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie regulują konstrukcji bezprawności działań przedsiębiorcy. Tym samym, w celu konkretyzacji przesłanki bezprawności należy sięgnąć do przepisów innych ustaw. Na ich podstawie możliwe jest dokonanie oceny działań przedsiębiorcy w aspekcie ich zgodności z prawem (por. wyrok Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 23 czerwca 2006 r. - sygn. akt XVII AmA 32/05). W art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ustawodawca wskazał natomiast przykładowe rodzaje praktyk, które naruszają zbiorowe interesy konsumentów. Katalog ten nie jest wyczerpujący. Zatem oprócz praktyk wskazanych bezpośrednio przez ustawodawcę w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów, za praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów można uznać zachowania naruszające przepisy innych ustaw, które nakładają na przedsiębiorcę określone obowiązki względem konsumenta. Jak wyżej wskazano art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zawiera przykładowy katalog bezprawnych działań naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Stosownie do art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów uważa się w szczególności stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do Rejestru, o którym mowa w art. 479 45 k.p.c. Na mocy art. 479 45 § 1 k.p.c. Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów jest obowiązany przesyłać Prezesowi Urzędu odpis każdego prawomocnego wyroku uwzględniającego powództwo o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone. Prezes Urzędu jest zobowiązany do prowadzenia Rejestru. Przepis art. 479 45 § 3 k.p.c. ustanawia zasadę tzw. formalnej jawności Rejestru, stanowiąc, że Rejestr jest jawny. Jawność ta oznacza, że Rejestr jest dostępny dla każdego zainteresowanego, czyli wszyscy mają do niego prawo wglądu. Skutkiem formalnej jawności Rejestru jest niemożność zasłaniania się nieznajomością dokonanych w nim wpisów. W Rejestrze tym przytacza się treść postanowień wzorców umowy uznanych przez Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów za niedozwolone. Zgodnie z art. 479 43 k.p.c. od chwili wpisania uznanego za niedozwolone postanowienia wzorca umowy do Rejestru prawomocny wyrok ma skutek wobec osób trzecich. W ocenie Prezesa Urzędu, wpisanie postanowień do tego Rejestru oznacza zatem, że od tej chwili są one zakazane we wszystkich wzorcach umów. Zakaz stosowania postanowień wpisanych do Rejestru dotyczy nie tylko tego przedsiębiorcy, przeciwko któremu zapadł wyrok w sprawie o uznanie 12 postanowień wzorca umowy za niedozwolone, lecz również innych przedsiębiorców z danej branży. Za takim ujęciem przemawia podstawowy cel postępowania w sprawach o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone, jakim jest usunięcie z obrotu postanowień, które Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznał za sprzeczne z obowiązującym porządkiem prawnym, bądź dobrymi obyczajami. Chodzi bowiem o to, by prawa i obowiązki przyszłych potencjalnych konsumentów nie były kształtowane na podstawie postanowień umownych uznanych przez Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów za niedozwolone. Ponadto, zdaniem Prezesa Urzędu, zakaz stosowania niedozwolonych postanowień wpisanych do Rejestru, o którym mowa w art. 479 45 k.p.c., dotyczy także postanowień podobnych. Może zdarzyć się bowiem taka sytuacja, w której przedsiębiorca stosować będzie umowę, w której zawarte będą postanowienia, których istota jest taka sama, lecz konstrukcja gramatyczna, szyk wyrazów w zdaniu są różne. W związku z tym, zakazane jest też stosowanie postanowienia, którego zakres jest tożsamy z zakresem postanowienia wpisanego do tego Rejestru. Nie jest zatem konieczna dokładna, literalna identyczność tychże postanowień. Stanowisko Prezesa Urzędu znajduje uzasadnienie w orzecznictwie Sądu Najwyższego, który w uchwale z dnia 13 lipca 2006 r. o sygnaturze akt III SZP 3/06 