RPZ-1/2011

1 PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA UOKiK W POZNANIU ul. Zielona 8, 61-851 Poznań Tel. (0-61) 852-15-17, 852-77-50, fax (0-61) 851-86-44 E-mail: poznan@uokik.gov.pl Poznań, dnia 23 lutego 2011r. RPZ- 61/1/11/AR DECYZJA nr RPZ 1/2011 Stosownie do art. 33 ust. 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. nr 50 poz. 331 ze zm.), po przeprowadzeniu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, wszczętego z urzędu przeciwko AIG Bank Polska S.A. z siedzibą we Wrocławiu - w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów I. na podstawie art. 28 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, wobec uprawdopodobnienia w toku postępowania stosowania przez AIG Bank Polska S.A. z siedzibą we Wrocławiu praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, określonej w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegającej na stosowaniu we wzorcach umowy o nazwie: umowa o przyznanie limitu kredytowego i wydanie karty, postanowień, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 k.p.c., o treści: 1. „Posiadacz karty wyraża zgodę na prowadzenie w przedmiocie ww. umowy działań monitorująco – upominawczych. (…)W dniu zawarcia Umowy koszty wynoszą: (…) wysłanie Oświadczenia o wypowiedzeniu umowy (list polecony) …zł” ( pkt 12 umowy o przyznanie limitu kredytowego i wydanie karty Turbo, pkt 12 umowy o przyznanie limitu kredytowego i wydanie karty Komfort, pkt 12 umowy o przyznanie limitu kredytowego i wydanie karty Comfort Plus i pkt 12 umowy o przyznanie limitu kredytowego i wydanie karty Premium). 2. „Posiadacz karty wyraża zgodę na prowadzenie w przedmiocie ww. Umowy działań monitorująco – upominawczych z wykorzystaniem m.in. wysyłanych komunikatów głosowych/SMS na podane numery telefonów. Opłaty dotyczące zadłużenia przeterminowanego określone zostały w Tabeli Opłat i Prowizji (…)” (pkt 12 umowy o przyznanie limitu kredytowego i wydanie karty Turbo, pkt 12 umowy o przyznanie limitu kredytowego i wydanie karty Komfort, pkt 12 umowy o przyznanie limitu kredytowego i wydanie karty Comfort Plus i pkt 12 umowy o przyznanie limitu kredytowego i wydanie karty Premium) . po zobowiązaniu się przez AIG Bank Polska S.A. do podjęcia działań zmierzających do zaniechania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów poprzez usunięcie lub zmodyfikowanie ww. postanowień w nowych wzorcach umownych oraz w umowach pozostających nadal w obrocie prawnym, nakłada się na AIG Bank Polska S.A. z siedzibą we Wrocławiu obowiązek wykonania tego zobowiązania poprzez: 2 a) wprowadzenie do obrotu z konsumentami nowych wzorców umów, w których kwestionowane w punkcie I.1 niniejszej decyzji postanowienie nie występuje, zaś kwestionowane w punkcie I.2 decyzji postanowienie zostanie zmodyfikowanie w sposób wskazany w piśmie AIG Bank Polska S.A. z dnia 17 lutego 2011 r., w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji, b) wystąpienie do kontrahentów będących konsumentami z propozycją zmian ww. postanowień we wszystkich nadal obowiązujących umowach poprzez przes ł anie aneksów zgodnie z nowymi wzorcami umów, w których kwestionowane postanowienia nie występują, bądź zosta ł y zmodyfikowane, w terminie 60 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji. II. na podstawie art. 28 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, nakłada się na AIG Bank Polska S.A. z siedzibą we Wrocławiu obowiązek przekazania, w terminie 3 miesięcy od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji, informacji o stopniu realizacji zobowiązania nałożonego w punkcie I decyzji poprzez dostarczenie dokumentów świadczących o zmianie zakwestionowanej praktyki. Uzasadnienie Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej: Prezes Urzędu) przeprowadził, w ramach ogólnopolskiej kontroli postanowień wzorców umów stosowanych przez banki, kontrolę, której celem było zbadanie treści wzorców umownych stosowanych przez AIG Bank Polska S.A. z siedzibą we Wrocławiu pod kątem ich zgodności z przepisami Kodeksu cywilnego o klauzulach niedozwolonych (art. 385 1 – 385 3 k.c.), z uwzględnieniem klauzul wpisanych do rejestru postanowień wzorców uznanych za niedozwolone oraz ustawą z dnia 20 lipca 2001 r. o kredycie konsumenckim (Dz.U. z 2001, Nr 100, poz. 1081ze zm.). Przedmiotem badania Prezesa Urzędu objęto wzorce umów o przyznanie limitu i wydanie karty kredytowej zawieranych z konsumentami, w rozumieniu art. 22¹ k.c. Analizując wzorce ww. umów oraz regulaminów do tych umów stosowanych przez AIG Bank Polska S.A. z siedzibą we Wrocławiu (dalej: Bank), Prezes Urzędu zakwestionował poniższe postanowienia: • „Posiadacz karty wyraża zgodę na prowadzenie w przedmiocie ww. umowy działań monitorująco – upominawczych. (…)W dniu zawarcia Umowy koszty wynoszą: (…) wysłanie Oświadczenia o wypowiedzeniu umowy (list polecony) …zł” (pkt 12 umowy o przyznanie limitu kredytowego i wydanie karty Turbo). • „Posiadacz karty wyraża zgodę na prowadzenie w przedmiocie ww. Umowy działań monitorująco – upominawczych z wykorzystaniem m.in. wysyłanych komunikatów głosowych/SMS na podane numery telefonów. Opłaty dotyczące zadłużenia przeterminowanego określone zostały w Tabeli Opłat i Prowizji (…)” (pkt 12 umowy o przyznanie limitu kredytowego i wydanie karty Turbo). Przedmiotowe postanowienia zostały nadto zamieszczone w następujących wzorcach umów stosowanych przez Bank w obrocie z konsumentami: a) pkt 12 umowy o przyznanie limitu kredytowego i wydanie karty Comfort; b) pkt 12 umowy o przyznanie limitu kredytowego i wydanie karty Comfort Plus; c) pkt 12 umowy o przyznanie limitu kredytowego i wydanie karty Premium. Pismem z dnia z dnia 16 lipca 2010 r. (doręczonym w dniu 21 lipca 2010r.) Prezes Urzędu wezwał Bank do dobrowolnego zaniechania stosowania m.in. kwestionowanych w niniejszym postępowaniu postanowień. W odpowiedzi na wezwanie Przedsiębiorca nie podzielił stanowiska Prezesa Urzędu, wskazując, w zakresie pierwszego z zakwestionowanych postanowień, iż Bank nie ma innej możliwości poinformowania konsumenta o okolicznościach uzasadniających 3 wypowiedzenie umowy, zaś w przypadku obciążenia Banku kosztami wysłania takiego listu poleconego, wiązałoby się to ze wzrostem kosztu całej usługi bankowej, co skutkowałoby dodatkowym obciążeniem konsumentów prawidłowo wywiązujących się ze swoich zobowiązań wynikających z umowy. Wychodząc naprzeciw sugestiom Prezesa Urzędu odnośnie obowiązku określenia częstotliwości i kolejności podejmowanych działań