RWA-18/2012

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW w Warszawie RWA-61-25/12/JZ Warszawa, dn. 13 września 2012 r. DECYZJA Nr RWA - 18/2012 I. Na podstawie art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy, po przeprowadzeniu wszczętego z urzędu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, w toku którego zostało uprawdopodobnione, iż stosowanie przez Piotra Skulskiego prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą Europejska Agencja Reklamowa Piotr Skulski w Warszawie postanowień zawartych we wzorcach umownych o treści: 1. „Uczestnik imprezy może być narażony na ciągłe przebywanie w strefie poziomu dźwiękowego, mogące spowodować uszkodzenia słuchu. Organizator nie ponosi jakiejkolwiek odpowiedzialności za powstałe ewentualne uszkodzenia słuchu lub zdrowie.” – postanowienie zawarte w pkt II ppkt 3 „Regulaminu” ; 2. „Kupujący przyjmuje do wiadomości, że na koncercie przebywa na własne ryzyko i odpowiedzialność (również od nieszczęśliwych wypadków).” – postanowienie zawarte w pkt II ppkt 4 „Regulaminu” ; 3. „Kupujący przyjmuje do wiadomości, że na koncercie przebywa na własne ryzyko i odpowiedzialność.” – postanowienie zawarte w pkt 14 „Regulaminu koncertu/imprezy” ; 4. „Organizator zastrzega sobie prawo (…) Dokonać zmian w przebiegu imprezy z powodów nieprzewidzianych, nieuniknionych lub losowych.” – postanowienie zawarte w pkt II ppkt 5 „Regulaminu” ; 5. „Organizator zastrzega sobie prawo (…) Dokonać wszelkich możliwych zmian w przebiegu koncertu/imprezy z powodów nieprzewidzianych i nieuniknionych a niezależnych od organizatora.” – postanowienie zawarte w pkt 5 „Regulaminu koncertu/imprezy” ; 6. „Organizator zastrzega sobie prawo (…) Zmienić program pod względem artystycznym i czasowym bez uprzedniej konsultacji i rekompensaty.” – postanowienie zawarte w pkt II ppkt 7 „Regulaminu” ; 7. „Organizator zastrzega sobie prawo (…) Zmienić program pod względem artystycznym i czasowym bez uprzedzenia i rekompensaty.” – postanowienie zawarte w pkt 7 „Regulaminu koncertu/imprezy” ; 2 8. „Zakupiony bilet nie podlega zmianie lub zwrotowi w żadnym innym przypadku niż wymienionym w regulaminie” – postanowienie zawarte w pkt I „Regulaminu” w związku z postanowieniami o treści: „Organizator zastrzega sobie prawo do odwołania koncertu/imprezy bez wcześniejszego uprzedzania. (…) Przypomina się posiadaczowi biletu, iż bilet nie podlega zamianie, niemożliwy jest też zwrot pieniędzy w żadnym innym przypadku niż wymieniony powyżej.” – postanowienie zawarte w pierwszym akapicie „Regulaminu koncertu/imprezy” ; „Organizator zastrzega sobie prawo (…) Odwołać lub zrezygnować z koncertu/imprezy z przyczyn będących poza kontrolą bez uprzedzenia i bez obowiązku wypłacenia rekompensaty lub odszkodowania wobec jakichkolwiek osób poza sumą na jaką opiewa bilet.” – postanowienie zawarte w pkt 6 „Regulaminu koncertu/imprezy” stanowi praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów, polegające na stosowaniu postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 kodeksu postępowania cywilnego, co może stanowić naruszenie art. 24 ust. 2 pkt. 1 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz po złożeniu przez Piotra Skulskiego prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą Europejska Agencja Reklamowa Piotr Skulski w Warszawie pismem z dnia 18 czerwca 2012 r. zobowiązania do: a. wyeliminowania z obrotu kwestionowanych postanowień zawartych w kontrolowanych wzorcach umownych poprzez dokonanie odpowiednich zmian stosownie do treści nowo opracowanych wzorców umownych „ Regulamin imprezy ” oraz „Regulamin” , załączonych do pisma przedsiębiorcy z dnia 3 lipca 2012 r. oraz b. wprowadzenia nowo opracowanych wzorców umownych do obrotu poprzez wywieszanie „Regulaminu imprezy” w miejscu odbywania się imprez/koncertów w sposób dostępny dla widzów oraz wprowadzenie do sprzedaży biletów wstępu na imprezy/koncerty, na których zamieszczony jest „Regulamin” – w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów nakłada się na Piotra Skulskiego prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą Europejska Agencja Reklamowa Piotr Skulski w Warszawie obowiązek wykonania tego zobowiązania począwszy od najbliższej imprezy organizowanej przez przedsiębiorcę, tj. trasy koncertowej Chóru Alexandrowa zaplanowanej na październik 2012 r. II. Na podstawie art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy, – w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów nakłada się na Piotra Skulskiego prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą Europejska Agencja Reklamowa Piotr Skulski w Warszawie obowiązek przekazania w terminie do dnia 30 listopada 2012 r. informacji o stopniu realizacji zobowiązania nałożonego w punkcie I. sentencji decyzji oraz dowodów potwierdzających wprowadzenie nowo opracowanych wzorców umownych do obrotu z udziałem konsumentów. 3 UZASADNIENIE Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatura w Warszawie (dalej też: Prezes Urzędu lub Prezes UOKiK) otrzymał od Miejskiego Rzecznika Konsumentów w Lublinie zawiadomienie dotyczące podejrzenia stosowania przez Piotra Skulskiego prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą Europejska Agencja Reklamowa Piotr Skulski w Warszawie (dalej: Przedsiębiorca) praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Z informacji posiadanych przez Delegaturę UOKiK w Warszawie wynikało, iż Przedsiębiorca prowadzi działalność w zakresie organizacji tras koncertowych oraz imprez targowych i wystawienniczych. Do zawiadomienia dołączony został bilet wstępu na imprezę organizowaną przez Przedsiębiorcę, na którym zamieszczono Regulamin imprezy. Analiza tego Regulaminu pozwoliła stwierdzić, iż zawiera on postanowienia, które można uznać za tożsame z niedozwolonymi postanowieniami umownymi w rozumieniu art. 385 1 § 1 kodeksu cywilnego, uznanymi prawomocnymi wyrokami Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej też: SOKiK lub Sąd) za niedozwolone i wpisanymi do prowadzonego przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 kodeksu postępowania cywilnego (dalej też: Rejestr). Postanowieniem z dnia 15 lutego 2012 r., na podstawie art. 48 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 z późn. zm.) oraz stosownie do treści art. 33 ust. 6 tej ustawy, w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zostało wszczęte postępowanie wyjaśniające mające na celu zbadanie ww. okoliczności. W odpowiedzi na wezwanie Prezesa Urzędu skierowane do Przedsiębiorcy w toku postępowania wyjaśniającego, Przedsiębiorca przedstawił następujące wzorce umowne stosowane przez niego w obrocie z konsumentami od 2011 r.: 1. „Regulamin” - zamieszczany na biletach wstępu na imprezy organizowane przez Przedsiębiorcę tj. występy „Baletu Męskiego z Petersburga” oraz koncerty „Chóru Alexandrowa”, stosowany przed i w czasie organizacji ww. imprez (odpowiednio w kwietniu i w październiku 2011 r.); 2. „Regulamin koncertu/imprezy” - wywieszany przy kasie i na ścianach podczas koncertów oraz dostępny u organizatora, stosowany w czasie trwania koncertów „Chóru Alexandrowa” (w październiku 2011 r.). Analiza dokumentów i informacji zebranych w toku postępowania wyjaśniającego dała podstawę do przyjęcia, iż mogło nastąpić naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 ustawy z dnia o ochronie konkurencji i konsumentów, wobec czego wszczęcie postępowania w związku z podejrzeniem stosowania przez Przedsiębiorcę praktyk naruszających zbiorowe interesy stało się konieczne i uzasadnione. Z uwagi na powyższe, Prezes Urzędu postanowieniem z dnia 31 maja 2012 r. wszczął z urzędu postępowanie w związku z podejrzeniem, iż stosowanie przez Piotra Skulskiego prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą Europejska Agencja Reklamowa Piotr Skulski w Warszawie postanowień zawartych we wzorcach umownych zatytułowanych: „ Regulamin imprezy/koncertu ” oraz „Regulamin” o treści: 4 1. „Uczestnik imprezy może być narażony na ciągłe przebywanie w strefie poziomu dźwiękowego, mogące spowodować uszkodzenia słuchu. Organizator nie ponosi jakiejkolwiek odpowiedzialności za powstałe ewentualne uszkodzenia słuchu lub zdrowie.” 