RLU-7/2002

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW W LUBLINIE 20-074 Lublin, ul. Spokojna 9a Tel. (0-81) 532-35-31, 743-77-30, 532-54-48, Tel/Fax (0-81) 532-08-26 E-mail: lublin@uokik.gov.pl Lublin, dnia 17 czerwca 2002 roku RLU – 567S- 12/02/MW DECYZJA RLU – NR – 7 /02 Na podstawie art. 104 kpa w związku z art. 85 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów ( Dz. U. z 2000 r. Nr 122 poz. 1319 ze zm . ) Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów odmawia wszczęcia postępowania administracyjnego na wniosek „Feniks” s.c. z Włodawy o stosowanie praktyk, polegających na : - zawarciu porozumienia ograniczającego konkurencję przez przedsiębiorcę Edytę Pawlik prowadzącą działalność gospodarczą pod firmą „Vip” Usługi Pogrzebowe we Włodawie oraz Prokuraturę Rejonową we Włodawie tj praktykę określoną w art. 5 ust. 1 pkt. 6 w/w ustawy . - naduŜywaniu pozycji dominującej przez Edytę Pawlik prowadzącą działalność gospodarczą na rynku usług przewozu osób zmarłych w miejscach publicznych z rejonu działania Prokuratury Rejonowej we Włodawie do prosektorium , poprzez wymuszanie od osób rodzin zmarłych zajmujących się pochówkiem osoby zmarłej w miejscu publicznym zamówienia usługi pochówku tj. praktyki określonej w art. 8 ust. 1 cyt. ustawy . Uzasadnienie Do Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wpłynął wniosek od Krzysztofa M., Wiesława K. i Krzysztofa Ch.– przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą pod firmą „Feniks” we Włodawie o wszczęcie postępowania administracyjnego przeciwko przedsiębiorcy Edycie Pawlik prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą „Vip” Usługi Pogrzebowe , ul. Cicha 6 we Włodawie oraz przeciwko Prokuraturze Rejonowej we Włodawie z zarzutem zawarcia porozumienia , polegającego na ograniczaniu dostępu do rynku lub eliminacji z rynku przedsiębiorców nieobjętych porozumieniem , poprzez zawarcie umowy eliminującej innych przedsiębiorców pogrzebowych z rynku usług przewozów zwłok osób zmarłych w miejscach publicznych do prosektorium tj. praktykę zakazaną w art. 5 ust. 1 pkt. 6 w/w ustawy. Drugi zarzut dotyczył naduŜywania pozycji dominującej na rynku usług przewozów osób zmarłych w miejscach publicznych , poprzez wymuszanie 2 przez tego przedsiębiorcę na osobach zajmujących się pochówkiem osoby zmarłej zamówienia usługi pogrzebowej w firmie tego przedsiębiorcy . Na dowód powyŜszego wnioskodawca załączył oświadczenie Pani Krystyny Wasilewicz oraz zestawienie obrazujące ilość zgonów pozaszpitalnych , gdzie zwłoki dostarczone zostały przez Zakład Pogrzebowy Edyty P. do Prosektorium we W. na polecenie Prokuratury bądź Policji w okresie od 01.01. 2000 do 28.02. 2002 r . Organ antymonopolowy w toku czynności wstępnych zwrócił się do Prokuratury Rejonowej we Włodawie , celem uzyskania kserokopii umowy pomiędzy w/w a Zakładem Usług Pogrzebowych Edyty Pawlik we Włodawie . Organ antymonopolowy ustalił i zwaŜył co następuje: Prokuratura Rejonowa we Włodawie zawarła w dniu 11 października 2000 r. umowę z Zakładem Usług Pogrzebowych Edyty Pawlik we Włodawie do świadczenia usług na rzecz zlecającego , polegających na załadunku , rozładunku i transporcie zwłok z miejsca zgonu do prosektorium we Włodawie . Jest to świadczenie nieodpłatne . W okresie od 1 stycznia 2000 r. do lutego 2002 r. „Vip” wykonał 42 zlecenia przewozu zwłok . W ocenie organu antymonopolowego, w sposób oczywisty z zawartych we wniosku informacji , jak i z informacji posiadanych przez organ antymonopolowy wynika, Ŝe opisane stany faktyczne nie naruszają zakazu wymienionego w art. 5 , w zakresie niewyłączonym na podstawie art. 6 i 7 oraz zakazu określonego w art. 8 . Przedmiotowa umowa , nie ma znamion porozumienia, zakazanego w art. 5 ust. 1 ust. 