RLU-20/2012

1 PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW Delegatura w Lublinie 20-012 Lublin, ul. Ochotnicza 10 Tel. (0-81) 532-35-31, 743-77-30, 532-54-48 Fax (0-81) 532-08-26 E-mail: lublin@uokik.gov.pl za p.o. Lublin, dnia 17 września 2012 r. RLU – 61-4/12/EW DECYZJA RLU Nr 20/2012 I. Na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów z dnia 16 lutego 2007 roku (Dz. U. Nr 50 poz. 331 ze zm.), stosownie do art. 33 ust. 6 tejże ustawy i § 5 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 107, poz. 887), po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, wszczętego z urzędu przeciwko Gminie Dołhobyczów, − działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: uznaje się za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów praktykę Gminy Dołhobyczów , polegającą na bezprawnym działaniu poprzez stosowanie postanowienia zawartego we wzorcu umownym tj. UMOWA Nr na dostawę wody, które narusza art. 7 ustawy z dnia 7 czerwca 2001r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858 z późn. zm.) .), zwana dalej ustawą o zbiorowym zaopatrzeniu…, tj. § 1 ust. 6 o treści: „ Przeprowadzenie kontroli funkcjonowania instalacji wodociągowych w zakresie ich sprawności technicznych, oraz wchodzenia do poszczególnych obiektów i pomieszczeń odbiorcy w okresie sporządzania wykazów zużycia wody na dany okres rozliczeniowy oraz egzekwowania zaleceń w zakresie: a) obciążania Odbiorcy dodatkowymi kosztami powstałymi w wyniku: - nieuzasadnionej reklamacji wskazań wodomierza, - bezprawnego dokonania dalszych podłączeń i udostępniania wody osobom trzecim, - użytkowania wody na inne cel nie uwidocznione w umowie , co stanowi praktykę określoną w art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów i nakazuje się zaniechanie jej stosowania. 2 II. Na podstawie art. 27 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów z dnia 16 lutego 2007 roku (Dz. U. Nr 50 poz. 331 ze zm.), stosownie do art. 33 ust. 6 tejże ustawy i § 5 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 107, poz. 887), po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, wszczętego z urzędu przeciwko Gminie Dołhobyczów, − działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: uznaje się za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów praktykę Gminy Dołhobyczów , polegającą na bezprawnym stosowaniu postanowień zawartych we wzorcu umownym tj. UMOWA Nr na dostawę wody, 1. które naruszają ustawę z dnia 7 czerwca 2001r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858 z późn. zm.) .), zwana dalej ustawą o zbiorowym zaopatrzeniu…, tj. a) postanowienia § 1 pkt. 2 o treści: Dostawca zobowiązuje się do: „Zainstalowanie wodomierza po uprzednim wyrażeniu zgody na jego montaż i pokrycie kosztów w całości przez Odbiorcę”, które narusza art. 15 ust. 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu…, b) postanowienia § 1 pkt 3 o treści: Dostawcy wody przysługuje prawo do: „ Wyłączenie lub ograniczenie dopływu wody bez obowiązku wcześniejszego podania terminu w przypadku awarii urządzeń sieci wodociągowej” , które narusza art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu…, c) postanowienia § 1 pkt 4 o treści: Dostawcy wody przysługuje prawo do: „Wyłączenie lub ograniczenie dopływu wody po uprzednim zawiadomieniu telefonicznie lub przez konserwatora terminu wyłączenia i ponownego uruchomienia dostawy w razie: a) braku wody w ujęciu, c) konieczności prowadzenia niezbędnych prac remontowo konserwacyjnych urządzeń sieci wodociągowej” które narusza art. 8 ust. 1 i ust. 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu…, d). postanowienia § 1 ust. 7 o treści: „ Wyłączenie dopływu wody w przypadku zaległości w regulowaniu rachunków za dostawę wody przez okres przekraczający 3 m-ce od daty otrzymania rachunku”, które narusza art. 8 ust. 1 pkt. 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu…, e) postanowienia § 11 o treści: „Strony zastrzegają sobie prawo rozwiązania umowy po uprzednim miesięcznym wypowiedzeniu”, które narusza art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu…, f) niezamieszczeniu we wzorcu umownym UMOWA Nr na dostawę wody wymaganych art. 6 ust. 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu… postanowień dotyczących: a). ilości i jakości świadczonych usług wodociągowych i kanalizacyjnych oraz warunków ich świadczenia, b) sposobu i terminów wzajemnych rozliczeń, o których mowa w § 16-18 rozporządzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie określenia taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków (Dz.U. z 2006r., Nr 127, poz. 886), b). warunków usuwania awarii przyłączy wodociągowych lub przyłączy kanalizacyjnych będących w posiadaniu odbiorcy usług, c) procedur i warunków kontroli urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych, 2. które narusza § 17.1 Rozporządzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie określenia taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków (Dz.U. z 2006r., Nr 127, poz. 3 886), zwane dalej rozporządzeniem taryfowym, tj. § 9 ust. 2 : „ Należności o których mowa w punkcie 1 od Odbiorcy winny być uiszczane w terminie 7 dni od daty otrzymania faktury VAT”, co stanowi praktykę z art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów i stwierdza się zaniechanie jej stosowania z dniem 14 marca 2012r. III. Na podstawie art. 105 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w związku z art. 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów z dnia 16 lutego 2007 roku (Dz. U. Nr 50 poz. 331 ze zm.) i § 5 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 107, poz. 887), po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, wszczętego z urzędu przeciwko Gminie Dołhobyczów, - działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurenci i Konsumentów- umarza się jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, wszczętego z urzędu przeciwko Gminie Dołhobyczów polegających na bezprawnym stosowaniu postanowień zawartych we wzorcu umownym tj. UMOWA Nr na dostawę wody o treści: 1. § 1 pkt 3 : Dostawcy wody przysługuje prawo do: „ Wyłączenie lub ograniczenie dopływu wody bez obowiązku wcześniejszego podania terminu w przypadku….. oraz konieczności zwiększenia dopływu wody do hydrantów p.poż.” 2. § 1 pkt 4 o treści: Dostawcy wody przysługuje prawo do: „Wyłączenie lub ograniczenie dopływu wody po uprzednim zawiadomieniu telefonicznie lub przez konserwatora terminu wyłączenia i ponownego uruchomienia dostawy w razie: b) zanieczyszczenia wody na ujęciu w sposób niebezpieczny dla zdrowia, co mogło naruszać art. 8 ust. 1 i ust. 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu…. tj. stanowić praktykę określoną w art. 24 ust.1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. IV. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50 poz. 331 ze zm.), stosownie do art. 33 ust. 6 tejże ustawy § 5 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 107 poz. 887) -działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: nakłada się na Gminę Dołhobyczów karę pieniężną z tytułu naruszenia zakazu, o jakim mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, 1. w zakresie opisanym w punkcie I sentencji decyzji, w wysokości 7052 zł (słownie: siedem tysięcy pięćdziesiąt dwa zł), płatną do budżetu państwa. 2. w zakresie opisanym w punkcie II sentencji decyzji, w wysokości 9873 zł (słownie: dziewięć tysięcy osiemset siedemdziesiąt trzy zł), płatną do budżetu państwa. 4 Uzasadnienie W trakcie przeprowadzonego z urzędu postępowania wyjaśniającego w sprawie RLU- 405- 31/11/EW Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji Konsumentów, zwany dalej Prezes UOKiK lub Prezes Urzędu, zgromadził materiał dowodowy w postaci: wzorca UMOWY Nr… na dostawę wody stosowanego przez Gminę Dołhobyczów w 2010 i 2011roku , kopie umów dostawy wody i odbioru ścieków zawartych w latach 2003 - 2011, wzorzec Uzgodnienie warunków technicznych wykonywanego przyłącza wodnego do wodociągu, Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków stosowany przez Gminny Zakład Usług Komunalnych w Dołhobyczowie, zwany dalej GZUK. Analiza przesłanych przez przedsiębiorcę dokumentów wykazała, że GZUK jest zakładem budżetowym Gminy Dołhobyczów, działa na terenie tej Gminy, a nadzór nad jego działalnością sprawuje wójt. Celem działalności GZUK jest zaspokajanie potrzeb komunalnych i innych podstawowych potrzeb z zakresu użyteczności publicznej mieszkańców, osób prawnych i instytucji na terenie Gminy Dołhobyczów. Głównym odbiorcą usług świadczonych przez GZUK w imieniu Gminy Dołhobyczów są jej mieszkańcy – osoby fizyczne – 677 i 13 przedsiębiorców. W wyniku analizy dokumentów zebranych w postępowaniu wyjaśniającym, przesłanego wzorca umowy UMOWA Nr na dostawę wody stosowanego zgodnie z oświadczeniem GZUK w 2010 i 2011r., Postanowieniem nr 25/12 z dnia 3 lutego 2012 r. wszczęto postępowanie administracyjne RLU-61-4/12/EW w sprawie podejrzenia naruszenia przez Gminę Dołhobyczów zbiorowych interesów konsumentów, poprzez bezprawne działania polegające na stosowaniu we wzorcu umownym UMOWA Nr na dostawę wody postanowień naruszających obowiązujące przepisy prawa, co mogło stanowić praktykę z art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i Konsumentów, zwana dalej ustawą o ochronie (…). Gmina Dołhobyczów, zwana dalej Gminą, nie odpowiedziała na Zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego, stąd ponownie pod groźbą wszczęcia postępowania o ukaranie za nieudzielenia informacji żądanych przez Prezesa Urzędu dnia 8 marca 2012r. wezwano Gminę do udzielenia odpowiedzi na pytania zawarte w Zawiadomieniu z dnia 3 lutego 2012r. W piśmie z dnia 14 marca 2012r. Gmina przedstawiła projekt nowej umowy UMOWA Nr o dostawę wody z informacją, że zostanie on wdrożony w życie niezwłocznie po akceptacji przez Prezesa UOKiK, uchwałę Rady Gminy w sprawie statutu Gminy Dołhobyczów oraz rozliczenie finansowe dochodów Gminy za 2011r. Następnie pismem z dnia 27.04.2012r., Prezes UOKiK poinformował o zamknięciu postępowania dowodowego w tej sprawie i wezwał do podania daty z jaką nowy wzorzec został wprowadzony do stosowania na terenie tej Gminy. Gmina złożyła oświadczenie, że nowy wzorzec UMOWA Nr o dostawę wody wprowadziła w życie dnia 14 marca 2012r. Prezes Urzędu ustalił następujący stan faktyczny w tej sprawie: Gmina Dołhobyczów jest posiadającą osobowość prawną jednostką samorządu terytorialnego powołaną do organizacji życia publicznego na swoim terenie. Zakres działania Gminy obejmuje wszystkie sprawy publiczne o znaczeniu lokalnym, nie zastrzeżone ustawami na rzecz innych podmiotów. Gmina wykonuje zadania publiczne we własnym 5 imieniu i na własną odpowiedzialność. W celu wykonywania swoich zadań między innymi z zakresu zaopatrzenia mieszkańców wodę i odbioru ścieków Gmina utworzyła jednostkę organizacyjną GZUK- Uchwała Nr XXII 158/2002 Rady Gminy z dnia 12 lutego 2002r. GZUK jest zakładem budżetowym Gminy, działa na jej terenie, celem jego działalności jest zaspakajanie potrzeb komunalnych i innych podstawowych potrzeb z zakresu użyteczności publicznej mieszkańców, osób prawnych i instytucji na terenie tej Gminy. Jednym z podstawowych zadań GZUK jest utrzymanie i konserwacja komunalnych sieci wodnych, wodociągów i urządzeń kanalizacyjnych. Na terenie Gminy GZUK jest jedynym dostawcą wody i odbiorcą ścieków z wodociągu gminnego. W związku z prowadzoną działalnością gospodarczą w zakresie dostawy wody GZUK stosował w 2010 i 2011r. w kontaktach z konsumentami wzorzec umowy UMOWA Nr na dostawę wody i Regulamin dostarczania wody i odbioru ścieków uchwalany Uchwałą Rady Gminy w dniu 25.03.2003r. Analiza wzorca umowy UMOWA Nr na dostawę wody dała podstawy do postawienia Gminie zarzutu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, poprzez bezprawne działania polegające na stosowaniu postanowień naruszających ustawę o zbiorowym zaopatrzeniu… i rozporządzenie taryfowe tj. I. stosowaniu postanowień zawartych we wzorcu umownym tj. UMOWA Nr na dostawę wody, które mogą naruszać ustawę o zbiorowym zaopatrzeniu… tj. a) § 1 pkt. 2 o treści: Dostawca zobowiązuje się do: „Zainstalowanie wodomierza po uprzednim wyrażeniu zgody na jego montaż i pokrycie kosztów w całości przez Odbiorcę”, który może naruszać zapis art. 15 ust. 