2. „Kupujący przyjmuje do wiadomości, że na koncercie przebywa na własne ryzyko i odpowiedzialność (również od nieszczęśliwych wypadków).” 3. „Kupujący przyjmuje do wiadomości, że na koncercie przebywa na własne ryzyko i odpowiedzialność.” 4. „Organizator zastrzega sobie prawo (…) Dokonać zmian w przebiegu imprezy z powodów nieprzewidzianych, nieuniknionych lub losowych.” 5. „Organizator zastrzega sobie prawo (…) Dokonać wszelkich możliwych zmian w przebiegu koncertu/imprezy z powodów nieprzewidzianych i nieuniknionych a niezależnych od organizatora.” 6. „Organizator zastrzega sobie prawo (…) Zmienić program pod względem artystycznym i czasowym bez uprzedniej konsultacji i rekompensaty.” 7. „Organizator zastrzega sobie prawo (…) Zmienić program pod względem artystycznym i czasowym bez uprzedzenia i rekompensaty.” 8. „Zakupiony bilet nie podlega zmianie lub zwrotowi w żadnym innym przypadku niż wymienionym w regulaminie” w związku z postanowieniami o treści: „Organizator zastrzega sobie prawo do odwołania koncertu/imprezy bez wcześniejszego uprzedzania. (…) Przypomina się posiadaczowi biletu, iż bilet nie podlega zamianie, niemożliwy jest też zwrot pieniędzy w żadnym innym przypadku niż wymieniony powyżej.” „Organizator zastrzega sobie prawo (…) Odwołać lub zrezygnować z koncertu/imprezy z przyczyn będących poza kontrolą bez uprzedzenia i bez obowiązku wypłacenia rekompensaty lub odszkodowania wobec jakichkolwiek osób poza sumą na jaką opiewa bilet.” stanowi praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów, polegające na stosowaniu postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 kodeksu postępowania cywilnego, co może stanowić naruszenie art. 24 ust. 2 pkt. 1 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W odpowiedzi na zawiadomienie o wszczęciu postępowania w związku z podejrzeniem stosowania przez Przedsiębiorcę praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, w piśmie z dnia 18 czerwca 2012 r., Przedsiębiorca ustosunkował się do postawionych mu zarzutów i jednocześnie na podstawie art. 28 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów złożył zobowiązanie do wyeliminowania zarzucanych mu w niniejszym postępowaniu praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów poprzez zaprzestanie stosowania niedozwolonych postanowień umownych i wprowadzenie do obrotu regulaminów niezawierających postanowień kwestionowanych przez Prezesa UOKiK. Przy piśmie z dnia 3 lipca 2012 r. Przedsiębiorca przekazał nowo opracowane wzorce umowne zatytułowane „ Regulamin imprezy ” oraz „Regulamin” i ponownie wniósł 5 o zakończenie niniejszego postępowania poprzez wydanie decyzji, o której mowa w art. 28 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W dniu 27 sierpnia 2012 r. Prezes Urzędu zakończył postępowanie dowodowe i poinformował Przedsiębiorcę o możliwości zapoznania się z materiałem zgromadzonym w aktach sprawy w siedzibie Delegatury UOKiK w Warszawie i prawie do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji. Przedsiębiorca skorzystał z przysługującego mu uprawnienia. Prezes UOKiK ustalił następujący stan faktyczny: Piotr Skulski jest osobą fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą pod firmą Europejska Agencja Reklamowa Piotr Skulski w Warszawie. Przedmiotem działania Przedsiębiorcy jest m. in. organizacja tras koncertowych oraz imprez targowych i wystawienniczych. W zakresie prowadzonej działalności ww. Przedsiębiorca w odniesieniu do organizowanych przez niego koncertów „Chóru Alexandrowa” posiada również status organizatora imprez masowych w rozumieniu ustawy z dnia 22 sierpnia 1997 r. o bezpieczeństwie imprez masowych (Dz. U. Nr 62, poz. 504 ze zm.). W ramach prowadzonej działalności Przedsiębiorca posługuje się następującymi wzorcami umownymi: 1. „Regulamin” - zamieszczany na biletach wstępu na imprezy organizowane przez Przedsiębiorcę tj. występy „Baletu Męskiego z Petersburga” oraz koncerty „Chóru Alexandrowa”, stosowany przed i w czasie organizacji ww. imprez (odpowiednio w kwietniu i w październiku 2011 r.); 2. „Regulamin koncertu/imprezy” - wywieszany przy kasie i na ścianach podczas koncertów oraz dostępny u organizatora, stosowany w czasie trwania koncertów „Chóru Alexandrowa” (w październiku 2011 r.). Po przeprowadzeniu analizy ww. wzorców umownych Prezes Urzędu ustalił, iż zawierają one postanowienia o następującej treści: − „Uczestnik imprezy może być narażony na ciągłe przebywanie w strefie poziomu dźwiękowego, mogące spowodować uszkodzenia słuchu. Organizator nie ponosi jakiejkolwiek odpowiedzialności za powstałe ewentualne uszkodzenia słuchu lub zdrowie.” – postanowienie zawarte w pkt II ppkt 3 „Regulaminu” ; − „Kupujący przyjmuje do wiadomości, że na koncercie przebywa na własne ryzyko i odpowiedzialność (również od nieszczęśliwych wypadków).” – postanowienie zawarte w pkt II ppkt 4 „Regulaminu” ; − „Kupujący przyjmuje do wiadomości, że na koncercie przebywa na własne ryzyko i odpowiedzialność.” – postanowienie zawarte w pkt 14 „Regulaminu koncertu/imprezy” ; − „Organizator zastrzega sobie prawo (…) Dokonać zmian w przebiegu imprezy z powodów nieprzewidzianych, nieuniknionych lub losowych.” – postanowienie zawarte w pkt II ppkt 5 „Regulaminu” ; − „Organizator zastrzega sobie prawo (…) Dokonać wszelkich możliwych zmian w przebiegu koncertu/imprezy z powodów nieprzewidzianych i nieuniknionych a niezależnych od organizatora.” – postanowienie zawarte w pkt 5 „Regulaminu koncertu/imprezy” ; 6 − „Organizator zastrzega sobie prawo (…) Zmienić program pod względem artystycznym i czasowym bez uprzedniej konsultacji i rekompensaty.” – postanowienie zawarte w pkt II ppkt 7 „Regulaminu” ; − „Organizator zastrzega sobie prawo (…) Zmienić program pod względem artystycznym i czasowym bez uprzedzenia i rekompensaty.” – postanowienie zawarte w pkt 7 „Regulaminu koncertu/imprezy” ; − „Zakupiony bilet nie podlega zmianie lub zwrotowi w żadnym innym przypadku niż wymienionym w regulaminie” – postanowienie zawarte w pkt I „Regulaminu” ; − „Organizator zastrzega sobie prawo do odwołania koncertu/imprezy bez wcześniejszego uprzedzania. (…) Przypomina się posiadaczowi biletu, iż bilet nie podlega zamianie, niemożliwy jest też zwrot pieniędzy w żadnym innym przypadku niż wymieniony powyżej.” – postanowienie zawarte w pierwszym akapicie „Regulaminu koncertu/imprezy” ; − „Organizator zastrzega sobie prawo (…) Odwołać lub zrezygnować z koncertu/imprezy z przyczyn będących poza kontrolą bez uprzedzenia i bez obowiązku wypłacenia rekompensaty lub odszkodowania wobec jakichkolwiek osób poza sumą na jaką opiewa bilet.” – postanowienie zawarte w pkt 6 „Regulaminu koncertu/imprezy” . Prezes Urzędu ustalił również, że w rejestrze postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone znajdują się postanowienia o następującej treści: − "Uczestnik Imprezy lub inna osoba przebywająca na terenie Imprezy mogą być narażeni na ciągłe przebywanie w strefie dźwięków, mogących spowodować uszkodzenie słuchu. Uczestnicy Imprezy uczestniczą w niej na własne ryzyko. Na szczególne niebezpieczeństwo narażone są kobiety w ciąży" – postanowienie uznane za niedozwolone postanowienie umowne wyrokiem Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 18 maja 2010 r. w sprawie o sygn. XVII AmC 1146/09 i wpisane do Rejestru pod nr. 2464; − „Osoby przebywające w klubie korzystają z sauny, solarium oraz ćwiczą na własne ryzyko. Klub nie ponosi odpowiedzialności za wszelkie urazy powstałe podczas treningu na sali” – postanowienie uznane za niedozwolone wyrokiem Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 6 czerwca 2006 r. (sygn. akt XVII AmC 75/05), a następnie wpisane do Rejestru pod nr. 837; − ,,Organizator zastrzega sobie prawo ustalenia zmian w przebiegu Imprezy z uzasadnionych powodów, np. odwołanie przyjazdu przez artystę, Siła wyższa, itp., a ponadto prawo do ustalenia i zmiany programu pod względem artystycznym i czasowym bez uprzedniej konsultacji i rekompensaty.” – postanowienie uznane za niedozwolone wyrokiem Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 18 maja 2010 r. (sygn. akt XVII AmC 1146/09), a następnie wpisane do Rejestru pod nr. 2463; − „Organizator zastrzega sobie prawo ustalenia zmiany w przebiegu Imprezy z uzasadnionych powodów, np. odwołanie przyjazdu przez artystę, Siła Wyższa, itp., a ponadto prawo do ustalenia zmiany programu pod względem artystycznym i czasowym bez uprzedniej konsultacji i rekompensaty” – postanowienie uznane za niedozwolone wyrokiem Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 24 sierpnia 2010 r. (sygn. akt XVII AmC 1149/09), a następnie wpisane do Rejestru pod nr. 2898; 7 − ,,Zakupiony Bilet nie podlega zamianie ani zwrotowi. Organizator zastrzega sobie prawo do odwołania Imprezy bez wcześniejszego uprzedzenia. Organizator nie będzie zobowiązany do żadnej rekompensaty lub odszkodowania wobec posiadacza Biletu poza zwrotem ceny wydrukowanej na Bilecie na odwołaną Imprezę.’’ – postanowienie uznane za niedozwolone wyrokiem Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 18 maja 2010 r. (sygn. akt XVII AmC 1146/09), a następnie wpisane do Rejestru pod nr. 2462; − „Zakupiony Bilet nie podlega zamianie ani zwrotowi. Organizator zastrzega sobie prawo do odwołania Imprezy bez wcześniejszego uprzedzenia. Organizator nie będzie zobowiązany do żadnej rekompensaty lub odszkodowania wobec posiadacza Biletu poza zwrotem ceny wydrukowanej na Bilecie na odwołaną Imprezę” – postanowienie uznane za niedozwolone wyrokiem Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 24 sierpnia 2010 r. (sygn. akt XVII AmC 1149/09), a następnie wpisane do Rejestru pod nr. 2897. W piśmie złożonym w trakcie niniejszego postępowania Przedsiębiorca złożył zobowiązanie do podjęcia działań zmierzających do zapobieżenia wskazanym przez Prezesa Urzędu naruszeniom poprzez zaprzestanie stosowania niedozwolonych postanowień umownych i wprowadzenie do obrotu regulaminów niezawierających kwestionowanych przez Prezesa UOKiK postanowień. W toku postępowania, przy piśmie z dnia 3 lipca 2012 r., Przedsiębiorca przekazał nowo opracowane wzorce umowne zatytułowane „ Regulamin imprezy ” oraz „Regulamin” , które nie zawierają żadnego z kwestionowanych przez Prezesa Urzędu postanowień. W toku postępowania Prezes UOKiK ustalił ponadto, że najbliższa organizowana przez Przedsiębiorcę impreza, wobec której zastosowanie mają wzorce umowne będące przedmiotem niniejszego postępowania, tj. trasa koncertowa Chóru Alexandrowa, została zaplanowała na październik 2012 r. Mając powyższe na uwadze Prezes UOKiK zważył, co następuje: Przepis art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów stanowi, iż jeżeli w toku postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów zostanie uprawdopodobnione – na podstawie okoliczności sprawy, informacji zawartych w zawiadomieniu lub innych informacji będących podstawą wszczęcia postępowania – że przedsiębiorca stosuje praktykę, o której mowa w art. 24, a przedsiębiorca, któremu jest zarzucane naruszenie tego przepisu, zobowiąże się do podjęcia lub zaniechania określonych działań zmierzających do zapobieżenia tym naruszeniom, Prezes Urzędu może, w drodze decyzji, nałożyć obowiązek wykonania tych zobowiązań. Zgodnie zaś z art. 28 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w decyzji, o której mowa w art. 28 ust. 1, Prezes Urzędu nakłada na przedsiębiorcę obowiązek składania w wyznaczonym terminie informacji o stopniu realizacji zobowiązań. W związku z powyższym, dla zastosowania w przedmiotowej sprawie art. 28 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zachodzi konieczność: I. uprawdopodobnienia stosowania przez Przedsiębiorcę praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów; II. złożenia przez Przedsiębiorcę zobowiązania do podjęcia lub zaniechania określonych działań zmierzających do zapobieżenia zarzucanym mu naruszeniom oraz przyjęcie ww. zobowiązania przez Prezesa UOKiK; 8 III. nałożenia na Przedsiębiorcę obowiązku złożenia w wyznaczonym terminie informacji o stopniu realizacji zobowiązania. Ad. I. Uprawdopodobnienie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów Interes publiczny Podstawą do rozstrzygania sprawy w oparciu o przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest uprzednie zbadanie przez Prezesa UOKiK, czy w danej sprawie zagrożony został interes publicznoprawny. Stwierdzenie, że to nastąpiło, pozwala na realizację celu tej ustawy, wskazanego w art. 1 ust. 1, którym jest określenie warunków rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasad podejmowanej w interesie publicznoprawnym ochrony interesów przedsiębiorców i konsumentów. Zdaniem Prezesa UOKiK, rozpatrywana sprawa ma charakter publicznoprawny, albowiem wiąże się z ochroną interesu wszystkich konsumentów, którzy są lub będą klientami skarżonego Przedsiębiorcy. Zatem uzasadnione było w niniejszej sprawie podjęcie przez Prezesa UOKiK działań przewidzianych w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów. Uprawdopodobnienie naruszenia art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Zgodnie z treścią art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, przez które stosownie do definicji zawartej w ust. 2 tego przepisu rozumie się godzące w zbiorowe interesy konsumentów bezprawne działania przedsiębiorcy. Zbiorowe interesy konsumentów podlegają zatem ochronie przed wymierzonymi w nie naruszeniami, polegającymi na sprzecznych z prawem działaniach przedsiębiorców. Same przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie regulują konstrukcji bezprawności działań przedsiębiorcy. Działania te mogą okazać się bezprawne w razie ustalenia, że doszło do naruszenia przepisów innych ustaw, ale także zasad współżycia społecznego i dobrych obyczajów. Bezprawność jest taką cechą działania, która polega na jego sprzeczności z normami prawa lub zasadami współżycia społecznego, bez względu na winę, a nawet świadomość sprawcy. Dla ustalenia bezprawności działania wystarczy ustalenie, że określone zachowanie koliduje z przepisami prawa. (por. J. Szwaja (red.): Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, Komentarz, Wydawnictwo CH BECK, Warszawa 2000, s. 117-118). Prezes Urzędu oceniając zachowanie Przedsiębiorcy