RLU-34/2012

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW Delegatura w Lublinie 20-012 Lublin, ul. Ochotnicza 10 Tel. (0-81) 532-35-31, 532-54-48, 743-77-30, Fax (0-81) 532-08-26 E-mail: lublin@uokik.gov.pl Lublin, dnia 24 grudnia 2012 r. RLU – 61-24/12/RD za p.o. DECYZJA RLU Nr 34/2012 I. Na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów z dnia 16 lutego 2007 roku (Dz. U. Nr 50 poz. 331 ze zm.), stosownie do art. 33 ust. 6 tejże ustawy, w związku z § 5 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 107 poz. 887), po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, wszczętego z urzędu przeciwko Przedsiębiorstwu Usługowo – Asenizacyjnemu ,,ASTWA” Sp. z o.o. z siedzibą w Białymstoku, − działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: uznaje się za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów praktykę Przedsiębiorstwa Usługowo - Asenizacyjnego ,,ASTWA” Sp. z o.o. z siedzibą w Białymstoku, polegającą na stosowaniu we wzorcu umownym „Umowa świadczenia usług w zakresie wywozu odpadów stałych” postanowienia o treści: 1. § 9 ust. 1 ,, Zleceniobiorca zastrzega sobie prawo do zmiany cen za uprzednim dwutygodniowym zawiadomieniem. Zmiana ceny nie powoduje zmiany umowy”. odpowiadającego postanowieniom wpisanym do rejestru postanowień wzorców umownych uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 43, poz. 296 ze zm.), co stanowi naruszenie art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i nakazuje się zaniechanie jej stosowania. II. Na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów z dnia 16 lutego 2007 roku (Dz. U. Nr 50 poz. 331 ze zm.), stosownie do art. 33 ust. 6 tejże ustawy, w związku z § 5 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 107 poz. 887), po przeprowadzeniu 2 postępowania administracyjnego w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, wszczętego z urzędu przeciwko Przedsiębiorstwu Usługowo – Asenizacyjnemu ,,ASTWA” Sp. z o.o. z siedzibą w Białymstoku, − działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: uznaje się za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów praktykę Przedsiębiorstwa Usługowo - Asenizacyjnego ,,ASTWA” Sp. z o.o. z siedzibą w Białymstoku, polegającą na stosowaniu we wzorcu umownym „Umowa świadczenia usług w zakresie wywozu odpadów stałych” postanowień o treści: 1. § 10 ust. 4 ,, Umowa może być rozwiązana przez Zleceniobiorcę ze skutkiem natychmiastowym w przypadku opóźnienia z zapłatą za usługi, co nie zwalnia Zleceniodawcy z obowiązku uregulowania należności wraz z ustawowymi odsetkami ”. 2. § 12 ust. 1 ,, W przypadku, gdy Zleceniodawca kwestionuje jakość wykonywanych usług, ich częstotliwość bądź wymiar opłat, może złożyć pisemną reklamację do Zleceniobiorcy w terminie 7 dni od daty powstania podstawy uzasadniającej zgłoszenie reklamacji ”. 3. § 12 ust. 4 ,, Zgłoszenie reklamacji nie zwalnia Zleceniodawcy od bieżącego i terminowego regulowania wszelkich faktur na rzecz Zleceniobiorcy ” 4. § 16 ,, Ewentualne spory wynikłe ze stosowania umowy, strony będą próbowały rozstrzygać ugodowo, w przypadku nie dojścia do ugody, spory będą podlegały rozstrzygnięciu sądów właściwych miejscowo ze względu na siedzibę Zleceniobiorcy ” . odpowiadającym postanowieniom wpisanym do rejestru postanowień wzorców umownych uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 43, poz. 296 ze zm.), co stanowi naruszenie art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i stwierdza się zaniechanie jej stosowania z dniem 19 sierpnia 2012 r. III. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50 poz. 331 ze zm.), stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 5 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 107 poz.887) - działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: nakłada się na Przedsiębiorstwo Usługowo Asenizacyjne ,,ASTWA” Sp. z o.o. z siedzibą w Białymstoku karę pieniężną z tytułu naruszenia zakazu o jakim mowa w art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, 1. w zakresie opisanym w punkcie I sentencji decyzji w wysokości 4 629 zł (słownie: cztery tysiące sześćset dwadzieścia dziewięć złotych) , płatną do budżetu państwa, 2. w zakresie opisanym w punkcie II sentencji decyzji w wysokości 12 001 zł (słownie: dwanaście tysięcy jeden złoty) , płatną do budżetu państwa. 3 Uzasadnienie Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwany dalej Prezesem Urzędu, w trakcie postępowania wyjaśniającego (Postanowienie Nr 98/12 z dnia 4 czerwca 2012 r. sygn. akt RLU-405-10/12/RD), dokonał analizy stosowanego przez Przedsiębiorstwo Usługowo - Asenizacyjne ,,ASTWA” Sp. z o.o. z siedzibą w Białymstoku, wzorca umowy ,,Umowa świadczenia usług w zakresie wywozu odpadów stałych” (dalej Umowa) pod kątem jej zgodności z treścią art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50 poz. 331 ze zm.). W wyniku analizy tego dokumentu, Postanowieniem nr 138/12 z dnia 1 sierpnia 2012 r. Prezes Urzędu wszczął postępowanie administracyjne RLU-61-24/12/RD pod zarzutem naruszenia przez Przedsiębiorstwo Usługowo – Asenizacyjne ,,ASTWA” Sp. z o.o. z siedzibą w Białymstoku, zbiorowych interesów konsumentów, poprzez stosowanie w obrocie z konsumentami wzorca Umowy , który mógł zawierać postanowienia tożsame z postanowieniami wpisanymi do rejestru klauzul niedozwolonych. Ustosunkowując się do przedstawionych zarzutów Przedsiębiorca uznał ich zasadność oraz zadeklarował zmianę lub usunięcie zakwestionowanych przez Prezesa Urzędu postanowień Umowy. W dniu 23 sierpnia 2012 r. Przedsiębiorca przesłał pismo wraz z nowym wzorem Umowy, zawierającym zmiany w stosunku do uprzednio stosowanego wzorca, gdzie: w miejsce postanowienia § 9 ust. 1 przedsiębiorca zaproponował postanowienie o treści ,, W przypadku zaistnienia okoliczności skutkujących koniecznością zmiany wynagrodzenia, o którym mowa w § 2 ust2 pkt 4 Umowy, Zleceniobiorca zobowiązuje się do poinformowania Zleceniodawcy o wysokości nowej stawki wynagrodzenia. W przypadku niewyrażenia przez Zleceniodawcę w terminie 14 dni zgody na nowoobowiązującą stawkę, Umowa ulega rozwiązaniu z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia. W okresie wypowiedzenia Zleceniodawca uiszcza wynagrodzenie w dotychczasowej wysokości ” odnośnie postanowień zawartych § 10 ust. 4, § 12 ust. 1, § 12 ust. 4 i § 16 wzorca umowy przedsiębiorca usunął te zapisy