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , a to z następujących względów : - art. 4 pkt. 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów stanowi , Ŝe przez porozumienie rozumie się: A/ umowy zawierane między przedsiębiorcami, między związkami przedsiębiorców oraz między przedsiębiorcami i ich związkami albo niektóre postanowienia tych umów, B/ uzgodnienia dokonane w jakiejkolwiek formie przez dwóch lub więcej przedsiębiorców lub ich związki , C/ uchwały lub inne akty związków przedsiębiorców lub ich organów statutowych . Art.4 pkt 5 w/w ustaw stanowi , Ŝe przez porozumienia dystrybucyjne rozumie się porozumienia zawierane między przedsiębiorcami działającymi na róŜnych szczeblach obrotu , których celem jest zakup towarów dokonywany z zamiarem ich własnej odsprzedaŜy. Tak więc kaŜde porozumienie , będące porozumieniem zakazanym w świetle ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest porozumieniem zawartym pomiędzy przedsiębiorcami lub pomiędzy związkami przedsiębiorców . Art. 4 pkt. 1 stanowi , Ŝe przez przedsiębiorcę rozumie się : przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. – Prawo 3 działalności gospodarczej ( Dz. U. Nr 101 , poz. 1178 oraz z 2000 r. Nr 86 poz.958 i Nr 114 , poz.1193) , a takŜe : A/ osobę fizyczna , osobę prawną , a takŜe jednostkę organizacyjną nie mającą osobowości prawnej , organizującą lub świadczącą usługi o charakterze uŜyteczności publicznej , które nie są działalnością gospodarczą w rozumieniu przepisów o działalności gospodarczej , B/ osobę fizyczną wykonującą zawód we własnym imieniu i na własny rachunek lub prowadzącą działalność w ramach wykonywania takiego zawodu, C/ osobę fizyczną posiadającą akcje lub udziały zapewniające jej co najmniej 25 % głosów w organach co najmniej jednego przedsiębiorcy , lub posiadająca kontrolę , w rozumieniu pkt. 13 , nad co najmniej jednym przedsiębiorcą , choćby nie prowadziła działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów o działalności gospodarczej , jeśli podejmuje dalsze działania podlegające kontroli koncentracji , o której mowa w art. 12 . Przez związki przedsiębiorców rozumie się izby , zrzeszenia i inne organizacje , zrzeszające przedsiębiorców , o których mowa w pkt. 1 , jak równieŜ związki tych organizacji . Mając powyŜsze na względzie stwierdzić naleŜy , Ŝe Prokuratura , działająca w oparciu o ustawę z dnia 20 czerwca 1985 r. o prokuraturze ( t. jedn. 2002 Nr 21 poz. 206 ) nie ma statusu przedsiębiorcy , a więc do umów zawieranych przez Prokuraturę nie ma zastosowania ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów , w tym równieŜ art. 5 . Na marginesie powyŜszego , dodać naleŜy, Ŝe przedmiotowa umowa zawarta pomiędzy Prokuraturą Rejonową we Włodawie a Edytą Pawlik , którą wnioskodawca kwalifikuje jako porozumienie monopolistyczne nie spełnia przesłanek określonych w art. 5 ust. 1 pkt. 6 ustawy tj. nie ogranicza w Ŝaden sposób dostępu do rynku i nie eliminuje z rynku przedsiębiorców nieobjętych porozumieniem . Umowa z dnia 11 października 2000 r. nie zawiera Ŝadnych klauzul , które gwarantowałyby wyłączność Edycie Pawlik świadczenia usług transportu zwłok osób zmarłych w miejscach publicznych na terenie działania Prokuratury Rejonowej we Włodawie , a tym samym eliminowały innych przedsiębiorców działających na tym rynku. JeŜeli dzieje się tak , Ŝe Prokuratura Rejonowa ( abstrahując od faktu, , Ŝe nie posiada statusu przedsiębiorcy ) zleca wykonanie usługi tylko jednemu przedsiębiorcy , to brak jest jakichkolwiek podstaw , by w oparciu o ten fakt zarzucić zlecającemu dyskryminację innych przedsiębiorców działających na tym rynku . Wszak uprawnienie wyboru zleceniobiorcy naleŜy zawsze do zleceniodawcy, który sam ponosi ryzyko i odpowiada za dokonanie niewłaściwego wyboru. Podsumowując , analiza umowy z dnia 11 .10. 2000 r. biorąc pod uwagę stronę tej umowy będącą Zleceniodawcą, jak równieŜ jej treść, prowadzi do wniosku , Ŝe nie podlega ona ocenie pod kątem ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i stwierdzenie to nie wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego . 4 Drugi zarzut wnioskodawcy dotyczy naduŜywania pozycji dominującej przez przedsiębiorcę Edytę Pawlik na rynku usług przewozu zwłok osób zmarłych w miejscach publicznych z rejonu działania Prokuratury Rejonowej we Włodawie do prosektorium, poprzez wymuszanie od osób zajmujących się pochówkiem osoby zmarłej w miejscu publicznym zamówienia usługi pochówku – co zdaniem wnioskodawcy narusza art. 8 ust. 1 w/w ustawy . Organ antymonopolowy ustalił , Ŝe od 1 stycznia 2000 do 28.02. 2002 r. Edyta Pawlik w ramach wykonania umowy z dnia 11.10. 2000 r. z Prokuraturą Rejonową we Włodawie dostarczyła do prosektorium we Włodawie 42 zwłoki . Zgodnie z w/w umową do zakresu jej obowiązków naleŜy : - transport zwłok z miejsca zdarzenia do prosektorium we W. , - transport zwłok z prosektorium we W. do miejsca wskazanego przez rodzinę / na terenie powiatu włodawskiego ) , - załadunek i wyładunek zwłok w worku . W/w usługi świadczone są nioodpłatnie . Działania Edyty Pawlik, które wnioskodawca określa jako „wymuszenia” stanowiące naduŜycie pozycji dominującej nie mieszczą się w katalogu zakazanych praktyk określonych jako naduŜywanie pozycji dominującej na rynku właściwym przez przedsiębiorców wymienionych w art. 8 ust. 2 ustawy. Katalog ten jednak nie jest zamknięty i teoretycznie jako naduŜywanie pozycji dominującej moŜna zakwalifikować równieŜ inne działania . W opinii organu antymonopolowego w sposób oczywisty z zawartych we wniosku informacji wynika , Ŝe kwestionowane przez wnioskodawcę działania nie naruszają zakazu określonego w art. 8 ust. 1 i 2 , a to z następujących względów : - KaŜda praktyka monopolistyczna ujawnia się na określonym rynku . Rynek chroniony ustawodawstwem antymonopolowym przed jego monopolizacją musi posiadać cechy określone w art. 4 pkt.8 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, a więc musi to być rynek towarów , które ze względu na ich przeznaczenie , cenę oraz właściwości , w tym jakość , są uznawane przez ich nabywców jako substytut oraz są oferowane na obszarze , na którym ze względu na ich rodzaj i właściwości , istnienie barier dostępu do rynku, preferencje konsumentów , znaczące róŜnice cen i kosztów transportu , panują zbliŜone warunki konkurencji. W opinii organu antymonopolowego rynek określony przez wnioskodawcę jako rynek usług przewozu zwłok osób zmarłych w miejscach publicznych z rejonu działania Prokuratury Rejonowej we W. do prosektorium nie jest rynkiem w rozumieniu ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , a więc nie podlega ochronie przepisami tej ustawy . Usługi jakie wykonuje na tym rynku przedsiębiorca Edyta P. wykonywane są przez nią bezpłatnie jako element pomocniczy w czynnościach mających charakter elementu organizacji pracy Prokuratury . Na rynku tym nie ma obrotu gospodarczego , który jest nieodłącznym elementem rynku w znaczeniu ekonomicznym . Okoliczność , Ŝe przy okazji wykonywania zlecenia przedsiębiorca ma moŜliwość jako pierwszy kontaktu z rodziną zmarłego , co moŜe mu ułatwić uzyskanie - zlecenia na organizację pogrzebu nie ma znaczenia dla oceny okoliczności , czy przedmiotowy rynek jest rynkiem w znaczeniu art. 4 pkt. 8 ustawy . 5 - Ocena merytoryczna zarzutu określonego jako „ wymuszanie zlecenia usługi” w sposób oczywisty prowadzi do wniosku o jego niesłuszności . Przedsiębiorca moŜe wymusić na kontrahencie określone zachowanie, jeŜeli posiada argumenty , których moŜe uŜyć przeciwko kontrahentowi. Inaczej mówiąc, jest to moŜliwe, jeŜeli przedsiębiorca dominujący moŜe uzaleŜnić swoje działanie lub zaniechanie ( lub jakikolwiek jego aspekt) od określonego, poŜądanego dla siebie zachowania kontrahenta. W przedmiotowej sprawie sytuacja taka nie ma miejsca . Przedsiębiorca świadczący na zlecenie Prokuratury bezpłatne usługi przewozu zwłok osób zmarłych w miejscach publicznych nie ma w swoim ręku „narzędzia” , które mógłby wykorzystać , by przymusić lub nawet wywrzeć nacisk na rodzinę osoby zmarłej do zlecenia temu przedsiębiorcy usługi pogrzebu. Dowodem na powyŜsze jest treść oświadczenia Krystyny W. dołączonego do wniosku o wszczęcie postępowania . Analiza treści tego oświadczenia jasno wskazuje , Ŝe uŜyte określenie „wymuszenie” jest nieadekwatne do opisanej sytuacji . Całe zdarzenie moŜna oceniać w kategoriach przestrzegania zasad etyki zawodowej przedsiębiorcy, a na pewno nie w kategoriach praktyk zakazanych przez art. 8 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . Na koniec zaś, stwierdzić naleŜy , Ŝe odmowa wszczęcia postępowania administracyjnego w zakresie drugiego zarzutu uwarunkowana jest równieŜ oceną organu antymonopolowego , Ŝe w przedmiotowej sprawie nie ma interesu publiczno – prawnego , który mógłby podlegać ochronie przepisami w/w ustawy. Jak wynika z treści art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, ustawa chroni interes publiczny, a podstawą do zastosowania jej przepisów jest stwierdzenie , Ŝe został naruszony interes publicznoprawny . Zarzut wnioskodawcy dotyczący stosowania przez przedsiębiorcę określonych praktyk odnosi się jedynie do określonej liczby przypadków w liczbie 42 w przeciągu 2 lat. Z tego względu , chodzi tu jedynie o interes grupowy . Ewentualne negatywne skutki działań przedsiębiorcy mogą dotyczyć wyłącznie ściśle określonej i zamkniętej grupy . Natomiast słowo „publiczny” oznacza dotyczący ogółu , a nie tylko określonej grupy . Mając powyŜsze na względzie , orzeczono jak w sentencji . Od niniejszej decyzji , przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego , Sądu Antymonopolowego , za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie , złoŜone do Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Lublinie , w terminie dwutygodniowym od daty otrzymania niniejszej decyzji . Otrzymują : 1/ „Feniks” s.c. Włodawa 2/ Edyta Pawlik Włodawa. Z upowaŜnienia Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury w Lublinie Ewa Wiszniowska 6