wskazał, iż stosowanie postanowień wzorców umów o treści tożsamej z treścią postanowień uznanych za niedozwolone prawomocnym wyrokiem Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanych do Rejestru może być uznane w stosunku do innego przedsiębiorcy za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów. Sąd Najwyższy uznał również, iż jeżeli Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów uzna określone postanowienie za niedozwolone w wyniku przeprowadzonej kontroli abstrakcyjnej i zostanie ono wpisane do Rejestru, praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 23a ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (obecnie art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów) dopuszcza się każdy z przedsiębiorców, który wprowadza do stosowanych postanowień zmiany o charakterze kosmetycznym, polegające na przykład na przestawieniu szyku wyrazów lub zmianie użytych wyrazów, jeżeli zmiany te nie prowadzą do zmiany istoty postanowień. Bezprawność postanowień wskazanych w pkt I sentencji niniejszej decyzji. W ocenie Prezesa Urzędu postanowienie o treści: „ Ewentualne spory wynikające z realizacji niniejszej umowy Sprzedający będzie rozstrzygał przed sądem właściwym ze względu na miejsce spełnienia świadczenia (sąd rzeczowo właściwy dla placówki prowadzącej rachunek bankowy Sprzedającego w obowiązku świadczenia na ww. rachunek). ” jest tożsame z niedozwolonymi postanowieniami umownymi, wpisanymi do Rejestru, o którym mowa w art. 479 45 k.p.c., pod numerem 445, o treści: „Sądem właściwym dla rozpoznania sporów powstałych na tle niniejszej umowy jest sąd miejsca wykonania umowy”, pod numerem 879, o treści: „Sądem właściwym dla rozstrzygnięcia będzie sąd właściwy dla miejsca siedziby MFRR.” oraz pod numerem 1074, o treści: „Ewentualne spory prawne wynikające z niniejszej umowy będą rozstrzygane przez Sąd Rejonowy dla miasta Stołecznego Warszawy”. Wskazane postanowienia naruszają art. 385 1 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r., Nr 16, poz.93 z późn. zm.) – zwana dalej „k.c.” – i stanowią odpowiednik postanowienia z art. 385 3 pkt 23 k.c., gdyż wyłączają zasadę właściwości ogólnej i przemiennej sądu, a to może stanowić dodatkową dolegliwość dla konsumenta, a także ograniczać realizację przysługujących mu uprawnień. Wskazane postanowienia stanowią tzw. klauzulę prorogacyjną i ustalają wyłączną właściwość sądu do rozpoznania ewentualnych sporów z umowy. W przypadku powstania sporu na tle wykonywania umowy, postanowienia te 13 bezprawnie narzucają konsumentom właściwość miejscową sądu i ograniczają ich prawa do wytoczenia powództwa, wynikające z przepisów k.p.c. o właściwości ogólnej i przemiennej. Zmiana właściwości miejscowej sądu stanowi zagrożenie interesu konsumenta w sytuacjach, kiedy zmuszałoby go to do prowadzenia procesu przed sądem w odległej miejscowości. Zarówno postanowienie stosowane przez Mariusza Adamczyka i Michała Koniecznego, jak i postanowienia wpisane do Rejestru pod numerami 445 i 1074 naruszają w ten sam sposób dobre obyczaje oraz rażąco naruszają interes konsumentów. W ocenie Prezesa Urzędu postanowienie o treści: „ Pisma nie odebrane z powodu zmiany adresu bez powiadomienia Sprzedającego będą pozostawione w aktach ze skutkiem doręczenia. ” jest tożsame co do celu i skutku z niedozwolonymi postanowieniami umownymi, wpisanymi do Rejestru, pod numerem 1207, o treści: „W przypadku zmiany adresu, każda ze stron zobowiązana jest niezwłocznie pisemnie powiadomić o tym drugą stronę. W przypadku nie powiadomienia o zmianie adresu, korespondencja kierowana na ostatni znany adres będzie uznawana za skutecznie doręczoną.” oraz pod numerem 1681, o treści: „Wszelka korespondencja wysłana przez Bank do Kredytobiorcy pocztą lub kurierem na ostatni podany przez niego adres do korespondencji (adres zameldowania, w przypadku, gdy Kredytobiorca nie podał adresu do korespondencji), będzie uważana za doręczoną.”. Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznał, że postanowienia za niedozwolone, gdyż w świetle art. 61 § 1 zd. 1 k.c. – oświadczenie woli, które ma być złożone innej osobie, jest złożone z chwilą, gdy doszło do niej w taki sposób, że mogła zapoznać się z jego treścią. Zatem oświadczenie woli składane innej osobie może być uznane za skutecznie doręczone jedynie wówczas, gdy dotarło do tej osoby w sposób umożliwiający jej zapoznanie się z jego treścią. Zarówno treść kwestionowanego postanowienia jak i treść ww. postanowień wpisanych do Rejestru, stwierdzają domniemanie doręczenia korespondencji konsumentowi, a tym samym przyjęcie przez konsumenta oświadczenia woli przedsiębiorcy niezależnie od faktu, że konsument mógł nie mieć możliwości zapoznania się z treścią oświadczenia woli przedsiębiorcy. Zarówno postanowienie stosowane przez Mariusza Adamczyka i Michała Koniecznego, jak i postanowienia wpisane do Rejestru pod numerami 1207 i 1681 naruszają w ten sam sposób dobre obyczaje oraz rażąco naruszają interes konsumentów. Bezprawność postanowienia wskazanego w pkt II sentencji niniejszej decyzji. Mariusz Adamczyk i Michał Konieczny we wzorcu umowy pn. „ Umowa sprzedaży nr … ” wprowadzili postanowienie o treści „ W sprawach nieuregulowanych mają zastosowanie przepisy Kodeksu Cywilnego ”. Zgodnie z art. 17 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, przedsiębiorca wykonuje działalność gospodarczą na zasadach uczciwej konkurencji i poszanowania dobrych obyczajów oraz słusznych interesów konsumentów. Odesłanie konsumenta w sprawach nieuregulowanych do przepisów k.c. – jest informacją nierzetelną, niepełną, naruszającą dobre obyczaje, gdyż wprowadza konsumenta w błąd odnośnie przysługujących mu uprawnień, co może doprowadzić do sytuacji, iż konsument nie będzie dochodził swoich praw uregulowanych w innych ustawach niż k.c. i tym samym naruszającym art. 17 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Zgodnie z przyjętym w doktrynie prawa ochrony konkurencji konsumentów stanowiskiem, istotą pojęcia dobrego obyczaju jest szeroko rozumiany szacunek dla drugiego człowieka. W stosunkach z konsumentami powinien on wyrażać się właściwym informowaniem 14 o przysługujących uprawnieniach, niewykorzystywaniu uprzywilejowanej pozycji profesjonalisty i rzetelnym traktowaniu partnerów umów. Za sprzeczne z dobrymi obyczajami można uznać działania zmierzające od niedoinformowania, dezorientacji, wywołaniu błędnego przekonania u konsumenta, a także wykorzystania jego niewiedzy lub naiwności (por. wyrok Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 23 lutego 2006 r. sygn. akt XVII Ama 118/04). Prawo do pełnej informacji jest jednym z fundamentalnych praw każdego konsumenta. Zakwestionowane postanowienie jest co prawda w znacznej mierze prawdziwe, gdyż przepisy k.c. znajdują zastosowanie w przypadku umowy sprzedaży, jednakże zamieszczenie tego rodzaju stwierdzenia we wzorcu umów zawieranych z konsumentami, bez dodatkowych informacji odnoszących się do uprawnień przysługujących konsumentowi na podstawie przepisów szczególnych, może wprowadzać konsumentów w błąd. W tym miejscu wskazać należy przede wszystkim uprawnienia wynikające z unormowań zawartych w ustawie z dnia 27 lipca 2002 r. o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej oraz o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. Nr 141, poz. 1176, ze zm.) – zwanej dalej „ustawą o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej”. Ustawa o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej wyłącza zastosowanie przepisów art. 556-581 k.c. do stosunków prawnych odpowiadających określeniu sprzedaży konsumenckiej zawartemu w art. 1 ust. 1. Wyłączeniem są objęte działy II i III tytułu XI k.c., tj. regulujące problematykę rękojmi za wady (art. 556-582 k.c.) oraz gwarancji jakości (art. 577-582 k.c.). Ustawa o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej w zakresie jej zastosowania wyłącza odpowiedzialność