oraz zadeklarował stosowanie nowego wzorca umowy w kontaktach z konsumentami od dnia 20.08.2012 r. Postanowieniem Nr 140/12 z dnia 01.08.2012 r. RLU-61-24/12/RD zaliczono w poczet prowadzonego postępowania administracyjnego w tej sprawie dowody uzyskane w postępowaniu wyjaśniającym. Prezes Urzędu ustalił następujący stan faktyczny sprawy: Przedsiębiorstwo Usługowo – Asenizacyjne ,,ASTWA” Sp. z o.o. z siedzibą w Białymstoku jest przedsiębiorcą wpisanym do Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem 0000070103. Głównym przedmiotem działalności przedsiębiorcy jest wywóz, transport i utylizacja odpadów komunalnych na terenie Białegostoku i województwa podlaskiego. Świadczy też dodatkowe usługi w zakresie letniego i zimowego oczyszczania placów, ulic i dróg czy też usługi wynajmu pomieszczeń, placów i magazynów. W związku z prowadzoną działalnością gospodarczą Przedsiębiorca stosował w obrocie gospodarczym w kontaktach z konsumentami wzorzec umowny: „Umowa świadczenia usług w zakresie wywozu odpadów stałych” . W/w wzorzec miał zastosowanie w 2011 r. i części (do 19.08.)2012 r. 4 W treści w/w wzorca znalazły się m.in. następujące postanowienia: 1. Zapis wzorca Umowy świadczenia usług w zakresie wywozu odpadów stałych § 9 ust. 1 o treści: ,, Zleceniobiorca zastrzega sobie prawo do zmiany cen za uprzednim dwutygodniowym zawiadomieniem. Zmiana ceny nie powoduje zmiany umowy (…) ”. 2. Zapis wzorca Umowy świadczenia usług w zakresie wywozu odpadów stałych § 10 ust. 4 o treści: ,, Umowa może być rozwiązana przez Zleceniobiorcę ze skutkiem natychmiastowym w przypadku opóźnienia z zapłatą za usługi, co nie zwalnia Zleceniodawcy z obowiązku uregulowania należności wraz z ustawowymi odsetkami ”. 3. Zapis wzorca Umowy świadczenia usług w zakresie wywozu odpadów stałych § 12 ust. 1 o treści: ,, W przypadku, gdy Zleceniodawca kwestionuje jakość wykonywanych usług, ich częstotliwość bądź wymiar opłat, może złożyć pisemną reklamację do Zleceniobiorcy w terminie 7 dni od daty powstania podstawy uzasadniającej zgłoszenie reklamacji ”. 4. Zapis wzorca Umowy świadczenia usług w zakresie wywozu odpadów stałych § 12 ust. 4 o treści: ,, Zgłoszenie reklamacji nie zwalnia Zleceniodawcy od bieżącego i terminowego regulowania wszelkich faktur na rzecz Zleceniobiorcy ”. 5. Zapis wzorca Umowy świadczenia usług w zakresie wywozu odpadów stałych § 16 o treści: ,, Ewentualne spory wynikłe ze stosowania umowy, strony będą próbowały rozstrzygać ugodowo, w przypadku nie dojścia do ugody, spory będą podlegały rozstrzygnięciu sądów właściwych miejscowo ze względu na siedzibę Zleceniobiorcy ” . Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznał m.in. za niedozwolone następujące postanowienia umowne, które zostały następnie wpisane do rejestru niedozwolonych postanowień umownych prowadzonego przez Prezesa UOKiK pod pozycjami: - poz. 400 w rejestrze niedozwolonych postanowień umownych postanowienie o treści: „ Zmiana opłaty nie powoduje konieczności zmiany umowy” ” - wyrok z dnia 19 stycznia 2005 r . sygn. akt XVII Amc 2/04, - poz. 1 979 w rejestrze niedozwolonych postanowień umownych postanowienie o treści: „Zleceniobiorcy przysługuje prawo rozwiązania umowy bez wypowiedzenia w przypadku kiedy Zleceniodawca spóźnia się z zapłatą za usługi" - wyrok z dnia 9 marca 2010 r . sygn. akt XVII Amc 430/09, - poz. 1 976 w rejestrze niedozwolonych postanowień umownych postanowienie o treści: ,, Zleceniodawca może składać w terminie jednego tygodnia reklamację w przypadku 5 opóźnienia w wywozie (tel. 38-06-685) ” wyrok z dnia 9 marca 2010 r. sygn. akt XVII Amc 430/09, - poz. 405 w rejestrze niedozwolonych postanowień umownych postanowienie o treści: ,, Zgłoszenie reklamacji nie zwalnia z obowiązku zapłaty za zamówiony towar ” wyrok z dnia 26 stycznia 2005 r. sygn. akt XVII AmC 67/04 - poz. 979 w rejestrze niedozwolonych postanowień umownych postanowienie o treści: ,, Ewentualne kwestie sporne rozstrzygane będą przez sądy powszechne właściwe ze względu na siedzibę Zleceniobiorcy” - wyrok z dnia 9 października 2006 r. sygn. akt XVII Amc 101/05. W dniu 05.11.2012 r. Przedsiębiorca dostarczył informację dotyczącą przychodu osiągniętego w 2011 r. Przychód ten wyniósł (tajemnica przedsiębiorcy) zł. Prezes Urzędu zakończył zbieranie materiału dowodowego, o czym poinformował przedsiębiorcę. W toku postępowania administracyjnego przedsiębiorca nie skorzystał z prawa wglądu do zebranego materiału dowodowego. Mając na uwadze zebrany materiał dowodowy Prezes Urzędu zważył, co następuje: Treść art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ogranicza zastosowanie jej przepisów wyłącznie do ochrony interesów przedsiębiorców i konsumentów, podejmowanej w interesie publicznym. Oznacza to, że warunkiem koniecznym do uruchomienia procedur i zastosowania instrumentów określonych w tej ustawie jest zaistnienie takiego stanu faktycznego, w którym działania przedsiębiorców - naruszając jej przepisy - stanowią potencjalne zagrożenie interesu publicznego. Niniejsze postępowanie dotyczy treści wzorców umowy stosowanych przez Spółkę wobec nieograniczonego kręgu adresatów, tj. wszystkich potencjalnie zainteresowanych zleceniodawców, aktualnych i potencjalnych klientów Spółki, którym na gruncie art. 4 pkt.12 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (…) i k.c. przysługuje status konsumenta. Zdaniem Prezesa Urzędu, rozpatrywana sprawa ma charakter publicznoprawny, albowiem wiąże się z ochroną interesu wszystkich konsumentów, którzy są lub będą klientami PU-A ASTWA Sp. z o.o. w Białymstoku. Interes publicznoprawny przejawia się bowiem także w postaci zbiorowego interesu konsumentów, co oznacza, że naruszenie zbiorowego interesu konsumentów jest jednocześnie naruszeniem interesu publicznoprawnego. Zatem uzasadnione było w niniejszej sprawie podjęcie przez Prezesa Urzędu, działań przewidzianych w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów. W tym stanie rzeczy przyjąć należy, iż do oceny stanu faktycznego niniejszej sprawy zastosowanie mają przepisy w/w ustawy, a dotyczące jej postępowanie prowadzone było w interesie publicznym. Wszczynając postępowanie administracyjne wobec wskazanego wyżej Przedsiębiorcy, Prezes Urzędu postawił mu zarzuty naruszenia art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów [dalej zwaną również ustawą o ochronie (…)]. Zgodnie z