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu…, b) § 1 pkt 3 o treści: Dostawcy wody przysługuje prawo do: „ Wyłączenie lub ograniczenie dopływu wody bez obowiązku wcześniejszego podania terminu w przypadku awarii urządzeń sieci wodociągowej oraz konieczności zwiększenia dopływu wody do hydrantów p.poż.”, który może naruszać zapis art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu…, c) § 1 pkt 4 o treści: Dostawcy wody przysługuje prawo do: „Wyłączenie lub ograniczenie dopływu wody po uprzednim zawiadomieniu telefonicznie lub przez konserwatora terminu wyłączenia i ponownego uruchomienia dostawy w razie: a braku wody w ujęciu, b) zanieczyszczenia wody na ujęciu w sposób niebezpieczny dla zdrowia, c) konieczności prowadzenia niezbędnych prac remontowo konserwacyjnych urządzeń sieci wodociągowej”, który może naruszać zapis art. 8 ust. 1 i ust. 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu…, d). § 1 ust. 6 o treści: „ Przeprowadzenie kontroli funkcjonowania instalacji wodociągowych w zakresie ich sprawności technicznych, oraz wchodzenia do poszczególnych obiektów i pomieszczeń odbiorcy w okresie sporządzania wykazów zużycia wody na dany okres rozliczeniowy oraz egzekwowania zaleceń w zakresie: a) obciążania Odbiorcy dodatkowymi kosztami powstałymi w wyniku: - nieuzasadnionej reklamacji wskazań wodomierza, - bezprawnego dokonania dalszych podłączeń i udostępniania wody osobom trzecim, - użytkowania wody na inne cel nie uwidocznione w umowie, który może naruszać art. 7 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu…, 6 e). § 1 ust. 7 o treści: „ Wyłączenie dopływu wody w przypadku zaległości w regulowaniu rachunków za dostawę wody przez okres przekraczający 3 m-ce od daty otrzymania rachunku”, który może naruszać art. 8 ust. 1 pkt. 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu…, f) § 11 o treści: „Strony zastrzegają sobie prawo rozwiązania umowy po uprzednim miesięcznym wypowiedzeniu” , który może naruszać art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu…, II. stosowaniu postanowień zawartych we wzorcu umownym UMOWA Nr na dostawę wody o treści: - § 9 ust. 2 : „ Należności o których mowa w punkcie 1 od Odbiorcy winny być uiszczane w terminie 7 dni od daty otrzymania faktury VAT”, który może naruszać § 17.1 rozporządzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie określenia taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków (Dz.U. z 2006r., Nr 127, poz. 886), III. niezamieszczeniu we wzorcu UMOWA Nr na dostawę wody wymaganych art. 6 ust. 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu… postanowień dotyczących: a). ilości i jakości świadczonych usług wodociągowych, b) sposobu i terminów wzajemnych rozliczeń, o których mowa w § 16-18 rozporządzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie określenia taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków (Dz.U. z 2006r., Nr 127, poz. 886), b). warunków usuwania awarii przyłączy wodociągowych lub przyłączy kanalizacyjnych będących w posiadaniu odbiorcy usług, c) procedur i warunków kontroli urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych, co mogło stanowić praktykę z art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów. Prezes UOKiK ustalił także, że na terenie Gminy obowiązuje Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków przez GZUK w Dołhobyczowie stanowiący załącznik do Uchwały Nr VI/61/2003 Rady Gminy Dołhobyczów z dnia 25 marca 2003r. Regulamin ten jest integralną częścią umowy podpisywanej przez odbiorcę wody. W zakresie obligatoryjnych regulacji praw i obowiązków dostawcy i odbiorcy wody wymaganych ustawą o zbiorowym zaopatrzeniu…. Regulamin odsyła do umowy. Ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu … stanowi, że: 1. Art. 6 ust. 1 - Dostarczanie wody lub odprowadzanie ścieków odbywa się na podstawie pisemnej umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków zawartej między przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym a odbiorca usług. 2. Art. 6 ust. 3 - Umowa, o której mowa w ust. 1, zawiera w szczególności postanowienia dotyczące: 1) ilości i jakości świadczonych usług wodociągowych lub kanalizacyjnych oraz warunków ich świadczenia; 2) sposobu i terminów wzajemnych rozliczeń; 3) praw i obowiązków stron umowy; 3a) warunków usuwania awarii przyłączy wodociągowych lub przyłączy kanalizacyjnych będących w posiadaniu odbiorcy usług; 4) procedur i warunków kontroli urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych; 7 5) ustaleń zawartych w zezwoleniu, o którym mowa w art. 16; 6) okresu obowiązywania umowy oraz odpowiedzialności stron za niedotrzymanie warunków umowy, w tym warunków wypowiedzenia. 3. Art. 7 – Osoby reprezentujące przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne, po okazaniu legitymacji służbowej lub pisemnego upoważnienia , maja prawo wstępu na teren nieruchomości lub do obiektu budowlanego należących do osób, o których mowa w art. 6 ust. 2 i 4-7, w celu: 1) zainstalowania lub demontażu wodomierza głównego; 2) przeprowadzenia kontroli urządzenia pomiarowego, wodomierza głównego lub wodomierzy zainstalowanych przy punktach czerpalnych i dokonania odczytu ich wskazań oraz dokonania badan i pomiarów; 3) przeprowadzenia przeglądów i napraw urządzeń posiadanych przez to przedsiębiorstwo; 4) sprawdzenia ilości i jakości ścieków wprowadzanych do sieci; 5) odcięcia przyłącza wodociągowego lub przyłącza kanalizacyjnego lub założenia plomb na zamkniętych zaworach odcinających dostarczanie wody do lokalu; 6) usunięcia awarii przyłącza wodociągowego lub przyłącza kanalizacyjnego, jeżeli umowa, o której mowa w art. 6 ust. 1, tak stanowi. 4. Art. 8 – ust. 1 Przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne może odciąć dostawę wody lub zamknąć przyłącze kanalizacyjne, jeżeli: 1) przyłącze wodociągowe lub przyłącze kanalizacyjne wykonano niezgodnie z przepisami prawa; 2) odbiorca usług nie uiścił należności za dwa pełne okresy obrachunkowe, następujące po dniu otrzymania upomnienia w sprawie uregulowania zaległej zapłaty; 3) jakość wprowadzonych ścieków nie spełnia wymogów określonych w przepisach prawa lub stwierdzono celowe uszkodzenie albo pominięcie urządzenia pomiarowego; 4) został stwierdzony nielegalny pobór wody lub nielegalne odprowadzanie ścieków, to jest bez zawarcia umowy, jak również przy celowo uszkodzonych lub pominiętych wodomierzach lub urządzeniach pomiarowych. - ust. 3 Przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne o zamiarze odcięcia dostaw wody lub zamknięcia przyłącza kanalizacyjnego oraz o miejscach i sposobie udostępnienia zastępczych punktów poboru wody zawiadamia powiatowego inspektora sanitarnego, wójta (burmistrza, prezydenta miasta) oraz odbiorcę usług co najmniej na 20 dni przed planowanym terminem odcięcia dostaw wody lub zamknięcia przyłącza kanalizacyjnego. 5. Art. 15 ust. 3- Koszty nabycia, zainstalowania i utrzymania wodomierza głównego ponosi przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne, a urządzenia pomiarowego- odbiorca usług. 6. § 17.1 Rozporządzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006r. w sprawie określenia taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków (Dz.U. z dnia 17 lipca 2006r. Nr 127, poz. 886) – Odbiorca usług dokonuje zapłaty za dostarczoną wodę lub odprowadzone ścieki w terminie określonym w fakturze, który nie może być krótszy niż 14 dni od daty jej wysłania lub dostarczenia w inny sposób. 7. § 16-18 Rozporządzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006r. w sprawie określenia taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków (Dz.U. z dnia 17 lipca 2006r. Nr 127, poz. 886) wskazuje zasady i mechanizm ustalania opłat za świadczone usługi dostawy wody i odbioru 8 ścieków, terminy regulowania należności przez odbiorcę, obowiązki dostawcy w zakresie rozliczania faktycznie pobranej wody, zasady obliczania należności za wodę w przypadku niesprawnego wodomierza i zasady sprawdzania poprawności działania tego urządzenia. Pismem z dnia 15.03.2012r. Gmina ustosunkowując się do przedstawionych zarzutów Prezesa UOKiK przedstawiła nowy wzorzec UMOWA Nr o dostawę wody, w którym zmieniono kwestionowane postanowienia na: 1. § 1 pkt 2 zakwestionowanego wzorca umowy zmieniono na § 1 pkt 3 o treści: Dostawca zobowiązuje się do: koszty nabycia, zainstalowania i utrzymania wodomierza głównego ponosi dostawca, a urządzenia pomiarowego Odbiorca usługi. 2. § 1 pkt 3 zakwestionowanego wzorca umowy zmieniono na § 1 pkt 5 o treści: Przedsiębiorstwo wodociągowe może odciąć dostawę wody jeżeli: a) przyłącze wodociągowe wykonano niezgodnie z przepisami prawa; b) Odbiorca nie uiścił należności za dwa pełne okresy obrachunkowe, następujące po dniu otrzymania upomnienia w sprawie uregulowania zaległej opłaty; c) stwierdzono celowe uszkodzenie albo pominięcie urządzenia pomiarowego; d) został stwierdzony nielegalny pobór wody tj. bez zawarcia umowy, jak również przy celowo uszkodzonych wodomierzach lub urządzeniach pomiarowych. 3. § 1 pkt 4 zakwestionowanego wzorca umowy zmieniono na § 1 pkt 5 o treści: Przedsiębiorstwo wodociągowe może odciąć dostawę wody jeżeli: a) przyłącze wodociągowe wykonano niezgodnie z przepisami prawa; b) Odbiorca nie uiścił należności za dwa pełne okresy obrachunkowe, następujące po dniu otrzymania upomnienia w sprawie uregulowania zaległej opłaty; c) stwierdzono celowe uszkodzenie albo pominięcie urządzenia pomiarowego; d) został stwierdzony nielegalny pobór wody tj. bez zawarcia umowy, jak również przy celowo uszkodzonych wodomierzach lub urządzeniach pomiarowych. 