pod kątem ewentualnego naruszenia przepisów zakazujących stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, musi stosować inne akty prawa powszechnie obowiązującego i na ich podstawie stwierdzić, czy działanie przedsiębiorcy było bezprawne. Zgodnie z art. 87 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483) źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia. Źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są na obszarze działania organów, które je ustanowiły, akty prawa miejscowego. Jak wyżej wspomniano, art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów definiuje praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów jako godzące w nie bezprawne zachowanie przedsiębiorcy. Przepis ten zawiera także przykładowe wyliczenie zachowań przedsiębiorców uważanych za naruszające zbiorowe interesów konsumentów. W otwartym katalogu zakazanych praktyk ustawodawca umieścił (1) stosowanie postanowień wzorów umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, (2) naruszenie przez przedsiębiorcę obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, (3) nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji. 9 Za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów uważa się w szczególności stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego (art. 24 ust. 2 pkt. 1). Konsekwencją umieszczenia postanowienia umownego w ww. Rejestrze jest to, że posłużenie się takim postanowieniem przez przedsiębiorcę ma skutek wprowadzenia do umowy elementu bezwzględnie przez prawo zakazanego. Wpis do rejestru niedozwolonych postanowień umownych oznacza, że od tego momentu stosowanie takiej klauzuli jest zakazane we wszystkich wzorcach umownych. Powyższe stanowisko potwierdził Sąd Najwyższy, który w uchwale z dnia 13 lipca 2006 r. (sygn. III SZP 3/06) orzekł, że zakaz stosowania postanowienia wpisanego do rejestru niedozwolonych klauzul umownych obejmuje wszystkich przedsiębiorców stosujących wzorce umów w obrocie z konsumentami, a nie tylko tych, których dotyczył wyrok będący podstawą wpisu do Rejestru. Sąd Najwyższy uznał również, iż jeżeli Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów uzna określoną klauzulę za niedozwoloną w wyniku przeprowadzonej kontroli abstrakcyjnej i zostanie ona wpisana do Rejestru, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c., praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów dopuszcza się każdy z przedsiębiorców, który wprowadza do stosownych klauzul zmiany o charakterze kosmetycznym, polegające np. na przestawieniu szyku wyrazów lub zmianie użytych wyrazów, jeżeli zmiany te nie prowadzą do zmiany istoty klauzuli. Ze względu na rozszerzoną skuteczność klauzul (art. 479 43 k.p.c.), spełniają one funkcję podobną do przepisów prawa. Zatem, dokonując oceny treści postanowień umownych wykorzystywanych przez przedsiębiorców we wzorcach umownych należy wykorzystywać reguły interpretacji wykształcone w nauce prawa i praktyce orzeczniczej (wykładnia językowa, systemowa, funkcjonalna i inna). Stąd też, niedozwolone będą takie postanowienia umów, które mieszczą się w „hipotezie” klauzuli wpisanej do Rejestru, której treść zostanie ustalona w oparciu o dokonaną jej wykładnię. Nie jest zatem konieczna dokładna, literalna identyczność klauzuli wpisanej do Rejestru i klauzuli z nią porównywanej. Zakaz stosowania postanowienia wpisanego do rejestru klauzul niedozwolonych obejmuje wszystkich przedsiębiorców zawierających umowy z konsumentami – nie tylko tego, którego dotyczył wyrok będący podstawą wpisu. Aby określone zachowanie mogło zostać uznane za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów konieczne jest łączne spełnienie następujących przesłanek: a) kwestionowane działanie jest działaniem przedsiębiorcy; b) działanie to jest bezprawne; c) działanie to godzi w zbiorowy interes konsumentów. Na tym tle, w przedmiotowej sprawie Prezes UOKiK zważył, co następuje: a) Status przedsiębiorcy Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów zawiera legalną definicję przedsiębiorcy. Zgodnie z jej art. 4 pkt 1, pod pojęciem tym należy rozumieć przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tj. Dz. U. 2010 r. Nr 220, poz. 1447 ze zm.) a także: (a) osobę fizyczną, osobę prawną, a także jednostkę organizacyjną nie mającą osobowości prawnej, której ustawa przyznaje zdolność prawną, organizującą lub świadczącą usługi o charakterze użyteczności publicznej, które nie są działalnością gospodarczą w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności 10 gospodarczej, (b) osobę fizyczną wykonującą zawód we własnym imieniu i na własny rachunek lub prowadzącą działalność w ramach wykonywania takiego zawodu, (c) osobę fizyczną, która posiada kontrolę, w rozumieniu pkt 4, nad co najmniej jednym przedsiębiorcą, choćby nie prowadziła działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej, jeżeli podejmuje dalsze działania podlegające kontroli koncentracji, o której mowa w art. 13, (d) związek przedsiębiorców w rozumieniu pkt 2 – na potrzeby przepisów dotyczących praktyk ograniczających konkurencję oraz praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Piotr Skulski jest osobą fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą pod firmą Europejska Agencja Reklamowa Piotr Skulski w Warszawie. Nie ulega zatem wątpliwości, iż posiada status przedsiębiorcy w rozumieniu powoływanego powyżej art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Oznacza to, że przy wykonywaniu działalności gospodarczej ww. Przedsiębiorca podlega rygorom określonym w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów. Tym samym jego działania mogą podlegać ocenie w aspekcie naruszenia zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. b) Uprawdopodobnienie bezprawności działania 1. Pkt II ppkt 3 „Regulaminu” zawiera postanowienie o treści: „Uczestnik imprezy może być narażony na ciągłe przebywanie w strefie poziomu dźwiękowego, mogące spowodować uszkodzenia słuchu. Organizator nie ponosi jakiejkolwiek odpowiedzialności za powstałe ewentualne uszkodzenia słuchu lub zdrowie.” Zdaniem Prezesa Urzędu, treść ww. postanowienia jest tożsama z treścią postanowienia uznanego za niedozwolone postanowienie umowne wyrokiem Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 18 maja 2010 r. w sprawie o sygn. XVII AmC 1146/09 i wpisanego do Rejestru pod nr. 2464 w brzmieniu: "Uczestnik Imprezy lub inna osoba przebywająca na terenie Imprezy mogą być narażeni na ciągłe przebywanie w strefie dźwięków, mogących spowodować uszkodzenie słuchu. Uczestnicy Imprezy uczestniczą w niej na własne ryzyko. Na szczególne niebezpieczeństwo narażone są kobiety w ciąży" W powołanym wyżej wyroku, Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznał przedmiotowe postanowienie umowne za niedozwolone w rozumieniu art. 385 1 § 1 k.c. W ocenie Sądu klauzula ta może powodować przeświadczenie u konsumenta, iż organizator imprezy wykluczył poprzez nią swoją odpowiedzialność za szkody na osobie, a zgodnie z art. 385 3 pkt 1 k.c. za niedozwolone postanowienia umowne uznaje się zwłaszcza te, które właśnie wyłączają lub ograniczają odpowiedzialność względem konsumenta za szkody na osobie. Ponadto w ocenie Prezesa Urzędu treść kwestionowanego w niniejszym postępowaniu postanowienia jest również zbieżna z treścią postanowienia wpisanego do Rejestru pod nr. 837: „Osoby przebywające w klubie korzystają z sauny, solarium oraz ćwiczą na własne ryzyko. Klub nie ponosi odpowiedzialności za wszelkie urazy powstałe podczas treningu na sali” – postanowienie uznane za niedozwolone wyrokiem Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 6 czerwca 2006 r. (sygn. akt XVII AmC 75/05). W powyższym wyroku Sąd uznał, że niedozwoloną jest klauzula Regulaminu wyłączająca odpowiedzialność za wszelkie urazy powstałe podczas treningu na sali. Zdaniem 11 SOKiK postanowienie tej treści w sposób jednoznaczny zwalnia bowiem przedsiębiorcę z odpowiedzialności względem konsumenta za szkody na osobie wyczerpując tym samym treść art. 385 3 § 1 k.c. W ocenie Prezesa Urzędu, klauzule wpisane do Rejestru oraz klauzula kwestionowana w niniejszym postępowaniu wyłączają odpowiedzialność Przedsiębiorcy za szkody na osobie. Wobec powyższego, w ocenie Prezesa UOKiK, uznać należy za uprawdopodobnione, że działanie Przedsiębiorcy polegające na stosowaniu kwestionowanego postanowienia jest bezprawne. 