treścią art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie (…), zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Art. 24 ust. 2 pkt 1 w/w ustawy stanowi, że przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy, poprzez stosowanie postanowień 6 wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego. W niniejszej sprawie kwestionowane działania przedsiębiorcy, aby mogły być skutecznie ocenione w ramach art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 w/w ustawy, muszą spełniać poniższe przesłanki: 1. być działaniem bezprawnym przedsiębiorcy, polegającym na stosowaniu w obrocie konsumenckim postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, 2. godzić w zbiorowe interesy konsumentów. Zgodnie z przepisem art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie (…), ilekroć w ustawie jest mowa o przedsiębiorcy rozumie się przez to przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2007 r., Nr 155, poz. 1095 ze zm.), a także osobę fizyczną, osobę prawną, a także jednostkę organizacyjną nie mającą osobowości prawnej, której ustawa przyznaje zdolność prawną, organizującą lub świadczącą usługi o charakterze użyteczności publicznej, które nie są działalnością gospodarczą w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej. PUA ASTWA Sp. z o.o. w Białymstoku jest przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie (…), gdyż jest spółką prawa handlowego i świadczy m.in. usługi wywozu odpadów stałych. Pierwszą przesłanką do ustalenia zaistnienia praktyk z art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie (…) jest bezprawność, tradycyjnie ujmowana jest jako sprzeczność z obowiązującym porządkiem prawnym. Jako działanie „bezprawne” należy kwalifikować zachowania sprzeczne z nakazem zawartym w ustawach, rozporządzeniach wydanych na podstawie i dla wykonania tychże ustaw, umowie międzynarodowej mającej bezpośrednie zastosowanie w stosunkach wewnętrznych. Sprzeczne z prawem są czyny: zabronione i zagrożone sankcją karną, czyny zabronione pod sankcjami dyscyplinarnymi, czyny zakazane przepisami administracyjnymi lub przepisami prawa gospodarczego publicznego, czyny zabronione przepisami o charakterze cywilnym, sprzeczne z nakazami zawartymi w prawie cywilnym lub prawie administracyjnym. „ Bezprawność jest taką cechą działania, która polega na jego sprzeczności z normami prawa lub zasadami współżycia społecznego, bez względu na winę, a nawet świadomość sprawcy. Dla ustalenia przeto bezprawności działania wystarczy ustalenie, że określone zachowanie koliduje z przepisami prawa” (tak: Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji Komentarz, pod redakcją prof. dr hab. Janusza Szwaji, Wydawnictwo CH BECK, Warszawa 2000, s.117 – 118). Ponadto Sąd Najwyższy wskazał, że o bezprawności działania można mówić wówczas, gdy nie zachodzi żadna ze szczególnych okoliczności usprawiedliwiających określone działanie, tj. działanie dozwolone przez obowiązujące przepisy, wykonywanie prawa podmiotowego, zgoda pokrzywdzonego oraz działanie w obronie uzasadnionego interesu (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19.10.1989 r. II CR 419/89 OSP 1990/11-12 poz. 377). W niniejszej sprawie działanie Przedsiębiorcy, polegające na stosowaniu we wzorcu umownym: ,,Umowa świadczenia usług w zakresie wywozu odpadów stałych ” postanowień o treści: 7 1. § 9 ust. 1 ,, Zleceniobiorca zastrzega sobie prawo do zmiany cen za uprzednim dwutygodniowym zawiadomieniem. Zmiana ceny nie powoduje zmiany umowy (…) ”. 2. § 10 ust. 4 ,, Umowa może być rozwiązana przez Zleceniobiorcę ze skutkiem natychmiastowym w przypadku opóźnienia z zapłatą za usługi, co nie zwalnia Zleceniodawcy z obowiązku uregulowania należności wraz z ustawowymi odsetkami ”. 3. § 12 ust. 1 ,, W przypadku, gdy Zleceniodawca kwestionuje jakość wykonywanych usług, ich częstotliwość bądź wymiar opłat, może złożyć pisemną reklamację do Zleceniobiorcy w terminie 7 dni od daty powstania podstawy uzasadniającej zgłoszenie reklamacji ”. 4. § 12 ust. 1 Zgłoszenie reklamacji nie zwalnia Zleceniodawcy od bieżącego i terminowego regulowania wszelkich faktur na rzecz Zleceniobiorcy ”. 5. § 16 ,, Ewentualne spory wynikłe ze stosowania umowy, strony będą próbowały rozstrzygać ugodowo, w przypadku nie dojścia do ugody, spory będą podlegały rozstrzygnięciu sądów właściwych miejscowo ze względu na siedzibę Zleceniobiorcy ” . należy uznać za bezprawne ze względu na to, że zakwestionowane przez Prezesa Urzędu postanowienia są tożsame z postanowieniami, które zostały uznane za niedozwolone i wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 października 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296, z późn. zm.), co wyczerpuje przesłanki art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Art. 479 43 kodeksu postępowania cywilnego decyduje o bezprawności stosowania niedozwolonych postanowień umownych, stanowiąc o rozszerzonej skuteczności wyroku w sprawie o uznanie postanowień umownych za niedozwolone. Klauzule takie, ze względu na rozszerzoną skuteczność wyroku oraz jawność rejestru według art. 479 45 par. 3 kodeksu postępowania cywilnego, spełniają funkcję podobną do przepisów prawa, a posługiwanie się nimi w stosunkach z konsumentami jest zakazane. Wzorce umowne stosowane przez przedsiębiorców w kontaktach z konsumentami podlegają szczególnej kontroli. Wzorzec umowy to doktrynalne określenie wszelkich jednostronnych, przygotowanych z góry przed zawarciem umowy, gotowych klauzul umów w postaci warunków umów, ich wzorów, regulaminów, statutów itp. (E. Łętowska, Prawo umów konsumenckich, C.H. Beck 2002, s 292) W systemie polskiego prawa cywilnego ustawodawca przewidział instytucję abstrakcyjnej kontroli wzorców umownych, realizowanej w drodze postępowania o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone. Zgodnie ze stanowiskiem Sądu Apelacyjnego w Warszawie (wyroki: z dnia 29 września 2005 r. sygn. akt: VI Aca 381/05; z dnia 16 listopada 2005r., sygn. akt: VI Aca 473/05): celem postępowania w sprawach o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone jest tzw. abstrakcyjna kontrola wzorców, dokonana w oderwaniu od konkretnej umowy, zaś wyrok uwzględniający powództwo przez uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone i zakazanie ich stosowania ma, zgodnie z art. 479 43 kodeksu postępowania cywilnego, od chwili wpisania