4. § 1 pkt 7 zakwestionowanego wzorca umowy zmieniono na § 1 pkt 5 o treści: Przedsiębiorstwo wodociągowe może odciąć dostawę wody jeżeli: a) przyłącze wodociągowe wykonano niezgodnie z przepisami prawa; b) Odbiorca nie uiścił należności za dwa pełne okresy obrachunkowe, następujące po dniu otrzymania upomnienia w sprawie uregulowania zaległej opłaty; c) stwierdzono celowe uszkodzenie albo pominięcie urządzenia pomiarowego; d) został stwierdzony nielegalny pobór wody tj. bez zawarcia umowy, jak również przy celowo uszkodzonych wodomierzach lub urządzeniach pomiarowych. § 1 pkt 6 zakwestionowanego wzorca umowy, pozostawiając tą samą numerację, zmieniono na: Osoby reprezentujące przedsiębiorstwo wodociągowe mają prawo wstępu na teren nieruchomości lub do obiektu budowlanego Odbiorcy, w celu: 1) zainstalowania lub demontażu wodomierza głównego; 2) przeprowadzenia kontroli urządzenia pomiarowego, wodomierza głównego lub wodomierzy zainstalowanych przy punktach czerpalnych i dokonania odczytu ich wskazań oraz dokonania badan i pomiarów; 3) przeprowadzenia przeglądów i napraw urządzeń posiadanych przez Dostawcę; 4) odcięcia przyłącza wodociągowego lub założenia plomb na zamkniętych zaworach odcinających dostarczanie wody do lokalu; 5) usunięcia awarii przyłącza wodociągowego. § 11 zakwestionowanego wzorca umowy zmieniono na § 10 o treści: Odbiorca zastrzega sobie prawo rozwiązania umowy po uprzednim miesięcznym wypowiedzeniu . 9 § 7 ust. 2 zakwestionowanego wzorca umowy zmieniono na § 7 pkt 2 o treści: Należności, o których mowa w pkt 1 od Zamawiającego winny być uiszczone w terminie 14 dni od daty otrzymania faktury VAT. Do projektu nowego wzorca umowy wprowadzono § 8 o treści: Dostawca w ramach normalnej eksploatacji urządzeń wodociągowych zobowiązuje się do: 1) dostarczania w sposób ciągły wody do budynku określonego w § 1, o ciśnieniu zapewniającym dopływ wody do wszystkich punktów jej poboru do zaworu głównego zainstalowanego za wodomierzem i o jakości określonej w rozporządzeniu Ministra Zdrowia; 2) niezwłocznego usuwania awarii na linii wodociągowej i przyłączu będącym w administrowaniu Zakładu, tj. zaworu głównego za wodomierzem. Sposoby i terminy wzajemnych rozliczeń zawarto w nowym projekcie wzorca umowy w § 7 o treści: 1. Należność za pobrana wodę przez Zamawiającego zostanie uregulowana poleceniem przelewu na konto Zakładu 0696030006200110001322800001 BS Dołhobyczów lub w kasie Gminnego Zakładu Usług Komunalnych w Dołhobyczowie, ul. Usługowa 5. 2. Należności, o których mowa w pkt 1 od Zamawiającego winny być uiszczone w terminie 14 dni od daty otrzymania faktury VAT. 3. Nieuiszczone w terminie należności podlegać będą wraz z odsetkami , kosztami upomnień, kosztami egzekucji i ściągnięciu w trybie postępowania egzekucyjnego. Procedury i warunki kontroli urządzeń wodociągowych uregulowano w § 1 pkt 6 projektu nowego wzorca o treści: Osoby reprezentujące przedsiębiorstwo wodociągowe mają prawo wstępu na teren nieruchomości lub do obiektu budowlanego Odbiorcy, w celu: 1) zainstalowania lub demontażu wodomierza głównego; 2) przeprowadzenia kontroli urządzenia pomiarowego, wodomierza głównego lub wodomierzy zainstalowanych przy punktach czerpalnych i dokonania odczytu ich wskazań oraz dokonania badan i pomiarów; 3) przeprowadzenia przeglądów i napraw urządzeń posiadanych przez Dostawcę; 4) odcięcia przyłącza wodociągowego lub założenia plomb na zamkniętych zaworach odcinających dostarczanie wody do lokalu; 5) usunięcia awarii przyłącza wodociągowego. Postanowieniem Nr 75/2012 z dnia 27.04.2012r. włączono w poczet prowadzonego postępowania administracyjnego materiał dowodowy zebrany w postępowaniu wyjaśniającym RLU—405- 31/11/EW. Gmina Dołhobyczów poinformowała, że nowy wzorzec umowy UMOWA Nr o dostawę wody przesłany Prezesowi UOKiK pismem z dnia 15 marca 2012r. wprowadziła w życie z dniem 14 marca 2012r., a do dnia 20 czerwca 2012r. zmieni umowy zawarte z odbiorcami tak by nie zawierały w sobie zakwestionowanych postanowień. Prezes Urzędu zakończył zbieranie materiału dowodowego, o czym poinformował Gminę. Gmina nie skorzystał z prawa wglądu do zgromadzonego materiału dowodowego. Dochód Gminy za 2011r. wynosi: 3 526 107,33 zł, w tym z tytułu sprzedaży wody: 267 253,84 zł. 10 Mając na uwadze zebrany materiał dowodowy Prezes Urzędu zważył, co następuje: Treść art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie (...) ogranicza zastosowanie jej przepisów wyłącznie do ochrony interesów przedsiębiorców i konsumentów, podejmowanej w interesie publicznym. Oznacza to, że warunkiem koniecznym do uruchomienia procedur i zastosowania instrumentów określonych w tej ustawie jest zaistnienie takiego stanu faktycznego, w którym działania przedsiębiorców - naruszając jej przepisy - stanowią potencjalne zagrożenie interesu publicznego. Niniejsze postępowanie dotyczy treści wzorca umowy UMOWA Nr na dostawę wody stosowanego przez Gminę wobec faktycznych i przyszłych odbiorców wody na terenie tej Gminy, którym na gruncie art. 4 pkt 12 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów — przysługuje status konsumenta. Zdaniem Prezesa Urzędu, rozpatrywana sprawa ma charakter publicznoprawny, albowiem wiąże się z ochroną interesu wszystkich konsumentów, którzy są lub będą klientami GZUK, jako bezpośredniego dostawcy wody działającego w imieniu Gminy. Interes publicznoprawny przejawia się także w postaci zbiorowego interesu konsumentów, co oznacza, że naruszenie zbiorowego interesu konsumentów jest jednocześnie naruszeniem interesu publicznoprawnego. Zatem uzasadnione było w niniejszej sprawie podjęcie przez Prezesa Urzędu, działań przewidzianych w ustawie o ochronie (…). W tym stanie rzeczy przyjąć należy, iż do oceny stanu faktycznego niniejszej sprawy zastosowanie mają przepisy w/w ustawy, a dotyczące jej postępowanie prowadzone było w interesie publicznym. Wszczynając postępowanie administracyjne wobec Gminy, Prezes UOKiK postawił jej zarzuty naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie (...). Zgodnie z treścią art. 24 ust. 1 ustawy „ Zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów.” Art. 24 ust. 2 ustawy stanowi, iż „Przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy, w szczególności: 1) stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego; 2) naruszenie obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji; 3) nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji.” Aby w niniejszej sprawie działania Gminy mogły być skutecznie ocenione w ramach art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie (…), muszą spełniać poniższe przesłanki: 1. być działaniem przedsiębiorcy; 2. być działaniem bezprawnym, polegającym na działaniu sprzecznym z obowiązującymi przepisami prawa; 3. godzić w zbiorowe interesy konsumentów. Status Gminy, jako przedsiębiorcy . Zgodnie z art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie (...) pod pojęciem przedsiębiorcy rozumie się przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej, a także: (a) osobę fizyczną, osobę prawną, a także jednostkę organizacyjną niemającą osobowości prawnej, której ustawa przyznaje zdolność prawną, organizującą lub świadczącą usługi o charakterze użyteczności publicznej, które nie są działalnością gospodarczą w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej, (b) osobę fizyczną wykonującą zawód we własnym imieniu i na własny 11 rachunek lub prowadzącą działalność w ramach wykonywania takiego zawodu, (c) osobę fizyczną, która posiada kontrolę, w rozumieniu pkt 4, nad co najmniej jednym przedsiębiorcą, choćby nie prowadziła działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej, jeżeli podejmuje dalsze działania podlegające kontroli koncentracji, o której mowa w art. 13, (d) związek przedsiębiorców w rozumieniu pkt 2 - na potrzeby przepisów dotyczących praktyk ograniczających konkurencję oraz praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Na podstawie art. 2 ust. 2 i art. 11 a ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (tekst jednolity Dz.U. z 2001r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) gmina posiada osobowość prawną i działa poprzez swoje organy, a do zadań własnych gminy należy zaspakajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty. Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 3 tej ustawy, zadania własne gminy obejmują m. inn. sprawy związane z zaopatrzeniem w wodę i odbiorem ścieków. Tak samo ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu … w art. 3 ust. 1 stanowi, że zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków jest zadaniem własnym gminy. Gmina Dołhobyczów, jako jednostka samorządu terytorialnego posiada osobowość prawną i działa poprzez swoje organy w oparciu o Statut przyjęty uchwałą Rady tej Gminy. Swoje zadania własne między innymi w zakresie zaspakajania zbiorowych potrzeb wspólnoty tj. zaopatrzenia w wodę i odbioru ścieków Gmina realizuje poprzez swoją jednostkę wewnętrzna GZUK. Ze względu na fakt, że GZUK nie ma osobowości prawnej i jest zakładem budżetowym Gminy, podmiotem w postępowaniu przed Prezesem UOKiK jest Gmina i to jej przysługuje przymiot przedsiębiorcy w niniejszym postępowaniu administracyjnym, gdyż jako osoba prawna organizuje i świadczy usługi o charakterze użyteczności publicznej w zakresie dostarczania wody i odprowadzania ścieków. Tym samym Prezes UOKiK stwierdza, że pierwsza przesłanka niezbędna do uznania działań Gminy za niezgodne z zawartym w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów zakazem stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów została spełniona. Drugą przesłanką jest bezprawność, tradycyjnie ujmowana jako sprzeczność z obowiązującym porządkiem prawnym. Jako działanie „bezprawne” należy kwalifikować zachowania sprzeczne z nakazem zawartym w ustawie, rozporządzeniu wydanym na podstawie i dla wykonania ustawy, umową międzynarodową mającą bezpośrednie zastosowanie w stosunkach wewnętrznych. Sprzeczne z prawem są czyny: zabronione i zagrożone sankcją karną, czyny zabronione pod sankcjami dyscyplinarnymi, czyny zakazane przepisami administracyjnymi lub przepisami prawa gospodarczego publicznego, czyny zabronione przepisami o charakterze cywilnym, sprzeczne z nakazami zawartymi w prawie cywilnym lub prawie administracyjnym. „ Bezprawność jest taką cechą działania, która polega na jego sprzeczności z normami prawa lub zasadami współżycia społecznego, bez względu na winę, a nawet świadomość sprawcy. Dla ustalenia przeto bezprawności działania wystarczy ustalenie, że określone zachowanie koliduje z przepisami prawa.” ( tak: Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji Komentarz, pod redakcją prof. dr hab. Janusza Szwaji, Wydawnictwo CH BECK, Warszawa 2000, s.117 – 118). Przy ocenie bezprawności rozważenia wymaga kwestia, czy czyn był zgodny, czy też niezgodny z obowiązującymi zasadami porządku prawnego, czyli normami prawa powszechnie obowiązującego, a także nakazami i zakazami wynikającym z zasad współżycia społecznego. Na kwestię tę zwrócił uwagę Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 23 czerwca 2006r. (sygn. akt XVIII Ama 32/05) argumentując, iż art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (art. 24 ust. 2 obecnie obowiązującej ustawy o okik) , nie ma samodzielnego znaczenia prawnego, lecz powinien być interpretowany oraz stosowany w określonym kontekście normatywnym. W związku z tym w 12 celu konkretyzacji przesłanki bezprawności należy sięgnąć do przepisów innych ustaw, gdyż dopiero na ich podstawie możliwe jest dokonanie oceny działań przedsiębiorcy w aspekcie ich zgodności z prawem. Ad. I. Wzorce umowne stosowane przez przedsiębiorców w kontaktach z konsumentami podlegają szczególnej kontroli. Wzorzec umowy to doktrynalne określenie wszelkich jednostronnych, przygotowanych z góry przed zawarciem umowy, gotowych klauzul umów w postaci warunków umów, ich wzorów, regulaminów, statutów itp. ( E. Łętowska, Prawo umów konsumenckich, C.H. Beck 2002, str. 292). Dokonując oceny zgodności treści postanowień umownych wykorzystywanych przez przedsiębiorców we wzorcach umownych z obowiązującym prawem należy wykorzystywać reguły interpretacji wykształcone w doktrynie i orzecznictwie. Konsekwencją jest więc uznanie za bezprawne takich postanowień umów, które są niezgodne z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa. Zatem, dla stwierdzenia stosowania praktyki polegającej na naruszeniu zbiorowych interesów konsumentów poprzez stosowanie postanowień wzorców umów, które są bezprawne, konieczne jest wykazanie, że stosowane przez przedsiębiorcę w obrocie z konsumentami postanowienia wzorca umownego są niezgodne z przepisami prawa regulującymi w tym zakresie wzajemne relacje pomiędzy przedsiębiorcą, a konsumentem (np. tzw. regulacje branżowe). 