2., 3. Pkt II ppkt 4 „Regulaminu” zawiera postanowienie o treści: „Kupujący przyjmuje do wiadomości, że na koncercie przebywa na własne ryzyko i odpowiedzialność (również od nieszczęśliwych wypadków).” oraz pkt 14 „Regulaminu koncertu/imprezy” zawiera postanowienie o treści: „Kupujący przyjmuje do wiadomości, że na koncercie przebywa na własne ryzyko i odpowiedzialność.” W opinii Prezesa Urzędu treść ww. postanowień jest zbieżna z treścią następującego postanowienia, uznanego za niedozwolone prawomocnym wyrokiem SOKiK z dnia 18 maja 2010 r. w sprawie o sygn. XVII AmC 1146/09 i wpisanego do Rejestru pod nr. 2464 w brzmieniu: "Uczestnik Imprezy lub inna osoba przebywająca na terenie Imprezy mogą być narażeni na ciągłe przebywanie w strefie dźwięków, mogących spowodować uszkodzenie słuchu. Uczestnicy Imprezy uczestniczą w niej na własne ryzyko. Na szczególne niebezpieczeństwo narażone są kobiety w ciąży" . W powołanym wyżej wyroku SOKiK uznał przedmiotowe postanowienie umowne za niedozwolone w rozumieniu art. 385 1 § 1 k.c. Jak wskazano juz w pkt 1, w ocenie Sądu klauzula ta może powodować przeświadczenie u konsumenta, iż organizator imprezy wykluczył poprzez nią swoją odpowiedzialność za szkody na osobie, a zgodnie z art. 385 3 pkt 1 k.c. za niedozwolone postanowienia umowne uznaje się zwłaszcza te, które właśnie wyłączają lub ograniczają odpowiedzialność względem konsumenta za szkody na osobie. Zdaniem SOKiK, takie znaczenie klauzuli może sugerować w szczególności stwierdzenie, że uczestnik imprezy uczestniczy w niej na własne ryzyko. Uzasadniając powyższe orzeczenie Sąd zauważył również, że tak wyodrębnione oddzielnie zdanie może wskazywać, że nie chodzi tu tylko o ryzyko związane z narażeniem na duże natężenie dźwięku oraz przytoczył art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 22 sierpnia 1997 r. o bezpieczeństwie imprez masowych, zgodnie z którym organizator imprezy masowej jest obowiązany do zapewnienia bezpieczeństwa osobom obecnym na imprezie oraz porządku podczas trwania imprezy. Uznając omawiane postanowienie za niedozwoloną klauzulę, Sąd miał na uwadze potencjalne zagrożenie dla konsumenta wynikające z konsekwencji stosowania ww. postanowienia. Wskazać należy, że zarówno klauzula wpisana w Rejestrze pod nr. 2464, jak i postanowienia pkt II ppkt 4 „Regulaminu” oraz pkt 14 „Regulaminu koncertu/imprezy” zastrzegają, że konsument uczestniczy w imprezie (koncercie) organizowanej przez przedsiębiorcę na własne ryzyko, co w ocenie Prezesa Urzędu świadczy o tożsamości ww. klauzul. Dodatkowo podkreślenia wymaga fakt, że na przedsiębiorcy będącym organizatorem imprez masowych spoczywają obowiązki wynikające z ustawy z dnia 22 sierpnia 1997 r. o bezpieczeństwie imprez masowych. Zgodnie bowiem z art. 5 ust. 2 i 2a tej ustawy organizator imprezy masowej zapewnia: spełnienie wymogów określonych w przepisach prawa, w szczególności w przepisach prawa budowlanego, w przepisach sanitarnych 12 i przepisach dotyczących ochrony przeciwpożarowej; służbę porządkową i informacyjną odpowiednio wyszkoloną i wyposażoną, wyraźnie wyróżniającą się elementami ubioru oraz powołuje kierownika do spraw bezpieczeństwa, kierującego tymi służbami; pomoc medyczną oraz zaplecze higieniczno-sanitarne; drogi ewakuacyjne oraz drogi umożliwiające dojazd pojazdom służb ratowniczych i Policji; warunki zorganizowania łączności pomiędzy podmiotami biorącymi udział w zabezpieczeniu imprezy; sprzęt ratowniczy i gaśniczy oraz środki gaśnicze niezbędne przy zabezpieczeniu działań ratowniczo-gaśniczych; w razie potrzeby pomieszczenie dla służb kierujących zabezpieczeniem; identyfikację osób biorących udział w masowej imprezie sportowej o podwyższonym ryzyku organizowanej na stadionie lub w hali sportowej. W przedmiotowej sprawie Przedsiębiorca posiada status organizatora imprez masowych w odniesieniu do organizowanych przez niego koncertów „Chóru Alexandrowa”, do których zastosowanie mają zarówno „Regulamin” , jak i „Regulamin koncertu/imprezy” , będące przedmiotem niniejszego postępowania. Aktualne pozostają zatem argumenty Sądu podniesione w uzasadnieniu do wyroku z dnia 18 maja 2010 r. (sygn. akt XVII AmC 1146/09). Dodatkowo wskazać należy, że treść kwestionowanych postanowień może, w ocenie Prezesa UOKiK, sugerować nie tylko, że organizator imprezy zwolniony jest z obowiązku zapewnienia uczestnikom bezpieczeństwa, ale również, że w takiej sytuacji niedopełnienia obowiązków wynikających z ww. przepisów ustawy o bezpieczeństwie imprez masowych, konsument który poniósł uszczerbek na zdrowiu np. w postaci uszkodzenia słuchu spowodowanego niewłaściwym nagłośnieniem (chociaż omawiane postanowienia nie ograniczają się tylko do tego rodzaju ryzyka) nie będzie mógł domagać się od organizatora stosownego odszkodowania. Ta kwestia przesądza o niedozwolonym charakterze klauzul ze względu na wyłączenie odpowiedzialności przedsiębiorcy za szkody na osobie, a także ze względu na potencjalne zagrożenie dla konsumenta wynikające z konsekwencji ich stosowania. To właśnie ten element podkreślił Sąd we wskazanym powyżej orzeczeniu. W ocenie Prezesa Urzędu przesądza to o uprawdopodobnieniu bezprawności działania Przedsiębiorcy w ww.zakresie. 4., 5. Pkt II ppkt 5 „Regulaminu” zawiera postanowienie o treści: „Organizator zastrzega sobie prawo (…) Dokonać zmian w przebiegu imprezy z powodów nieprzewidzianych, nieuniknionych lub losowych.” oraz pkt 5 „Regulaminu koncertu/imprezy” zawiera postanowienie o treści: „Organizator zastrzega sobie prawo (…) Dokonać wszelkich możliwych zmian w przebiegu koncertu/imprezy z powodów nieprzewidzianych i nieuniknionych a niezależnych od organizatora.” W opinii Prezesa Urzędu treść ww. postanowień jest zbieżna z treścią następującego postanowienia: ,,Organizator zastrzega sobie prawo ustalenia zmian w przebiegu Imprezy z uzasadnionych powodów, np. odwołanie przyjazdu przez artystę, Siła wyższa, itp., a ponadto prawo do ustalenia i zmiany programu pod względem artystycznym i czasowym bez uprzedniej konsultacji i rekompensaty.” – postanowienie uznane za niedozwolone wyrokiem Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 18 maja 2010 r. (sygn. akt XVII AmC 1146/09), a następnie wpisane do Rejestru pod nr. 2463 oraz postanowienia o treści: „Organizator zastrzega sobie prawo ustalenia zmiany w przebiegu Imprezy z uzasadnionych powodów, np. odwołanie przyjazdu przez artystę, Siła Wyższa, itp., a ponadto prawo do ustalenia zmiany programu pod względem artystycznym i czasowym 13 bez uprzedniej konsultacji i rekompensaty” – postanowienie uznane