windykacyjnych, w dniu 12 kwietnia 2010 r. Prezes Zarządu AIG Bank Polska S.A. zatwierdził do stosowania, począwszy od dnia 01 czerwca 2010 r. nową „Tabelę Opłat i Prowizji”, stanowiącą integralną część umowy. Zważyć jednak należy, że w treści przedmiotowej Tabeli, poza precyzyjnym określeniem w tytule V „Opłaty za opóźnienie w spłacie” wysokości opłat za poszczególne czynności windykacyjne zamieścił również następujące postanowienie: „Bank może prowadzić działania związane z monitoringiem telefonicznym, wysyłaniem SMS-ów, wysyłaniem pism i wizytami terenowymi. Częstotliwość tych działań uzależniona jest od postawy Klienta w pierwszej kolejności generowane jest pismo do Klienta, następnie telefony i /smsy i kolejny monit pisemny oraz wezwanie do zapłaty, zaś jeśli środki te nie przyniosą oczekiwanego rezultatuw postaci spłaty zadłużenia, podejmowane są kolejne działania, tj. wizyty indykatora terenowego oraz wysłanie ostatecznego wezwania do zapłaty. Opłaty za czynności uzależnione są od kosztów jakie ponosi Bank, w związku brakiem reakcji Klienta na kolejne działania windykacyjne. Opłaty za pisma wysyłane dla pojedynczej umowy Klienta nie mogą w miesiącu przekroczyć 300 zł” , które, w ocenie Prezesa Urzędu nie niweluje abuzywności zakwestionowanego zapisu. Niezależnie od tego, pismem z dnia 22 grudnia 2010 r., ustosunkowując się do treści opublikowanego przez Prezesa Urzędu raportu z ogólnopolskiej kontroli wzorców umów o wydanie kart kredytowych stosowanych przez banki, Bank w ostatecznym rachunku podzielił stanowisko Prezesa Urzędu odnośnie abuzywności zakwestionowanych postanowień i zadeklarował wolę zmiany ich treści w sposób zgodny z obowiązującymi przepisami. Postanowieniem z dnia 07 stycznia 2011r. Prezes Urzędu wszczął z urzędu wobec Banku postępowanie w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, w związku z podejrzeniem stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, określonej w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegającej na zamieszczeniu w ww. wzorcach umów stosowanych przez AIG Bank Polska S.A. z siedzibą we Wrocławiu cyt. wyżej postanowień, które, w ocenie Prezesa Urzędu, stanowią niedozwolone postanowienia umowne tożsame z klauzulami abuzywnymi wpisanymi do rejestru niedozwolonych postanowień umownych, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego, odpowiednio w pozycji: 1806 i 1796. Bank zawiadomiony o wszczęciu postępowania, pismem z dnia 19 stycznia 2011r. ustosunkował się do przedstawionych zarzutów i oświadczył, że jest gotowy uwzględnić uwagi Prezesa Urzędu oraz dokonać odpowiedniej zmiany zakwestionowanych zapisów w ten sposób, aby nie budziły one wątpliwości co do zgodności z obowiązującymi przepisami. Kolejnym pismem z dnia 17 lutego 2010r. Bank przedłożył propozycję zmiany treści postanowienia zawartego w pkt I.2 sentencji niniejszej decyzji oraz zadeklarował usunięcie ze stosowanych przez Bank wzorców umów o przyznanie limitu i wydanie karty postanowienia, o którym mowa w pkt I.1 sentencji decyzji. Równocześnie AIG Bank Polska S.A. wskazał, iż jest w stanie wykonać zobowiązanie do dnia 28 lutego 2011 r. Dodatkowo, pismem z dnia 21 lutego 2011 r., Bank zobowiązał się do przesłania, dotychczasowym klientom - konsumentom, w terminie 60 dni od dnia uprawomocnienia się decyzji propozycji zawarcia aneksu do uprzednio podpisanych umów o przyznanie limitu kredytowego i wydanie karty, w którym zawiadomi o usunięciu z ww. wzorca postanowienia zawartego w pkt I.1. sentencji przedmiotowej decyzji oraz zmodyfikuje brzmienie postanowienia pkt I.2 sentencji decyzji zgodnie z deklaracją Banku złożoną w piśmie z dnia 17 lutego 2011 r. Jednocześnie Bank poinformował, iż występując do swoich kontrahentów z propozycją zawarcia ww. aneksu, w piśmie przewodnim zawiadomi konsumentów o uprawnieniu do jego podpisania lub odrzucenia. 4 Prezes Urzędu ustalił, co następuje: AIG Bank Polska S.A. z siedzibą we Wrocławiu jest wpisany do Krajowego Rejestru Przedsiębiorców pod numerem 0000065461. Przedmiotem prowadzonej przez AIG Bank Polska S.A. działalności gospodarczej jest m.in. świadczenie usług w zakresie pośrednictwa pieniężnego, udzielania kredytów, działalności maklerskiej, trustowej, funduszów i podobnych instytucji finansowych. W ramach prowadzonej działalności gospodarczej Bank zawiera z konsumentami m.in. umowy o przyznanie limitu kredytowego i wydanie określonego rodzaju kart kredytowych. Treść wzajemnych praw i obowiązków Banku w stosunkach umownych z konsumentami w ww. zakresie wyznaczają wzorce poszczególnych umów o przyznanie limitu kredytowego i wydanie karty, regulamin umowy o przyznanie limitu kredytowego i wydanie karty oraz Tabela Opłat i Prowizji. W ramach ogólnopolskiej kontroli postanowień wzorców umów o kartę kredytową stosowanych przez banki, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów przeprowadził kontrolę wzorców umownych stosowanych w ww. zakresie w obrocie z konsumentami przez AIG Bank Polska S.A. m.in. pod kątem występowania w nich zapisów, które mogą stanowić niedozwolone postanowienia umowne w rozumieniu art. 385 1 § 1 i art. 385 3 k.c. W trakcie kontroli Prezes Urzędu ustalił, że w obrocie z konsumentami Bank posługuje się m.in. 4 tożsamymi co do treści wzorcami o nazwie: umowa o przyznanie limitu kredytowego i wydanie karty. Zakwestionowane przez Prezesa Urzędu postanowienia, o treści: „Posiadacz karty wyraża zgodę na prowadzenie w przedmiocie ww. umowy działań monitorująco – upominawczych. (…)W dniu zawarcia Umowy koszty wynoszą: (…) wysłanie Oświadczenia o wypowiedzeniu umowy (list polecony) …zł” i „Posiadacz karty wyraża zgodę na prowadzenie w przedmiocie ww. Umowy działań monitorująco – upominawczych z wykorzystaniem m.in. wysyłanych komunikatów głosowych/SMS na podane numery telefonów. Opłaty dotyczące zadłużenia przeterminowanego określone zostały w Tabeli Opłat i Prowizji (…)” , zostały zamieszczone w następujących wzorcach umownych: umowie o przyznanie limitu kredytowego i wydanie karty Turbo, umowie o przyznanie limitu kredytowego i wydanie karty Comfort, umowie o przyznanie limitu kredytowego i wydanie karty Comfort Plus i umowie o przyznanie limitu kredytowego i wydanie karty Premium. W oparciu o przedmiotowe wzorce umowne, do dnia 19 stycznia 2011 r., Bank zawarł odpowiednio: [...] umów (karta kredytowa „Turbokarta”), […] umów (karta kredytowa „Comfort”) i […] umowy (karta kredytowa „Comfort Plus”). Wnosząc o wydanie decyzji na podstawie art. 28 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, pismem z dnia 17 lutego 2011 r., Bank zadeklarował usunięcie ze stosowanych przez siebie wzorców umów o wydanie karty kredytowej postanowienia przewidującego opłatę za złożenie wypowiedzenia umowy, równocześnie modyfikując Tabelę Opłat i Prowizji poprzez wycofanie z niej ww. opłaty. Nadto Bank zaproponował zmianę treści postanowienia pkt 12 wzorców umów o przyznanie limitu i wydanie karty poprzez precyzyjne określenie częstotliwości poszczególnych czynności windykacyjnych oraz maksymalnego kosztu wszystkich związanych z dochodzeniem przeterminowanych należności, nadając mu brzmienie: „POSIADACZ KARTY wyraża zgodę na prowadzenie w przedmiocie ww. Umowy działań monitorująco - upominawczych z wykorzystaniem m.in. wysyłanych komunikatów głosowych/SMS na podane numery telefonów. Opłaty dotyczące zadłużenia przeterminowanego określone zostały w Tabeli Opłat i Prowizji . W dniu zawarcia Umowy koszty wynoszą: wysłanie wezwania do zapłaty lub prośby o dopłatę (list zwykły) … 1 zł, wysłanie wezwania do zapłaty (list polecony) ... 2 zł, telefoniczne wezwanie do zapłaty ... 3 zł, wezwanie do zapłaty przy wykorzystaniu SMS 5 ... 4 zł, udokumentowana windykacyjna wizyta terenowa ... 5 zł, koszty windykacji obejmujące działania firmy windykacyjnej z tytułu wykonania przez tę firmę usług windykacyjnych należności Banku wynikających z Umowy : według koszów rzeczywiście poniesionych przez Bank, ale nie więcej niż 15% kwoty wymagalnej należności Banku z tytułu zleconej do windykacji firmie windykacyjnej Umowy o przyznanie limitu kredytowego i wydanie karty. POSIADACZ KARTY uprawnia również BANK do jednostronnego umorzenia części zadłużenia, w tym z tytułu naliczonych odsetek od zadłużenia przeterminowanego. W przypadku wystąpienia zadłużenia w spłacie należności wynikających z Umowy zawartej z Bankiem, Bank może prowadzić działania windykacyjne – jako działania własne lub zlecone zewnętrznej firmie windykacyjnej. W ramach działań własnych Banku, skutkujących obciążeniem Klienta opłatami, częstotliwość: wysyłania wezwań do zapłaty - nie może przekroczyć jednego w ciągu dziesięciu dni; monitów telefonicznych - jednego co pięć dni; sms-ów - dwóch w tygodniu; udokumentowanych windykacyjnych wizyt terenowych – jednej w miesiącu. Bank w ramach działań własnych, wymienionych w zdaniu poprzedzającym, w pierwszej kolejności wysyła wezwanie do zapłaty lub prośbę o dopłatę listem zwykłym lub wezwanie do zapłaty przekazuje telefonicznie. Jeżeli środki te nie przyniosą oczekiwanego rezultatu w postaci spłaty zadłużenia (data księgowania wpływów na rachunku bankowym) w ciągu dziesięciu dni od wysłania listu zwykłego lub w ciągu pięciu dni od monitu telefonicznego, mogą być podejmowane kolejne działania, tj. Bank przesyła ponowne wezwanie do zapłaty listem zwykłym lub listem poleconym lub ponownie przekazuje wezwanie do zapłaty telefonicznie. Jeżeli wymienione wyżej środki nie przyniosą oczekiwanego rezultatu w postaci spłaty zadłużenia w terminie trzydziestu dni od upływu terminu spłaty zadłużenia, mogą być podejmowane windykacyjne wizyty terenowe, z zachowaniem częstotliwości określonej powyżej. Bank może na każdym etapie windykacji należności wysyłać wezwanie do zapłaty za pomocą sms-a, z zachowaniem częstotliwości określonej powyżej. Bank może zlecić czynności windykacyjne zewnętrznej firmie windykacyjnej po uprzednim poinformowaniu o tym Klienta. W przypadku działań prowadzonych przez zewnętrzną firmę windykacyjną opłaty obciążające Klienta w związku z windykacją należności dla pojedynczej umowy nie mogą przekroczyć 15% kwoty wymagalnej należności Banku z tytułu zleconej do windykacji firmie windykacyjnej Umowy o przyznanie limitu kredytowego i wydanie karty.” Zadeklarował również wolę zmiany Tabeli op ł at i prowizji, wprowadzając do niej postanowienie co do zasady tożsame z regulacją zawartą we wzorcach umów o przyznanie limitu kredytowego i wydanie karty. W zmodyfikowanym projekcie ww. Tabeli postanowienie to otrzymało brzmienie: „W przypadku wystąpienia zadłużenia w spłacie należności wynikających z Umowy zawartej z Bankiem, Bank może prowadzić działania windykacyjne – jako działania własne lub zlecone zewnętrznej firmie windykacyjnej. W ramach działań własnych Banku, skutkujących obciążeniem Klienta opłatami, częstotliwość: wysyłania wezwań do zapłaty - nie może przekroczyć jednego w ciągu dziesięciu dni; monitów telefonicznych, - jednego co pięć dni; sms-ów dwóch w tygodniu, ; udokumentowanych windykacyjnych wizyt terenowych– jednej w miesiącu. Bank w ramach działań własnych, wymienionych w zdaniu poprzedzającym, w pierwszej kolejności wysyła wezwanie do zapłaty lub prośbę o dopłatę listem zwykłym lub wezwanie do zapłaty przekazuje telefonicznie. Jeżeli środki te nie przyniosą oczekiwanego rezultatu w postaci spłaty zadłużenia (data księgowania wpływów na rachunku bankowym) w ciągu siedmiu dni od wysłania listu zwykłego lub w ciągu pięciu dni od monitu telefonicznego, mogą być podejmowane kolejne działania, tj. Bank przesyła ponowne wezwanie do zapłaty listem zwykłym lub listem poleconym lub ponownie przekazuje wezwanie do zapłaty telefonicznie. Jeżeli wymienione wyżej środki nie przyniosą oczekiwanego rezultatu w postaci spłaty zadłużenia w terminie trzydziestu dni od upływu terminu spłaty zadłużenia, mogą być podejmowane windykacyjne wizyty terenowe, z zachowaniem częstotliwości określonej powyżej. Bank może na każdym etapie windykacji należności wysyłać wezwanie do zapłaty za pomocą sms-a, z zachowaniem częstotliwości określonej powyżej. Bank może zlecić czynności windykacyjne zewnętrznej firmie windykacyjnej po uprzednim poinformowaniu o tym Klienta. W przypadku działań prowadzonych przez zewnętrzną firmę windykacyjną opłaty obciążające Klienta w związku z windykacją 6 należności dla pojedynczej umowy nie mogą przekroczyć 15% kwoty wymagalnej należności Banku z tytułu zleconej do windykacji firmie windykacyjnej Umowy o przyznanie limitu kredytowego i wydanie karty. Bank może zlecić czynności windykacyjne zewnętrznej firmie windykacyjnej po uprzednim poinformowaniu o tym Klienta. W przypadku działań prowadzonych przez zewnętrzną firmę windykacyjną opłaty obciążające Klienta w związku z windykacją należności dla pojedynczej umowy nie mogą przekroczyć 15% kwoty wymagalnej należności Banku z tytułu zleconej do windykacji firmie windykacyjnej Umowy o przyznanie limitu kredytowego i wydanie karty.” Przedstawiając propozycję modyfikacji stosowanych wzorców umów o przyznanie limitu kredytowego i wydanie karty, Bank oświadczył, iż jest gotowy do wprowadzenia w życie proponowanych zmian do dnia 28 lutego 2011r. Kolejnym pismem z dnia 21 lutego 2011 r. Bank zadeklarował również wolę przedstawienia klientom będącym konsumentami, których umowy o przyznanie limitu kredytowego i wydanie karty nadal znajdują się w obrocie prawnym, aneksu do ww. umów, zmieniającego brzmienie dotychczasowych postanowień zgodnie z treścią wskazaną w piśmie Banku z dnia 17 lutego 2011 r. Prezes Urzędu zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, ochrona interesów przedsiębiorców i konsumentów podejmowana w ramach działań Prezesa Urzędu jest prowadzona w interesie publicznym. Działania oparte na przepisach niniejszej ustawy są zatem podejmowane w interesie publicznym, w celu ochrony interesów zbiorowości, a nie wprost poszczególnych, indywidualnych uczestników rynku. Naruszenie interesu publicznego stanowi bezwzględny warunek do uznania kompetencji Prezesa Urzędu do rozstrzygnięcia określonej sprawy. Interes publiczny zostaje naruszony wówczas, gdy oceniane działania godzą w interesy ogólnospołeczne i dotykają szerokiego kręgu uczestników rynku i poprzez to powodują zaburzenia w jego prawidłowym funkcjonowaniu. Do naruszenia interesu publicznego dochodzi, gdy skutki określonych działań maja charakter powszechny, dotykają wszystkich potencjalnych podmiotów na danym rynku. W ocenie Prezesa Urzędu, rozpatrywana sprawa ma charakter publicznoprawny, albowiem wiąże się z ochroną interesu wszystkich konsumentów, którzy byli lub mogli stać się klientami Banku. Z uwagi na to, że w niniejszej sprawie wyżej opisana przesłanka została spełniona, istnieje możliwość poddania zachowania Banku dalszej ocenie pod kątem stosowania przez niego praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jeżeli w toku postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów zostanie uprawdopodobnione - na podstawie okoliczności sprawy, informacji zawartych w zawiadomieniu, o którym mowa w art. 100 ust. 1 lub innych informacji będących podstawą wszczęcia postępowania - że przedsiębiorca stosuje praktykę, o której mowa w art. 24, a przedsiębiorca, któremu jest zarzucane naruszenie tego przepisu, zobowiąże się do podjęcia lub zaniechania określonych działań zmierzających do zapobieżenia tym naruszeniom, Prezes Urzędu może w drodze decyzji, nałożyć obowiązek wykonania tych zobowiązań. Przytoczony przepis jako przesłanki warunkujące możliwość wydania decyzji przez Prezesa Urzędu wskazuje: uprawdopodobnienie naruszenia zakazu określonego w art. 24 ustawy oraz zobowiązanie się przedsiębiorcy, któremu jest zarzucane takie naruszenie, do podjęcia lub zaniechania działań zmierzających do zapobieżenia naruszeniu. Z uwagi na złożenie przez AIG Bank Polska S.A. z siedzibą we Wrocławiu wniosku o wydanie decyzji na podstawie art. 28 ust. 1 ustawy, niezbędne jest zatem rozważenie, czy wskazane w tym przepisie warunki zaistniały w odniesieniu do działań i zobowiązań ww. Banku. 7 W pierwszej kolejności należy wskazać, że naruszenie zakazu, o którym mowa w art. 24 ustawy, może zostać przypisane jedynie takiemu podmiotowi, który posiada status przedsiębiorcy w rozumieniu przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zgodnie z art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, ilekroć w ustawie jest mowa o przedsiębiorcy rozumie się przez to m.in. przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004r. o swobodzie działalności gospodarczej (t.j. Dz.U. z 2007r., nr 155, poz. 1095). AIG Bank Polska S.A. jest spółką prawa handlowego, wpisaną do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, prowadzącą we własnym imieniu działalność gospodarczą polegającą na świadczeniu usług bankowych. Nie ma zatem żadnych wątpliwości, iż Bank podlega rygorom określonym w ww. ustawie, a jego zachowanie może być oceniane z punktu widzenia przepisów tej ustawy. Tym samym AIG Bank Polska S.A. może wystąpić do Prezesa Urzędu o wydanie decyzji w trybie art. 28, zobowiązując się do podjęcia lub zaniechania określonych działań, zmierzających do zapobieżenia naruszeniom art. 24 ustawy. Następnie rozważenia wymaga, czy stosowanie praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów zostało uprawdopodobnione na obecnym etapie postępowania. I. Bankowi zarzucono stosowanie praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, określonej w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy stanowi, że przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działania przedsiębiorcy, w szczególności stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego. Stwierdzenie przedmiotowej praktyki wymaga spełnienia dwóch przesłanek: bezprawności działania przedsiębiorcy i naruszenia zbiorowego interesu konsumentów. Bezprawność praktyki przypisanej Bankowi wynika z tożsamości stosowanych przez niego postanowień wzorców umów wykorzystywanych w działalności bankowej z postanowieniami wpisanymi do rejestru niedozwolonych postanowień umownych. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowym, Prezes Urzędu może stwierdzić stosowanie praktyki określonej w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów również w odniesieniu do przedsiębiorcy, który nie był stroną postępowania sądowego zakończonego wpisaniem danej klauzuli do rejestru niedozwolonych postanowień umownych. Rejestr, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c. prowadzony jest przez Prezesa Urzędu na podstawie wydawanych przez Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej: SOKiK) prawomocnych wyroków, uwzględniających powództwa o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone. Stosowanie postanowienia, które po uznaniu go przez SOKiK za niedozwolone zostało wpisane do rejestru niedozwolonych postanowień umownych, jest prawnie zakazane. Zgodnie z art. 479 43 k.p.c., prawomocny wyrok SOKiK wydany po przeprowadzeniu kontroli abstrakcyjnej wzorca umowy, przytaczający treść postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone i zakazujący ich wykorzystywania, ma skutek wobec osób trzecich od chwili wpisania uznanych za niedozwolone postanowień do rejestru klauzul abuzywnych. Przywołany przepis rozszerza zatem prawomocność wyroku wydanego w sprawie o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone na osoby trzecie. Jak podnosi się w piśmiennictwie, przepis ten dotyczy rozszerzonej prawomocności materialnoprawnej w znaczeniu podmiotowym (por. H. Ciepła, [w:] 8 K. Piasecki [red.], Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Tom II, Warszawa 2001,s. 249). Chodzi o grupę przypadków takiej prawomocności, w których wyrok z powodu szczególnego charakteru przedmiotu procesu ma powagę rzeczy osądzonej dla wszystkich i przeciw wszystkim. Przepis ten wyraźnie stanowi, iż wyrok ma skutek wobec osób trzecich od chwili wpisania uznanego za niedozwolone postanowienia wzorca umowy do rejestru, wywołuje więc skutek erga omnes . Oznacza to, iż od chwili wpisania klauzuli uznanej wyrokiem SOKiK za niedozwolone postanowienie umowne do rejestru prowadzonego przez Prezesa UOKiK żaden z uczestników obrotu prawnego nie może posługiwać się przedmiotowym postanowieniem. Powyższe potwierdził Sąd Apelacyjny w Warszawie, który w wyroku z dnia 2 grudnia 2005r. sygn. akt VI ACa 760/05 podkreślił, że praktyką naruszającą zbiorowe interesy konsumentów jest posługiwanie się postanowieniem wpisanym do rejestru w oderwaniu od zagadnienia, czy wpis do rejestru powstał w związku ze stosowaniem wzorca umowy przez podmiot, co do którego bada się stosowanie praktyki. Naruszenie interesów konsumentów może nastąpić, jak wskazał Sąd, w wyniku działań podmiotów, które stosują klauzule abuzywne już wpisane do rejestru, przy czym wpis taki związany był z działaniami innych przedsiębiorców. Z kolei w wyroku z dnia 25 maja 2005r. sygn. akt XVII Ama 46/04, SOKiK wyraził pogląd, że dla uznania określonej klauzuli za niedozwolone postanowienie umowne wystarczy stwierdzenie, że mieści się ona w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru i nie jest konieczna literalna zgodność porównywanych klauzul. Czynnikiem przesądzającym o podobieństwie klauzul powinien być bowiem zamiar, cel, jakiemu ma służyć kwestionowane postanowienie. Jeśli więc cel utworzenia spornej klauzuli odpowiada celowi sformułowania klauzuli uznanej za niedozwoloną, oba zapisy można uznać za tożsame. Przedstawione powyżej orzecznictwo potwierdza uchwała 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 13 lipca 2006r. sygn. akt III SZP 3/2006, w której uznano, że stosowanie postanowień wzorców umów o treści tożsamej z treścią postanowień uznanych za niedozwolone prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanych do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego, może być uznane w stosunku do innego przedsiębiorcy za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 23a 1 . Odwołując się do argumentów o charakterze celowościowym oraz kierując się potrzebą zapewnienia skuteczności tego przepisu, Sąd Najwyższy podkreślił, że praktyka naruszająca zbiorowe interesy konsumentów obejmuje również przypadki wprowadzenia jedynie zmian kosmetycznych, polegających na przestawieniu szyku wyrazów lub zastąpieniu jednych wyrazów innymi, jeżeli tylko wykładnia postanowienia pozwoli stwierdzić, że jego treść mieści się w hipotezie zakazanej klauzuli. Stosowanie klauzuli o zbliżonej treści do klauzuli wpisanej do rejestru, która wywołuje takie same skutki godzi przecież tak samo w interesy konsumentów, jak stosowanie klauzuli identycznej co wpisana do rejestru. (…) Możliwość uznania zachowania przedsiębiorcy, polegającego na stosowaniu postanowień wzorców umownych, które nie mają identycznego brzmienia jak postanowienia wpisane do rejestru, za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, w sposób istotny zwiększa skuteczność obu instytucji (tj. niedozwolonych postanowień umownych oraz praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumenta), zniechęcając przedsiębiorców do obchodzenia wpisów dokonanych w rejestrze niedozwolonych postanowień. Nie jest więc konieczna dokładna, literalna zbieżność klauzuli wpisanej do rejestru i klauzuli z nią porównywanej. Niedozwolone będą również takie postanowienia umów, które mieszczą się w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru, których treść zostanie ustalona w oparciu o dokonaną wykładnię. A. W prowadzonym postępowaniu administracyjnym Prezes Urzędu zakwestionował postanowienie, zgodnie z którym: „Posiadacz karty wyraża zgodę na prowadzenie w przedmiocie ww. umowy działań monitorująco – upominawczych. (…)W dniu zawarcia Umowy koszty wynoszą: (…) wysłanie Oświadczenia o wypowiedzeniu umowy (list polecony) …zł” (zawarte w następujących wzorcach: pkt 12 umowy o przyznanie limitu kredytowego i wydanie karty Turbo, pkt 12 umowy o przyznanie 1 W obowiązującej obecnie ustawie z dnia 16.02.2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów, praktyka naruszająca zbiorowe interesy konsumentów uregulowana została w art. 24. 9 limitu kredytowego i wydanie karty Comfort, pkt 12 umowy o przyznanie limitu kredytowego i wydanie karty Comfort Plus i pkt 12 umowy o przyznanie limitu kredytowego i wydanie karty Premium). Z treści ww. postanowienia wynika, iż za wysłanie wypowiedzenia umowy o przyznanie limitu kredytowego i wydanie karty w związku z prowadzonymi działaniami monitorująco – upominawczymi Bank pobiera opłatę. Wysokość przedmiotowej opłaty została określona w Tabeli Opłat i Prowizji stanowiącej integralną cześć ww. umowy i kształtuje się ona na poziomie 14 zł bez względu na rodzaj przyznanej karty kredytowej. Ww. postanowienie może zostać uznane za tożsame z klauzulą wpisaną w poz. 1806 rejestru w brzmieniu: „Zawiadomienie posiadacza rachunku, kredytobiorcy, poręczycieli o wypowiedzeniu umowy (…)- wysłane listem zwykłym 15 zł, wysłane listem poleconym 20 zł” (wpis na podstawie wyroku SOKiK z dnia 20 lutego 2009r. sygn. akt XVII Amc 96/08). SOKiK podkreślił, że klauzula ta przenosi na konsumenta koszty prowadzenia przez przedsiębiorcę działalności gospodarczej. Bank zastrzegł sobie bowiem swego rodzaju wynagrodzenie za dokonanie czynności - złożenie oświadczenia woli. Jednocześnie wzorce nie przewidują analogicznych opłat na rzecz konsumenta, w przypadku wypowiedzenia przez niego umowy pożyczki/kredytu. W opinii SOKiK, opłata za zawiadomienie o wypowiedzeniu umowy, jako zastrzeżona tylko na rzecz banku, w sposób nieuzasadniony i nadmierny obciąża konsumenta i jako taka kształtuje jego obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (art. 385 1 §1 Kodeksu cywilnego). Postanowienie uprawniające bank do pobrania opłaty za wypowiedzenie umowy w bezprawny sposób przenosi na konsumenta koszty prowadzenia przez Bank działalności gospodarczej. Tożsamy zakres stosowanych przez Bank postanowień we wzorcach umów o przyznanie limitu kredytowego i wydanie karty, które - podobnie jak ww. klauzula niedozwolona - nakładają na konsumenta obowiązek poniesienia kosztów z ł ożenia oświadczenia woli o wypowiedzeniu umowy przez Bank wskazuje, zdaniem Prezesa Urzędu, na tożsamość porównywanych postanowień. B. Zarzut stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, określonej w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, objął ponadto postanowienia: pkt 12 umowy o przyznanie limitu kredytowego i wydanie karty Turbo, pkt 12 umowy o przyznanie limitu kredytowego i wydanie karty Komfort, pkt 12 umowy o przyznanie limitu kredytowego i wydanie karty Comfort Plus i pkt 12 umowy o przyznanie limitu kredytowego i wydanie karty Premium, o treści: „Posiadacz karty wyraża zgodę na prowadzenie w przedmiocie ww. Umowy działań monitorująco – upominawczych z wykorzystaniem m.in. wysyłanych komunikatów głosowych/SMS na podane numery telefonów. Opłaty dotyczące zadłużenia przeterminowanego określone zostały w Tabeli Opłat i Prowizji (…)”. Ww. postanowienia mieszczą się w hipotezie klauzuli uznanej za niedozwoloną na mocy wyroku SOKiK z dnia 6 sierpnia 2009r. sygn. akt XVII Amc 624/09, o treści: „W przypadku niewykonania zobowiązań wynikających z niniejszej umowy kredytobiorca poniesie koszty związane z monitorowaniem kredytobiorcy: 1) telefoniczne upomnienie kredytobiorcy związane z nieterminową spłatą- 13 zł, 2) korespondencja kierowana do kredytobiorcy związana z nieterminową spłatą kredytu (zawiadomienie, upomnienie, prośba o dopłatę, wystawienie bankowego tytułu egzekucyjnego), za każde pismo. Opłatą za korespondencję kierowaną do poręczycieli bank obciąża dodatkowo kredytobiorców według tych samych stawek- 15 PLN, 3. wyjazd interwencyjny do kredytobiorcy- 50 zł” (poz. 1796 rejestru). W uzasadnieniu ww. wyroku SOKiK orzekł, że brak określenia procedur, jakimi kieruje się bank przy podejmowaniu czynności związanych z dochodzeniem należności może prowadzić do dowolności jego działania w zakresie zasad, terminów czy częstotliwości korzystania z wymienionych środków, co w konsekwencji może prowadzić do większego zadłużenia konsumenta. Sąd podkreślił, że brak regulacji w tym zakresie powoduje, że bank ma możliwość podejmowania działań, a tym samym naliczania ww. opłat według własnego uznania, bez zachowania określonej kolejności i terminów. 10 Oznacza również, że Bank może podejmować równolegle kilka czynności windykujących lub w krótkich odstępach czasu, nie dając konsumentowi szansy na podjęcie odpowiednich działań w związku z otrzymanym monitem. W konsekwencji, konsument może ponosić dodatkowe, znaczące i nieuzasadnione koszty. Jak zauważył SOKiK, treść tego postanowienia może wywoływać u konsumenta błędne przekonanie co do praw i obowiązków wynikających z zawartej umowy zwłaszcza, że na podstawie wzorca konsument nie jest w stanie ustalić jakie w przypadku opóźnień w zapłacie środki podejmie bank, z jaką częstotliwością i w jakiej kolejności. W konsekwencji konsument nie ma pełnej wiedzy o rodzaju i wysokości opłat, które obowiązany będzie uiścić na wypadek opóźnienia. W ocenie Prezesa Urzędu, brak określenia w kwestionowanych wzorcach umownych Banku zasad obciążania konsumenta opłatami w przypadku nienależytego wykonywania przez niego zobowiązań wynikających z umowy pożyczki/kredytu i procedur ich nakładania pozwala na uznanie, że kwestionowane klauzule mieszczą się w hipotezie ww. klauzuli wpisanej do rejestru. Mając na uwadze powyższe, Prezes Urzędu uznał, że na obecnym etapie postępowania uprawdopodobniona została bezprawność działań Banku, wynikająca z tożsamości zakwestionowanych postanowień wzorca umowy z postanowieniami wpisanymi do rejestru niedozwolonych postanowień umownych. Zakwestionowane postanowienia nie mają wprawdzie identycznego brzmienia jednakże, w ocenie Prezesa Urzędu, wykładnia ich treści prowadzi do wniosku, że mogą mieścić się w hipotezach przytoczonych klauzul niedozwolonych. II. Do uznania, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z praktyką, określoną w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, niezbędne jest ponadto uprawdopodobnienie, że bezprawne działanie AIG Bank Polska S.A. godzące w interes konsumentów dotyczy tzw. zbiorowego interesu konsumentów. W uzasadnieniu wyroku z dnia 10 kwietnia 2008r. sygn. akt III SK 27/07, Sąd Najwyższy wyjaśnił, że gramatyczna wykładnia tego pojęcia prowadzi do wniosku, że chodzi o zachowanie przedsiębiorcy, które godzi w interesy grupy osób stanowiących określony zbiór. Rezultaty tej wykładni modyfikuje zastrzeżenie, że nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma interesów indywidualnych. Sąd Najwyższy stanął na stanowisku, że przy konstruowaniu pojęcia „zbiorowy interes konsumentów” nie można opierać się tylko i wyłącznie na tym, czy oceniana praktyka skierowana jest do nieoznaczonego z góry kręgu podmiotów. W ocenie Sądu Najwyższego, wystarczające powinno być ustalenie, że zachowanie przedsiębiorcy nie jest podejmowane w stosunku do zindywidualizowanych konsumentów, lecz względem członków danej grupy (określonego kręgu podmiotów), wyodrębnionych spośród ogółu konsumentów, za pomocą wspólnego dla nich kryterium. Sąd Najwyższy uznał zatem, że praktyką naruszającą zbiorowe interesy konsumentów jest (...) takie zachowanie przedsiębiorcy, które podejmowane jest w warunkach wskazujących na powtarzalność zachowania w stosunku do indywidualnych konsumentów wchodzących w skład grupy, do której adresowane są zachowania przedsiębiorcy, w taki sposób, że potencjalnie ofiarą takiego zachowania może być każdy konsument będący klientem lub potencjalnym klientem przedsiębiorcy . W ocenie Prezesa Urzędu, działanie Banku godzi w interesy nieograniczonej liczby konsumentów, których nie da się zidentyfikować. Niezgodnymi z prawem działaniami może bowiem zostać dotknięta nieograniczona liczba osób, tzn. wszyscy konsumenci będący aktualnymi bądź potencjalnymi klientami Banku, którzy zawarli lub chcą zawrzeć umowę o przyznanie limitu kredytowego i wydanie kart kredytowej, a co do których Przedsiębiorca stosuje analizowane wzorce umów. Z samej istoty posługiwania się przez Bank wzorcem umownym wynika bowiem powtarzalność jego zachowania wobec takich osób. 11 Z uwagi na powyższe, Prezes Urzędu uznał za uprawdopodobnioną drugą przesłankę zarzuconej Bank praktyki tj. naruszenie zbiorowego interesu konsumentów. III. Wnosząc o wydanie decyzji w trybie art. 28 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Bank zobowiązał się do zaniechania stosowania zarzuconej mu praktyki poprzez: stosowanie w obrocie z konsumentami nowych wzorców umów, w których kwestionowane postanowienie o treści wskazanej w pkt I.1 sentencji decyzji zostało wykreślone, zaś postanowienie w brzmieniu wskazanym w pkt I.2 sentencji decyzji zosta ł o zmienione zgodnie z treścią wskazaną w piśmie Banku z dnia 17 lutego 2011 r. i to w terminie do 28 lutego 2011r. Bank zadeklarował usunięcie z wzorców umów o przyznanie limitu i wydanie karty kredytowej postanowienia wskazanego w pkt I.1 sentencji niniejszej decyzji. Nadto zaproponował wycofanie spornej opłaty za „wysłanie oświadczenia o wypowiedzeniu umowy (list polecony) w pkt V.3 projektu Tabeli Opłat i Prowizji dla kart kredytowych Turbokarty, Premium, Comfort i Comfort Plus stosowanej przez Bank.. Ponadto Bank wyraził wolę uzupełnienia treści postanowienia wskazanego w pkt I.2 sentencji decyzji poprzez zastąpienie jego dotychczasowego brzmienia treścią: „POSIADACZ KARTY wyraża zgodę na prowadzenie w przedmiocie ww. Umowy działań monitorująco - upominawczych z wykorzystaniem m.in. wysyłanych komunikatów głosowych/SMS na podane numery telefonów. Opłaty dotyczące zadłużenia przeterminowanego określone zostały w Tabeli Opłat i Prowizji . W dniu zawarcia Umowy koszty wynoszą: wysłanie wezwania do zapłaty lub prośby o dopłatę (list zwykły) … 1 zł, wysłanie wezwania do zapłaty (list polecony) ... 2 zł, telefoniczne wezwanie do zapłaty ... 3 zł, wezwanie do zapłaty przy wykorzystaniu SMS ... 4 zł, udokumentowana windykacyjna wizyta terenowa ... 5 zł, koszty windykacji obejmujące działania firmy windykacyjnej z tytułu wykonania przez tę firmę usług windykacyjnych należności Banku wynikających z Umowy : według koszów rzeczywiście poniesionych przez Bank, ale nie więcej niż 15% kwoty wymagalnej należności Banku z tytułu zleconej do windykacji firmie windykacyjnej Umowy o przyznanie limitu kredytowego i wydanie karty. POSIADACZ KARTY uprawnia również BANK do jednostronnego umorzenia części zadłużenia, w tym z tytułu naliczonych odsetek od zadłużenia przeterminowanego. W przypadku wystąpienia zadłużenia w spłacie należności wynikających z Umowy zawartej z Bankiem, Bank może prowadzić działania windykacyjne – jako działania własne lub zlecone zewnętrznej firmie windykacyjnej. W ramach działań własnych Banku, skutkujących obciążeniem Klienta opłatami, częstotliwość: wysyłania wezwań do zapłaty - nie może przekroczyć jednego w ciągu dziesięciu dni; monitów telefonicznych - jednego co pięć dni; sms-ów - dwóch w tygodniu; udokumentowanych windykacyjnych wizyt terenowych – jednej w miesiącu. Bank w ramach działań własnych, wymienionych w zdaniu poprzedzającym, w pierwszej kolejności wysyła wezwanie do zapłaty lub prośbę o dopłatę listem zwykłym lub wezwanie do zapłaty przekazuje telefonicznie. Jeżeli środki te nie przyniosą oczekiwanego rezultatu w postaci spłaty zadłużenia (data księgowania wpływów na rachunku bankowym) w ciągu dziesięciu dni od wysłania listu zwykłego lub w ciągu pięciu dni od monitu telefonicznego, mogą być podejmowane kolejne działania, tj. Bank przesyła ponowne wezwanie do zapłaty listem zwykłym lub listem poleconym lub ponownie przekazuje wezwanie do zapłaty telefonicznie. Jeżeli wymienione wyżej środki nie przyniosą oczekiwanego rezultatu w postaci spłaty zadłużenia w terminie trzydziestu dni od upływu terminu spłaty zadłużenia, mogą być podejmowane windykacyjne wizyty terenowe, z zachowaniem częstotliwości określonej powyżej. Bank może na każdym etapie windykacji należności wysyłać wezwanie do zapłaty za pomocą sms-a, z zachowaniem częstotliwości określonej powyżej. 12 Bank może zlecić czynności windykacyjne zewnętrznej firmie windykacyjnej po uprzednim poinformowaniu o tym Klienta. W przypadku działań prowadzonych przez zewnętrzną firmę windykacyjną opłaty obciążające Klienta w związku z windykacją należności dla pojedynczej umowy nie mogą przekroczyć 15% kwoty wymagalnej należności Banku z tytułu zleconej do windykacji firmie windykacyjnej Umowy o przyznanie limitu kredytowego i wydanie karty.” Równocześnie Bank oświadczy ł , że dla indeksów 1-5 w umowie wpisywane będą konkretne stawki opłat i prowizji, zgodne ze stawkami określonymi w pkt V Tabeli Opłat i Prowizji zatytułowanym „Opłaty za opóźnienie w spłacie”, który otrzyma brzmienie: V. OPŁATY ZA OPÓŹNIENIE W SPŁACIE (4) : Wysłanie wezwania do zapłaty lub prośby o dopłatę (list zwykły) 13,00 zł Wysłanie wezwania do zapłaty (list polecony) 17,00 zł Telefoniczne wezwanie do zapłaty 10,00 zł Wezwanie do zapłaty przy wykorzystaniu SMS 1,00 zł Udokumentowana windykacyjna wizyta terenowa 45,00 zł koszty windykacji obejmujące: działania firmy windykacyjnej z tytułu wykonania przez tę firmę usług windykacyjnych należności Banku wynikających z Umowy o przyznanie limitu kredytowego i wydanie karty według kosztów rzeczywiście poniesionych przez Bank, ale nie więcej niż 15% kwoty wymagalnej należności Banku z tytułu zleconej do windykacji firmie windykacyjnej Umowy o przyznanie limitu kredytowego i wydanie karty. Zaznaczyć przy tym należy, iż w projekcie zmodyfikowanej Tabeli Opłat i Prowizji w rozwinięciu przypisu do indeksu oznaczonego cyfrą „4” Bank wprowadził następującą regulację: „W przypadku wystąpienia zadłużenia w spłacie należności wynikających z Umowy zawartej z Bankiem, Bank może prowadzić działania windykacyjne – jako działania własne lub zlecone zewnętrznej firmie windykacyjnej. W ramach działań własnych Banku, skutkujących obciążeniem Klienta opłatami, częstotliwość: wysyłania wezwań do zapłaty - nie może przekroczyć jednego w ciągu dziesięciu dni; monitów telefonicznych - jednego co pięć dni; sms-ów dwóch w tygodniu, ; udokumentowanych windykacyjnych wizyt terenowych– jednej w miesiącu. Bank w ramach działań własnych, wymienionych w zdaniu poprzedzającym, w pierwszej kolejności wysyła wezwanie do zapłaty lub prośbę o dopłatę listem zwykłym lub wezwanie do zapłaty przekazuje telefonicznie. Jeżeli środki te nie przyniosą oczekiwanego rezultatu w postaci spłaty zadłużenia (data księgowania wpływów na rachunku bankowym) w ciągu siedmiu dni od wysłania listu zwykłego lub w ciągu pięciu dni od monitu telefonicznego, mogą być podejmowane kolejne działania, tj. Bank przesyła ponowne wezwanie do zapłaty listem zwykłym lub listem poleconym lub ponownie przekazuje wezwanie do zapłaty telefonicznie. Jeżeli wymienione wyżej środki nie przyniosą oczekiwanego rezultatu w postaci spłaty zadłużenia w terminie trzydziestu dni od upływu terminu spłaty zadłużenia, mogą być podejmowane windykacyjne wizyty terenowe, z zachowaniem częstotliwości określonej powyżej. Bank może na każdym etapie windykacji należności wysyłać wezwanie do zapłaty za pomocą sms-a, z zachowaniem częstotliwości określonej powyżej. Bank może zlecić czynności windykacyjne zewnętrznej firmie windykacyjnej po uprzednim poinformowaniu o tym Klienta. W przypadku działań prowadzonych przez zewnętrzną firmę windykacyjną opłaty obciążające Klienta w związku z windykacją należności dla pojedynczej umowy nie mogą przekroczyć 15% kwoty wymagalnej należności Banku z tytułu zleconej do windykacji firmie windykacyjnej Umowy o przyznanie limitu kredytowego i wydanie karty. Bank może zlecić czynności windykacyjne zewnętrznej firmie windykacyjnej po uprzednim poinformowaniu o tym Klienta. W przypadku działań prowadzonych przez zewnętrzną firmę windykacyjną opłaty obciążające Klienta w związku z windykacją należności dla pojedynczej umowy nie mogą przekroczyć 15% kwoty wymagalnej należności Banku z tytułu zleconej do windykacji firmie windykacyjnej Umowy o przyznanie limitu kredytowego i wydanie karty.” 13 Analizując treść propozycji zmian wzorców, Prezes Urzędu uzna ł , iż usunięcie opłaty za złożenie przez konsumenta oświadczenia o wypowiedzeniu umowy, wykluczy możliwość bezprawnego przeniesienia na konsumenta kosztów prowadzenia przez Bank działalności gospodarczej. Równocześnie, doprecyzowując częstotliwość określonych czynności windykacyjnych i szczegółowo wskazując maksymalną wysokość wszystkich opłat związanych z dochodzeniem spłaty przeterminowanych należności, Bank zaniecha stosowania zarzucanej mu praktyki. Wykluczy bowiem, kwestionowaną w przywołanym powyżej orzecznictwie SOKiK, a przyjętą w pierwotnie stosowanych przez Bank wzorcach umów o przyznanie limitu i wydanie kart kredytowej, dowolność podejmowanych wobec konsumentów działań windykacyjnych. Podsumowując stwierdzić należy, iż zakwestionowanym przez Prezesa Urzędu postanowieniom Bank nada treść, która nie pozwali na ich zakwalifikowanie jako tożsamych z klauzulami wpisanymi do rejestru niedozwolonych postanowień umownych i dalsze kwestionowanie w prowadzonym postępowaniu. Należy uznać, że przyjęte przez Bank rozwiązanie jest równoznaczne z podjęciem działań zmierzających do zapobieżenia uprawdopodobnionym w toku niniejszego postępowania naruszeniom art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Pismem z dnia 21 lutego 2011 r. Bank zobowiąza ł się także, iż zwróci się do dotychczasowych klientów będących konsumentami, których umowy o przyznanie limitu kredytowego i wydanie karty nadal obowiązują, z propozycją zawarcia aneksu, mocą którego zakwestionowane przez Prezesa Urzędu postanowienie określone w pkt I.1 sentencji decyzji zostanie wykreślone z umowy, zaś postanowienie o treści wskazanej w pkt I.2 sentencji przedmiotowej decyzji otrzyma brzmienie identyczne jak w nowo opracowanych wzorcach umów tj. według treści wskazanej w piśmie z dnia 17 lutego 2011 r. Bank zaproponuje również konsumentom zmianę Tabeli Opłat i Prowizji dla kart kredytowych: Turbokarta, Premium, Comfort i Comfort Plus zgodnie z treścią przedstawioną w piśmie z dnia 17 lutego 2011 r. W świetle powyższego Prezes Urzędu uznał, że podjęte przez Bank zobowiązanie zmierza bezpośrednio do zapobieżenia naruszeniom art. 24 ustawy. Spełniona została zatem druga, obok uprawdopodobnienia stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, przesłanka warunkująca wydanie decyzji na podstawie art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W pkt I a sentencji decyzji Prezes Urzędu nałożył zatem na Bank obowiązek wykonania przyjętego zobowiązania poprzez wprowadzenie do obrotu z konsumentami nowych wzorców umów, w których kwestionowane postanowienia nie występują (co dotyczy postanowienia wskazanego w punkcie I.1 decyzji), bądź zosta ł o zmodyfikowane (co dotyczy postanowienia wskazanego w punkcie I.2 decyzji) w sposób określony w piśmie Banku z dnia 17 lutego 2011 r. Nakładając przedmiotowe zobowiązanie Prezes Urzędu wyznaczył Bankowi termin do jego wykonania 14 dni od uprawomocnienia się niniejszej decyzji - odmienny, aniżeli wnosił o to AIG Bank Polska S.A. Uznał bowiem, że wskazanie konkretnej daty - 28 lutego 2011r., może rodzić problemy na etapie jego wykonywania. Zaproponowany przez Bank termin, z uwagi na datę wydania przedmiotowej decyzji i przysługujące Stronie prawo złożenia od niej odwołania, może uniemożliwić zakończenie działań prawnych zmierzających do wykonania nałożonych na Bank obowiązków. Równocześnie wskazać należy, iż określony przez Prezesa Urzędu termin jest zastrzeżony na korzyść Banku, tzn. Bank nie musi oczekiwać na uprawomocnienie się niniejszej decyzji i wykonać zobowiązanie w terminie przez siebie deklarowanym. W odniesieniu do umów pozostających nadal w obrocie prawnym, Prezes Urzędu nałożył na Bank obowiązek przedstawienia kontrahentom będącym konsumentami propozycji zmiany ww. umów w drodze stosownych aneksów (pkt I b sentencji decyzji). W ocenie Prezesa Urzędu, 14 zobowiązanie to pozwoli na całkowite wyeliminowanie niedozwolonych postanowień umownych z zawartych przez Bank umów pozostających nadal w obrocie prawnym. Zgodnie z art. 28 ust. 2 ww. ustawy, Prezes Urzędu wyznaczył Bankowi, w zakresie realizacji zobowiązania wskazanego w pkt I b sentencji decyzji termin 60 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji, kierując się przede wszystkim deklaracją złożoną przez Bank w piśmie z dnia 21 lutego 2011 r. oraz obiektywną możliwością wykonania przez Bank nałożonego nań zobowiązania. Na podstawie art. 28 ust. 3 ustawy, Prezes Urzędu nałożył na Bank obowiązek przekazania, w terminie 3 miesięcy od dnia uprawomocnienia się decyzji, informacji o realizacji zobowiązania nałożonego w punkcie I sentencji decyzji poprzez przedłożenie dokumentów świadczących o zmianie zakwestionowanej praktyki. W związku z powyższym, orzeczono jak w pkt II sentencji decyzji. Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie- Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwóch tygodni od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów- Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Poznaniu. Z upoważnienia Prezesa UOKiK Dyrektor Delegatury UOKiK w Poznaniu Jarosław Krüger Otrzymuje: 1) Katarzyna Karasiewicz „Sołtysiński Kawecki & Szlęzak – Kancelaria Radców Prawnych i Adwokatów Spółka Komandytowa” ul. Wawelska 15B 02-034 Warszawa, pełnomocnik AIG Bank Polska S.A. 2) a/a