RPZ-20/2012

1 RPZ- 61/15/12/MW Poznań, dnia 20 września 2012 r. DECYZJA Nr RPZ 20/2012 Stosownie do art. 33 ust. 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 50 poz. 331 ze zm.), po przeprowadzeniu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, wszczętego z urzędu wobec Marcelin Management Sp. z o.o. z siedzibą w Poznaniu, - w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów; I. na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ww. ustawy uznaje się za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów określoną w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, działanie Marcelin Management Sp. z o. o. z siedzibą w Poznaniu, polegające na zamieszczeniu w regulaminie sklepu internetowego postanowienia wpisanego do rejestru postanowień wzorców umów uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kpc (Dz. U. z 1964 r., Nr 43, poz.296), o treści: „W przypadku gdy opakowanie towaru po jego dostarczeniu nosi znamiona uszkodzenia lub próby otwarcia, Klient jest zobowiązany w obecności kuriera lub na poczcie sporządzić protokół szkody nie przyjmując towaru, pod rygorem uznania, iż towar został dostarczony Klientowi w stanie wolnym od wad.” i stwierdza zaniechanie jej stosowania z dniem 1 czerwca 2012 r. II. na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ww. ustawy uznaje się za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów określoną w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, działanie Marcelin Management Sp. z o. o. z siedzibą w Poznaniu, polegające na uzależnieniu rozpatrzenia reklamacji złożonej przez konsumenta od niezwłocznego poinformowania o wykryciu wady lub uszkodzenia, co narusza art. 9 ust. 1 w zw. z art. 10 ustawy z dnia 27 lipca 2011 r. o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej oraz o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2002 r. Nr 141 poz. 1176 ze zm.) i stwierdza zaniechanie jej stosowania z dniem 1 czerwca 2012 r. III. na podstawie art. 105 § 1 Kpa w zw. z art. 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, umarza się postępowanie w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów , wszczęte z urzędu w związku z podejrzeniem stosowania przez Marcelin Management Sp. z o. o. z siedziba w Poznaniu praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, określonej w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegającej na zastrzeżeniu sobie prawa do rozpatrzenia reklamacji w terminie 30 dni od dnia PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA UOKiK W POZNANIU ul. Zielona 8, 61-851 Poznań Tel. 61 852-15-17, 852-77-50, Fax 61 851-86-44 E-mail: poznan@uokik.gov.pl 2 odbioru towaru od klienta, co może naruszać art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 27 lipca 2011 r. o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej oraz o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2002 r. Nr 141 poz. 1176 ze zm.). IV. na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, nakłada się na Marcelin Management Sp. z o. o. z siedzibą w Poznaniu: 1) w związku z naruszeniem zakazu, o którym mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ww. ustawy, w zakresie opisanym w pkt I sentencji niniejszej decyzji, karę pieniężną w wysokości 3.700 zł (słownie: trzy tysiące siedemset złotych), płatną do budżetu państwa; 2) w związku z naruszeniem zakazu, o którym mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ww. ustawy, w zakresie opisanym w pkt II sentencji niniejszej decyzji, karę pieniężną w wysokości 6.166 zł (słownie: sześć tysięcy sto sześćdziesiąt sześć złotych), płatną do budżetu państwa. Uzasadnienie Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Poznaniu (dalej: Prezes Urzędu) w dniu 24 kwietnia 2012 r. wszczął postępowanie wyjaśniające mające na celu wstępne ustalenie, czy działania Marcelin Management Sp. z o. o. z siedzibą w Poznaniu (dalej także: Przedsiębiorca, Spółka) naruszają przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uzasadniające wszczęcie postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. W toku prowadzonego postępowania Przedsiębiorca przedłożył regulamin sklepu internetowego Lech Poznań (dalej także: regulamin, wzorzec umowy) oraz formularz zamówienia wykorzystywane w obrocie z konsumentami w zakresie prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej obejmującej sprzedaż na odległość za pośrednictwem internetu. Analiza regulaminu wykazała, iż zawarto w nim postanowienia mogące naruszać zbiorowe interesy konsumentów. Z uwagi na powyższe, postanowieniem z dnia 4 czerwca 2012 r. Prezes Urzędu wszczął z urzędu postępowanie w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, w związku z podejrzeniem stosowania przez Marcelin Management Sp. z o. o. z siedzibą w Poznaniu praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, określonych w : 1. art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegających na zamieszczeniu w regulaminie sklepu internetowego postanowienia wpisanego do rejestru postanowień wzorców umów uznanych za niedozwolone, o treści: W przypadku gdy opakowanie towaru po jego dostarczeniu nosi znamiona uszkodzenia lub próby otwarcia, Klient jest zobowiązany w obecności kuriera lub na poczcie sporządzić protokół szkody nie przyjmując towaru, pod rygorem uznania, iż towar został dostarczony Klientowi w stanie wolnym od wad. 2. art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegających na: a) zastrzeżeniu sobie prawa do rozpatrzenia reklamacji w terminie 30 dni od dnia odbioru towaru od klienta, co może naruszać art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 27 lipca 2011 r. o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej oraz o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2002 r. Nr 141 poz. 1176 ze zm.), b) uzależnieniu rozpatrzenia reklamacji złożonej przez konsumenta od niezwłocznego poinformowania o wykryciu wady lub uszkodzenia, co może naruszać art. 9 ust. 1 w zw. z art. 10 ustawy z dnia 27 lipca 2011 r. o szczególnych warunkach sprzedaży 3 konsumenckiej oraz o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2002 r. Nr 141 poz. 1176 ze zm.) Przedsiębiorca zawiadomiony o wszczęciu postępowania administracyjnego, pismem z dnia 22 czerwca 2012 r. przekazał informację o wysokości przychodu osiągniętego przez Spółkę w 2011 r. W piśmie z dnia 2 lipca 2012 r. Przedsiębiorca odniósł się do postawionych mu zarzutów oraz wskazał, iż nie czynił użytku z postanowienia znajdującego się w regulaminie, wpisanego jednocześnie do rejestru postanowień wzorców umów uznanych za niedozwolone. Przedsiębiorca rozpatrywał reklamacje niezależnie od faktu, czy klient dokonał oględzin opakowania dostarczonego