sprzedawcy z tytułu rękojmi za wady rzeczy sprzedanej, wprowadzając w to miejsce postanowienia art. 4 i następnych, regulujące odpowiedzialność sprzedawcy za niezgodność towaru konsumpcyjnego z umową. Uznać zatem należało, iż odesłanie konsumenta w sprawach nieuregulowanych do przepisów k.c. jest informacją nierzetelną, niepełną, naruszającą dobre obyczaje, gdyż wprowadza konsumenta w błąd odnośnie przysługujących mu uprawnień, co może doprowadzić do sytuacji, w której konsument nie będzie dochodził swoich praw uregulowanych w innych ustawach niż k.c. Bezprawność wskazana w pkt III sentencji niniejszej decyzji. W ramach prowadzonej działalności gospodarczej Mariusz Adamczyk i Michał Konieczny zajmują się między innymi sprzedażą sprzętu rehabilitacyjnego w postaci rezonatora biofotonowego. W przypadku braku możliwości zakupu oferowanego towaru za gotówkę, Mariusz Adamczyk i Michał Konieczny proponują odroczenie spełnienia świadczenia pieniężnego, w celu sfinansowania transakcji. Do pożyczki tej stosuje się przepisy ustawy o kredycie konsumenckim. Według art. 3 ust. 1 i 2 ustawy o kredycie konsumenckim przez umowę o kredyt konsumencki rozumie się umowę o kredyt w wysokości nie większej niż 255.550 zł albo równowartość tej kwoty w walucie innej niż waluta polska, który kredytodawca w zakresie swojej działalności udziela lub daje przyrzeczenie udzielenia konsumentowi. Za umowę o kredyt konsumencki uważa się w szczególności: umowę pożyczki; umowę kredytu w rozumieniu przepisów prawa bankowego; umowę o odroczeniu konsumentowi terminu spełnienia świadczenia pieniężnego, jeżeli konsument jest zobowiązany do poniesienia jakichkolwiek kosztów związanych z odroczeniem spełnienia świadczenia. Zgodnie natomiast z art. 30 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim umowa o kredyt konsumencki powinna określać: 1. imię, nazwisko i adres konsumenta oraz imię, nazwisko (nazwę) i adres (siedzibę) kredytodawcy i pośrednika kredytowego, 2. rodzaj kredytu, 15 3. czas obowiązywania umowy, 4. całkowitą kwotę kredytu, 5. terminy i sposób wypłaty kredytu, 6. stopę oprocentowania kredytu oraz warunki jej zmiany z podaniem indeksu lub stopy referencyjnej, o ile ma zastosowanie do pierwotnej stopy oprocentowania kredytu; jeżeli umowa o kredyt konsumencki przewiduje różne stopy oprocentowania, informacje te podaje się dla wszystkich stosowanych stóp procentowych w danym okresie obowiązywania umowy, 7. rzeczywistą roczną stopę oprocentowania oraz całkowitą kwotę do zapłaty przez konsumenta ustaloną w dniu zawarcia umowy o kredyt konsumencki wraz z podaniem wszystkich założeń przyjętych do jej obliczenia, 8. zasady i terminy spłaty kredytu, w szczególności kolejności zaliczania rat kredytu konsumenckiego na poczet należności kredytodawcy, w tym informację o prawie, o którym mowa w art. 37 ust. 1, 9. zestawienie zawierające terminy i zasady płatności odsetek oraz wszelkich innych kosztów kredytu, w przypadku gdy kredytodawca lub pośrednik kredytowy udziela karencji w spłacie kredytu, 10. informację o innych kosztach, które konsument zobowiązany jest ponieść w związku z umową o kredyt konsumencki, w szczególności opłatach, prowizjach, marżach oraz kosztach usług dodatkowych, jeżeli są znane kredytodawcy, oraz warunki na jakich koszty te mogą ulec zmianie, 11. roczną stopę oprocentowania zadłużenia przeterminowanego, warunki jej zmiany oraz ewentualne inne opłaty z tytułu zaległości w spłacie kredytu, 12. skutki braku płatności, 13. informację o konieczności poniesienia opłat notarialnych, o ile wystąpią, 14. sposób zabezpieczenia i ubezpieczenia spłaty kredytu, jeżeli umowa je przewiduje, 15. termin, sposób i skutki odstąpienia konsumenta od umowy, obowiązek zwrotu przez konsumenta udostępnionego przez kredytodawcę kredytu oraz odsetek zgodnie z rozdziałem 5, a także kwotę odsetek należnych w stosunku dziennym, 16. prawo konsumenta do spłaty kredytu przed terminem, 17. informację o prawie kredytodawcy