1. Prezes Urzędu zakwestionował treść postanowienia: § 1 ust. 6 wzorca UMOWA Nr na dostawę wody: „ Przeprowadzenie kontroli funkcjonowania instalacji wodociągowych w zakresie ich sprawności technicznych, oraz wchodzenia do poszczególnych obiektów i pomieszczeń odbiorcy w okresie sporządzania wykazów zużycia wody na dany okres rozliczeniowy oraz egzekwowania zaleceń w zakresie: a) obciążania Odbiorcy dodatkowymi kosztami powstałymi w wyniku: - nieuzasadnionej reklamacji wskazań wodomierza, - bezprawnego dokonania dalszych podłączeń i udostępniania wody osobom trzecim, - użytkowania wody na inne cel nie uwidocznione w umowie, jako niezgodnego z brzmieniem art. 7 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu… . Artykuł ten określa wyliczone w sześciu punktach przypadki ( zainstalowanie lub demontaż wodomierza głównego, przeprowadzenie kontroli urządzenia pomiarowego, wodomierza głównego lub wodomierzy zainstalowanych przy punktach czerpalnych i dokonania odczytu ich wskazań oraz dokonania badań i pomiarów, przeprowadzenie przeglądów i napraw urządzeń posiadanych przez przedsiębiorstwo, sprawdzenie ilości i jakości ścieków wprowadzanych do sieci, odcięcie przyłącza wodociągowego lub przyłącza kanalizacyjnego lub założenie plomb na zamkniętych zaworach odcinających dostarczanie wody do lokalu, usunięcie awarii przyłącza wodociągowego lub przyłącza kanalizacyjnego, jeżeli umowa, tak stanowi) , które uprawniają osoby reprezentujące przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne, dostawcę wody do wstępu na teren nieruchomości odbiorcy. Uprawnienie dostawcy wody ma w tym przypadku charakter: a) kontrolny, b) lub związane jest z bieżącym zarządem urządzeniami wodociągowo-kanalizacyjnymi (przeglądy, naprawy i montaż wodomierza głównego). 13 Przesłanki ujęte w pkt 1–5 tego artykułu mają charakter sztywny, zaś przesłanka przewidziana w pkt 6 zależy od treści umowy. Z przeprowadzaniem kontroli wiąże się ingerencja we własność i może ona nastąpić wyłącznie na podstawie delegacji ustawowej. W związku z tym ustalenie przez dostawcę usług okoliczności takiej ingerencji wykraczających poza ustawę nie może być przedmiotem regulacji umownej, a szczególnie w przypadku, gdy stroną umowy jest podmiot działający w warunkach monopolu naturalnego. Skutkować to może narzuceniem przez dostawcę usług postanowień rażąco naruszających prawo własności odbiorców usług. Z tej przyczyny sformułowana w artykule 7 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu… lista przesłanek dających prawo wstępu na teren nieruchomości ma charakter katalogu zamkniętego. Próby jego poszerzenia, zwłaszcza poprzez sformułowania umów czy regulaminów są niezgodne z prawem. Nie jest dopuszczalne korygowanie ustawy przepisami umowy w taki sposób, aby został zmieniony zakres przedmiotowy i warunki wykonywania kontroli. Tymczasem w przypadku Gminy katalog przesłanek dających jej uprawnienie do wkraczania na teren odbiorcy został poszerzony, wbrew regulacjom ustawowym, o egzekwowania zaleceń w zakresie: a) obciążania Odbiorcy dodatkowymi kosztami powstałymi w wyniku: - nieuzasadnionej reklamacji wskazań wodomierza, - bezprawnego dokonania dalszych podłączeń i udostępniania wody osobom trzecim, - użytkowania wody na inne cel nie uwidocznione w umowie. Przesłanki te nie są objęte zamkniętym katalogiem art. 7 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu… . Dodatkowo Gmina wprowadzając możliwość wejścia na teren odbiorców jej pracowników pomija istotny z punktu widzenia odbiorcy i ingerencji w jego prawo własności, a wynikający z art. 7 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu ……, obowiązek okazania legitymacji służbowej lub pisemnego upoważnienia przez osoby działające w imieniu Gminy i wkraczające na teren nieruchomości lub do obiektu budowlanego odbiorcy. Obowiązek okazania upoważnienia lub legitymacji służbowej daje możliwość odbiorcy ustalenia kto praktycznie działa w imieniu dostawcy- Gminy, co w przypadku wystąpienia szkód spowodowanych tą ingerencją umożliwi odbiorcy dochodzenie roszczeń odszkodowawczych. Tym samym wykazano, że postanowienie stosowane przez Gminę narusza art. 7 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu…, a tym samym stanowi działanie bezprawne, o którym mowa w art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego Gmina dokonała zmiany zakwestionowanego postanowienia na : § 1 pkt 6 nowego wzorca Umowy Nr o dostawę wody o treści: Osoby reprezentujące przedsiębiorstwo wodociągowe mają prawo wstępu na teren nieruchomości lub do obiektu budowlanego Odbiorcy, w celu: 1) zainstalowania lub demontażu wodomierza głównego; 2) przeprowadzenia kontroli urządzenia pomiarowego, wodomierza głównego lub wodomierzy zainstalowanych przy punktach czerpalnych i dokonania odczytu ich wskazań oraz dokonania badan i pomiarów; 3) przeprowadzenia przeglądów i napraw urządzeń posiadanych przez Dostawcę; 4) odcięcia przyłącza wodociągowego lub założenia plomb na zamkniętych zaworach odcinających dostarczanie wody do lokalu; 5) usunięcia awarii przyłącza wodociągowego. W treści tego postanowienia nie przewidziano obowiązku okazania legitymacji służbowej lub upoważnienia do reprezentowania Gminy w przypadku wkraczania jej przedstawicieli na teren 14 nieruchomości lub do obiektu budowlanego odbiorcy. Samo sformułowanie reprezentujące , bez określenia dokumentów, które tą reprezentację mają uwiarygodnić, w ocenie Prezesa UOKiK, nie jest równoznaczne z obowiązkiem okazania odbiorcy stosownego upoważnienia lub legitymacji służbowej przez osoby reprezentujące Gminę. Z treści art. 7 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu… wynika, że to na reprezentantach Gminy ciąży obowiązek okazania dokumentów legitymacyjnych wskazanych w tym przepisie przed wejściem na teren odbiorcy. W przypadku nowej regulacji Gminy odnośnie zakwestionowanego wyżej postanowienia to odbiorca będzie musiał żądać okazania przez osoby reprezentujące Gminę upoważnień do działania w jej imieniu, a wobec nie wskazania ich rodzaju odbiorca może nie mieć świadomości czy okazane upoważnienia są wiarygodne i wystarczające. Tymczasem to przedstawiciele Gminy mają obowiązek okazania legitymacji służbowej lub upoważnienia przed wejściem na teren odbiorcy. W związku powyższym uznano, że w tym zakresie zmieniony zapis § 1 pkt 6 starego wzorca umowy w brzmieniu nadanym § 1 pkt 6 nowego wzorca umowy nie jest zgodny z art. 7 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu… . Wobec powyższego uznano, że Gmina nie zaniechała zarzucanej jej praktyki i stwierdzono nakaz zaniechania w tym zakresie. W związku z tym orzeczono jak w pkt I sentencji niniejszej decyzji. Ad. II. Prezes Urzędu zakwestionował treść postanowień wzorca umowy UMOWA Nr na dostawę wody: 1. a). § 1 pkt. 2 o treści: Dostawca zobowiązuje się do: „Zainstalowanie wodomierza po uprzednim wyrażeniu zgody na jego montaż i pokrycie kosztów w całości przez Odbiorcę”. Postanowienie to w ocenie Prezesa UOKiK narusza art. 15 ust. 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu…., który stanowi, że koszty nabycia, zainstalowania i utrzymania wodomierza głównego ponosi przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne, a urządzenia pomiarowego- odbiorca usług. Obowiązek zapewnienia budowy urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych adresowany jest w tym przepisie do przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego. W niniejszym postępowaniu wobec braku legitymacji czynnej jednostki organizacyjnej Gminy GZUK, działającej na zasadach przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego, to na Gminie spoczywa obowiązek nabycia, zainstalowania i utrzymania wodomierza głównego. Istotną przesłanką realizowania zadań własnych Gminy w omawianym zakresie jest istnienie sieci infrastrukturalnych, bez których ogólnodostępne usługi nie mogą być świadczone. Ustawa dzieli obowiązki nabycia, zainstalowania i utrzymania: a) wodomierza głównego oraz b) urządzenia pomiarowego – między przedsiębiorstwo (pierwszy przypadek) oraz odbiorcę usług (drugi przypadek). Tymczasem z regulacji ustanowionej przez Gminę wynika, że koszty instalacji wodomierza ponosi odbiorca usługi. Takie postanowienie jest niezgodne z treścią art. 15 ust. 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu…, gdzie na odbiorcę nałożono obowiązek pokrycia kosztów instalacji, nabycia i utrzymania urządzenia pomiarowego (czyli stosownie do zapisu art. 2 pkt 15 tej ustawy przyrządu pomiarowego mierzącego ilość odprowadzanych ścieków, znajdującego się na przyłączu kanalizacyjnym), a nie wodomierza głównego (czyli stosownie do art. 2 pkt 19 tej ustawy przyrządu pomiarowego mierzącego ilość pobranej wody, znajdującego się na każdym przyłączu 15 wodociągowym). W związku z tym należy uznać, że postanowienie stosowane przez Gminę jest niezgodne z art. 15 ust. 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu… stanowiąc działanie bezprawne, o którym mowa w art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie (…). W trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego Gmina dokonała zmiany kwestionowanego zapisu na § 1 pkt 3 nowego wzorca UMOWY Nr o dostawę wody o treści: Dostawca zobowiązuje się do: koszty nabycia, zainstalowania i utrzymania wodomierza głównego ponosi dostawca, a urządzenia pomiarowego Odbiorca usługi. W związku tym należy uznać, że zapis nowego wzorca umowy jest zgodny z art. 15 ust. 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu… . b). § 1 pkt 3 o treści : Dostawcy wody przysługuje prawo do: „Wyłączenie lub ograniczenie dopływu wody bez obowiązku wcześniejszego podania terminu w przypadku awarii urządzeń sieci wodociągowej”. Postanowienie to w ocenie Prezesa UOKiK narusza art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu…. . Art. 8 ust. 1 wskazanej wyżej ustawy określa w jakich okolicznościach przedsiębiorca świadczący usługi dostawy wody lub odbioru ścieków uprawniony jest do wstrzymania świadczenia usług na rzecz odbiorcy: ( przyłącze wodociągowe lub przyłącze kanalizacyjne wykonano niezgodnie z przepisami prawa, odbiorca usług nie uiścił należności za dwa pełne okresy obrachunkowe, następujące po dniu otrzymania upomnienia w sprawie uregulowania zaległej zapłaty, jakość wprowadzonych ścieków nie spełnia wymogów określonych w przepisach prawa lub stwierdzono celowe uszkodzenie albo pominięcie urządzenia pomiarowego, został stwierdzony nielegalny pobór wody lub nielegalne odprowadzanie ścieków, to jest bez zawarcia umowy, jak również przy celowo uszkodzonych lub pominiętych wodomierzach lub urządzeniach pomiarowych) . Katalog okoliczności wskazanych w tym przepisie uprawniających dostawcę wody lub odbiorcę ścieków do podjęcia takich kroków jest katalogiem zamkniętym, który nie może być dowolnie i arbitralnie rozszerzany przez dostawcę usług. Nie ma zatem możliwości rozszerzenia podstaw odcięcia wody lub zamknięcia przyłącza na inne sytuacje nieokreślone w tym przepisie. Tymczasem Gmina stosując we wzorcu UMOWA Nr na dostawę wody przytoczony wyżej zapis § 1 pkt 3 rozszerza podstawy odcięcia wody o przypadki awarii urządzeń sieci wodociągowej bez jakiegokolwiek wskazania przyczyn tych awarii np. celowe uszkodzenie wodomierza. Stosując treść zakwestionowanego postanowienia Gmina ma możliwość odcięcia dostaw wody w sytuacjach, które nie zostały objęte art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu…, a dodatkowo ze względu na ogólne brzmienie tego postanowienia nie precyzujące zasad odpowiedzialności Gminy za wyłączenie lub ograniczenie dopływu wody, gdy potrzeba tych prac nie wynika z jej zaniedbań i nie wskazując dopuszczalnej częstotliwości (utrzymanej w rozsądnych granicach, przyjętych zwyczajowo dla tego rynku) prowadzenia takich prac postanowienie tej treści statuuje możliwość przekroczenia przez Gminę jej ustawowych kompetencji, jako dostawcy usług wodociągowych w zakresie możliwości wstrzymania świadczenia tych usług. Tym samym stanowi działanie bezprawne, o którym mowa w art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie (…). W trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego Gmina dokonała zmiany kwestionowanego postanowienia na § 1 pkt 5 nowego wzorca umowy o treści: Przedsiębiorstwo wodociągowe może odciąć dostawę wody jeżeli: a) przyłącze wodociągowe wykonano niezgodnie z przepisami prawa; 16 b) Odbiorca nie uiścił należności za dwa pełne okresy obrachunkowe, następujące po dniu otrzymania upomnienia w sprawie uregulowania zaległej opłaty; c) stwierdzono celowe uszkodzenie albo pominięcie urządzenia pomiarowego; d) został stwierdzony nielegalny pobór wody tj. bez zawarcia umowy, jak również przy celowo uszkodzonych wodomierzach lub urządzeniach pomiarowych. W związku tym należy uznać, że zapis nowego wzorca jest zgodny z art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu… . c). § 1 pkt 4 o treści : Dostawcy wody przysługuje prawo do: „Wyłączenie lub ograniczenie dopływu wody po uprzednim zawiadomieniu telefonicznie lub przez konserwatora terminu wyłączenia i ponownego uruchomienia dostawy w razie: a) braku wody w ujęciu, c) konieczności prowadzenia niezbędnych prac remontowo konserwacyjnych urządzeń sieci wodociągowej”. Postanowienie to w ocenie Prezesa UOKiK narusza art. 8 ust. 1 i ust. 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu… . Art. 8 ust. 1 wskazanej wyżej ustawy określa w jakich okolicznościach przedsiębiorca świadczący usługi dostawy wody lub odbioru ścieków uprawniony jest do wstrzymania świadczenia usług na rzecz odbiorcy: ( przyłącze wodociągowe lub przyłącze kanalizacyjne wykonano niezgodnie z przepisami prawa, odbiorca usług nie uiścił należności za dwa pełne okresy obrachunkowe, następujące po dniu otrzymania upomnienia w sprawie uregulowania zaległej zapłaty, jakość wprowadzonych ścieków nie spełnia wymogów określonych w przepisach prawa lub stwierdzono celowe uszkodzenie albo pominięcie urządzenia pomiarowego, został stwierdzony nielegalny pobór wody lub nielegalne odprowadzanie ścieków, to jest bez zawarcia umowy, jak również przy celowo uszkodzonych lub pominiętych wodomierzach lub urządzeniach pomiarowych) . Katalog okoliczności wskazanych w tym przepisie uprawniających dostawcę wody lub odbiorcę ścieków do podjęcia takich kroków jest katalogiem zamkniętym, który nie może być dowolnie i arbitralnie rozszerzany przez dostawcę usług tak jak ma to miejsce w przypadku postanowienia stosowanego przez Gminę. Nie może stanowić podstawy do działania Gminy w sposób opisany w kwestionowanym postanowieniu fakt braku wody w ujęciu, gdyż przesłanka ta nie jest wymieniona w okolicznościach dopuszczających możliwość ograniczenia lub odcięcia dostaw wody. Ust. 3 art. 8 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu… stanowi, że „ Przedsiębiorstwo wodociągowo- kanalizacyjne o zamiarze odcięcia dostaw wody lub zamknięcia przyłącza kanalizacyjnego oraz o miejscach i sposobie udostępnienia zastępczych punktów poboru wody zawiadamia powiatowego inspektora sanitarnego, wójta (burmistrza, prezydenta miasta) oraz odbiorcę usług co najmniej na 20 dni przed planowanym terminem odcięcia dostaw wody lub zamknięcia przyłącza kanalizacyjnego”. Tymczasem z treści zakwestionowanego postanowienia wynika, że Gmina informację o planowanych pracach konserwacyjnych i remontowych dostarcza odbiorcy poprzez zawiadomienie telefoniczne lub konserwatora bez wskazania terminu, o którym mowa w tym przepisie (20 dni przed planowanym terminem odcięcia dostaw wody). W związku z powyższym Gmina ma dowolność w ustalaniu tego terminu, co jest niezgodne z ust. 3 art. 8 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu … . Oceniając przedmiotowe postanowienie zgodnie, z którym Gmina ma prawo do: „Wyłączenia lub ograniczenia dopływu wody po uprzednim zawiadomieniu telefonicznie lub przez konserwatora 17 terminu wyłączenia i ponownego uruchomienia dostawy w razie: a) braku wody w ujęciu, c) konieczności prowadzenia niezbędnych prac remontowo konserwacyjnych urządzeń sieci wodociągowej” należy mieć na względzie także to, że do umów, na podstawie których odbywa się dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków, zastosowanie znajdują nie tylko przepisy ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, ale także przepisy Kodeksu cywilnego. Punktem wyjścia winny być w takim razie przepisy zawarte w art. 471 i nast. k.c. regulujące odpowiedzialność odszkodowawczą za szkodę spowodowaną niewykonaniem lub nienależytym wykonaniem zobowiązania. Zgodnie z nimi, dłużnik zobowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Przedsiębiorstwo wodociągowo – kanalizacyjne (Gmina) zgodnie z reżimem odpowiedzialności kontraktowej, jest zatem obowiązane naprawić szkodę wynikłą z niewykonania lub nienależytego wykonania tego zobowiązania, a więc powstałą na skutek przerw w świadczeniu usług, jeżeli jest to następstwem okoliczności, za które przedsiębiorstwo odpowiada, innymi słowy takich, które przedsiębiorstwo obciążają. Zakres takich okoliczności obejmuje przede wszystkim działania i zaniechania przedsiębiorstwa noszące znamiona winy (tzn. zachowania umyślne lub będące skutkiem niedołożenia należytej staranności). Zakres przypadków, w których przedsiębiorca może w treści zawieranych umów uchylić się od odpowiedzialności odszkodowawczej z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania określa cytowany już art. 471 k.c. Tymczasem brzmienie kwestionowanego postanowienia stwarza Gminie Dołhobyczów możliwość uniknięcia odpowiedzialności odszkodowawczej względem odbiorców w każdym przypadku niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania bez względu na przyczyny wystąpienia powyższych zakłóceń. Tak więc niezależnie od tego, czy wymienione w zakwestionowanych zapisach okoliczności będą zawinione przez Gminę, czy też będą następstwem okoliczności, za które nie będzie ona ponosiła odpowiedzialności, Gmina może zwolnić się z odpowiedzialności odszkodowawczej wobec odbiorców z tytułu szkód spowodowanych ograniczeniami lub wstrzymaniem w dostawie wody. Takie rozwiązanie kwestii odpowiedzialności dostawcy za niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy jest dla niego korzystniejsze od ogólnej zasady odpowiedzialności kontraktowej ujętej w art. 471 k.c. W trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego Gmina dokonała zmiany zakwestionowanego postanowienia na § 1 pkt 5 nowego wzorca umowy o treści: Przedsiębiorstwo wodociągowe może odciąć dostawę wody jeżeli: a) przyłącze wodociągowe wykonano niezgodnie z przepisami prawa; b) Odbiorca nie uiścił należności za dwa pełne okresy obrachunkowe, następujące po dniu otrzymania upomnienia w sprawie uregulowania zaległej opłaty; c)stwierdzono celowe uszkodzenie albo pominięcie urządzenia pomiarowego; d)został stwierdzony nielegalny pobór wody tj. bez zawarcia umowy, jak również przy celowo uszkodzonych wodomierzach lub urządzeniach pomiarowych. W związku z powyższym należy przyjąć, że wobec usunięcia zakwestionowanego zapisu i zastąpienia go regulacją art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu dotyczącą przyczyn uzasadniających odcięcie czy ograniczenie dostawy wody, w przypadku ich wystąpienia zastosowanie będzie miała regulacja ust. 3 art. 8 wskazanej ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu … . 18 d). § 1 ust. 7 o treści : „ Wyłączenie dopływu wody w przypadku zaległości w regulowaniu rachunków za dostawę wody przez okres przekraczający 3 m-ce od daty otrzymania rachunku”. Postanowienie to w ocenie Prezesa UOKiK narusza art. 8 ust. 1 pkt. 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu… . Art. 8 ust. 1 wskazanej wyżej ustawy określa w jakich okolicznościach przedsiębiorca świadczący usługi dostawy wody lub odbioru ścieków uprawniony jest do wstrzymania świadczenia usług na rzecz odbiorcy. Jedną z tych przyczyn wymienioną w art. 8 ust. 1 pkt 2 wskazanej ustawy jest zaleganie przez odbiorcę usług z zapłatą należności za dwa pełne okresy obrachunkowe, następujące po dniu otrzymania upomnienia w sprawie uregulowania zaległej zapłaty . Zatem przyczyna wstrzymania dostaw wody, której ziszczenie się dawałoby Gminie prawo skorzystania z tego uprawnienia została szczegółowo określona w tym przepisie. Tymczasem Gmina przyznała sobie to uprawnienie na skutek zaistnienia zupełnie innych okoliczności tj. zaległości w regulowaniu rachunków za dostawę wody przez okres przekraczający 3 m-ce od daty otrzymania rachunku. Biorąc pod uwagę fakt, że katalog okoliczności wskazanych w art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu … uprawniających dostawcę wody lub odbiorcę ścieków do podjęcia w postaci wstrzymania dostaw jest katalogiem zamkniętym, który nie może być dowolnie i arbitralnie rozszerzany przez dostawcę usług tak jak ma to miejsce w przypadku postanowienia stosowanego przez Gminę należy uznać, że zakwestionowane postanowienie wzorca umowy UMOWA Nr na dostawę wody narusza obowiązujące w tym zakresie regulacje prawne, stanowiąc działanie bezprawne, o którym mowa w art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie (…). W trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego Gmina dokonała zmiany zakwestionowanego postanowienia na postanowienie o treści: § 1 pkt 5 nowego wzorca umowy: Przedsiębiorstwo wodociągowe może odciąć dostawę wody jeżeli: a) przyłącze wodociągowe wykonano niezgodnie z przepisami prawa; b) Odbiorca nie uiścił należności za dwa pełne okresy obrachunkowe, następujące po dniu otrzymania upomnienia w sprawie uregulowania zaległej opłaty ; c) stwierdzono celowe uszkodzenie albo pominięcie urządzenia pomiarowego; d) został stwierdzony nielegalny pobór wody tj. bez zawarcia umowy, jak również przy celowo uszkodzonych wodomierzach lub urządzeniach pomiarowych. W ocenie Prezesa Urzędu treść nowego postanowienia w brzmieniu wskazanym wyżej jest zgodna z zapisem art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu… . e). § 11 o treści : „Strony zastrzegają sobie prawo rozwiązania umowy po uprzednim miesięcznym wypowiedzeniu”. Postanowienie to w ocenie Prezesa UOKiK narusza art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu… . W art. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu … ustawodawca nakazuje chronić interesy odbiorców i nakłada na przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne obowiązek przyłączenia do sieci oraz obowiązek zawierania umów (art. 6). Wynika z tego, że interes odbiorców wody i dostawców ścieków jest jednym z przedmiotów regulacji tej ustawy. Zastrzeżenie w umowie dostawy wody możliwości jej wypowiedzenia przez obie strony tej umowy (dostawcę i odbiorcę) prowadzi w konsekwencji do skutku jaki przewiduje art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu…, czyli do odcięcia dostaw wody lub zamknięcia przyłącza kanalizacyjnego. Zdaniem Sądu Okręgowego w Warszawie Sądu Ochrony Konkurencji i 19 Konsumentów (wyrok z dnia 28.11.2008r. sygn. akt XVII AmA 83/11): „ katalog powodów dla których przedsiębiorstwo może zaprzestać świadczenia usług jest w istocie sankcją nałożoną na odbiorcę usług, w tym także na konsumenta, za niewłaściwe zachowanie. Z tej też przyczyny penalizowanych tym przepisem zachowań nie można rozszerzać w sposób dowolny”. SOKiK w dalszej części uzasadnienia tego wyroku stwierdza, że: „Z tych więc powodów uzasadniona jest szczególna ochrona interesów odbiorców usług świadczonych przez przedsiębiorstwo wodno- kanalizacyjne, która wyrażać ma się również w tym, że przedsiębiorca nie może posiadać prawa do swobodnego uznania, kiedy może odstąpić od umowy i tym samym zaprzestać świadczenia usług”. Zatem zawarcie przez Gminę we wzorcu umownym na dostawę wody i stosowanie w umowach zawieranych z odbiorcami wody możliwości wypowiedzenia umowy przez dostawcę wody bez wskazania przyczyn, które takie postępowanie mogą spowodować stanowi naruszenie art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu … . W trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego Gmina dokonała zmiany zakwestionowanego postanowienia na postanowienie § 10 nowego wzorca umowy o treści: Odbiorca zastrzega sobie prawo rozwiązania umowy po uprzednim miesięcznym wypowiedzeniu . Tym samym treść tego postanowienia nie narusza art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu …. f). Kolejnym zarzutem objętym postępowaniem administracyjnym w niniejszej sprawie jest zarzut niezamieszczenia przez Gminę we wzorcu umownym UMOWA Nr na dostawę wody wymaganych art. 6 ust. 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu… postanowień dotyczących: a). ilości i jakości świadczonych usług wodociągowych i kanalizacyjnych oraz warunków ich świadczenia, b) sposobu i terminów wzajemnych rozliczeń, o których mowa w § 16-18 rozporządzenia taryfowego, c). warunków usuwania awarii przyłączy wodociągowych lub przyłączy kanalizacyjnych będących w posiadaniu odbiorcy usług, d) procedur i warunków kontroli urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych. Regulacje przepisu art. 6 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu … określają wzajemne prawa i obowiązki pomiędzy podmiotami dostarczającymi wodę lub odprowadzającymi ścieki a odbiorcami usług świadczonych przez tych dostawców. Zgodnie z dyspozycją ust. 1a wskazanej ustawy do zakupu wody lub wprowadzania przez przedsiębiorstwo wodno-kanalizacyjne ścieków do urządzeń kanalizacyjnych niebędących w jego posiadaniu stosuje się przepisy kodeksu cywilnego. Stosunki cywilnoprawne mające wyłącznie dwustronny charakter występują przede wszystkim między stronami stosunków obligacyjnych ( inter partes ). Odesłanie do kodeksu cywilnego wskazuje na zamiar ustawodawcy, aby konstrukcję umowy, łączącej przedsiębiorstwo wodno-kanalizacyjne z odbiorcą, oprzeć na regulacji kodeksowej uzupełnionej o elementy zawarte w ust. 3 art. 6 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu … . W art. 6 ust. 1 wskazanej ustawy ustawodawca stwierdza, iż dostarczanie wody i odbiór ścieków jest usługą, bowiem kontrahenta przedsiębiorstwa określa mianem „odbiorcy usług". Natomiast w ust. 2 powyższego przepisu ustawodawca posługuje się pojęciem „zakupu wody", co może sugerować, iż umowa łącząca przedsiębiorstwo z kontrahentem jest umową sprzedaży. Jednakże, analizując charakter praw i obowiązków stron umowy, należy przyjąć, iż umowa zawarta w oparciu o regulacje ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu … powinna zostać zaklasyfikowana jako umowa dostawy. 20 W ustawie o zbiorowym zaopatrzeniu … ustawodawca zawarł katalog elementów koniecznych, które powinna zawierać umowa na dostawę wody lub odprowadzanie ścieków. I tak, zgodnie z powyższym przepisem, umowa powinna w szczególności określać: 1) ilości i jakości świadczonych usług wodociągowych lub kanalizacyjnych oraz warunki ich świadczenia; 2) sposób i terminy wzajemnych rozliczeń; 3) prawa i obowiązki stron umowy; 3a) warunki usuwania awarii przyłączy wodociągowych lub przyłączy kanalizacyjnych będących w posiadaniu odbiorcy usług; 4) procedury i warunki kontroli urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych; 5) ustalenia zawarte w zezwoleniu, o których mowa w art. 18; 6) okres obowiązywania umowy oraz odpowiedzialność stron za niedotrzymanie warunków umowy, w tym warunki wypowiedzenia. Powyższy katalog zawiera minimalny zakres unormowań, które powinna regulować umowa o zaopatrzenie w wodę lub usuwanie ścieków. Używając określenia „w szczególności", ustawodawca dał wyraz swobodzie zawierania umów. Oznacza to, iż strony mogą w sposób dowolny ułożyć swój stosunek zobowiązaniowy, byleby tylko jego treść nie była sprzeczna z prawem. Zawierając umowę na dostawę wody lub odprowadzenie ścieków, strony muszą jednak uregulować kwestie określone w art. 6 ust. 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu …. Ustawodawca nie wskazał, jak mają te kwestie uregulować, pozostawiając to swobodzie stron. Niedopuszczalne jest jednak, aby umowa o dostawę wody lub odprowadzenie ścieków nie zawierała enumeratywnie wymienionych wyżej elementów. Nieumieszczenie w umowie o zaopatrzenie w wodę ustawowo wymaganych elementów takiej umowy powinno być uznane, w ocenie Prezesa UOKiK, za sprzeczne z ustawą o zbiorowym zaopatrzeniu… . Pomimo, że w samej ustawie nie zamieszczono żadnych sankcji z tego tytułu, jednak enumeratywne wyliczenie elementów koniecznych takiej umowy wskazuje na ich obligatoryjność występowania we wzorcu umownym i samej umowie. Jest to o tyle istotne, że w większości przypadków odbiorcami usług świadczonych przez Gminę są konsumenci, słabsi uczestnicy tego stosunku prawnego, którzy wobec braku w umowie informacji odnośnie ilości i jakości świadczonych usług wodociągowych oraz warunków ich świadczenia, sposobu i terminów wzajemnych rozliczeń (wskazania mechanizmu ustalania opłat za wodę, sposobu rozliczania usługi), wskazania warunków usuwania awarii przyłączy wodociągowych będących w posiadaniu odbiorcy usług, procedur i warunków kontroli urządzeń wodociągowych, pozbawieni są możliwości stwierdzenia czy umowa jest właściwie wykonywana przez Gminę i jakie obowiązują standardy odnośnie warunków reklamowania usługi niewłaściwie wykonywanej. W związku z tym należy uznać, że pominięcie tych regulacji we wzorcu umownym stosowanym przez Gminę narusza art. 6 ust. 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu … . W trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego Gmina zmieniła zapisy kwestionowane w tym wzorcu wprowadzając odnośnie sposobów i terminów wzajemnych rozliczeń w nowym wzorcu umowy § 6 o treści: „ Należności za dostarczoną wodę będą naliczane w oparciu o aktualne ceny, zatwierdzone uchwałą Rady Gminy Dołhobyczów”, i § 7 o treści: 1. Należność za pobraną wodę przez Zamawiającego zostanie uregulowana poleceniem przelewu na konto Zakładu 0696030006200110001322800001 BS Dołhobyczów lub w kasie Gminnego Zakładu Usług Komunalnych w Dołhobyczowie, ul. Usługowa 5. 2. Należności, o których mowa w pkt 1 od Zamawiającego winny być uiszczone w terminie 14 dni od daty otrzymania faktury VAT. 3. Nieuiszczone w terminie należności podlegać będą wraz z odsetkami, kosztami upomnień, kosztami egzekucji i ściągnięciu w trybie postępowania egzekucyjnego. 21 Odnośnie procedur i warunków kontroli urządzeń wodociągowych wprowadzono w nowym wzorcu umowy § 1 pkt 6 o treści: Osoby reprezentujące przedsiębiorstwo wodociągowe mają prawo wstępu na teren nieruchomości lub do obiektu budowlanego Odbiorcy, w celu: 1. zainstalowania lub demontażu wodomierza głównego; 2. przeprowadzenia kontroli urządzenia pomiarowego, wodomierza głównego lub wodomierzy zainstalowanych przy punktach czerpalnych i dokonania odczytu ich wskazań oraz dokonania badan i pomiarów; 3. przeprowadzenia przeglądów i napraw urządzeń posiadanych przez Dostawcę: 4. odcięcia przyłącza wodociągowego lub założenia plomb na zamkniętych zaworach odcinających dostarczanie wody do lokalu; 5. usunięcia awarii przyłącza wodociągowego. Ponadto wprowadzono do nowego wzorca umowy § 8 o treści: Dostawca w ramach normalnej eksploatacji urządzeń wodociągowych zobowiązuje się do: 1) dostarczania w sposób ciągły wody do budynku określonego w § 1, o ciśnieniu zapewniającym dopływ wody do wszystkich punktów jej poboru do zaworu głównego zainstalowanego za wodomierzem i o jakości określonej w rozporządzeniu Ministra Zdrowia; 2) niezwłocznego usuwania awarii na linii wodociągowej i przyłączu będącym w administrowaniu Zakładu, tj. zaworu głównego za wodomierzem. W § 6 nowego wzorca umowy ustalono, że : „ Ilość pobranej wody przez Odbiorcę ustala dostawca na podstawie odczytu wodomierza głównego lub urządzeń pomiarowych, a w przypadku braku instalacji tego wodomierza w porozumieniu z Odbiorcą w oparciu o obowiązujące normy zużycia wody”. W pozostałym zakresie wzorzec umowy odsyła do zapisów ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu … i Regulaminu. W związku z tym, że Gmina uzupełniła nowy wzorzec umowy UMOWA Nr o dostawę wody o zapisy niezbędne do prawidłowej realizacji umowy zawartej z odbiorcą, w tym zakresie dokonane zmiany w ocenie Prezesa UOKiK są wystarczające. 2 . Prezes UOKiK stwierdził, że postanowienie zawarte we wzorcu umownym UMOWA Nr na dostawę wody o treści: § 9 ust. 2 : „ Należności o których mowa w punkcie 1 od Odbiorcy winny być uiszczane w terminie 7 dni od daty otrzymania faktury VAT ” narusza § 17.1 rozporządzenia taryfowego . Stosownie bowiem do zapisów tego rozporządzenia – Odbiorca usług dokonuje zapłaty za dostarczoną wodę lub odprowadzone ścieki w terminie określonym w fakturze, który nie może być krótszy niż 14 dni od daty jej wysłania lub dostarczenia w inny sposób. Skoro zatem Gmina ustaliła we wzorcu umownym termin do zapłaty liczony od daty otrzymania faktury VAT przez odbiorcę, to termin ten, w ocenie Prezesa UOKiK, nie może być krótszy aniżeli 14 dni od daty otrzymania przez odbiorcę faktury do zapłaty. Ustanowienie 7 dniowego terminu do zapłaty należności za wodę jest zbyt krótkie, skoro ustawodawca przewidział termin co najmniej 14 dniowy liczony od daty dostarczenia tej faktury. Faktem jest, że termin ten może być liczony od daty wystawienia faktury VAT, jednak skoro Gmina wybrała dopuszczoną prawem formę liczenia 22 terminu do zapłaty od daty otrzymania faktury to nie ma uzasadnienia prawnego do skrócenia tego terminu do 7 dni, tak jak zapisano to w we wzorcu umownym stosowanym przez Gminę. W związku z powyższym należy uznać, że zakwestionowany zapis jako niezgodny z regulacją § 17.1 rozporządzenia taryfowego jest bezprawny, co stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie (…).. W trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego Gmina dokonała zmiany zakwestionowanego postanowienia na postanowienie § 7 pkt 2 nowego wzorca umowy o treści: „ Należności, o których mowa w pkt 1 od Zamawiającego winny być uiszczone w terminie 14 dni od daty otrzymania faktury VAT. Tym samym treść tego postanowienia nie narusza już wskazanego wyżej przepisu rozporządzenia. Trzecia przesłanka jest spełniona, gdy dane działanie przedsiębiorcy godzi w interesy konsumentów, jako zbiorowości, gdyż ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów chroni interesy nieograniczonej z góry liczby konsumentów, których nie da się zidentyfikować, jest to zjawisko o charakterze instytucjonalnym, zbiorowym. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 10 kwietnia 2008r., sygn. akt III SK 27/07, stwierdził co następuje : „Zdaniem SN, sformułowanie z art. 23a ust. 1 ustawy o okik „nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów” należy rozumieć w ten sposób, że liczba indywidualnych interesów konsumentów, których interesy zostały naruszone, nie decyduje o tym, czy dana praktyka narusza zbiorowe interesy konsumentów. Praktyką naruszającą zbiorowe interesy konsumentów jest bowiem takie zachowanie przedsiębiorcy, które podejmowane jest w warunkach wskazujących na powtarzalne zachowania w stosunku do indywidualnych konsumentów wchodzących w skład grupy do której skierowane są zachowania przedsiębiorcy, w taki sposób, że potencjalnie ofiarą takiego zachowania może być każdy konsument będący klientem lub potencjalnym klientem przedsiębiorcy”. Z takim przypadkiem mamy do czynienia w niniejszym postępowaniu administracyjnym. W kontaktach z konsumentami Gmina posługuje się przygotowanym przez siebie wzorcem umowy UMOWA Nr na dostawę wody, który wiąże strony- Gminę oraz odbiorcę usługi, określając wzajemne prawa i obowiązki stron umowy. Wzór umowy obowiązuje zarówno osoby, które są już klientami Gminy, jak i potencjalnych jej klientów. Należy zatem uznać, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z naruszeniem zbiorowych interesów konsumentów. Spełniona została zatem trzecia przesłanka warunkująca ocenę tej sprawy pod kątem art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie (...). Prezes Urzędu uznał, że praktyka Gminy, polegająca na stosowaniu we wzorcu umownym, wykorzystywanym w kontaktach z konsumentami, postanowień, które są bezprawne w dużej części została zaniechana. Gmina ustosunkowując się do postawionych zarzutów przedstawiła nowy wzorzec UMOWA Nr o dostawę wody, gdzie wprowadzono zapisy regulujące w sposób zgodny z prawem prawa i obowiązku stron tej umowy. Wobec powyższego w tym zakresie stwierdzono zaniechanie przez Gminę stosowania zarzucanej praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów z datą wprowadzenia do obrotu gospodarczego nowego wzorca umowy UMOWA Nr o dostawę wody tj. z datą 14 marca 2012r. W związku z powyższym uzasadnione stało się uznanie na podstawie art. 27 ust. 2 ustawy o ochronie (…), praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzenie zaniechania jej stosowania z dniem 14 marca 2012r. W związku z tym orzeczono jak w pkt II sentencji niniejszej decyzji. 23 Ad. III. W toku postępowania w niniejszej sprawie Prezes UOKiK uznał, że zachodzą przesłanki bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego w zakresie zarzutu opisanego w pkt II. 1.b) od słów oraz… i 1. c) podpunkt b) sentencji niniejszej decyzji., a w związku z tym występuje konieczność umorzenia w tym zakresie postępowania stosownie do art. 105 k.p.a. w związku z art. 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Okolicznością decydującą o bezprzedmiotowości postępowania w powyższym zakresie jest brak wystąpienia przesłanki bezprawności w stosunku treści postanowień stosowanych przez Gminę Dołhobyczów zawartych we wzorcu umownym tj. UMOWA Nr na dostawę wody o treści: 1. § 1 pkt 3 : Dostawcy wody przysługuje prawo do: „ Wyłączenie lub ograniczenie dopływu wody bez obowiązku wcześniejszego podania terminu w przypadku konieczności zwiększenia dopływu wody do hydrantów p.poż.” 2. § 1 pkt 4 o treści: Dostawcy wody przysługuje prawo do: „Wyłączenie lub ograniczenie dopływu wody po uprzednim zawiadomieniu telefonicznie lub przez konserwatora terminu wyłączenia i ponownego uruchomienia dostawy w razie: b) zanieczyszczenia wody na ujęciu w sposób niebezpieczny dla zdrowia. Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Umorzenie postępowania na tej podstawie jest obligatoryjne, co oznacza, iż ustalenie przesłanki bezprzedmiotowości postępowania stwarza obowiązek zakończenia postępowania w danej instancji przez jego umorzenie. Wprawdzie w kodeksie postępowania administracyjnego ustawodawca nie sformułował wskazówek pozwalających na bliższe ustalenie zakresu pojęciowego przesłanki bezprzedmiotowości, niemniej charakter i treść przedmiotowej przesłanki zostały doprecyzowane w orzecznictwie sądowym oraz poglądach przedstawicieli doktryny prawa. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że przesłanka bezprzedmiotowości występuje, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle, bądź nie było podstaw do jej rozpoznania w drodze postępowania administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 kwietnia 2003 r. (sygn. akt III SA 2225/01) wskazał, że bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkującego tym, iż nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Bezprzedmiotowość wynika z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego to brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z taką właśnie sytuacją. Prezes UOKiK postawił Gminie Dołhobyczów zarzut stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy Konsumentów poprzez bezprawne działanie polegające na stosowaniu we wzorcu umownym postanowień o treści wskazanej wyżej, które mogły naruszać art. 8 ust. 1 i ust. 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę …, co stanowić mogło działanie bezprawne w świetle art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W toku prowadzonego postępowania ustalono jednak, że z uwagi na brak bezprawności działania Gminy nie są spełnione przesłanki warunkujące rozpoznanie sprawy w oparciu o ustawę o ochronie konkurencji i konsumentów. 24 W tym miejscu wskazać należy, że w przypadku postanowienia: a. § 1 pkt 3 : Dostawcy wody przysługuje prawo do: „ Wyłączenie lub ograniczenie dopływu wody bez obowiązku wcześniejszego podania terminu w przypadku konieczności zwiększenia dopływu wody do hydrantów p.poż” jego treść pomimo braku doprecyzowania przypadków, w których działanie Gminy w tym zakresie jest dopuszczalne (akcja ratownicza) uznać należy za nienaruszające treść art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę… . Stanowisko takie ma uzasadnienie w przepisach szczególnych dotyczących prowadzenia akcji ratowniczych (rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 4 lipca 1992 r. w sprawie zakresu i trybu korzystania z praw kierującego działaniem ratowniczym – Dz.U. Nr 54, poz. 259 i rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 lipca 2009r. w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę i dróg pożarowych – Dz. U. Nr 124, poz. 1030). Biorąc pod uwagę powyższe regulacje prawne, w wyjątkowych okolicznościach można uznać za dopuszczalne działanie Gminy odnośnie czasowego wyłączenia lub ograniczenia dostawy wody dla jej odbiorców. W związku z tym, że treść zakwestionowanego przez Prezesa UOKiK postanowienia w tym zakresie jest szeroka i obejmuje także wskazane wyżej usprawiedliwione prawnie działania Gminy Dołhobyczów postawiony w tym zakresie zarzut należy uznać z bezprzedmiotowy. b.§ 1 pkt 4 o treści: Dostawcy wody przysługuje prawo do: „Wyłączenie lub ograniczenie dopływu wody po uprzednim zawiadomieniu telefonicznie lub przez konserwatora terminu wyłączenia i ponownego uruchomienia dostawy w razie: b) zanieczyszczenia wody na ujęciu w sposób niebezpieczny dla zdrowia jego treść również pomimo braku doprecyzowania przypadków, w których działanie Gminy w tym przypadku jest dopuszczalne uznać należy za nienaruszającą treść art. 8 ust. 1 i ust. 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę… . Doprecyzowanie, o którym mowa wyżej odnosić powinno się do konieczności wstrzymania lub ograniczenia dostawy wody w przypadku, gdy państwowy inspektor sanitarny nakazuje unieruchomić wodociąg lub ograniczyć dostawy wody ze względu na jej zanieczyszczenie. Decyzja jednak w tym zakresie nie może leżeć w kompetencjach Gminy lecz organów do tego uprawnionych. We wskazanym wyżej postanowieniu brak w tym zakresie szczegółowej regulacji. Jednak biorąc pod uwagę fakt, że konieczność odcięcia lub ograniczenia dostawy wody jest dopuszczalna na podstawie odrębnych przepisów prawa postawiony w tym zakresie zarzut należy uznać z bezprzedmiotowy. Ze względu na wskazaną wyżej argumentację zasadne jest umorzenie w tym zakresie niniejszego postępowania w trybie art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art. 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. IV. Zgodnie z treścią art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie (…), Prezes Urzędu może nałożyć na przedsiębiorcę, w drodze decyzji, karę pieniężną w wysokości nie większej niż 10% przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary, jeżeli przedsiębiorca ten, choćby nieumyślnie dopuścił się stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24 tejże ustawy. Ustawa o ochronie (…) nie zawiera zamkniętego katalogu przesłanek, od których uzależniana jest wysokość nakładanych na przedsiębiorców kar. Norma prawna wynikająca z art. 111 ww. ustawy stanowi jedynie, iż przy ustalaniu wysokości kar pieniężnych, o których mowa między innymi w art. 106 należy uwzględnić w szczególności okres, stopień oraz okoliczności naruszenia przepisów ustawy, a także uprzednie naruszenie przepisów ustawy. 