do odpowiedniego rejestru, skutek także wobec osób trzecich. Również Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 13 lipca 2006 r. sygn. akt: III SZP 3/06, wskazał, że: „stosowanie postanowień wzorców umowy o treści tożsamej z treścią postanowień uznanych za niedozwolone prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w 8 Warszawie- Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanych do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c., może być uznane w stosunku do innego przedsiębiorcy za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów”. Dlatego dokonując oceny zgodności treści postanowień umownych wykorzystywanych przez przedsiębiorców we wzorcach umownych z obowiązującym prawem należy wykorzystywać reguły interpretacji wykształcone w doktrynie i orzecznictwie. Konsekwencją jest więc uznanie za niedozwolone takich postanowień umów, które mieszczą się w „hipotezie” klauzuli wpisanej do rejestru, której treść została ustalona w oparciu o dokonaną jej wykładnię. Nie jest niezbędna literalna, dosłowna identyczność klauzuli wpisanej do rejestru i klauzuli z nią porównywaną. Zatem, dla stwierdzenia zaistnienia przesłanki bezprawności w związku ze stosowaniem postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień umowy uznanych za niedozwolone, konieczne jest wykazanie, że stosowane przez przedsiębiorcę w obrocie z konsumentami postanowienia wzorca umownego są tożsame (mieszczą się w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru) z treścią wpisanego do rejestru postanowienia wzorca umowy uznanego za niedozwolony na mocy stosownego orzeczenia SOKiK. Bezprawność stosowanych postanowień Ad I 1.sentencji decyzji Prezes Urzędu zakwestionował postanowienie wzorca Umowy „Umowa świadczenia usług w zakresie wywozu odpadów stałych” zawarte w § 9 ust. 1 o treści: ,, Zleceniobiorca zastrzega sobie prawo do zmiany cen za uprzednim dwutygodniowym zawiadomieniem. Zmiana ceny nie powoduje zmiany umowy (…) ”. Wyrokiem Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie z dnia 19 stycznia 2005 r. sygn. akt XVII AmC 2/04 postanowienie o treści: ,, Zmiana opłaty nie powoduje konieczności zmiany umowy ” – zostało zakazane w obrocie z konsumentami i wpisane do Rejestru postanowień wzorców umów uznanych za niedozwolone z dniem 5 maja 2005 r. pod numerem 400 . Jednocześnie w Rejestrze znajduje się wpis pod numerem 3359 ( Sygn. akt XVII AmC 5 656/11, wyrok SOKiK z dnia 7 marca 2011r.) o treści: „Dostawca zastrzega sobie prawo do zmiany cen świadczonych przez Dostawcę usług w każdym czasie, co nie stanowi zmiany Umowy, przy czym zmiana ta musi być przekazana do wiadomości Abonenta ”. W uzasadnieniu wyroku z dnia 19 stycznia 2005 r. SOKIK wskazał, iż w/w postanowienie stanowi niedozwolona klauzulę o której mowa w art. 385 3 pkt 10, pkt 19 i pkt 20 kc. Uzasadniając powyższe stanowisko SOKIK stwierdził, iż opłata abonencka stanowi świadczenie główne , tj. essntialia negotti umowy. Zapis o zakwestionowanej treści dotyczy zmiany warunków umowy, o czym decyduje jednostronnie kontrahent konsumenta. W związku z tym, że umowa dotyczy stosunku umownego o charakterze ciągłym, zapis uniemożliwia konsumentowi jej wypowiedzenie na podstawie art. 384 1 kc, ponadto w/ zapis przewiduje uprawnienie dla kontrahenta konsumenta do jednostronnej zmiany istotnych warunków umowy (ceny ) bez zagwarantowania prawa odstąpienia od umowy, a ponadto narusza dobre obyczaje takie jak : zaufanie stron 9 umowy, poszanowanie prawa i rzetelność przedsiębiorcy, prowadzać do rażącego naruszenia interesów konsumentów. W ocenie Prezesa UOKIK, zakwestionowane postanowienie narusza w ten sam sposób interesy konsumentów, co postanowienie wpisane do rejestru. Postanowienie to uprawnia kontrahenta konsumenta do jednostronnej zmiany istotnych cech świadczenia, przy czym podobne uprawnienie nie przysługuje konsumentowi. Ponadto taka zmiana nie stanowi, zdaniem Astwy, zmiany umowy. Nie ulega wątpliwości, że oznaczenie wysokości ceny usługi wywozu odpadów stałych stanowi essntialia negotti umowy o świadczenie usługi w zakresie wywozu odpadów stałych, której zmiana powinna być uzasadniona ważnymi przyczynami wskazanymi w umowie. Omawiane postanowienie wzorca umownego (ani też inne postanowienie wzorca ) nie zawiera takich przyczyn, a w związku z tym rażąco narusza interes konsumenta oraz dobre obyczaje ( art. 385 3 pkt 10 kc). Taki układ uprawnień pozwala odbiorcy odpadów komunalnych na dowolne ustanawianie cen za usługę, bez koniczności jakiegokolwiek uzasadnienia dokonywanych zmian. Sam fakt poinformowania konsumenta o planowanej zmianie ceny nie ma dla niego żadnego znaczenia, o ile nie ma on możliwości kontrolowania przyczyn zmiany ceny. Zatem o ile kontrahent konsumenta jest uprawniony do zmiany warunków umowy w trakcie trwania umowy, w tym do zmiany ceny, to uprawnienie do ograniczone jest w ten sposób, że zmiana ceny może być spowodowana wyłącznie ważnymi przyczynami wskazanymi umowie. Chodzi bowiem o to, by z jednej strony ograniczyć nadmierny i nieuzasadniony wzrost cen ze strony przedsiębiorcy, a z drugiej zaś zapewnić konsumentowi – słabszej stronie umowy, możliwość kontroli działań przedsiębiorcy. Zatem w zakwestionowanym postanowieniu w ten sam sposób naruszone zostały interesy konsumentów, co w postanowieniu wpisanym do rejestru. Kwestionowane postanowienie w zakresie w jakim przewiduje zastrzeżone wyłącznie na rzecz kontrahenta konsumenta uprawnienie do zmiany, bez ważnych przyczyn , istotnych cech świadczenia (art. 385 3 pkt 19 kc) również narusza dobre obyczaje oraz rażąco narusza interes konsumenta. Możliwość działania polegającego na zastrzeżeniu na rzecz kontrahenta konsumenta wyłącznie jednostronnej możliwości zmiany istotnych cech świadczenia jest bowiem skutkiem nadużycia uprzywilejowanej pozycji przedsiębiorcy wobec konsumenta z pokrzywdzeniem tego ostatniego. Astwa od dnia 20.08.2012 r. zakwestionowane postanowienie o treści: „ Zleceniobiorca zastrzega sobie prawo do zmiany cen za uprzednim dwutygodniowym zawiadomieniem. Zmiana ceny nie powoduje zmiany umowy (…) ”, zastąpiła postanowieniem „ W przypadku zaistnienia okoliczności skutkujących koniecznością zmiany wynagrodzenia, o którym mowa w § 2 ust2 pkt 4 Umowy, Zleceniobiorca zobowiązuje się do poinformowania Zleceniodawcy o wysokości nowej stawki wynagrodzenia. W przypadku