do zastrzeżenia w umowie prowizji za dokonanie spłaty kredytu przed terminem i zasady ustalenia wysokości tej prowizji, 18. informację o prawie, o którym mowa w art. 59 ust. 1, 19. warunki wypowiedzenia umowy, 20. informację o możliwości korzystania z pozasądowego rozstrzygania sporów oraz zasadach dostępu do tej procedury, jeżeli takie prawo przysługuje konsumentowi, 21. wskazanie organu nadzoru właściwego w sprawach ochrony konsumentów. W wyroku z dnia 20 czerwca 2006 roku w sprawie o sygn. akt III SK 7/06 (OSNP 2007/13-14/207) Sąd Najwyższy stwierdził, iż obligatoryjne postanowienia umowy o kredyt konsumencki powinny być w umowie uzgodnione wyraźnie, wyczerpująco i bezpośrednio, a nie przez odesłanie do informacji zawartych we wzorcach umownych, regulaminach lub inaczej nazwanych ogólnych warunkach stosowanych przy zawieraniu umów kredytowych. W uzasadnieniu powyższego orzeczenia Sąd Najwyższy zauważył, że umowa o kredycie konsumenckim, która nie została skonstruowana i zawarta z indywidualnym i bezpośrednim uzgodnieniem wszystkich obligatoryjnych postanowień wymienionych w art. 4 ust. 2 ustawy 16 z dnia 20 lipca 2001 r. o kredycie konsumenckim 1 , ale w tych istotnych sprawach (uzgodnieniach) odsyła do postanowień wzorca umownego (regulaminu kredytowania), traktując go jako integralną część umowy, nie spełnia wymagań określonych w tym przepisie, który ma jednoznaczną wymowę normatywną. Wymusza on bezpośrednie uwzględnienie w umowie konsumenckiej wszystkich informacji ważnych z punktu widzenia ochrony konsumenta, kreując prawo kredytobiorcy do pełnej wiedzy o zakresie jego praw i obowiązków określonych w umowie, bez konieczności poszukiwania tych istotnych informacji w załącznikach do umowy lub wzorcach umownych. Stanowisko takie wynika z zastosowania kategorycznej formuły w art. 4 ust. 2 ustawy o kredycie konsumenckim, który jednoznacznie stanowi, że umowa o kredyt konsumencki powinna zawierać wszystkie ściśle określone w tym przepisie konkretne postanowienia. Nadaje to analizowanemu przepisowi charakter normatywny obligatoryjnego nakazu zamieszczenia w umowie wszystkich istotnych postanowień umownych, które z woli ustawodawcy gwarantują konsumentowi prawo do wiedzy o zakresie jego praw i obowiązków określonych bezpośrednio w dokumencie umowy kredytowej, co uzyskuje się zarówno przez łatwość bezpośredniego dostępu do istotnych informacji kredytowych, jak i możliwość ich porównania na etapie kontraktowania z konkurencyjnymi ofertami innych kredytodawców. Wprawdzie nie ma przeszkód prawnych, aby umowa o kredyt konsumencki zawierała także załączniki w postaci regulaminów kredytowania, ale nie mogą one zastępować istotnych postanowień umownych określonych w art. 4 ust. 2, które powinny być uzgodnione na piśmie indywidualnie i bezpośrednio w dokumencie umownym. Zgodnie z powyżej przytoczonymi orzeczeniem, umowy zawierane z konsumentami, do których zastosowanie mają przepisy ustawy o kredycie konsumenckim muszą zawierać minimum informacji wymaganych przez tą ustawę. Dodatkowo w sytuacji, gdy sposób postępowania zarówno konsumenta jak i kredytodawcy w trakcie realizacji umowy reguluje ww. ustawa, umowa musi wyczerpująco przekazywać informacje umożliwiające postępowanie zgodnie z nakazami ustawy, a także umożliwiające weryfikację działań przedsiębiorcy. Ustalając katalog informacji, które musi zawierać umowa o kredyt konsumencki, ustawodawca wyszedł z założenia, że ich przekazanie zrównoważy deficyt informacji konsumenta w stosunkach z profesjonalistą. Pozwoli tym samym zrealizować podstawowy cel nałożenia na przedsiębiorców obowiązków informacyjnych, mianowicie umożliwienie dokonania racjonalnego wyboru oraz orientację w sytuacji prawnej, w jakiej znalazł się na skutek zawarcia umowy (tak w: J. Pisuliński, Podstawowe założenia ustawy o kredycie konsumenckim , Prawo Bankowe z 2001 r., nr 6, s. 56). Wzorzec umowy pod nazwą „ Umowa sprzedaży nr … ” (a co za tym idzie także umowy