towaru w obecności kuriera lub na poczcie, i czy sporządził protokół szkody nie przyjmując uszkodzonego opakowania i towaru. Odnosząc się do drugiego zarzutu Przedsiębiorca podniósł, że nie czynił użytku z postanowienia zastrzegającego prawo do rozpatrzenia reklamacji w terminie 30 dni. Przedsiębiorca wskazał, iż reklamacje składane przez klientów były rozpatrywane niezwłocznie. Konsumenci zgłaszający reklamację otrzymywali odpowiedź o sposobie rozpatrzenia reklamacji najpóźniej dnia następującego po dniu otrzymania przez Przedsiębiorcę zgłoszenia reklamacyjnego. Nowy lub naprawiony towar przekazywano konsumentowi w terminie ok. 4 dni od dnia otrzymania zgłoszenia. Odnosząc się do trzeciego zarzutu Przedsiębiorca wskazał, że rozpoznanie reklamacji nie było uzależniane od niezwłocznego poinformowania go przez konsumenta o wykryciu wad lub usterek. Przedsiębiorca podniósł również, że klauzula „niezwłocznie” jest nieprecyzyjna i nie stoi wprost w sprzeczności z art. 9 ust. 1 w zw. z art. 10 ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej oraz o zmianie Kodeksu cywilnego. Dodatkowo Przedsiębiorca poinformował, iż prowadzi w sklepie internetowym sprzedaż artykułów z wykorzystaniem firmy i znaków towarowych spółki KKS Lech Poznań S.A. na podstawie umowy licencyjnej. Mając na uwadze treść wskazanej umowy Przedsiębiorca prowadzi politykę prokonsumencką, dążąc do zapewnienia pełnej satysfakcji klientów sklepu, niezależnie od treści regulaminu sklepu. Przedsiębiorca podkreślił, iż nie czynił użytku z postanowień niekorzystnych i niedozwolonych w relacjach z konsumentami, a ich istnienie w regulaminie stanowi niedopatrzenie. Jednocześnie Przedsiębiorca wskazał, iż wprowadził w życie nowy regulamin sklepu internetowego, który nie zawiera kwestionowanych postanowień oraz wniósł o wydanie decyzji na podstawie art. 28 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów poprzez zobowiązanie do stosowania nowego regulaminu. Prezes Urzędu ustalił, co następuje: Marcelin Management Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Poznaniu jest przedsiębiorcą wpisanym do Krajowego Rejestru Sądowego pod nr KRS 0000315616. Przedmiotem działalności Spółki jest m.in. sprzedaż detaliczna prowadzona przez domy sprzedaży wysyłkowej lub Internet. (dowód: odpis z Krajowego Rejestru Sądowego – stan na dzień 17.04.2012 r., załączony do pisma Przedsiębiorcy z dnia 7 maja 2012 r.) . Spó ł ka wraz z klubem pi ł karskim Lech Poznań jest również operatorem Stadionu Miejskiego w Poznaniu. W ramach prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej Przedsiębiorca zajmuje się m.in. sprzedażą artykułów z wykorzystaniem firmy i znaków towarowych spółki KKS Lech Poznań S.A., prowadzoną za pośrednictwem sklepu internetowego KKS Lech Poznań, pod adresem www.sklep.lechpoznan.pl . Sprzedaż dokonywana jest ponadto w sklepie na Stadionie Miejskim oraz na pięciu stoiskach ulokowanych w centrach handlowych w Poznaniu. Umowy z 4 konsumentami Przedsiębiorca zawiera w oparciu o regulamin ww. sklepu internetowego. Wskazany wzorzec Przedsiębiorca wykorzystywał w obrocie konsumenckim od 26 stycznia 2012 r. do 1 czerwca 2012 r. Podczas zawierania umowy konsumentom przekazywane jest także potwierdzenie złożonego zamówienia na wskazany adres e-mail, w którym określone są informacje o numerze zamówienia oraz informacje o płatności i dostawie. Wskazana jest metoda płatności i dostawy oraz informacja o zmówionych produktach. Dodatkowo do każdej przesyłki dołączony jest paragon fiskalny (dowód: pismo Przedsiębiorcy z dnia 7 maja 2012 r.). W zakres asortymentu oferowanego przez Przedsiębiorcę wchodzą m.in.: odzież, pamiątki i inne akcesoria oznaczone znakiem towarowym KKS Lech Poznań S.A. Szacunkowa liczba transakcji zawartych w 2011 r. wynosiła łącznie [usunięto], z tego ok. [usunięto]% zostało zawartych na odległość. Natomiast w 2012 r. (do dnia 7 maja 2012 r.) szacunkowa liczba transakcji wynosiła[ usunięto], z tego ok. [usunięto]% zostało zawartych na odległość (dowód: pismo Przedsiębiorcy z dnia 7 maja 2012 r. oraz pismo Przedsiębiorcy z dnia 7 lipca 2012 r.). Prezes Urzędu ustalił, że w przekazanym przez Przedsiębiorcę regulaminie, obowiązującym od 26 stycznia 2012 r., zamieszczono postanowienie, które może zostać uznane za tożsame z postanowieniami wpisanymi do rejestru postanowień wzorców umów uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kpc, o treści: W przypadku gdy opakowanie towaru po jego dostarczeniu nosi znamiona uszkodzenia lub próby otwarcia, Klient jest zobowiązany w obecności kuriera lub na poczcie sporządzić protokół szkody nie przyjmując towaru, pod rygorem uznania, iż towar został dostarczony Klientowi w stanie wolnym od wad („Zwroty i reklamacje” pkt 7 regulaminu) oraz postanowienie mogące naruszać przepisy ustawy o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej oraz o zmianie Kodeksu cywilnego, w brzmieniu: W przypadku gdy towar jest wadliwy lub uszkodzony, Marcelin Management Sp. z o. o. dostarczy towar wolny od wad i uszkodzeń lub dokona naprawy w terminie 30 dni od dnia odbioru towaru od klienta, pod warunkiem poinformowania Marcelin Management Sp. z o. o. niezwłocznie o wykryciu wady lub uszkodzenia oraz przedstawienia przez klienta dowodu zakupu w sklepie internetowym („Zwroty i reklamacje” pkt 8 regulaminu), (dowód: regulamin sklepu internetowego, przekazany pismem Przedsiębiorcy z dnia 7 maja 2012 r.). W toku postępowania wyjaśniającego Przedsiębiorca dokonał wewnętrznej weryfikacji postanowień regulaminu oraz dokonał ich modyfikacji poprzez usuniecie lub zmianę zapisów, które, w ocenie Przedsiębiorcy, mogłyby zostać potraktowane jako sprzeczne z ogólnym interesem konsumentów. Przedsiębiorca przekazał Prezesowi Urzędu nowy regulamin sklepu internetowego, który wszedł z życie z dniem 1 czerwca 2012 r. (dowód: pismo Przedsiębiorcy z dnia 29 maja 2012 r. wraz z załącznikami). Postanowienie wskazane w pkt I sentencji decyzji zostało zmienione w taki sposób, że nie warunkuje ono prawa konsumenta do złożenia reklamacji z tytułu niezgodności towaru z umową w razie uszkodzenia opakowania od sporządzenia odpowiedniego protokołu w obecności kuriera lub pracownika poczty. Zmienione postanowienie brzmi: W przypadku gdy opakowanie towaru po jego dostarczeniu nosi znamiona uszkodzenia lub próby otwarcia, Klient ma możliwość sporządzenia w obecności kuriera lub na poczcie protokołu szkody . Kolejne postanowienie przybrało treść: W przypadku niezgodności towaru z umową, Marcelin Management Sp. z o. o. w zależności od żądania Klienta nieodpłatnie wymieni towar lub dokona naprawy niezwłocznie po otrzymaniu towaru od Klienta, pod warunkiem poinformowania Marcelin Management Sp. z o. o. o niezgodności towaru z umową w terminie 2 miesięcy od jej wykrycia. W przypadku gdy naprawa albo wymiana są (i) niemożliwe lub (ii) wymagają nadmiernych kosztów albo (iii) jeżeli Sprzedawca nie zdoła uczynić zadość takiemu żądaniu w odpowiednim czasie lub (iv) gdy naprawa albo wymiana narażałaby kupującego na znaczne niedogodności , ma on prawo domagać się stosownego obniżenia ceny albo odstąpić od umowy; od umowy nie może odstąpić, gdy niezgodność towaru konsumpcyjnego z umową jest nieistotna. Przy określaniu odpowiedniego czasu naprawy lub wymiany uwzględnia się rodzaj towaru i cel jego nabycia. Klient zostanie poinformowany o decyzji sprzedającego dotyczącej formy rozpatrzenia reklamacji w terminie 14 dni od momentu jej zgłoszenia. 