niewyrażenia przez Zleceniodawcę w terminie 14 dni zgody na nowoobowiązującą stawkę, Umowa ulega rozwiązaniu z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia. W okresie wypowiedzenia Zleceniodawca uiszcza wynagrodzenie w dotychczasowej wysokości ”. Jednak nowe postanowienie wzorca umownego nadal nie wymienia ważnych przyczyn uzasadniających zmianę umowy w zakresie wynagrodzenia należnego Przedsiębiorcy. W związku w powyższym nowe postanowienie jest tożsame z postanowieniem wpisanym do rejestru pod nr 400. Powyższe przesądza o braku zaniechania stosowania zakwestionowanego postanowienia z datą wskazaną przez Astwę. Wobec powyższego uznać należało, że spełnione zostały przesłanki warunkujące uznanie działań Astwy za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust.1 i 2 pkt. 1 ustawy ochronie (…) tj. działanie bezprawne, które polega na 10 stosowaniu w obrocie z konsumentami zapisów, które zostały uznane przez Sąd Okręgowy w Warszawie Ochrony Konkurencji i Konsumentów za postanowienia wzorca umowy uznane za niedozwolone i wpisane do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 kpc. Ad. II 1. sentencji decyzji – § 10 ust. 4 wzorca Umowy o treści: ,, Umowa może być rozwiązana przez Zleceniobiorcę ze skutkiem natychmiastowym w przypadku opóźnienia z zapłatą za usługi, co nie zwalnia Zleceniodawcy z obowiązku uregulowania należności wraz z ustawowymi odsetkami ”. Wyrokiem Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie z dnia 9 marca 2010 r. sygn. akt XVII Amc 430/09 zapis o treści: ,, Zleceniobiorcy przysługuje prawo rozwiązania umowy bez wypowiedzenia w przypadku kiedy Zleceniodawca spóźnia się z zapłatą za usługi ” – został zakazany w obrocie z konsumentami i wpisany do Rejestru postanowień wzorców umów uznanych za niedozwolone z dniem 7 lipca 2007 r. pod numerem 1 979 . Jednocześnie w Rejestrze znajduje się wpis pod numerem 976 ( Sygn. akt XVII AmC 101/05, wyrok SOKiK z dnia 9 października 2006 r.) o treści: „(...) Umowa ulega automatycznemu rozwiązaniu, jeżeli Zleceniodawca nie będzie terminowo regulował należności względem Zleceniobiorcy wynikających z załącznika nr 7 (...).”. Zarówno w przypadku klauzul już wpisanych do Rejestru, odnoszących się do rozwiązania umowy bez wypowiedzenia, jak i w przypadku zapisu wzorca umownego, stosowanego przez Przedsiębiorcę, postanowienia te wywołują identyczne, tożsame dla konsumenta skutki. Wymienione klauzule zostały uznane za niedozwolone, albowiem SOKiK uznał, że są one niezgodne z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają interesy konsumentów, bowiem wbrew powszechnie panującym obyczajom kupieckim nie przewidują – dodatkowego wezwania do zapłaty przed zastosowaniem sankcji w postaci rozwiązania umowy bez wypowiedzenia. Sąd zważył, iż podkreślenia wymaga fakt, iż przedsiębiorca w ogóle nie bierze pod uwagę sytuacji losowych, jakie mogą spotkać każdego człowieka. Nie rozróżniając powodów, z których konsument popadł w zwłokę, przedsiębiorca ustalił najsurowszą z możliwych sankcji, a więc rozwiązania umowy bez wypowiedzenia. Oznacza to w praktyce, iż konsument, nie z własnej winy, może zostać pozbawiony usługi w zakresie utrzymywania porządku i czystości praktycznie z dnia na dzień. Argumentacja powyższa dotyczy także w pełni postanowienia zakwestionowanego. W świetle zakwestionowanego postanowienia umowa może przestać obowiązywać w przypadku nawet jednodniowego opóźnienia w zapłacie raty przez konsumenta. Takie zapisy, naruszają równowagę kontraktową stron, są sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają interesy konsumentów. Ad. II 2. sentencji decyzji – § 12 ust. 1 wzorca Umowy o treści: ,, W przypadku, gdy Zleceniodawca kwestionuje jakość wykonywanych usług, ich częstotliwość bądź wymiar opłat, może złożyć pisemną reklamację do Zleceniobiorcy w terminie 7 dni od daty powstania podstawy uzasadniającej zgłoszenie reklamacji ”. Wyrokiem Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie z dnia 9 marca 2010 r. sygn. akt XVII Amc 430/09 zapis o treści: ,, Zleceniodawca może składać w terminie jednego tygodnia reklamację w przypadku opóźnienia w wywozie (tel. 38-06- 685) ” – został zakazany w obrocie z konsumentami i wpisany do Rejestru postanowień wzorców umów uznanych za niedozwolone z dniem 7 lipca 2010r. pod numerem 1 976 . 11 Zarówno w przypadku klauzul wpisanych do Rejestru, jak i w przypadku zapisu wzorca umownego, stosowanego przez Przedsiębiorcę, postanowienia te wywołują identyczne, tożsame dla konsumenta skutki. Wymienione klauzule zostały uznane przez SOKIK za niedozwolone, z uwagi na to, że są one postanowieniami umownymi w rozumieniu art. 385 3 pkt 2 k.c., tj. postanowienia, które w szczególności wyłączają lub istotnie ograniczają odpowiedzialność względem konsumenta za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania. W przypadku gdy Zleceniodawca kwestionuje opóźnienia w wywozie odpadów, może złożyć reklamację tylko w tygodniowym terminie wyznaczonym przez Przedsiębiorcę. Identyczna sytuacja występuje na gruncie przedmiotowego postanowienia, stosowanego przez Astwę, które dodatkowo zostało rozszerzone o jakość świadczonych usług i wymiar opłat. W przypadku kwestionowania np. dochowania przez zleceniodawcę częstotliwości wywozu, konsument ma bardzo mało czasu, aby zorientować się, że wywóz nie został wykonany, a następnie przygotować i złożyć reklamację. Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów w w/w wyroku wskazał , iż powyższe postanowienie (wpisane do rejestru pod numerem 1 976) spełnia przesłanki określone a art. 385 3 pkt 2 k.c. Stosownie bowiem do treści tego artykułu, w razie wątpliwości uważa się, że niedozwolonymi postanowieniami umownymi są te, które w szczególności wyłączają lub istotnie ograniczają odpowiedzialność względem konsumenta za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania. Zdaniem Sądu zapis ten wprowadza rażąco krótki termin składania przez konsumenta reklamacji na nienależyte wykonanie umowy przez zleceniobiorcę, a nadto może wywoływać u konsumenta mylne wrażenie, że po upływie jednego tygodnia traci on prawo dochodzenia roszczeń z tytułu nienależytego wykonania umowy. Argumentacja powyższa dotyczy także w pełni postanowienia zakwestionowanego. Ad. II 3. sentencji decyzji – § 12 ust. 4 wzorca Umowy o treści: ,, Zgłoszenie reklamacji nie zwalnia Zleceniodawcy od