za niedozwolone wyrokiem Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 24 sierpnia 2010 r. (sygn. akt XVII AmC 1149/09), a następnie wpisane do Rejestru pod nr. 2898. W przywołanym wyroku z dnia 18 maja 2010 r. (sygn. akt XVII AmC 1146/09) Sąd uznał, że kwestionowana klauzula stanowi niedozwolone postanowienie umowne w rozumieniu art. 385 1 § 1 k.c., gdyż uprawnia kontrahenta konsumenta do jednostronnej zmiany umowy bez ważnej przyczyny wskazanej w umowie. Tymczasem zgodnie z art. 385 3 pkt 10 k.c. takie postanowienia umowne uznaje się za niedozwolone. Powyższe stanowisko SOKiK potwierdził w uzasadnieniu do wyroku z dnia 24 sierpnia 2010 r. (sygn. akt XVII AmC 1149/09), w którym wskazał, że kwestionowany zapis jest sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając interesy konsumenta, ponieważ bez żadnej podstawy ogranicza odpowiedzialność przedsiębiorcy wobec konsumentów uczestniczących w organizowanej przez niego imprezie. Zdaniem Sądu może bowiem nastąpić sytuacja, w której konsument zakupił bilet tylko i wyłącznie w celu obejrzenia występu jednego, konkretnego wykonawcy, którego występ został odwołany lub przesunięty na inny dzień, o czym organizator nie poinformował wcześniej konsumentów. W ocenie SOKiK nie można odgórnym zapisem wzorca umownego ograniczać odpowiedzialności przedsiębiorcy wobec konsumenta, w przypadku, kiedy jest on w stanie udowodnić poniesioną szkodę. Zdaniem Prezesa Urzędu o tożsamości klauzul kwestionowanych w niniejszym postępowaniu z klauzulami wpisanymi do Rejestru pod nr. 2463 i 2898 świadczy przede wszystkim fakt, iż klauzule te uprawniają kontrahenta konsumenta do jednostronnej zmiany umowy. W ocenie Prezesa UOKiK postanowienia stosowane przez Przedsiębiorcę w praktyce mogą prowadzić do sytuacji, w której świadczenie straci znaczenie dla konsumenta, a jednocześnie nie będzie on mógł uzyskać w tym zakresie jakiegokolwiek odszkodowania. Wskazać bowiem należy, że uprawnienie do dokonania wszelkich możliwych zmian w przebiegu koncertu/imprezy może oznaczać zmianę zarówno terminu (dnia i godziny), miejsca, jak również wykonawcy. Tymczasem konsument kupujący bilet na konkretną imprezę ma prawo oczekiwać, że odbędzie się ona zgodnie z programem, a jeśli przebieg imprezy ulegnie zmianie, to konsument powinien mieć możliwość dochodzenia odszkodowania od organizatora. Warto również zauważyć, że postanowienia kwestionowane w niniejszym postępowaniu pozwalają przedsiębiorcy na dowolną zmianę przebiegu koncertu/imprezy z powodów nieprzewidzianych, nieuniknionych, losowych, niezależnych od organizatora. W ocenie Prezesa Urzędu należy stwierdzić, że przyczyny zmiany nie zostały wymienione w katalogu zamkniętym i jednoznacznie określonym, co może rodzić dowolność interpretacyjną po stronie przedsiębiorcy jako organizatora imprezy. Tę kwestię podniósł także Sąd w uzasadnieniu do wyroków przywołanych powyżej. Z uwagi na powyższe, należy uznać za uprawdopodobnione, iż stosowanie przez Przedsiębiorcę kwestionowanych postanowień jest bezprawne. 6., 7. Pkt II ppkt 7 „Regulaminu” zawiera postanowienie o treści: „Organizator zastrzega sobie prawo (…) Zmienić program pod względem artystycznym i czasowym bez uprzedniej konsultacji i rekompensaty.” oraz pkt 7 „Regulaminu koncertu/imprezy” zawiera postanowienie o treści: „Organizator zastrzega sobie prawo (…) Zmienić program pod względem artystycznym i czasowym bez uprzedzenia i rekompensaty.” Zdaniem Prezesa Urzędu treść ww. postanowień jest zbieżna z treścią następującego postanowienia: 14 ,,Organizator zastrzega sobie prawo ustalenia zmian w przebiegu Imprezy z uzasadnionych powodów, np. odwołanie przyjazdu przez artystę, Siła wyższa, itp., a ponadto prawo do ustalenia i zmiany programu pod względem artystycznym i czasowym bez uprzedniej konsultacji i rekompensaty.” – postanowienie uznane za niedozwolone wyrokiem Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 18 maja 2010 r. (sygn. akt XVII AmC 1146/09), a następnie wpisane do Rejestru pod nr. 2463 oraz postanowienia o treści: „Organizator zastrzega sobie prawo ustalenia zmiany w przebiegu Imprezy z uzasadnionych powodów, np. odwołanie przyjazdu przez artystę, Siła Wyższa, itp., a ponadto prawo do ustalenia zmiany programu pod względem artystycznym i czasowym bez uprzedniej konsultacji i rekompensaty” – postanowienie uznane za niedozwolone wyrokiem Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 24 sierpnia 2010 r. (sygn. akt XVII AmC 1149/09), a następnie wpisane do Rejestru pod nr. 2898. W przywoływanym już wielokrotnie wyroku z dnia 18 maja 2010 r. (sygn. akt XVII AmC 1146/09) Sąd uznał postanowienie umowy za niedozwolone w świetle art. 385 1 § 1 k.c. SOKiK zauważył, że w dalszej części przedmiotowego postanowienia prawo do ustalenia i zmiany programu pod względem artystycznym i czasowym, tak więc również do jednostronnej zmiany umowy, nie zostało ograniczone nawet do uzasadnionych przypadków, tym bardziej ważnych (jak w przypadku zmiany przebiegu imprezy). Zgodnie z postanowieniem przedsiębiorca ma zatem nieograniczone prawo do ustalenia i zmiany programu pod względem artystycznym i czasowym, a zmian tych może dokonać bez konsultacji z konsumentem, który zakupił bilet oczekując konkretnego programu, na który się zdecydował. Taka sytuacja w ocenie Sądu ewidentnie narusza interes konsumenta. Co więcej Sąd podkreślił, że przedsiębiorca w tym postanowieniu wskazuje, że konsument z wymienionego powodu nie uzyska rekompensaty. Tym samym zaskarżone postanowienie zezwala na modyfikację świadczenia przy jednoczesnym zastrzeżeniu, że konsumentowi nie będą przysługiwać z tego tytułu jakiekolwiek roszczenia. Sąd podniósł, że wobec tego, mimo że zmodyfikowane przez przedsiębiorcę świadczenie straci dla konsumenta atrakcyjność i może nie przedstawiać już wartości, konsument nie uzyska z tego tytułu rekompensaty. Takie uregulowanie jest w ocenie Sądu wysoce negatywne, gdyż przedsiębiorca niczym nieusprawiedliwiony wykorzystuje swoją przewagę nad konsumentem gwarantując i zabezpieczając swoje zyski kosztem konsumenta, który może doznać przykrości, zawodu z powodu zmiany imprezy, a który zgodnie z postanowieniem nie będzie mógł wysuwać wobec przedsiębiorcy żadnych roszczeń. Kwestionowane w niniejszym postępowaniu postanowienia umowne, podobnie jak cytowane powyżej klauzule wpisane do Rejestru, przewidują możliwość jednostronnej zmiany umowy przez Przedsiębiorcę, polegającej na zmianie programu imprezy pod względem artystycznym i czasowym bez poinformowania o tym konsumentów i jednocześnie wyłączają możliwość uzyskania przez konsumentów rekompensaty w przypadku dokonania takiej zmiany. W ocenie Prezesa Urzędu okoliczność ta przesądza o tożsamości postanowień zawartych w Pkt II ppkt 7 „Regulaminu” oraz pkt 7 „Regulaminu koncertu/imprezy” z klauzulami wpisanymi do Rejestru pod nr. 2463 i 2898. W powyższym zakresie należy uznać za uprawdopodobnione, iż stosowanie przez Przedsiębiorcę kwestionowanych postanowień jest bezprawne. 