5 Prezes Urzędu zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, ochrona interesów przedsiębiorców i konsumentów podejmowana w ramach działań Prezesa Urzędu jest prowadzona w interesie publicznym. Działania oparte na przepisach niniejszej ustawy są zatem podejmowane w interesie publicznym, w celu ochrony interesów zbiorowości, a nie wprost poszczególnych, indywidualnych uczestników rynku. Naruszenie interesu publicznego stanowi bezwzględny warunek do uznania kompetencji Prezesa Urzędu do rozstrzygnięcia określonej sprawy. Interes publiczny zostaje naruszony wówczas, gdy oceniane działania godzą w interesy ogólnospołeczne i dotykają szerokiego kręgu uczestników rynku i poprzez to powodują zaburzenia w jego prawidłowym funkcjonowaniu. Do naruszenia interesu publicznego dochodzi, gdy skutki określonych działań mają charakter powszechny, dotykają wszystkich potencjalnych podmiotów na danym rynku. W ocenie Prezesa Urzędu, rozpatrywana sprawa ma charakter publicznoprawny, albowiem wiąże się z ochroną interesu wszystkich konsumentów, którzy byli lub mogli stać się klientami Przedsiębiorcy. Działania Przedsiębiorcy nie dotyczą więc interesów poszczególnych osób, których sprawy miałyby charakter jednostkowy, indywidualny i nie dający się porównać z innymi, ale kręgu konsumentów – jego obecnych i przyszłych kontrahentów, których sytuacja jest identyczna. Naruszenie interesu publicznoprawnego przejawia się tym samym w naruszeniu zbiorowego interesu konsumentów. W niniejszej sprawie istnieje zatem możliwość poddania zachowania Przedsiębiorcy dalszej ocenie pod kątem stosowania przez niego praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów. Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Art. 24 ust. 2 ww. ustawy wskazuje, iż przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy. Stwierdzenie istnienia przedmiotowej praktyki wymaga spełnienia trzech przesłanek: kwestionowane działanie jest działaniem przedsiębiorcy, działanie to jest bezprawne oraz godzi w zbiorowe interesy konsumentów. Działanie przedsiębiorcy Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów zawiera legalną definicję przedsiębiorcy. Zgodnie z jej art. 4 pkt 1, pod pojęciem tym należy rozumieć m.in. przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1905 ze zm.). Natomiast w myśl art. 4 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną – wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą. Właściwą dla przedsiębiorcy działalnością gospodarczą jest zarobkowa działalność wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły (art. 2 ww. ustawy). Marcelin Management Sp. z o. o. z siedzibą w Poznaniu jest spółką prawa handlowego wpisaną do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, prowadzącą we własnym imieniu działalność gospodarczą polegającą m.in. na sprzedaży detalicznej prowadzonej przez domy sprzedaży wysyłkowej lub Internet. Nie ulega zatem wątpliwości, iż posiada status przedsiębiorcy w rozumieniu powoływanego powyżej art. 4 pkt 1 ustawy i tym samym przy wykonywaniu działalności gospodarczej Spółka podlega rygorom określonym w ustawie 6 o ochronie konkurencji i konsumentów i jej działania mogą podlegać ocenie w aspekcie naruszenia zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Bezprawność Bezprawność, do której odwołuje się ustawodawca, tradycyjnie ujmowana jest jako sprzeczność z prawem. Stanowisko takie znajduje też oparcie w uzasadnieniu rządowego projektu ustawy nowelizacyjnej z dnia 5 lipca 2002 r. (Dz. U. Nr 129, poz. 1102), która wprowadziła do ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przepisy regulujące postępowanie w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, zgodnie z którym „ same przepisy art. 23a – 23d ustawy nie regulują konstrukcji bezprawności działań przedsiębiorcy. Działania te mogą okazać się bezprawne w razie ustalenia, że doszło do naruszenia przepisów innych ustaw, także zasad współżycia społecznego i dobrych obyczajów”. Pogląd ten mimo, iż odnosi się do poprzednio obowiązujących przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów z dnia 15 grudnia 2000 r., pozostaje nadal aktualny. Pojęcie „porządek prawny” obejmuje zatem nakazy i zakazy wynikające z normy prawnej, a także nakazy i zakazy wynikające z norm moralnych i obyczajowych określanych, jako zasady współżycia społecznego. Bezprawność jest kategorią obiektywną. Przy jej ocenie rozważyć należy każdorazowo kwestię, czy czyn sprawcy był zgodny, czy też niezgodny z obowiązującymi zasadami porządku prawnego. Źródłem tych zasad są normy prawa powszechnie obowiązującego - jako reguły postępowania wyznaczone przez nakazy i zakazy wynikające z norm prawa pozytywnego (w szczególności prawa cywilnego, karnego, administracyjnego, pracy, finansowego, ustaw i aktów prawnych regulujących poszczególne dziedziny gospodarki, itp.) oraz nakazy i zakazy wynikające z zasad współżycia społecznego, czyli tzw. dobre obyczaje (por.: G. Bieniek, Komentarz do Kodeksu cywilnego. Księga III. Zobowiązania. Tom I, Warszawa 2006, także Lex Polnica). O bezprawności działania decyduje całokształt okoliczności konkretnego stanu faktycznego (uzasadnienie do I PKN 267/2001 wyrok Sądu Najwyższego – Izba Administracyjna – Lex Polonica). Sąd Najwyższy wskazał, że o bezprawności działania można mówić wówczas, gdy nie zachodzi żadna ze szczególnych okoliczności usprawiedliwiających określone działanie, tj. działanie dozwolone przez obowiązujące przepisy, wykonywanie prawa podmiotowego, zgoda pokrzywdzonego lub działanie w obronie uzasadnionego interesu (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19.10.1989 r. II CR 419/89 OSP 1990/11-12 poz. 377). W art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zamieszczono przykładowe wyliczenia praktyk zakazanych przez ustawodawcę. Katalog ten wymienia między innymi stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umów uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kpc. Ponadto zachowanie należy ocenić jako bezprawne, gdy przedsiębiorcy podejmują działania sprzeczne z ustawą lub nie wykonują obowiązków, które na nich ciążą. Naruszenie zbiorowych interesów konsumentów Przesłanka naruszenia zbiorowych interesów konsumentów jest spełniona, gdy działanie lub zaniechanie przedsiębiorcy godzi w interesy konsumentów jako zbiorowości, rozumianej jako nieokreślonej i nieograniczonej grupy podmiotów, których nie da się zidentyfikować. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie podaje definicji „ zbiorowego interesu konsumentów ” , wskazując jednak w przepisie art. 24 ust. 3, że nie jest nim suma indywidualnych interesów konsumentów. Naruszenie zbiorowego interesu konsumentów oznacza zatem narażenie na uszczerbek interesów znacznej grupy lub wszystkich konsumentów, poprzez stosowaną przez przedsiębiorcę praktykę, obejmującą tak działania, jak i zaniechania. Ponadto, godzenie w zbiorowe interesy konsumentów może polegać zarówno na ich naruszeniu, jak i na zagrożeniu ich naruszenia. O tym, czy naruszony został interes zbiorowy, nie zawsze przesądza kryterium ilościowe, ponieważ niekiedy jeden ujawniony przypadek naruszenia prawa 7 konsumenta może być przejawem stosowanej praktyki naruszającej interes zbiorowy. W jednym z orzeczeń Sąd Najwyższy stwierdził, iż nie jest zasadne uznawanie, że postępowanie z tytułu naruszenia ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów można wszcząć tylko wtedy, gdy zagrożone są interesy wielu odbiorców, a nie jest to możliwe w sytuacji, gdy pokrzywdzonym jest tylko jeden konsument. Wydawane orzeczenie ma bowiem wymiar znacznie szerszy, pełni także funkcję prewencyjną, służy bowiem ochronie także nieograniczonej liczbie potencjalnych konsumentów (wyrok SN z dnia 12 września 2003 r., I CKN 504/01). Dla stwierdzenia naruszenia zbiorowych interesów konsumentów istotne jest ustalenie, że konkretne działanie przedsiębiorcy nie ma ściśle określonego adresata, lecz jest kierowane do nieoznaczonego z góry kręgu podmiotów. Oznacza to, że nie ilość faktycznych, potwierdzonych naruszeń, ale przede wszystkim ich charakter, a w związku z tym możliwość (chociażby tylko potencjalna) wywołania negatywnych skutków wobec określonej zbiorowości przesądza o naruszeniu zbiorowego interesu. W niniejszej sprawie bez wątpienia mamy do czynienia z naruszeniem praw nieograniczonej liczby konsumentów tzn. klientów Marcelin Management Sp. z o. o., która swoją ofertę sprzedaży kieruje do znacznej, nieokreślonej liczby konsumentów. Potencjalnie wszyscy odbiorcy oferty Przedsiębiorcy (nieograniczona grupa konsumentów) zostali dotknięci zakwestionowanymi naruszeniami. Interes konsumentów należy rozumieć jako interes prawny (a nie faktyczny), a więc uznany przez ustawodawcę za zasługujący na ochronę i zabezpieczenie. W literaturze przedmiotu zwraca się uwagę, iż określenie stałego czy zamkniętego katalogu interesów konsumentów nie jest możliwe, ani też zasadne (patrz: M. Szydło, „Publicznoprawna ochrona zbiorowych interesów konsumentów”, Monitor Prawniczy 2004/17/791). Naruszenie zbiorowego interesu konsumentów powiązane jest z naruszaniem interesów gospodarczych konsumentów. Pod tym pojęciem należy rozumieć zarówno naruszenie interesów stricte ekonomicznych (o wymiarze majątkowym), jak również prawo konsumentów do uczestniczenia w przejrzystych i niezakłóconych przez przedsiębiorcę warunkach rynkowych, zapewniających konsumentom dokonywanie transakcji handlowych z przedsiębiorcami przy całkowitym zrozumieniu rzeczywistego sensu ekonomicznego i prawnego warunków dokonywanych czynności na etapie przedkontraktowym oraz w czasie wykonywania umowy, czego urzeczywistnieniem jest m.in. abstrakcyjnie pojmowane prawo do rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji w komunikacji pomiędzy przedsiębiorcą a konsumentem. Pkt I sentencji decyzji Prezes Urzędu zarzucił Przedsiębiorcy stosowanie w obrocie z konsumentami praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów poprzez stosowanie w regulaminie sklepu internetowego postanowienia, które zostało wpisane do rejestru postanowień wzorców umów uznanych za niedozwolone, o których mowa w art. 479 45 Kpc. Należy wskazać, że Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej: SOKiK) dokonując oceny postanowienia umownego ocenia określony zapis i w momencie jego wpisania do rejestru, klauzula przestaje być postanowieniem konkretnego wzorca umownego, a staje się samodzielnie funkcjonującą zasadą, która została zakwestionowana. Ze względu na rozszerzoną skuteczność klauzul spełnia ona funkcję podobną do przepisów prawa. Rozważając kwestię bezprawności ww. zachowania Przedsiębiorcy, zwrócić należy uwagę, iż Prezes Urzędu może stwierdzić stosowanie praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów także w odniesieniu do przedsiębiorcy, który nie był stroną postępowania sądowego zakończonego wpisaniem danej klauzuli do rejestru niedozwolonych postanowień umownych. Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 2 grudnia 2005 r. (sygn. akt VI ACa 760/05) podkreślił, że praktyką naruszającą zbiorowe interesy konsumentów jest posługiwanie się 8 postanowieniem wpisanym do rejestru w oderwaniu od zagadnienia, czy wpis do rejestru powstał w związku ze stosowaniem wzorca umowy przez podmiot, co do którego bada się stosowanie praktyki. Naruszenie interesów konsumentów może nastąpić, jak wskazał Sąd, w wyniku działań podmiotów, które stosują klauzule abuzywne już wpisane do rejestru, przy czym wpis taki związany był z działaniami innych przedsiębiorców. Z kolei w wyroku z dnia 25 maja 2005 r. (sygn. akt XVII Ama 46/04) SOKiK wyraził pogląd, że dla uznania określonej klauzuli za niedozwolone postanowienie umowne wystarczy stwierdzenie, że mieści się ona w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru i nie jest konieczna literalna zgodność porównywanych klauzul. Czynnikiem przesądzającym o podobieństwie klauzul powinien być bowiem zamiar, cel, jakiemu ma służyć kwestionowane postanowienie. Jeśli więc cel utworzenia spornej klauzuli odpowiada celowi sformułowania klauzuli uznanej za niedozwoloną, oba zapisy można uznać za tożsame. Zarzut stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, określonej w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, objął postanowienie o treści: W przypadku gdy opakowanie towaru po jego dostarczeniu nosi znamiona uszkodzenia lub próby otwarcia, Klient jest zobowiązany w obecności kuriera lub na poczcie sporządzić protokół szkody nie przyjmując towaru, pod rygorem uznania, iż towar został dostarczony Klientowi w stanie wolnym od wad” , które mieści się w