bieżącego i terminowego regulowania wszelkich faktur na rzecz Zleceniobiorcy ” Wyrokiem Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie z dnia 26 stycznia 2005 r. sygn. akt XVII Amc 67/04 zapis o treści: ,, ,, Zgłoszenie reklamacji nie zwalnia z obowiązku zapłaty za zamówiony towar ” – został zakazany w obrocie z konsumentami i wpisany do Rejestru postanowień wzorców umów uznanych za niedozwolone z dniem 5 maja 2005 r. pod numerem 405 . Postanowienie wpisane do rejestru zobowiązuje konsumenta do zapłaty za zamówiony towar pomimo, że konsument złożył reklamację. Reklamacja dotyczyć może zarówno dostarczenia towaru wadliwego jak i wyliczenia przez sprzedawcę niewłaściwej ceny towaru czy w ogóle nie dostarczenia towaru. W każdej opisanej wyżej sytuacji obowiązek zapłaty przez konsumenta za towar pomimo, że np. towar w ogóle nie został konsumentowi doręczony albo pomimo doręczenia konsumentowi towaru wadliwego lub z niewłaściwie określoną ceną narusza dobre obyczaje. Oznacza bowiem, że konsument jest zobowiązany do wykonania zobowiązania pomimo, że należyte wykonanie obowiązku przez sprzedawcę zostało zakwestionowane. Postanowienie takie narusza dobre obyczaje wskutek naruszenia równowagi stron stosunku zobowiązaniowego na niekorzyść konsumenta. W sytuacji uwzględnienia reklamacji może się okazać, że konsument nie jest zobowiązany w ogóle do zapłaty lub jest zobowiązany do zapłaty innej, np. niższej kwoty jak żądana przez sprzedawcę. Zatem konsument, który zapłacił 12 już za reklamowany towar lub usługę będzie musiał czekać za zwrot zapłaconej kwoty lub ewentualnej różnicy, co rażąco narusza interes konsumenta. W postanowieniu zakwestionowanym przedsiębiorca zobowiązuje konsumenta do „bieżącego i terminowego regulowania faktur” pomimo zgłoszenia reklamacji, zatem obowiązek zapłaty dotyczy także faktur reklamowanych . W ocenie Prezesa Urzędu, interesy konsumentów zostały naruszone w tym postanowieniu w ten sam sposób, jak opisany wyżej w odniesieniu do postanowienia wpisanego do rejestru klauzul niedozwolonych. Konsument musi bowiem zapłacić za towar lub usługę niezależnie od tego czy przedsiębiorca wywiązał się ze zobowiązania wzajemnego. Co więcej, w takim wypadku obowiązek zapłaty przez konsumenta należności w terminie określonym w fakturze nie jest w żaden sposób czasowo skorelowany z obowiązkiem należytego wykonania zobowiązania przez przedsiębiorcę, gdyby okazało się że reklamacja jest zasadna. Zatem sytuacja konsumenta w porównaniu z sytuacją przedsiębiorcy jest ukształtowana na niekorzyść tego pierwszego, a zatem z naruszeniem dobrego obyczaju i rażącym naruszeniem jego interesów. Powyższe przesadza o tożsamości postanowienia zakwestionowanego i postanowienia wpisanego do rejestru. Ad. II 4. sentencji decyzji – § 16 Umowy o treści: ,, Ewentualne spory wynikłe ze stosowania umowy, strony będą próbowały rozstrzygać ugodowo, w przypadku nie dojścia do ugody, spory będą podlegały rozstrzygnięciu sądów właściwych miejscowo ze względu na siedzibę Zleceniobiorcy ” . Wyrokiem Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie z dnia 9 października 2006 r. sygn. akt XVII Amc 101/05 zapis o treści: ,, Ewentualne kwestie sporne rozstrzygane będą przez sądy powszechne właściwe ze względu na siedzibę Zleceniobiorcy ” – został zakazany w obrocie z konsumentami i wpisany do Rejestru postanowień wzorców umów uznanych za niedozwolone z dniem 3 stycznia 2007 r. pod numerem 979 . Również wyrokiem z dnia 23 października 2006r. wydanym w sprawie XVII AmC 141/05 SOKIK uznał za klauzulą niedozwoloną zapis o treści: „ Wszelkie spory wynikające z umowy pomiędzy klientem, a Net Art., którym nie uda się zapobiec w drodze postępowania reklamacyjnego rozstrzygane będą przez sąd powszechny, właściwy dla siedziby NET ART.” – został zakazany w obrocie z konsumentami i wpisany do Rejestru postanowień wzorców umów uznanych za niedozwolone z dniem 13 czerwca 2007 r. pod numerem 1184 . W uzasadnieniu obydwu wyroków SOK i K podniósł, że kwestionowane zapisy naruszają treść art. 385 3 pkt. 23 kc, poprzez narzucenie rozpoznania sprawy poprzez sąd, który wedle ustawy nie jest właściwy miejscowo. Cyt. przepis stanowi, że w razie wątpliwości uważa się, że niedozwolonymi postanowieniami umowy są te, które w szczególności wyłączają jurysdykcję sądów polskich lub poddają sprawę pod rozstrzygnięcie sądu polskiego lub zagranicznego albo innego organu, a także narzucają rozpoznanie sprawy przez sąd, który wedle ustawy nie jest miejscowo właściwy. Przepisy art. 27-30 kpc regulujące właściwość ogólną mają zasadnicze znaczenie dla ustalenia przynależności danej sprawy do właściwości miejscowej danego sądu . Wyrażają one zasadę, że sprawa powinna być rozpatrywana przez sąd właściwy ze względu na siedzibę pozwanego. Zatem zastrzeżenie w umowie właściwości miejscowej tylko dla sądu miejsca siedziby przedsiębiorcy jest sprzeczne z tą zasadą, a nadto sprzeczne z interesem konsumenta, którego miejsce zamieszania nie pokrywa się z siedzibą przedsiębiorcy. 13 Wg art. 27 kpc określającego właściwość miejscową ogólną powództwo wytacza się przed sąd I instancji, w którego okręgu pozwany ma miejsce zamieszkania, zaś powództwo przeciwko osobie prawnej wytacza się według miejsca jej siedziby- art. 30 kpc. (właściwość ogólna). Zgodnie z treścią art. 34 kpc powództwo o ustalenie istnienia umowy, o jej wykonanie, rozwiązanie lub unieważnienie, jak też odszkodowanie z powodu niewykonania lub nienależytego wykonania umowy można wytoczyć przed sąd miejsca jej wykonania. W razie wątpliwości miejsce to powinno być stwierdzone dokumentem ( właściwość przemienna). Przepisy te umożliwiają powodowi dokonanie wyboru pomiędzy sądem właściwości ogólnej, a innym sądem oznaczonym w tych przepisach. Nie jest zatem dopuszczalne narzucenie właściwości przemiennej przez jedną ze stron umowy, a jedynie następczy jej wybór w chwili powstania roszczenia wynikającego z umowy. Przykładowo w sprawach dochodzenia roszczeń odszkodowawczych od konsumenta z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania umowy, zgodnie z właściwością ogólną sądu, sądem właściwym byłby sąd miejsca zamieszkania konsumenta, natomiast zgodnie z właściwością przemienną sądu, sądem właściwym byłby sąd miejsca wykonania umowy. Tym samym kwestionowane postanowienie może wyłączać rozpoznanie sprawy zarówno przez sąd właściwy według właściwości ogólnej jak i przemiennej zgodnie z przepisami kodeksu postępowania cywilnego. W ocenie Prezesa Urzędu, zakwestionowane postanowienie jest tożsame z hipotezą cyt. wyżej postanowienia wpisanego do rejestru. Prezes Urzędu podziela wielokrotnie wyrażone stanowisko SOKiK, zgodnie z którym niedozwolone jest stosowanie klauzul, które naruszają treść art. 385 3 pkt 23 kc, poprzez narzucenie rozpoznania sprawy przez sąd, który wedle ustawy nie jest właściwy miejscowo. Dokonana analiza treści zapisów wzorca umownego stosowanego przez przedsiębiorcę z postanowieniami wpisanymi do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 kpc wskazuje, że jego treść jest tożsama z klauzulami uznanymi za niedozwolone i wpisanymi do rejestru klauzul niedozwolonych. Naruszenie zbiorowego interesu konsumentów Druga przesłanka z art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie (…) tj. godzenie w zbiorowe interesy konsumentów, jest spełniona, gdy dane działanie przedsiębiorcy jest skierowane przeciwko interesom konsumentów, jako zbiorowości, gdyż ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów chroni interesy nieograniczonej z góry liczby konsumentów, których nie da się zidentyfikować. Jest to zjawisko o charakterze instytucjonalnym, zbiorowym. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 10 kwietnia 2008r., sygn. akt III SK 27/07, stwierdził co następuje : „ Zdaniem SN, sformułowanie z art. 23a ust. 1 ustawy o okik „nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów” należy rozumieć w ten sposób, że liczba indywidualnych interesów konsumentów, których interesy zostały naruszone, nie decyduje o tym, czy dana praktyka narusza zbiorowe interesy konsumentów. Praktyką naruszającą zbiorowe interesy konsumentów jest bowiem takie zachowanie przedsiębiorcy, które podejmowane jest w warunkach wskazujących na powtarzalne zachowania w stosunku do indywidualnych konsumentów wchodzących w skład grupy do której skierowane są zachowania przedsiębiorcy, w taki sposób, że potencjalnie ofiarą takiego zachowania może być każdy konsument będący klientem lub potencjalnym klientem przedsiębiorcy” . Z takim przypadkiem mamy do czynienia w niniejszym postępowaniu administracyjnym. Usługi odbioru odpadów komunalnych oferowane przez Spółkę 14 świadczone są na terenie miasta Białystok i województwa podlaskiego. W związku z powyższym należy stwierdzić, iż działania Przedsiębiorcy skierowane są do nieokreślonej z góry liczby osób, będących jego klientami i potencjalnymi klientami. W kontaktach z konsumentami Przedsiębiorca posługuje się przygotowanym przez siebie wzorem Umowy, który wiąże strony - przedsiębiorcę i konsumenta, określając wzajemne prawa i obowiązki stron. Należy zatem uznać, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z naruszeniem zbiorowych interesów konsumentów. Spełniona została zatem druga przesłanka warunkująca ocenę zakwestionowanych postanowień Umowy pod kątem art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie (…). W związku z ustaleniem spełnienia obu przesłanek należało uznać za udowodnione, iż działanie Przedsiębiorstwa Usługowo – Asenizacyjnego ASTWA Sp. o.o. w Białymstoku stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, określoną w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie (…). Zarzucona i udowodniona w niniejszej decyzji praktyka Spółki została przez tego przedsiębiorcę zaniechana, bowiem Spółka od 20.08.2012 r. wprowadziła do stosowania nowe wzory umowy, w którym zakwestionowane w niniejszej decyzji postanowienia § 10 ust. 4, § 12 ust. 1, § 12 ust. 4 i § 16 wzorca Umowy zostały usunięte, a postanowienie § 9 ust. 1 wzorca Umowy zostało zmienione w ten sposób, że nie zawiera swojej treści niedozwolonych klauzul. Ad III sentencji decyzji Zgodnie z art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes UOKiK może nałożyć na przedsiębiorcę, w drodze decyzji, karę pieniężną w wysokości nie większej niż 10% przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary, jeżeli przedsiębiorca ten, choćby nieumyślnie, dopuścił się stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Fakt nałożenia kary podkreślać ma naganność zachowania podmiotu, który dopuścił się stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, a tym samym naruszył ustawę o ochronie konkurencji i konsumentów. Kara pieniężna nakładana przez Prezesa UOKiK pełni funkcję represyjną, prewencyjną oraz edukacyjną. Funkcja represyjna ma stanowić dolegliwość dla przedsiębiorcy łamiącego prawo oraz ma na celu przymuszenie go do powstrzymania się od podobnych działań. Funkcja prewencyjna oraz edukacyjna mają na celu powstrzymanie przedsiębiorcy stosującego praktykę oraz innych przedsiębiorców przed stosowaniem w przyszłości tego typu praktyk w obrocie z konsumentami. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie zawiera zamkniętego katalogu przesłanek, od których uzależniona jest wysokość kar nakładanych na przedsiębiorców. Artykuł 111 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów stanowi, iż przy ustalaniu wysokości kar pieniężnych, należy w szczególności uwzględnić „okres, stopień oraz okoliczności naruszenia przepisów ustawy, a także uprzednie naruszenie przepisów ustawy”. Wskazać również należy, że kara pieniężna może być nałożona na przedsiębiorcę niezależnie od tego, czy dopuścił się naruszenia przepisów ustawy umyślnie, czy też nieumyślnie. Z powyższego wynika, że kara może być nałożona bez względu na okoliczność występowania po stronie przedsiębiorcy winy rozumianej jako świadomość bezprawności zachowania. Okoliczność ta jest jednak czynnikiem relewantnym przy miarkowaniu wysokości nakładanej kary pieniężnej Podstawą obliczenia wysokości kary jest przychód Przedsiębiorcy osiągnięty w 15 roku poprzedzającym rok nałożenia kary tj. kwota (tajemnica przedsiębiorcy) zł. Maksymalna wysokość kary pieniężnej, jaka mogłaby być nałożona na Astwę wynosi (tajemnica przedsiębiorcy) zł. W przedmiotowej sprawie negatywnie ocenione działanie Przedsiębiorcy polegało na stosowaniu praktyk opierających się na stosowaniu wzorca Umowy, który zawierał w swojej treści zapisy sprzeczne z obowiązującymi regulacjami prawnymi, w postaci postanowień tożsamych z wpisanymi już do Rejestru. Konsument podejmując decyzję o zawarciu umowy na wywóz odpadów stałych w oparciu o narzucony mu przez Przedsiębiorcę wzorzec