zawierane na jego podstawie) nie zawiera jednakże obligatoryjnych postanowień umowy o kredyt konsumencki w zakresie: informacji o innych kosztach, które konsument zobowiązany jest ponieść w związku z umową o kredyt konsumencki, w szczególności opłatach, prowizjach, marżach oraz kosztach usług dodatkowych, jeżeli są znane kredytodawcy, oraz warunki na jakich koszty te mogą ulec zmianie; informacji o możliwości korzystania z pozasądowego rozstrzygania sporów oraz zasadach dostępu do tej procedury, jeżeli takie prawo przysługuje konsumentowi; wskazania organu nadzoru właściwego w sprawach ochrony konsumentów. 1 Wyrok Sądu Najwyższego wydany został pod rządami ustawy z dnia 20 lipca 2001 roku o kredycie konsumenckim (Dz. U. Nr 100, poz. 1081 ze zm.), jednakże analogiczne uregulowania zawiera również ustawa o kredycie konsumenckim. Dlatego też można uznać, iż wykładnia dokonana przez SN w tym orzeczeniu, może mieć również zastosowanie do unormowań zawartych w ustawy o kredycie konsumenckim. 17 Mając na uwadze powyższe Prezes Urzędu stwierdził, że druga przesłanka niezbędna do uprawdopodobnienia stosowania przez Mariusza Adamczyka i Michała Koniecznego praktyki wskazanej w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów została spełniona. Ad 3) Przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie definiują pojęcia zbiorowego interesu konsumentów. Przepis art. 24 ust. 3 tej ustawy stanowi jedynie, że nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Ze zbiorowym interesem konsumentów mamy do czynienia wówczas, gdy działanie przedsiębiorcy dotyczy, bądź może dotyczyć nieograniczonej liczby konsumentów, których nie da się zindywidualizować. Prezes Urzędu podkreśla, że o tym, czy naruszony został interes zbiorowy, nie zawsze przesądza kryterium ilościowe, ponieważ niekiedy jeden ujawniony przypadek naruszenia prawa konsumenta może być przejawem stosowanej praktyki naruszającej interes zbiorowy. W jednym z orzeczeń Sąd Najwyższy stwierdził, iż „ (…) nie jest zasadne uznawanie, że postępowanie z tytułu naruszenia ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów można wszcząć tylko wtedy, gdy zagrożone są interesy wielu odbiorców, a nie jest to możliwe w sytuacji, gdy pokrzywdzonym jest tylko jeden konsument. Wydawane orzeczenie ma bowiem wymiar znacznie szerszy, pełni także funkcję prewencyjną, służy bowiem ochronie także nieograniczonej liczbie potencjalnych konsumentów.” (wyrok SN z dnia 12 września 2003 r., sygn. akt I CKN 504/01). W przedmiotowej sprawie Prezes Urzędu ma do czynienia z naruszeniem praw nieograniczonej i nieokreślonej liczby konsumentów, którzy zapoznali się, bądź mogli zapoznać się z dostępnymi wzorcami umowy i zawarli, bądź mogli zawrzeć z Mariuszem Adamczykiem i Michałem Koniecznym umowę zawierającą niedozwolone postanowienia umowne bądź naruszającą ustawę o kredycie konsumenckim. W tej sytuacji bezprawne zachowanie Mariusza Adamczyka i Michała Koniecznego nie dotyczy interesów poszczególnych osób, których sprawy mają charakter jednostkowy, indywidualny i nie dający się porównać z innymi, lecz mamy do czynienia z naruszonymi uprawnieniami określonego kręgu konsumentów, których sytuacja jest identyczna i wspólna dla całej grupy kontrahentów Mariusza Adamczyka i Michała Koniecznego. Stosowanie opisanej wyżej praktyki może godzić zatem w zbiorowe interesy konsumentów. W związku z powyższym Prezes Urzędu stwierdził, że trzecia przesłanka niezbędna do uprawdopodobnienia stosowania przez Mariusza Adamczyka i Michała Koniecznego praktyki wskazanej w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów została spełniona. Zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jeżeli w toku postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów zostanie uprawdopodobnione na podstawie okoliczności sprawy, informacji zawartych w zawiadomieniu, o którym mowa w art. 100 ust. 1, lub innych informacji będących podstawą wszczęcia postępowania, że