25 Wskazać również należy, że kara pieniężna może być nałożona na przedsiębiorcę niezależnie od tego, czy dopuścił się naruszenia przepisów ustawy umyślnie, czy też nieumyślnie. Z powyższego wynika, że kara może być nałożona bez względu na okoliczność występowania po stronie przedsiębiorcy winy rozumianej jako świadomość bezprawności zachowania. Okoliczność ta jest jednak czynnikiem relewantnym przy miarkowaniu wysokości nakładanej kary pieniężnej. Nałożona przez Prezesa Urzędu kara powinna ponadto pełnić funkcję represyjną (tj. stanowić dolegliwość za naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów), a także prewencyjną, dyscyplinującą (tj. zapobiegać podobnym naruszeniom w przyszłości). W zależności od stopnia naruszenia przepisów ustawy, ustala się funkcję prewencyjną lub represyjną za wiodącą. Ad. IV.1. W punkcie I sentencji niniejszej decyzji Prezes Urzędu stwierdził stosowanie przez Gminę praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, o jakich mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie (…), co daje podstawy do nałożenia na Gminę Dołhobyczów kary pieniężnej określonej w art. 106 ust. 1 pkt 4 tej ustawy. Ustalając wymiar kary pieniężnej Prezes UOKiK w pierwszej kolejności dokonał oceny wagi stwierdzonych praktyk. W kontekście analizy wagi stwierdzonego naruszenia wzięto także pod uwagę okoliczność, iż naruszenia dopuścił się przedsiębiorca o bardzo silnej pozycji rynkowej, działający w warunkach monopolu naturalnego. W związku z tym po stronie konsumentów brak jest możliwości wyboru alternatywnego dostawcy usług, co również wpływa na dotkliwość zakwestionowanych praktyk. Zważono, że usługi zbiorowego zaopatrzenia w wodę, których dotyczy stwierdzone naruszenie, należą do usług użyteczności publicznej, które są świadczone w sposób powszechny i które są niezbędne do prawidłowego funkcjonowania wszystkich gospodarstw domowych. Stwierdzone naruszenie dotyczy zatem towaru, który należy uznać za niezbędny z punktu widzenia konsumentów, z którego nie mogą oni zrezygnować i którego nie mogą oni zastąpić towarem o częściowej choćby substytucyjności. Jednocześnie wzięto także pod uwagę geograficzny zasięg działania Gminy, który ogranicza terytorialny zasięg oddziaływania udowodnionej praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów do wymiaru lokalnego. Prezes Urzędu wziął pod uwagę także okres stosowania stwierdzonego naruszenia, wynikający z ustalenia, że wzorzec umowy UMOWA Nr na dostawę wody na terenie Gminy stosowany był od co najmniej 2003 r. Oceniając wagę naruszenia Prezes Urzędu miał również na względzie, iż zakwestionowana praktyka wymierzona jest we wszystkich konsumentów korzystających z usług Gminy, a zatem ma charakter powszechny. Podstawą obliczenia wysokości niniejszej kary jest dochód osiągnięty przez Gminę w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary. Gmina w 2011r. uzyskała dochód w wysokości 3 526 107,33 zł, wobec czego maksymalna kara pieniężna, jaka może zostać nałożona na przedsiębiorcę w oparciu o ww. przepisy wynosi 352 610,73 zł. Zdaniem Prezesa UOKiK działania podejmowane w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą powinny były uwzględniać możliwość naruszenia zbiorowego interesu konsumentów. Zebrane w postępowaniu administracyjnym informacje mogą zatem wskazywać na co najmniej nieumyślne działanie Gminy. Pamiętać należy, że na profesjonalnych uczestnikach obrotu rynkowego spoczywa obowiązek dochowania należytej staranności przy ocenie zgodności ich działań z obowiązującymi przepisami prawa. Okolicznością przemawiającą za zastosowaniem wobec Gminy kary pieniężnej jest fakt, iż jako dostawca wody z dużym doświadczeniem na rynku usług zbiorowego zaopatrzenia wodę powinna mieć świadomość, że stosowanie we wzorcu umownym UMOWA Nr na dostawę wody zapisów niezgodnych z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa (ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu ... i rozporządzenie taryfowe) jest 26 bezprawne. Gmina winna zatem zdawać sobie sprawę z konieczności konstruowania wzorców umownych z uwzględnieniem wskazanych wyżej przepisów prawa. Określona w niniejszej decyzji w punkcie IV. 1. kara pieniężna jest wymierzana w związku ze stosowaniem przez Gminę praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów określonej w pkt I sentencji decyzji. Praktyka ta polega na zamieszczeniu we wzorcu umownym UMOWA Nr na dostawę wody postanowienia, które jest niezgodne z art. 7 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu. Nie jest dopuszczalne korygowanie ustawy przepisami umowy w taki sposób, aby został zmieniony zakres przedmiotowy i warunki wykonywania kontroli. Tymczasem w przypadku Gminy katalog przesłanek dających jej uprawnienie do wkraczania na teren odbiorcy został poszerzony, wbrew regulacjom ustawowym, stąd zasadnym jest wymierzenie jednej kary za powyższą praktykę. Stosowane przez Gminę naruszenie zbiorowych interesów konsumentów ujawnia się na etapie wykonywania kontraktu. W związku z powyższym Prezes Urzędu uznał, iż natura naruszenia uzasadnia ustalenie wyjściowego poziomu kary pieniężnej na poziomie 0,2% przychodu uzyskanego przez Gminę w 2011 r., czyli kwotę na poziomie 7052 zł . Po ustaleniu kwoty bazowej przystąpiono do analizy, czy w niniejszej sprawie zaszły okoliczności łagodzące i obciążające, które mogłyby mieć wpływ na wymiar kary. W ocenie Prezesa UOKiK w sprawie tej nie wystąpiły okoliczności łagodzące i okoliczności obciążające W związku z powyższym ustalono wysokość kary na kwotę 7052 zł . W ocenie Prezesa Urzędu wymierzona kara w wysokości 0,20 % dochodu uzyskanego przez Gminę w 2011 r. i stanowiąca 2,00% maksymalnego wymiaru kary przewidzianego w art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie (…) jest adekwatna do stopnia naruszenia przepisów ww. ustawy i współmierna do możliwości finansowych Gminy. Prezes UOKiK uznał, że orzeczona kara powinna pełnić funkcję dyscyplinującą i prewencyjną tak, aby zapobiec w przyszłości stosowaniu podobnych naruszeń. Niniejsza kara powinna pełnić również funkcję edukacyjną i wychowawczą, a także podkreślać naganność zakwestionowanego w niniejszym postępowaniu zachowania przedsiębiorcy. Wobec powyższego orzeczono, jak w punkcie IV.1 sentencji niniejszej decyzji. AD. IV.2 Kara określona w pkt IV.2 decyzji jest wymierzona w związku ze stosowaniem przez Gminę praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów określonej w punkcie II sentencji niniejszej decyzji. Ustalając wymiar kary pieniężnej Prezes UOKiK w pierwszej kolejności dokonał oceny wagi stwierdzonych praktyk. W kontekście analizy wagi stwierdzonego naruszenia wzięto także pod uwagę okoliczność, iż naruszenia dopuścił się przedsiębiorca o bardzo silnej pozycji rynkowej, działający w warunkach monopolu naturalnego. W związku z tym po stronie konsumentów brak jest możliwości wyboru alternatywnego dostawcy usług, co również wpływa na dotkliwość zakwestionowanych praktyk. Zważono, że usługi zbiorowego zaopatrzenia w wodę, których dotyczy stwierdzone naruszenie, należą do usług użyteczności publicznej, które są świadczone w sposób powszechny i które są niezbędne do prawidłowego funkcjonowania wszystkich gospodarstw domowych. Stwierdzone naruszenie dotyczy zatem towaru, który należy uznać za niezbędny z punktu widzenia konsumentów, z którego nie mogą oni zrezygnować i którego nie mogą oni zastąpić towarem o częściowej choćby substytucyjności. Jednocześnie wzięto także pod uwagę 27 geograficzny zasięg działania Gminy, który ogranicza terytorialny zasięg oddziaływania stwierdzonej praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów do wymiaru lokalnego. Prezes Urzędu wziął pod uwagę także okres stosowania stwierdzonego naruszenia, wynikający z ustalenia, że wzorzec umowy UMOWA Nr na dostawę wody na terenie Gminy stosowany był od co najmniej 2003 r. Oceniając wagę naruszenia Prezes Urzędu miał również na względzie, iż zakwestionowana praktyka wymierzone jest we wszystkich konsumentów korzystających z usług Gminy, a zatem ma charakter powszechny. Praktyka Gminy polega na zamieszczeniu we wzorcu umownym UMOWA Nr na dostawę wody postanowień sprzecznych z ustawą o zbiorowym zaopatrzeniu … i rozporządzeniem taryfowym. Prezes UOKiK zakwestionował jako naruszające przepisy prawa 6 postanowień zamieszczonych we tym wzorcu umownym jako działanie bezprawne oraz niezamieszczenie we wzorcu umownym wymaganych prawem zapisów, co także stanowi działanie bezprawne. Kwestionowane przez Prezesa UOKiK postanowienia wzorca umowy UMOWA Nr na dostawę wody są stosowane przez Gminę w umowach zawieranych z odbiorcami usług z terenu Gminy Dołhobyczów od 2003 r. Prezes Urzędu zważył, iż – stosowanie przez Gminę postanowień ww. wzorca umowy naruszających obowiązujące w tym zakresie przepisy prawa wywołuje skutek polegający na kształtowaniu praw i obowiązków konsumentów w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszając ich interesy. Naruszenia te występują na etapie wykonywania kontraktu. Zdaniem Prezesa UOKiK działania podejmowane w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą powinny były uwzględniać możliwość naruszenia zbiorowego interesu konsumentów. Zebrane w postępowaniu wyjaśnienia i informacje mogą zatem wskazywać na co najmniej nieumyślne działanie Gminy. Pamiętać należy, że na profesjonalnych uczestnikach obrotu rynkowego spoczywa obowiązek dochowania należytej staranności przy ocenie zgodności ich działań z obowiązującymi przepisami prawa. Okolicznością przemawiającą za zastosowaniem wobec Gminy kary pieniężnej jest fakt, iż jako dostawca wody z dużym doświadczeniem na rynku usług zbiorowego zaopatrzenia powinna mieć świadomość, że stosowanie we wzorcu umownym UMOWA Nr na dostawę wody zapisów niezgodnych z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa (ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu ... i rozporządzenie taryfowe) jest bezprawne. Gmina winna zatem zdawać sobie sprawę z konieczności konstruowania wzorców umownych z uwzględnieniem wskazanych wyżej przepisów prawa. W związku z powyższym Prezes Urzędu uznał, iż natura naruszenia uzasadnia ustalenie wyjściowego poziomu kary pieniężnej na poziomie 0,4% przychodu uzyskanego przez Gminę w 2011 r., czyli kwotę na poziomie 14104 zł . Po ustaleniu kwoty bazowej przystąpiono do analizy, czy w niniejszej sprawie zaszły okoliczności łagodzące i obciążające, które mogłyby mieć wpływ na wymiar kary. W ocenie Prezesa UOKiK w sprawie wystąpiły okoliczności łagodzące w postaci zaniechania stosowania przez Gminę zakwestionowanych postanowień poprzez zmianę ich treści na zgodną zobowiązującymi w tym zakresie regulacjami prawnymi. W związku z tym karę postanowiono obniżyć o 30% tj. do kwoty 9873 zł. W związku z tym ustalono wysokość kary na poziomie 9873 zł . W ocenie Prezesa Urzędu wymierzona kara w wysokości 0,28% dochodu uzyskanego przez Gminę w 2011 r. i stanowiąca 2,80% maksymalnego wymiaru kary przewidzianego w art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest adekwatna do stopnia naruszenia przepisów ustawy i współmierna do możliwości finansowych Gminy. Prezes UOKiK uznał, że orzeczona kara powinna pełnić funkcję dyscyplinującą i prewencyjną tak, aby zapobiec w przyszłości stosowaniu podobnych naruszeń. Niniejsza kara powinna pełnić również funkcję edukacyjną i wychowawczą, a także 28 podkreślać naganność zakwestionowanego w niniejszym postępowaniu zachowania przedsiębiorcy. Wobec powyższego orzeczono, jak w punkcie IV.2 sentencji niniejszej decyzji. Wobec powyższego orzeczono, jak na wstępie niniejszej decyzji. Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów karę pieniężną należy uiścić w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji. Karę należy wpłacić na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w NBP O/O Warszawa Nr 51101010100078782231000000. Od niniejszej decyzji, na podstawie art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 28 § 2 k.p.c., przysługuje stronie odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Lublinie, w terminie dwóch tygodni od dnia doręczenia decyzji. Otrzymuje: Gmina Dołhobyczów Ul. Spółdzielcza 2a 22-540 Dołhobyczów