zawierający bezprawne zapisy nie ma możliwości rzeczywistego wpływu na istnienie i treść zawartych w nim postanowień. Strona zawierająca umowę według narzuconego wzorca jest nim związana z chwilą zawarcia umowy. Na Przedsiębiorcy prowadzącym działalność gospodarczą, jako na profesjonaliście ciąży obowiązek działania zgodnie z obowiązującymi normami prawa. Ustalając kwotę bazową Prezes UOKiK wziął też pod uwagę długotrwałość stosowania przez Astwę wzorca zawierającego zakwestionowane postanowienia. Przedsiębiorca ten co najmniej od 1 stycznia 2011 r. ( do 19.08.2012 r.) stosował wzorzec zawierający wszystkie, wskazane w sentencji mniejszej decyzji postanowienia. Ad III 1. Odsetek określony w celu dalszego obliczania kary to (tajemnica przedsiębiorcy) % przychodu przedsiębiorcy. Kwota odpowiadająca temu odsetkowi stanowi tzw. kwotę bazową, która wynosi (tajemnica przedsiębiorcy) zł. Przedsiębiorca działając na rynku ma obowiązek znać podstawowe regulacje prawne dotyczące ochrony konsumentów w Polsce. Przedsiębiorca nie dochowując staranności w prowadzonej działalności gospodarczej stosował wzorzec zawierający w swojej treści bezprawne zapisy. Zarzucana praktyka polega na stosowaniu jednego niedozwolonego postanowienia umownego, tożsamego co do celu i skutku z postanowieniami wpisanymi do Rejestru prowadzonego przez Prezesa UOKiK. Przedsiębiorca stosował w obrocie gospodarczym wzorzec zawierający postanowienia skutkujące lub mogące skutkować pogorszeniem warunków ekonomicznych i prawnych konsumentów, poprzez przyznanie Przedsiębiorcy prawa do jednostronnej zmiany ceny za usługę bez wyszczególnienia ważnych i istotnych cech świadczenia, którego przyczyną była podwyżka cen (punkt I 1. ) Przedmiotowe postanowienie, uznane za tożsame z klauzulami znajdującymi się w Rejestrze, stwarzały realne zagrożenie dla interesów konsumentów. W niniejszej sprawie za naruszenie zakazu określonego w pkt I sentencji niniejszej decyzji Prezes UOKiK nałożył na przedsiębiorcę karę pieniężną w wysokości 4 629 zł. Już w początkowej fazie postępowania administracyjnego, bezpośrednio po jego wszczęciu Astwa dokonała zmiany wzorca Umowy, modyfikując pierwszy z zakwestionowanych przez Prezesa UOKiK zapisów, co nie spowodowało wprawdzie zaniechanie stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, wskazanej w pkt I niniejszej decyzji, jednak pozytywna reakcja przedsiębiorcy na wszczęcie postępowania zostało przez Prezesa UOKiK uznane za okoliczność łagodzącą, co wpłynęło na obniżenie wymiaru kary o 10%. W niniejszej sprawie nie stwierdzono przesłanek obciążających Przedsiębiorcę. 16 Ad. III 2. Odsetek określony w celu dalszego obliczania kary to (tajemnica przedsiębiorcy) % przychodu przedsiębiorcy. Kwota odpowiadająca temu odsetkowi stanowi tzw. kwotę bazową, która wynosi (tajemnica przedsiębiorcy) zł. Przedsiębiorca działając na rynku ma obowiązek znać podstawowe regulacje prawne dotyczące ochrony konsumentów w Polsce. Przedsiębiorca nie dochowując staranności w prowadzonej działalności gospodarczej stosował wzorzec zawierający w swojej treści bezprawne zapisy. Zarzucana praktyka polega na stosowaniu czterech niedozwolonych postanowień umownych, tożsamych co do celu i skutku z postanowieniami wpisanymi do Rejestru prowadzonego przez Prezesa UOKiK. Przedsiębiorca stosował w obrocie gospodarczym wzorzec zawierający postanowienia skutkujące lub mogące skutkować pogorszeniem warunków ekonomicznych i prawnych konsumentów, poprzez: przyznanie Przedsiębiorcy prawa do rozwiązania umowy bez wypowiedzenia, bez jej należytego wykonania (punkt II 1. ) określenie przez Przedsiębiorcę rażąco krótkiego terminu do złożenia reklamacji przez konsumenta (punkt II 2. ), narzucenia konsumentowi zobowiązania do zapłaty za usługę pomimo, że należyte wykonanie obowiązku przez Zleceniobiorcę zostało zakwestionowane poprzez złożenie reklamacji (punkt II 3. ), narzucenie jako właściwego sądu, który jest właściwy dla siedziby Przedsiębiorcy (punkt II 4. ). Przedmiotowe postanowienia, uznane za tożsame z klauzulami znajdującymi się w Rejestrze, stwarzały realne zagrożenie dla interesów konsumentów. Wprawdzie zarówno kwestia ograniczenia terminu prawa składania reklamacji do 7 dni po realizacji świadczenia oraz kwestia wyznaczenia wyłącznie właściwego sądu nie stwarzała bezpośrednich, dolegliwych skutków finansowych dla konsumentów, jednak negatywnie wpływała na warunki uczestnictwa konsumentów w obrocie gospodarczym i prawnym. W niniejszej sprawie za naruszenie zakazu określonego w pkt II sentencji niniejszej decyzji Prezes UOKiK nałożył na przedsiębiorcę karę pieniężną w wysokości 12 001 zł. Już w początkowej fazie postępowania administracyjnego, bezpośrednio po jego wszczęciu Astwa dokonała zmiany wzorca Umowy, wykreślając cztery kwestionowane przez Prezesa UOKiK zapisy, co spowodowało faktyczne zaniechanie stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, wskazanej w pkt II niniejszej decyzji. Dlatego też zaprzestanie stosowania przedmiotowej praktyki przez Przedsiębiorcę zostało przez Prezesa UOKiK uznane za okoliczność łagodzącą, co wpłynęło na obniżenie wymiaru kary o 30%. W niniejszej sprawie nie stwierdzono przesłanek obciążających Przedsiębiorcę. Ostatecznie więc nałożona kara pieniężna w wysokości 16 630 zł stanowi (tajemnica przedsiębiorcy) % przychodu Przedsiębiorcy i odpowiednio (tajemnica przedsiębiorcy) % maksymalnej wysokości kary, jaka mogłaby być nałożona w niniejszej sprawie. Biorąc pod uwagę powyższe kara pieniężna nałożona na Spółkę jest adekwatna do stopnia oraz okoliczności naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i 17 konsumentów. Wobec powyższego orzeczono, jak w sentencji niniejszej decyzji. Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy karę pieniężną należy uiścić w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie: NBP O/O Warszawa 51 1010 1010 0078 7822 3100 0000. Od niniejszej decyzji, na podstawie art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 28 § 2 k.p.c., przysługuje stronie odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Lublinie, w terminie dwóch tygodni od dnia doręczenia decyzji. Otrzymuje: Przedsiębiorstwo Usługowo – Asenizacyjne ,,ASTWA” Sp. z o.o. ul. Kombatantów 4 15-102 Białystok Z up. Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Z-ca Dyrektora Delegatury w Lublinie Ireneusz Maciąg