8. Pkt I „Regulaminu” zawiera postanowienie o treści: „Zakupiony bilet nie podlega zmianie lub zwrotowi w żadnym innym przypadku niż wymienionym w regulaminie” 15 „Regulamin koncertu/imprezy” zawiera postanowienie o treści: „Organizator zastrzega sobie prawo do odwołania koncertu/imprezy bez wcześniejszego uprzedzania. (…) Przypomina się posiadaczowi biletu, iż bilet nie podlega zamianie, niemożliwy jest też zwrot pieniędzy w żadnym innym przypadku niż wymieniony powyżej.” oraz pkt 6 „Regulaminu koncertu/imprezy” zawiera postanowienie o treści: „Organizator zastrzega sobie prawo (…) Odwołać lub zrezygnować z koncertu/imprezy z przyczyn będących poza kontrolą bez uprzedzenia i bez obowiązku wypłacenia rekompensaty lub odszkodowania wobec jakichkolwiek osób poza sumą na jaką opiewa bilet.” W opinii Prezesa Urzędu treść ww. postanowienia „Regulaminu” w związku z cytowanymi powyżej postanowieniami „Regulaminu koncertu/imprezy” jest tożsama z treścią następującego postanowienia: ,,Zakupiony Bilet nie podlega zamianie ani zwrotowi. Organizator zastrzega sobie prawo do odwołania Imprezy bez wcześniejszego uprzedzenia. Organizator nie będzie zobowiązany do żadnej rekompensaty lub odszkodowania wobec posiadacza Biletu poza zwrotem ceny wydrukowanej na Bilecie na odwołaną Imprezę.’’ – postanowienie uznane za niedozwolone wyrokiem Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 18 maja 2010 r. (sygn. akt XVII AmC 1146/09), a następnie wpisane do Rejestru pod nr. 2462 oraz postanowienia o treści: „Zakupiony Bilet nie podlega zamianie ani zwrotowi. Organizator zastrzega sobie prawo do odwołania Imprezy bez wcześniejszego uprzedzenia. Organizator nie będzie zobowiązany do żadnej rekompensaty lub odszkodowania wobec posiadacza Biletu poza zwrotem ceny wydrukowanej na Bilecie na odwołaną Imprezę” – postanowienie uznane za niedozwolone wyrokiem Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 24 sierpnia 2010 r. (sygn. akt XVII AmC 1149/09), a następnie wpisane do Rejestru pod nr. 2897. W uzasadnieniu do wyroku z dnia 18 maja 2010 r. (sygn. akt XVII AmC 1146/09) Sąd uznał, że kwestionowana klauzula stanowi niedozwolone postanowienie umowne w rozumieniu art. 385 1 § 1 k.c., ponieważ istotnie ogranicza odpowiedzialność organizatora imprezy za niewykonanie zobowiązania, podczas gdy stosownie do art. 385 3 pkt 2 k.c. za niedozwolone postanowienia umowne uznaje się zwłaszcza te, które w szczególności wyłączają lub istotnie ograniczają odpowiedzialność względem konsumenta za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania. Sąd doszedł do takiego przekonania, albowiem w przedmiotowym postanowieniu przedsiębiorca wprowadził zapis, na podstawie którego konsument nie będzie mógł w przypadku odwołania imprezy żądać jakiejkolwiek rekompensaty lub odszkodowania poza zwrotem ceny biletu. W tym kontekście niezwykle istotnym jest, iż jednocześnie organizator zastrzegł sobie prawo do odwołania imprezy bez wcześniejszego uprzedzenia konsumenta. W ocenie Sądu z powyższego wynika zatem, iż organizator mógłby odwołać imprezę w każdym czasie, nawet na chwilę przed jej planowanym rozpoczęciem, przy czym przykładowo konsument mógłby ponieść bardzo wysokie koszty w związku z dotarciem na imprezę i uczestnictwem w niej, oprócz wyłożonej ceny biletu. Zdaniem SOKiK przedmiotowe postanowienie prowadzi do zachwiania równowagi kontraktowej przedsiębiorcy i konsumenta, stawiając organizatora imprezy w pozycji uprzywilejowanej. Należy stwierdzić, że gdy organizator odwołuje imprezę jest on zobowiązany wyłącznie do zwrotu ceny biletu zakupionego przez konsumenta, tak więc nie 16 ponosi jakiejkolwiek straty, podczas gdy, jeśli w takiej samej sytuacji konsument rezygnuje z uczestnictwa w imprezie, to nie może on zwrócić ani zamienić biletu, przez co musi ponieść jego koszt. Ponadto zdaniem Sądu, w wypadku rezygnacji konsumenta z udziału w imprezie organizator powinien być zobowiązany do zwrotu konsumentowi kwoty jaką zaoszczędził w związku z brakiem konieczności realizacji umowy w odniesieniu do rezygnującego uczestnika. Organizator będzie więc mógł potrącić wyłącznie koszty, jakie poniósł w związku z realizacją zawartej uprzednio umowy. W przeciwnym wypadku mogłoby dojść do uzyskania przez organizatora imprezy nieuzasadnionych korzyści kosztem konsumenta. W tym miejscu Sąd zaznaczył, iż organizator może zwrócony bilet ponownie sprzedać, natomiast postanowienie w obecnym kształcie wyłącza obowiązek zwrotu konsumentowi uiszczonej zapłaty za świadczenie nie spełnione, jeżeli konsument zrezygnował z wykonania umowy, a w myśl art. 385 3 pkt 12 k.c. takie postanowienia uznaje się za niedozwolone. Powyższe stanowisko SOKiK potwierdził w uzasadnieniu do wyroku z dnia 24 sierpnia 2010 r. (sygn. akt XVII AmC 1149/09), w którym wskazał, że kwestionowana klauzula jest niezgodna z dobrym obyczajem, albowiem jednostronnie, poprzez zapis wprowadzony do regulaminu przez przedsiębiorcę, uniemożliwia dochodzenie roszczenia odszkodowawczego przez konsumenta w przypadku odwołania imprezy, oprócz zwrotu ceny biletu. W ocenie Sądu zapis ten spełnia przesłanki niedozwolonego zapisu umownego z art. 385 3 pkt 2 k.c. albowiem prowadzi do wyłączenia lub istotnego ograniczenia odpowiedzialności względem konsumenta za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania. Zdaniem SOKiK nie można z góry zapisem regulaminu wyłączyć odpowiedzialności przedsiębiorcy wobec konsumenta, ma on bowiem prawo dochodzić odszkodowania od organizatora, jeżeli odwołanie imprezy spowodowałoby straty, których powstanie mógłby udowodnić. Sąd wskazał ponadto, że konsumenci posiadając błędną wiedzę o swoich uprawnieniach wynikającą z treści tego postanowienia mogliby nie dochodzić od przedsiębiorcy odszkodowań. Na tej podstawie Sąd stwierdził, że kwestionowany zapis jest sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając interesy konsumenta. W ocenie Prezesa Urzędu postanowienia kwestionowane w niniejszym postępowaniu należy uznać za tożsame z przywołanymi wyżej klauzulami wpisanymi do Rejestru z uwagi na fakt, iż wyłączają lub istotnie ograniczają odpowiedzialność względem konsumenta za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania. W przedmiotowej sprawie Przedsiębiorca przyznaje sobie bowiem możliwość odwołania imprezy „z przyczyn będących poza kontrolą” bez poinformowania o tym fakcie konsumenta i bez wypłaty jakiegokolwiek odszkodowania lub rekompensaty, a także zastrzega, że zakupiony przez konsumenta bilet nie podlega zamianie lub zwrotowi poza sytuacją odwołania imprezy, kiedy to konsument może otrzymać wyłącznie zwrot ceny zakupionego biletu. Z powyższych zapisów wynika zatem, że gdy organizator odwołuje imprezę jest on zobowiązany wyłącznie do zwrotu ceny biletu zakupionego przez konsumenta, tak więc nie ponosi jakiejkolwiek straty, podczas gdy, jeśli konsument rezygnuje z uczestnictwa w imprezie, to nie może on zwrócić ani zamienić biletu, przez co musi ponieść jego koszt. Zdaniem Prezesa UOKiK ta okoliczność świadczy o zachwianiu równowagi kontraktowej przedsiębiorcy i konsumenta, a tym samym przesądza o tożsamości klauzul zawartych w „Regulaminie” oraz „Regulaminie koncertu/imprezy” z klauzulami wpisanymi do Rejestru pod nr. 2462 i 2897. Wobec powyższego, za uprawdopodobnione uznać należy, że stosowanie przez Przedsiębiorcę kwestionowanych postanowień jest bezprawne. Reasumując, w okolicznościach przedmiotowej sprawy uprawdopodobniono zatem, że analizowane zachowania Przedsiębiorcy są bezprawne. W celu uprawdopodobnienia stosowania przez Przedsiębiorcę praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, 17 konieczne jest w dalszej kolejności wykazanie, że zachowania te mogą godzić w interesy konsumentów jako zbiorowości. c) Uprawdopodobnienie naruszenia zbiorowych interesów konsumentów Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów określa zasady podejmowanej w interesie publicznym ochrony interesów konsumentów oraz