przedsiębiorca stosuje praktykę, o której mowa w art. 24, a przedsiębiorca, któremu jest zarzucane naruszenie tego przepisu, zobowiąże się do podjęcia lub zaniechania określonych działań zmierzających do zapobieżenia tym naruszeniom, Prezes Urzędu może, w drodze decyzji, nałożyć obowiązek wykonania tych zobowiązań. Ponadto, stosownie do art. 28 18 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, przyjmując zobowiązanie Prezes Urzędu może określić termin wykonania zobowiązań. Jak Prezes Urzędu wykazał w niniejszej decyzji, okoliczności sprawy uprawdopodobniły, że Mariusz Adamczyk i Michał Konieczny stosują praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów, określone w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 oraz art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Mariusz Adamczyk i Michał Konieczny poprzez opracowanie nowego wzorca umowy pod nazwą „ Umowa sprzedaży nr … ”, który nie zawierał zakwestionowanych postanowień oraz zawierał obligatoryjne elementy umowy o kredyt konsumencki podjęli działania zmierzające do zapobieżenia tym naruszeniom. Ze względu na fakt, iż w obrocie prawnym znajdują się jeszcze umowy zawierające kwestionowane postanowienia oraz nie zawierające wszystkich obligatoryjnych postanowień, Mariusz Adamczyk i Michał Konieczny jednocześnie zobowiązali się do doręczenia wszystkim konsumentom, z którymi zawarto umowy na podstawie dotychczasowego wzorca umów propozycji zawarcia aneksów, o których mowa w punktach I – III sentencji niniejszej decyzji. W ocenie Prezesa Urzędu, złożone przez Mariusza Adamczyka i Michała Koniecznego zobowiązanie jest zupełne, gdyż w równorzędny sposób zabezpiecza interesy prawne konsumentów, którzy zawarli umowy z Mariuszem Adamczykiem i Michałem Koniecznym, jak i tych, którzy mogą zawrzeć tego typu umowy w przyszłości. Prezes Urzędu uznał, iż wskazane przez Mariusza Adamczyka i Michała Koniecznego terminy na wykonanie obowiązków wynikających ze złożonego zobowiązania są wystarczające na ich zrealizowanie, a także pozwolą na szybkie wyeliminowanie skutków praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów. Wobec spełnienia przesłanek wydania decyzji na podstawie art. 28 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu orzekł jak w punktach I – III sentencji niniejszej decyzji. Ad IV sentencji niniejszej decyzji Zgodnie z art. 28 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w decyzji nakładającej na przedsiębiorcę obowiązek wykonania zobowiązania, Prezes Urzędu nakłada na przedsiębiorcę również obowiązek składania w wyznaczonym terminie informacji o stopniu realizacji zobowiązań. Wobec tego Prezes Urzędu nałożył na Mariusza Adamczyka i Michała Koniecznego obowiązek złożenia informacji o stopniu realizacji przyjętego zobowiązania w terminie 4 miesięcy (czterech miesięcy) od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji, zawierającej dowody doręczenia konsumentom, z którymi zawarto umowy na podstawie wskazanego wzorca umów propozycji zawarcia aneksów, o których mowa w punktach I – III sentencji niniejszej decyzji. W odniesieniu do konsumentów, którym nie będzie można doręczyć propozycji zawarcia aneksów, wykonanie obowiązku złożenia informacji o stopniu realizacji przyjętego zobowiązania, nastąpić winno poprzez dostarczenie dowodów nadania tychże propozycji. Prezes Urzędu uznał, że tak określony termin jest wystarczający dla Mariusza Adamczyka i Michała Koniecznego do przygotowania i przekazania Prezesowi Urzędu dowodów wykonania złożonego zobowiązania. 19 W związku z tym Prezes Urzędu orzekł jak w punkcie IV sentencji niniejszej decyzji. Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art . 479 28 § 1 i 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu – Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Łodzi. Z upoważnienia Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury Barbara Romańczak-Graca Otrzymuje: 1. Mariusz Adamczyk MEDICOR 2. Michał Konieczny MEDICOR