hipotezach klauzul niedozwolonych wpisanych m.in. w pozycjach: 1871, 1889, 2519 rejestru niedozwolonych postanowień umownych. Kwestionowane przez Prezesa Urzędu postanowienie oraz wskazane niedozwolone postanowienia umowne wprowadzają wymóg spisania protokołu w obecności kuriera jako dokumentu niezbędnego dla celów postępowania reklamacyjnego. Postanowienie o tożsamej treści: Towar uszkodzony przez pocztę – może być reklamowany, jeżeli został spisany odpowiedni protokół – w obecności pracownika poczty (pozycja 1871 rejestru), zostało uznane przez SOKiK za abuzywne wyrokiem z dnia 28 stycznia 2010 r., sygn. akt XVII AmC 633/09. W wyroku z dnia z dnia 4 listopada 2009 r., sygn. akt XVII AmC 1066/09, SOKiK uznał za niedozwolone postanowienie o treści: Reklamacje dotyczące uszkodzeń mechanicznych lub braków powstałych podczas transportu będą rozpatrywane pod warunkiem przyjęcia tego typu reklamacji przez kuriera i sporządzenia przez niego protokołu pozycja 1889 rejestru). Z kolei w wyroku z dnia 1 czerwca 2011 r., sygn. akt XVII AmC, SOKiK za niedozwolone uznał postanowienie o treści: Uszkodzenia powstałe w czasie dostawy i transportu będą rozpatrywane tylko wtedy, gdy usterka zostanie odkryta w obecności pracownika firmy kurierskiej. W takim przypadku niezbędne jest spisanie protokołu szkody w obecności pracownika firmy kurierskiej (pozycja 2519 rejestru). Klauzula warunkująca reklamację od sporządzenia protokołu została uznana przez SOKiK za niedozwoloną w rozumieniu art. 385 1 § 1 Kc. Sąd zauważył, że uszkodzenia mechaniczne lub braki towaru mogą być niewidoczne przy odbiorze. Przykładowo, może mieć miejsce uszkodzenie mechaniczne wewnątrz zakupionego produktu. Konsument może więc początkowo nie rozpoznać, iż towar posiada defekt, zwłaszcza w trakcie odbioru od kuriera, kiedy ma zazwyczaj ograniczone możliwości sprawdzenia należytego stanu przesyłki. Ponadto należy mieć na uwadze treść przepisów ustawy o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej oraz o zmianie Kodeksu cywilnego, które nie uzależniają realizacji roszczenia z tytułu niezgodności towaru z umową od spisania przez dostawcę protokołu szkody. Takie ograniczenia stanowi nadmiernie uciążliwą formalność, która często powoduję odmowę realizacji przysługujących konsumentowi praw. Należy podkreślić, że takie wymaganie nie zostało wprowadzone do reżimu prawnego żadną regulacją, a wskazane postanowienie w sposób jednoznaczny ogranicza konsumentowi jego uprawnienie do składania reklamacji. Kwestionowane postanowienie, podobnie jak ww. klauzule wpisane do rejestru niedozwolonych postanowień umownych ogranicza prawa konsumenta do złożenia reklamacji z tytułu niezgodności towaru z umową w razie uszkodzenia opakowania, którego konsument początkowo mógł nie zauważyć. Postanowienie to ogranicza odpowiedzialność Przedsiębiorcy z tytułu nienależytego wykonania zobowiązania i tym samym mieści się w hipotezie ww. klauzul niedozwolonych. 9 Wobec powyższego Prezes Urzędu uznał, iż określona w pkt I sentencji decyzji praktyka Przedsiębiorcy jest bezprawna . Jednocześnie należy podkreślić, że skutkami stosowania wzorców zawierających kwestionowane postanowienie objęci byli wszyscy, również potencjalni klienci Przedsiębiorcy, a zatem spełniona jest przesłanka naruszenia zbiorowych interesów konsumentów. Pkt II sentencji decyzji Prezes Urzędu zarzucił Przedsiębiorcy stosowanie praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów określonej w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegającej na uzależnieniu rozpatrzenia reklamacji złożonej przez konsumenta od niezwłocznego poinformowania o wykryciu wady lub uszkodzenia towaru. Postanowienie zawarte w regulaminie wskazuje, iż w przypadku gdy towar jest wadliwy lub uszkodzony, Marcelin Management Sp. z o. o. dostarczy towar wolny od wad i uszkodzeń lub dokona naprawy w terminie 30 dni od dnia odbioru towaru od klienta, pod warunkiem poinformowania Marcelin Management Sp. z o. o. niezwłocznie o wykryciu wady lub uszkodzenia oraz przedstawienia przez klienta dowodu zakupu . Bezprawność tego działania wywodzi się z naruszenia art. 9 ust. 1 w zw. z art. 10 ustawy o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej oraz o zmianie Kodeksu cywilnego. Zgodnie bowiem z przywołanymi przepisami, konsument traci uprawniania reklamacyjne, jeżeli przed upływem dwóch miesięcy od stwierdzenia niezgodności towaru konsumpcyjnego z umową nie zawiadomi o tym sprzedawcy. Odpowiedzialność przedsiębiorcy z tytułu niezgodności towaru z umową jest również ograniczona terminem końcowym – do stwierdzenia niezgodności musi dojść przed upływem dwóch lat od wydania towaru. Uzależnienie rozpatrzenia reklamacji od „niezwłocznego poinformowania Marcelin Management Sp. z o. o. o wykryciu wady lub uszkodzenia” pozostaje w sprzeczności z przytoczonymi wyżej przepisami. Moment początkowy terminu zgłoszenia roszczenia reklamacyjnego stanowi okoliczność stwierdzenia przez konsumenta niezgodności towaru z umową, która powinna nastąpić przed upływem dwóch lat od wydania (faktycznego, niezależnie od umówionego) towaru. Uzależnienie rozpatrzenia reklamacji od niezwłocznego poinformowania Przedsiębiorcy o wykrytej wadzie nie znajduje oparcia w przepisach ustawy. Taka regulacja, zdaniem Prezesa Urzędu może znacznie utrudniać albo wręcz uniemożliwiać skorzystanie z uprawnienia reklamacyjnego. Przeciętny konsument może nie być świadomy, iż od wykrycia wady ma dwa miesiące na jej zgłoszenie oraz dochodzenie roszczeń reklamacyjnych. Kwestionowany zapis regulaminu natomiast sugeruje konsumentom, iż zgłoszenie roszczenia reklamacyjnego musi nastąpić niezwłocznie, a niedotrzymanie tego terminu skutkuje utratą prawa do złożenia reklamacji z tytułu niezgodności towaru z umową. Sporny zapis stanowi próbę bezprawnego ograniczenia dochodzenia przysługującego konsumentom prawa do doprowadzenia zakupionego towaru do stanu zgodnego z umową. W ocenie Prezesa Urzędu, przeciętny konsument nie ma świadomości, iż działanie Przedsiębiorcy jest w rzeczywistości postępowaniem wbrew uprawnieniom konsumenta określonym w ustawie o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej oraz o zmianie Kodeksu cywilnego. Przedsiębiorca naruszył prawo do rzetelnego traktowania konsumenta, jako partnera umowy, nakładając na niego uciążliwy warunek związany z dochodzeniem roszczeń reklamacyjnych wykraczający poza wskazany powyżej ustawowy zakres. W ocenie Prezesa Urzędu, Przedsiębiorca wykorzystał silniejszą pozycję kontraktową, ma on bowiem świadomość, iż zamieszczenie postanowienia o zakwestionowanej treści w regulaminie sklepu internetowego spowoduje, iż realizacja uprawnienia reklamacyjnego będzie utrudniona, co w konsekwencji może skutkować rezygnacją ze skorzystania z przedmiotowego uprawnienia. Ostatecznie mogło to więc prowadzić do istotnego zniekształcenia zachowania rynkowego przeciętnego konsumenta, który w wyniku otrzymania błędnego pouczenia o sposobie realizacji prawa do złożenia reklamacji, mógł wyciągnąć niewłaściwe wnioski w zakresie przysługujących mu uprawnień. 10 Mając na uwadze powyższe, Prezes Urzędu uznał, iż opisana praktyka jest bezprawna. Nie ulega wątpliwości, że działanie Przedsiębiorcy godzi w interesy konsumentów wtedy, gdy wywołuje negatywne skutki w sferze ich praw i obowiązków. Przedmiotowa praktyka narusza zbiorowe interesy konsumentów , gdyż działania Przedsiębiorcy są powszechne i mogą dotknąć każdego potencjalnego klienta ww. Przedsiębiorcy. Należy stwierdzić, iż zaistniały łącznie przesłanki bezprawności oraz naruszenie zbiorowych interesów konsumentów, w związku z czym Prezes Urzędu orzekł jak w pkt II sentencji decyzji. Zgodnie z art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jeżeli przedsiębiorca zaprzestał stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów Prezes Urzędu wydaje decyzję o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdza jej zaniechanie. Z dokonanych ustaleń wynika, że Przedsiębiorca zaprzestał stosowania regulaminu zawierającego kwestionowane postanowienia poprzez zastąpienie ich innymi. Nowy regulamin został wprowadzony przez Przedsiębiorcę do obrotu z konsumentami w dniu 1 czerwca 2012 r. Okoliczność zaniechania stosowania została udowodniona załączoną kopią nowego regulaminu, w związku z czym za datę zaniechania praktyk wskazanych w pkt I, II sentencji decyzji należy przyjąć 1 czerwca 2012 r. Jak wskazano wcześniej, Marcelin Management Sp. z o. o. wniosła o wydanie decyzji na podstawie art. 28 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Pismem z ł ożonym w dniu 2 lipca 2012 r. Spó ł ka wyraziła taką wolę wskazując na działania, które zamierza podjąć w celu usunięcia stwierdzonych uchybień. Zaistniały zatem przesłanki, aby poddać ocenie zasadność rozstrzygnięcia sprawy w oparciu o art. 28 ww. ustawy. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli w toku postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów zostanie uprawdopodobnione – na podstawie okoliczności sprawy, informacji zawartych w zawiadomieniu lub innych informacji będących podstawą wszczęcia postępowania – że przedsiębiorca stosuje praktykę, o której mowa w art. 24, a przedsiębiorca, któremu jest zarzucane naruszenie tego przepisu, zobowiąże się do podjęcia lub zaniechania określonych działań zmierzających do zapobieżenia tym naruszeniom, Prezes Urzędu może, w drodze decyzji, nałożyć obowiązek wykonania tych zobowiązań. Przedłożenie przez przedsiębiorcę propozycji zobowiązań nie przesądza oczywiście o zastosowaniu art. 28 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów albowiem decyzja w tym zakresie należy do kategorii decyzji uznaniowych. Wiąże się to przede wszystkim z koniecznością rozważenia przez Prezesa Urzędu kwestii, jakie orzeczenie w konkretnej sytuacji faktycznej, będzie lepsze dla interesu publicznego, w ochronie którego Prezes Urzędu występuje. Przedsiębiorca składając wniosek o wydanie decyzji na podstawie art. 28 ww. ustawy wniósł o nałożenie zobowiązania do stosowania nowego regulaminu, niezawierającego kwestionowanych postanowień. Oceniając złożone przez Przedsiębiorcę zobowiązanie należy odnieść się do treści ww. przepisu, który wydanie tzw. decyzji zobowiązującej uzależnia od zobowiązania się przedsiębiorcy do podjęcia działań zmierzających do zapobieżenia zarzucanym naruszeniom, Marcelin Management Sp. z o. o. tymczasem zaniechała stosowania zarzucanej praktyki. W takim przypadku konieczne byłoby wyeliminowanie trwających skutków naruszenia, jakiego dopuścił się Przedsiębiorca. Wniosek Przedsiębiorcy nie zawiera jednak żadnych propozycji w tym zakresie. Nie kwestionując pozytywnej oceny zaniechania stosowania zarzucanych Przedsiębiorcy praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, zobowiązanie do stosowania nowego regulaminu w trybie art. 28 ustawy, który wszedł w życie i tym samym od 1 czerwca 2012 r. jest przez Przedsiębiorcę stosowany, nie może zostać przyjęte. 11 Pkt III sentencji decyzji Prezes Urzędu zarzucił Przedsiębiorcy stosowanie praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów określonej w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegającej na zastrzeżeniu przez Przedsiębiorcę prawa do rozpatrzenia reklamacji w terminie 30 dni od dnia odbioru towaru od klienta. Zarzut ten związany jest z treścią omówionego w poprzedniej części uzasadnienia postanowienia pkt 8 in fine regulaminu. Wątpliwości Prezesa Urzędu wzbudził fakt, iż Przedsiębiorca poprzez wyznaczenie 30- dniowego terminu rozpatrzenia reklamacji mógł podjąć próbę uchylenia się od skutków nie przedstawienia stanowiska wobec złożonej przez konsumenta reklamacji, co może naruszać art. 8 ust. 3 ustawy o szczególnych warunkach sprzedaż konsumenckiej oraz o zmianie Kodeksu cywilnego. Zgodnie z wskazanym przepisem, przedsiębiorca ma 14 dni od daty wpływu reklamacji na jej rozpatrzenie, w przypadku bezskutecznego upływu ww. terminu, tj. gdy przedsiębiorca nie przedstawił w wyżej zakreślonym terminie swojego stanowiska, przyjmuje się domniemanie, że przedsiębiorca uwzględnił w całości żądania kupującego. Wykładnia cytowanego zapisu regulaminu mogła wskazywać, że konsument nie może liczyć na stanowisko Przedsiębiorcy w przedmiocie złożonej reklamacji w ustawowym 14-dniowym terminie, co z kolei mogłoby zniekształcać jego zachowanie po zawarciu umowy sprzedaży. Przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe oraz analiza regulaminu sklepu internetowego wykazały, iż kwestionowany zapis, wskazujący działania Spółki sprowadzające się do dostarczenia towaru wolnego od wad lub dokonania naprawy, nie odnosi się do terminu rozpatrzenia reklamacji, a jedynie do czasu realizacji reklamacji uznanej za zasadną. W ocenie Prezesa Urzędu, należy uznać, iż ww. działania mają na celu realizację uzasadnionej reklamacji, a wskazany termin odnosi się do „załatwienia” reklamacji uznanej za zasadną, nie natomiast do terminu rozpatrzenia reklamacji. Wykładnia kwestionowanego postanowienia wskazuje, iż nie dotyczy ono czasu rozpatrzenia reklamacji, a tym samym norma art. 8 ust. 3 ww. ustawy nie znajduje zastosowania. Ustawa nie reguluje czasu wykonania reklamacji. Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o którym stanowi ww. przepis, oznacza brak któregokolwiek z elementów materialnego stosunku prawnego, tj. elementu podmiotowego lub przedmiotowego. Okoliczności stanowiące podstawę do umorzenia postępowania mogą pojawić się zarówno przed wszczęciem postępowania, jak i w jego trakcie. Ww. przepis znajduje zastosowanie nawet wówczas, gdy przesłanka czyniąca postępowanie bezprzedmiotowym istniała już w chwili jego wszczęcia, ale stała się organowi znana dopiero w toku postępowania administracyjnego. Umorzenie postępowania nie jest zależne ani od woli organu administracji, ani, tym bardziej, pozostawione do uznania organu – organ ten jest zobowiązany do umorzenia postępowania w przypadku stwierdzenia jego bezprzedmiotowości. Powyższe rozstrzygnięcie stało się konieczne w odniesieniu do postawionego przedsiębiorcy zarzutu stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, polegającej na zastrzeżeniu sobie prawa do rozpatrzenia reklamacji w terminie 30 dni od dnia odbioru towaru od klienta, wobec braku podstaw do stwierdzenia, że działanie Przedsiębiorcy w tym zakresie było bezprawne. Z uwagi na powyższe, orzeczono jak w pkt III sentencji decyzji. Pkt IV sentencji decyzji – kara pieniężna 12 Zgodnie z art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu może w drodze decyzji nałożyć na przedsiębiorcę, który dopuścił się stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, w rozumieniu art. 24 ww. ustawy, karę pieniężną w wysokości nie większej niż 10% przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary. Z powołanego wyżej przepisu wynika, że kara pieniężna ma charakter fakultatywny. Zatem o tym, czy w konkretnej sprawie w odniesieniu do wskazanego przedsiębiorcy zasadne jest nałożenie kary pieniężnej decyduje, w ramach uznania administracyjnego, Prezes Urzędu. Zwrócić należy uwagę, iż przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie określają jakichkolwiek przesłanek, od których uzależnione byłoby podjęcie decyzji o nałożeniu kary. Ustawodawca wskazał jedynie w art. 111 cyt. ustawy te okoliczności, które Prezes Urzędu winien uwzględnić decydując o wymiarze kary pieniężnej, wymieniając okres, stopień oraz okoliczności naruszenia przepisów ustawy, a także uprzednie naruszenie przepisów ustawy. Biorąc pod uwagę okoliczności sprawy, przede wszystkim charakter zarzuconych Przedsiębiorcy praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów oraz skalę naruszenia, Prezes Urzędu uznał, że nałożenie kar pieniężnych na Marcelin Management Sp. z o. o. z siedzibą w Poznaniu jest w pełni uzasadnione. Ustalenie kary w przedmiotowej sprawie miało charakter wieloetapowy, co spowodowane było zaistnieniem w postępowaniu okoliczności mających wpływ na jej wysokość. Ustalając wymiar kary pieniężnej Prezes Urzędu w pierwszej kolejności dokonał oceny wagi stwierdzonych praktyk i na tej podstawie ustalił kwoty bazowe, stanowiące podstawę do dalszych ustaleń wysokości kar, a następnie – w oparciu o zaistniałe w sprawie okoliczności mające wpływ na wysokość kary – dokonał gradacji ustalonych w ten sposób kwot bazowych. Przychód osiągnięty przez Marcelin Management Sp. z o. o. z siedzibą w Poznaniu w 2011 r. wyniósł [usunięto]zł. Maksymalna kara pieniężna, która mogłaby zostać nałożona na Przedsiębiorcę to w przybliżeniu [usunięto] zł. Pkt IV ppkt 1 W prowadzonym postępowaniu Przedsiębiorcy przypisano stosowanie niedozwolonego postanowienia umownego, które utrudnia konsumentowi złożenie skutecznej reklamacji zakupionego towaru, poprzez wprowadzenie wymogu spisania protokołu w obecności kuriera w razie uszkodzenia opakowania. W ocenie Prezesa Urzędu, nie ma wątpliwości, że postanowienie to jest przejawem nierzetelnego traktowania konsumentów i bezpośrednio narusza ich interesy. Należy mieć na uwadze, iż przepisy ustawy o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej oraz o zmianie Kodeksu cywilnego nie uzależniają realizacji roszczenia z tytułu niezgodności towaru z umową od spisania przez dostawcę protokołu szkody. Takie ograniczenia stanowi nadmiernie uciążliwą formalność, która może spowodować odmowę realizacji przysługujących konsumentowi praw. Należy podkreślić, że takie wymaganie nie zostało wprowadzone do reżimu prawnego żadną regulacją, a kwestionowane postanowienie w sposób jednoznaczny ogranicza konsumentowi jego uprawnienie do składania reklamacji. Okolicznością przemawiającą za zastosowaniem wobec Przedsiębiorcy kary pieniężnej, w zakresie stosowania niedozwolonego postanowienia umownego, jest ponadto fakt, iż jako podmiot profesjonalnie prowadzący działalność gospodarczą, powinien on mieć świadomość, że nie może stosować klauzul uznanych za niedozwolone i wpisanych do rejestru niedozwolonych postanowień umownych. Rejestr ten, co wymaga podkreślenia, jest jawny i powszechnie dostępny, a stosowanie postanowień do niego wpisanych oznacza wprowadzenie do umowy elementu bezwzględnie przez prawo zakazanego. Przedsiębiorca winien zatem zdawać sobie sprawę z konieczności konstruowania wzorców umownych z uwzględnieniem przepisów art. 385 1 13 i nast. Kodeksu cywilnego, jak również konieczności dostosowywania wykorzystywanych przez siebie wzorców do treści wpisów zamieszczanych w rejestrze. Nakładając karę pieniężną, o której mowa w art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu rozważył, czy określone w tym przepisie naruszenie dokonane było co najmniej nieumyślnie. Jednakże stwierdzenie nawet nieumyślnego naruszenia przepisów ww. ustawy daje podstawę do nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Z tego względu, nakładając karę pieniężną, Prezes Urzędu rozważył całokształt okoliczności sprawy, które wskazywać mogą na nieumyślny charakter naruszenia przez Spółkę zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Zdaniem Prezesa Urzędu, opisane w niniejszej decyzji działania podejmowane przez Przedsiębiorcę w zakresie stosowania w obrocie z udziałem konsumentów wzorca umowy, zawierającego postanowienie tożsame z klauzulami abuzywnymi wpisanymi do rejestru niedozwolonych postanowień umownych powinny były się kojarzyć z nieuchronnością bezprawnego naruszenia zbiorowego interesu konsumentów. Należy jednak przyznać, że w zgromadzonym materiale dowodowym nie ma jednoznacznych dowodów wyraźnej intencji Spółki naruszenia tych interesów. Zebrane w trakcie niniejszego postępowania wyjaśnienia i informacje mogą zatem wskazywać na wspomniane wyżej nieumyślne działanie Przedsiębiorcy. Pomimo tego – jak już wcześniej wskazano – samo stwierdzenie nieumyślności zakwestionowanej praktyki daje podstawę do nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 106 ust. pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Oceniając stopień szkodliwości ww. praktyki Prezes Urzędu uwzględnił, że wzorzec zawierający w swej treści zakwestionowane postanowienie umowne stosowany był w obrocie z konsumentami od stycznia 2012 r. Ponieważ okres ten nie przekracza roku, nie można uznać, iż praktyka była stosowana długotrwale. Mając powyższe na uwadze, Prezes Urzędu uznał, iż waga omawianego naruszenia w niniejszej sprawie kształtuje się na poziomie [usunięto]% przychodu osiągniętego przez Spółkę w 2011 r. Tym samym, ustalona w ten sposób kwota bazowa wynosi po zaokrągleniu 5 285 zł. W dalszym etapie kalkulacji kary Prezes Urzędu rozważył, czy ustalona kwota bazowa powinna podlegać modyfikacjom ze względu na występujące w sprawie okoliczności. Prezes Urzędu stwierdził, że brak jest okoliczności obciążających, które wpływałyby na podwyższenie kwoty bazowej kary. Jako okoliczność łagodzącą wzięto pod uwagę fakt, iż Spółka w trakcie postępowania wyjaśniającego zaniechała stosowania zakwestionowanej praktyki, tym samym uzasadnione jest zmniejszenie poziomu wymiaru kary o 30%. Podsumowując, Prezes Urzędu postanowił nałożyć na Spółkę karę w wysokości 3 700 zł, co odpowiada [usunięto] % przychodu Przedsiębiorcy osiągniętego w 2011 r. i równocześnie stanowi [usunięto] % kary maksymalnej. Kara w takim wymiarze jest adekwatna do stopnia naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i współmierna do możliwości finansowych Przedsiębiorcy. Prezes Urzędu uznał, że orzeczona kara prawidłowo spełni zarówno funkcję represyjną, jak i swoje zadania w zakresie prewencji generalnej i indywidualnej, zapobiegając stosowaniu podobnych naruszeń w przyszłości zarówno przez Spółkę, jak i przez innych przedsiębiorców. Biorąc pod uwagę powyższe, orzeczono jak w pkt IV ppkt 1 sentencji niniejszej decyzji. Pkt IV ppkt 2 Praktyka Przedsiębiorcy polegająca na utrudnianiu realizacji uprawnień związanych z dochodzeniem roszczeń reklamacyjnych poprzez uzależnienie rozpatrzenia reklamacji od 14 niezwłocznego poinformowania o wykryciu wady lub uszkodzenia ujawniała się na etapie zawierania kontraktu, ale miała wpływ również na etapie jego wykonania. Oceniając stopień szkodliwości ww. praktyki należy wskazać, że naruszyła ona art. 9 ust. 1 w zw. z art. 10 ustawy o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej oraz o zmianie Kodeksu cywilnego. Biorąc pod uwagę, że przedmiotowa praktyka naruszała interesy konsumentów Prezes Urzędu za celowe uznał nałożenie na Przedsiębiorcę kary pieniężnej, o jakiej mowa w art. w art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Wyliczając wysokość kary, w tym określając wagę naruszenia, Prezes Urzędu wziął pod uwagę bezpośredni wpływ stosowania zakwestionowanej praktyki na pogorszenie się sytuacji konsumentów w stosunku do praw przyznanych im przez przepisy prawa. Wymierzając karę w niniejszej sprawie Prezes Urzędu rozważył, czy określone w tym przepisie naruszenie dokonane było co najmniej nieumyślnie. Jednakże stwierdzenie nawet nieumyślnego naruszenia przepisów ww. ustawy daje podstawę do nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Podmioty profesjonalnie działające na rynku powinny przewidywać, że podejmowane przez nie działania mogą być uznane przez Prezesa Urzędu za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów. Jeżeli przedsiębiorcy mimo to naruszają reguły chroniące zbiorowe interesy konsumentów, uzasadnione jest zastosowanie wobec nich kar pieniężnych, już wówczas gdy mieli możliwość przewidzenia, że ich działania naruszą prawo lub gdy nie dołożyli należytej staranności, by norm prawa ochrony konsumentów nie naruszyć. W niniejszej sprawie brak jednak wystarczających podstaw do przypisania Przedsiębiorcy umyślności działania, a więc zamiaru naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Mając powyższe na uwadze, Prezes Urzędu uznał, iż waga omawianego naruszenia w niniejszej sprawie kształtuje się na poziomie [usunięto]% przychodu osiągniętego przez Spółkę w 2011 r. Tym samym, ustalona w ten sposób kwota bazowa wynosi po zaokrągleniu 8 808 zł. Ważąc kwotę bazową omawianej praktyki Prezes Urzędu uwzględnił także okres jej stosowania. Jak wynika z przedłożonych przez Spółkę dokumentów regulamin sklepu internetowego stosowany był przez okres nieprzekraczający roku. W dalszym etapie kalkulacji kary Prezes Urzędu rozważył, czy ustalona kwota bazowa powinna podlegać modyfikacjom ze względu na występujące w sprawie okoliczności. Prezes Urzędu stwierdził, że brak jest okoliczności obciążających, które wpływałyby na podwyższenie kwoty bazowej kary. Jako okoliczność łagodzącą wzięto pod uwagę fakt, iż Spółka w trakcie postępowania wyjaśniającego zaniechała stosowania zakwestionowanej praktyki, tym samym uzasadnione jest zmniejszenie poziomu wymiaru kary o 30%. Podsumowując, Prezes Urzędu postanowił nałożyć na Spółkę karę w wysokości 6 166 zł, co odpowiada [usunięto] % przychodu Przedsiębiorcy osiągniętego w 2011 r. i równocześnie stanowi [usunięto]% kary maksymalnej. Kara w takim wymiarze jest adekwatna do stopnia naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i współmierna do możliwości finansowych Przedsiębiorcy. Prezes Urzędu uznał, że orzeczona kara prawidłowo spełni zarówno funkcję represyjną, jak i swoje zadania w zakresie prewencji generalnej i indywidualnej, zapobiegając stosowaniu podobnych naruszeń w przyszłości zarówno przez Spółkę, jak i przez innych przedsiębiorców. Biorąc pod uwagę powyższe, orzeczono jak w pkt IV ppkt 2 sentencji niniejszej decyzji. Ustalając wysokość kary na poziomach wskazanych w pkt IV sentencji niniejszej decyzji, Prezes Urzędu uwzględnił również zasady rozsądku i celowości karania, zakładające, że Prezes 15 Urzędu nie powinien stosować sankcji, która doprowadziłaby po stronie przedsiębiorcy do trwałej niezdolności prowadzenia działalności gospodarczej ani wyższej niż ta, jaka jest wystarczająca dla osiągnięcia zakładanego celu (por. wyrok Sądu Antymonopolowego z dnia 9 kwietnia 1997 r. sygn. akt XVII Ama 3/97, Lex nr 56442). Analizując dokumenty finansowe Przedsiębiorcy Prezes Urzędu uznał, że kary w tej wysokości nie uniemożliwią Przedsiębiorcy dalszego prowadzenia działalności gospodarczej. Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów karę pieniężną należy uiścić w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: NBP O/O Warszawa 51 1010 1010 0078 7822 3100 0000. Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i konsumentów w związku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie- Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwóch tygodni od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów- Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Poznaniu. Otrzymują: Marcelin Management Sp. z o. o. reprezentowana przez adwokata Jacka Masiotę Masiota i Wspólnicy Adwokacka spółka partnerska ul. Nowowiejskiego 53/3 61-734 Poznań