reguluje zasady i tryb przeciwdziałania praktykom naruszającym zbiorowe interesy konsumentów, co wynika z treści art. 1 ust. 1 i 2 tej ustawy. Zbiorowy interes konsumentów oznacza interes dotyczący ogółu, a naruszenie tego interesu może mieć miejsce, gdy skutkami działań sprzecznych z ustawą o ochronie konkurencji i konsumentów dotknięty jest szerszy krąg uczestników rynku – konsumentów. O tym, czy naruszony został interes zbiorowy, nie zawsze przesądza kryterium ilościowe, ponieważ niekiedy jeden ujawniony przypadek naruszenia prawa konsumenta może być przejawem często lub nawet powszechnie stosowanej praktyki naruszającej interes zbiorowy. Do naruszenia zbiorowych interesów konsumentów konieczne jest, by działanie przedsiębiorcy zostało skierowane nie do konkretnego adresata, lecz do adresata, którego nie da się z góry oznaczyć indywidualnie. Wobec tego działanie to jest w stanie wywołać niekorzystne następstwa w odniesieniu do każdego z konsumentów (a nie jedynie wobec określonego konsumenta) i zagraża ono, przynajmniej potencjalnie, interesom każdego z członków zbiorowości konsumentów. W ocenie Prezesa UOKiK, działania Przedsiębiorcy opisane w sentencji decyzji mogą naruszać interes konsumentów. Działania te polegają bowiem na wykorzystywaniu w obrocie postanowień, które zostały prawomocnie uznane przez Sąd za sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco naruszające interesy konsumentów. W niniejszej sprawie bez wątpienia mamy do czynienia z naruszeniem praw licznej grupy konsumentów – wszystkich konsumentów będących klientami Przedsiębiorcy, jak i potencjalnych zainteresowanych, którzy mogą zawrzeć z nim umowę. Działania te są zatem skierowane do z góry nieograniczonej i nieokreślonej liczby konsumentów. Oferta handlowa Przedsiębiorcy ma charakter ogólnie dostępny, kierowana jest bowiem do wszystkich potencjalnych klientów. Tym samym kwestionowane przez Prezesa UOKiK działania Przedsiębiorcy mogą naruszać interes nieograniczonej liczby konsumentów, których nie sposób zindywidualizować. Oczywistym jest zatem, że bezprawne zachowanie Przedsiębiorcy nie dotyczy interesów poszczególnych osób, których sprawy mają charakter jednostkowy czy indywidualny, ani też grupy takich osób, lecz narusza ono uprawnienia szerokiego kręgu nieprofesjonalnych uczestników rynku. Powyższe wskazuje na prawdopodobieństwo naruszenia w przedmiotowej sprawie zbiorowego interesu konsumentów, przez który należy rozumieć prawo wszystkich konsumentów do ukształtowania stosunku prawnego zgodnie z przepisami prawa powszechnie obowiązującego i bez narzucania postanowień wpisanych do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone. Mając na uwadze powyższe okoliczności, za uprawdopodobnione należy uznać, iż posługiwanie się przez Przedsiębiorcę wskazanymi w sentencji niniejszej decyzji postanowieniami umownymi wypełnia znamiona praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. 18 Ad. II. Zobowiązanie Przedsiębiorcy do podjęcia lub zaniechania określonych działań zmierzających do zapobieżenia naruszeniom art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz określenie terminu wykonania zobowiązania W toku postępowania, w piśmie z dnia 18 czerwca 2012 r. Przedsiębiorca na podstawie art. 28 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów złożył zobowiązanie do wyeliminowania zarzucanych mu w niniejszym postępowaniu praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów poprzez zaprzestanie stosowania niedozwolonych postanowień umownych i wprowadzenie do obrotu regulaminów niezawierających postanowień kwestionowanych przez Prezesa UOKiK. Jednocześnie Przedsiębiorca wskazał, że ww. zobowiązanie polegałoby na wyeliminowaniu z obrotu prawnego i niestosowaniu w przyszłości postanowień wskazanych w pkt 1-8 postanowienia o wszczęciu niniejszego postępowania. Przedsiębiorca zobowiązał się do zastosowania zmienionego i zgodnego z prawem „ Regulaminu koncertu/imprezy” oraz zmienionego „ Regulaminu” począwszy od najbliższej organizowanej przez Przedsiębiorcę imprezy tj. do koncertu Chóru Alexandrowa, który według planów ma się odbyć jesienią 2012 r., a także do kolejnych organizowanych przez Przedsiębiorcę koncertów/imprez. W dalszej części złożonego zobowiązania, Przedsiębiorca wskazał, że zmieniony „ Regulamin koncertu/imprezy” przekazywany będzie podwykonawcom tj. firmie przygotowującej miejsce koncert/imprezy do wywieszenia w sposób dostępny dla widzów oraz zostaną wprowadzone do sprzedaży bilety zawierające zmieniony „Regulamin” . Przedsiębiorca wskazał również, że nie istnieje możliwość wyeliminowania trwających skutków zarzucanych mu praktyk, ponieważ takie skutki nie występują (stosunki zobowiązaniowe między Przedsiębiorcą a konsumentami są krótkotrwałe tj. ograniczone do poszczególnych imprez, ustają z chwilą zakończenia imprezy). Przy piśmie z dnia 3 lipca 2012 r., Przedsiębiorca przekazał nowo opracowane wzorce umowne zatytułowane „ Regulamin imprezy ” oraz „Regulamin” . Ww. wzorce umowne nie zawierają żadnego z postanowień kwestionowanych przez Prezesa UOKiK w niniejszym postępowaniu. Z uwagi na powyższe, w ocenie Prezesa Urzędu należy uznać, że przyjęte przez Przedsiębiorcę rozwiązania są równoznaczne z podjęciem działań zmierzających do zapobieżenia uprawdopodobnionym w toku niniejszego postępowania naruszeniom art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Z tego też względu, istnieje możliwość skorzystania z instrumentu prawnego przewidzianego art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Jako że Przedsiębiorca przejawił inicjatywę mającą na celu eliminację działań powodujących naruszenie prawa, celowa i uzasadniona jest akceptacja propozycji Przedsiębiorcy, z której wynika zamiar wyeliminowania z obrotu prawnego z udziałem konsumentów wzorców umownych zawierających niedozwolone postanowienia umowne. Stosownie zaś do przepisu art. 28 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów „ w decyzji (…) Prezes Urzędu może określić termin wykonania zobowiązań. ” Mając powyższe na uwadze, Prezes Urzędu zobowiązał Przedsiębiorcę do wykonania złożonego przez niego zobowiązania począwszy od najbliższej imprezy organizowanej przez Przedsiębiorcę, tj. trasy koncertowej Chóru Alexandrowa zaplanowanej na październik 2012 r. Wyznaczając powyższy termin Prezes Urzędu wziął pod uwagę możliwość przeprowadzenia przez Przedsiębiorcę czynności, do których został zobowiązany. W ocenie Prezesa Urzędu, wyznaczony termin jest wystarczający do wykonania nałożonego zobowiązania. Stąd też należało orzec jak w punkcie I sentencji niniejszej decyzji. 19 Ad. III. Zobowiązanie do złożenia sprawozdania o stopniu realizacji zobowiązania Stosownie do art. 28 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w decyzji (…) Prezes Urzędu nakłada na przedsiębiorcę obowiązek składania w wyznaczonym terminie informacji o stopniu realizacji zobowiązań. Zgodnie z powołanym przepisem Przedsiębiorca został zobowiązany do złożenia w terminie do dnia 30 listopada 2012 r. informacji o stopniu realizacji zobowiązania nałożonego w punkcie I. sentencji decyzji oraz dowodów potwierdzających wprowadzenie nowo opracowanych wzorców umownych do obrotu z udziałem konsumentów. Stąd należało orzec jak w punkcie II sentencji niniejszej decyzji. Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od daty jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury w Warszawie. Dyrektor Delegatury UOKIK w Warszawie /podpis/ Otrzymuje: