RPZ-30/2012

Poznań, dnia 15 października 2012 roku RPZ- 61/12/12/MT DECYZJA nr RPZ 30/2012 Stosownie do art. 33 ust. 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r., Nr 50 poz. 331 ze zm.), po przeprowadzeniu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, wszczętego z urzędu wobec Warszawskiej Kolei Dojazdowej Sp. z o.o. z siedzibą w Grodzisku Mazowieckim - w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów I. na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, uznaje się za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów , określoną w art. 24 ust. 1 i 2 ww. ustawy, działania Warszawskiej Kolei Dojazdowej Sp. z o.o. z siedzibą w Grodzisku Mazowieckim polegającej na ograniczaniu odpowiedzialności przewoźnika względem konsumenta, w razie powstania szkody będącej wynikiem przerw, opóźnień w ruchu oraz innych niejednoznacznie wskazanych okoliczności lub okoliczności, za powstanie których odpowiedzialność ponosi przewoźnik, co może stanowić naruszenie art. 62 ust. 2 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. – Prawo przewozowe (t.j. Dz. U. z 2000 r., Nr 50, poz. 501 ze zm.) i stwierdza się zaniechanie jej stosowania z dniem 7 sierpnia 2012 roku II. na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, uznaje się za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów , określoną w art. 24 ust. 1 i 2 ww. ustawy, działania Warszawskiej Kolei Dojazdowej Sp. z o.o. z siedzibą w Grodzisku Mazowieckim polegającej na wyłączeniu odpowiedzialność przewoźnika za szkody na osobie, co może stanowić naruszenia art. 435 § 1 w zw. z art. 437 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 roku – Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r., Nr 93, poz.16 ze zm.) i stwierdza się zaniechanie jej stosowania z dniem 7 sierpnia 2012 roku III. na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, uznaje się za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów , określoną w art. 24 ust. 1 i 2 ww. ustawy, działania Warszawskiej Kolei Dojazdowej Sp. z o.o. z siedzibą w Grodzisku Mazowieckim polegającej na zastrzeżeniu sobie prawa do przedłużenia terminu do rozpatrzenia otrzymanej skargi, dotyczącej niewywiązania się z zawartej umowy przewozu, co może stanowić naruszenie § 6 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 24 lutego 2006 roku w sprawie ustalania stanu przesyłek oraz postępowania reklamacyjnego (Dz. U. z 2006 r., Nr 38, poz. 266) i stwierdza się zaniechanie jej stosowania z dniem 7 sierpnia 2012 roku PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA UOKiK W POZNANIU ul. Zielona 8, 61-851 Poznań Tel. 61 852-15-17, 852-77-50, Fax 61 851-86-44 E-mail: poznan@uokik.gov.pl 2 IV. na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, uznaje się za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów , określoną w art. 24 ust. 1 i 2 ww. ustawy, działania Warszawskiej Kolei Dojazdowej Sp. z o.o. z siedzibą w Grodzisku Mazowieckim polegającej na zastrzeżeniu sobie prawa do nie udzielania odpowiedzi na skargi, dotyczące niewywiązania się z zawartej umowy przewozu, jeżeli zawierają wyrażenia powszechnie uznawane za wulgarne lub obraźliwe, co może stanowić naruszenie § 6 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 24 lutego 2006 roku w sprawie ustalania stanu przesyłek oraz postępowania reklamacyjnego (Dz. U. z 2006 r., Nr 38, poz. 266) i stwierdza się zaniechanie jej stosowania z dniem 7 sierpnia 2012 roku Uzasadnienie Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej także „Prezes Urzędu”) wszczął z urzędu postępowanie wyjaśniające mające na celu kontrolę działalności wybranych przedsiębiorców świadczących usługi przewozu kolejowego osób w zakresie m.in. zgodności stosowanych przez nich w obrocie konsumenckim wzorców umów z art. 385 1 i art. 385 3 Kodeksu cywilnego oraz przepisami ustawy z dnia 15 listopada 1984 roku - Prawo przewozowe (t.j. Dz. U. z 2000 r., Nr 50, poz. 601 ze zm.; dalej także „Prawo przewozowe”). W toku postępowania Prezes Urzędu przeanalizował wzorce wykorzystywane w obrocie z konsumentami przez Warszawską Kolej Dojazdową Sp. z o.o. z siedzibą w Grodzisku Mazowieckim (dalej także „Spółka”, „Przewoźnik”). Prezes Urzędu ustalił, że we wzorcu „ Regulamin przewozu osób, rzeczy i zwierząt przez spółkę Warszawska Kolej Dojazdowa Sp. z o.o. (RPO-WKD)” (dalej także „Regulamin” ) Spółka zamieściła postanowienie o treści „WKD nie odpowiada za szkody powstałe w wyniku przerw i opóźnień w ruchu pociągów spowodowanych (…) blokadą torów przez osoby trzecie, niezależnymi od siebie przyczynami natury techniczno – eksploatacyjnej lub zarządzeniami wydawanymi przez organy uprawnione do wydawania zarządzeń i poleceń o charakterze porządkowym lub administracyjnym” , na podstawie którego w razie powstania szkody będącej wynikiem przerw, opóźnień w ruchu oraz innych niejednoznacznie wskazanych okoliczności lub okoliczności, za powstanie których odpowiedzialność ponosi przewoźnik, pozbawia się z góry podróżnego do odszkodowania w takich przypadkach, co w ocenie Prezesa Urzędu może naruszać ustawowe zasady odpowiedzialności przewoźnika wynikające z art. 62 ust. 2 Prawa przewozowego. Ustalono również, że Spółka we wzorcu Regulaminu zamieściła postanowienie o treści „WKD odpowiada za szkody powstałe w wyniku śmierci, zranienia lub innego naruszenia stanu zdrowia, spowodowanego wypadkiem związanym z ruchem kolejowym, powstałego podczas przebywania podróżnego w wagonie albo przy wsiadaniu lub wysiadaniu z wagonu, z wyłączeniem sytuacji gdy: 1) wypadek został spowodowany przez okoliczności zewnętrzne w stosunku do ruchu kolei, których WKD mimo zastosowania niezbędnej w powstałej sytuacji staranności nie mogła uniknąć ani którym skutkom nie mogła zapobiec, 2) wypadek nastąpił z winy podróżnego, 3) wypadek został spowodowany zachowaniem się osoby trzeciej oraz jeśli WKD mimo zachowania należytej w danej sytuacji staranności, nie mogła zapobiec takich zachowaniom ani skutkom takiego zachowania” wskazując okoliczności, które są na tyle niesprecyzowane, że mogą odpowiedzialność przewoźnika wyłączyć, co zdaniem Prezesa Urzędu może naruszać art. 435 § 1 w zw. z art. 437 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 roku – Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r., Nr 93, poz.16). 3 Jak ponadto ustalono we wzorcu Regulaminu zamieszczono postanowienie o treści „Odpowiedź na skargę/uwagę lub wniosek powinna być udzielona niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 14 dni od daty wpływu, a w sprawach wymagających przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego nie później niż w terminie 60 dni od daty wpływu, wówczas WKD informuje wnoszącego o terminie udzielenia odpowiedzi. W przypadkach szczególnie skomplikowanych 60 dniowy termin może zostać wydłużony, wówczas WKD poinformuje wnoszącego o terminie udzielenia odpowiedzi” , tym samym dając sobie możliwość przedłużenia terminu rozpoznania reklamacji nawet ponad 60 dni od dnia otrzymania skargi dotyczącej niewywiązania się z zawartej umowy, co zdaniem Prezesa Urzędu może stanowić naruszenie § 6 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 24 lutego 2006 roku w sprawie ustalania stanu przesyłek oraz postępowania reklamacyjnego (Dz. U. z 2006 r., Nr 38, poz. 266). Ustalono również, że we wzorcu Regulaminu zamieszczono postanowienie o treści „WKD nie udziela odpowiedzi na skargi/uwagi lub wnioski (…), jeśli zawierają wyrażenia powszechnie uznawane za wulgarne lub obraźliwe” , które przyznaje Przewoźnikowi dowolność w rozpatrzeniu reklamacji w zakresie użytych w niej sformułowań i zwrotów, Spółka może bowiem swobodnie oceniać stopień wulgarności zawartych w uzasadnieniu reklamacji treści oraz tego, czy są dla niej obraźliwe, co może być wygodnym do nierozpatrywania reklamacji w ogóle, nawet w sytuacjach, w których roszczenia podróżnego są uzasadnione, co zdaniem Prezesa Urzędu może stanowić naruszenie § 6 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 24 lutego 2006 roku w sprawie ustalania stanu przesyłek oraz postępowania reklamacyjnego (Dz. U. z 2006 r., Nr 38, poz. 266). Mając na uwadze dokonane ustalenia, postanowieniem z dnia 14 maja 2012 roku, Prezes Urzędu wszczął przeciwko Warszawskiej Kolei Dojazdowej Sp. z o.o. z siedzibą w Grodzisku Mazowieckim postępowanie w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, w związku z podejrzeniem stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów określonych w: 1. art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów polegającej na ograniczaniu odpowiedzialności przewoźnika względem konsumenta, w razie powstania szkody będącej wynikiem przerw, opóźnień w ruchu oraz innych niejednoznacznie wskazanych okoliczności lub okoliczności, za powstanie których odpowiedzialność ponosi przewoźnik, co może stanowić naruszenie art. 62 ust. 2 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. – Prawo przewozowe (t.j. Dz. U. z 2000 r., Nr 50, poz. 501 ze zm.) 2. art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów polegającej na wyłączeniu odpowiedzialność przewoźnika za szkody na osobie, co może stanowić naruszenia art. 435 § 1 w zw. z art. 437 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 roku – Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r., Nr 93, poz.16 ze zm.); 3. art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów polegającej na zastrzeżeniu sobie prawa do przedłużenia terminu do rozpatrzenia otrzymanej skargi, dotyczącej niewywiązania się z zawartej umowy przewozu, co może stanowić naruszenie § 6 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 24 lutego 2006 roku w sprawie ustalania stanu przesyłek oraz postępowania reklamacyjnego (Dz. U. z 2006 r., Nr 38, poz. 266); 4. art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów polegającej na zastrzeżeniu sobie prawa do nie udzielania odpowiedzi na skargi, dotyczące niewywiązania się z zawartej umowy przewozu, jeżeli zawierają wyrażenia powszechnie uznawane za wulgarne lub obraźliwe, co może stanowić naruszenie § 6 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 24 lutego 2006 roku 4 w sprawie ustalania stanu przesyłek oraz postępowania reklamacyjnego (Dz. U. z 2006 r., Nr 38, poz. 266). Spółka zawiadomiona o wszczęciu postępowania administracyjnego pismem z dnia 1 czerwca 2012 roku przesłała żądane informacje i dokumenty oraz wyjaśniła, że w związku ze wskazanymi przez Prezesa Urzędu nieprawidłowościami przygotowywane są zmiany do Regulaminu , które zostaną wprowadzone do końca czerwca 2012 roku. W kolejnym piśmie z dnia 28 czerwca 2012 roku Przewoźnik poinformował, że Zarząd Spółki podjął uchwałę w sprawie zatwierdzenia nowego regulaminu, uwzględniającego m.in. zmiany zgodne ze wskazanymi przez Prezesa Urzędu nieprawidłowościami. Jednocześnie Spółka wskazała, że obowiązujące procedury nakładają na przewoźnika dodatkowe obowiązki zgodnie z umową ramową o świadczenie usług publicznych w zakresie publicznego transportu zbiorowego na obszarze województwa mazowieckiego, skutkiem czego nowy regulamin musi zostać zaakceptowany przez organizatora przewozu tj. Urząd Marszałkowski Województwa Mazowieckiego. W piśmie z dnia 17 sierpnia 2012 roku Spółka wskazała, że od dnia 7 sierpnia 2012 roku obowiązuje nowy „ Regulaminu przewozu osób, rzeczy i zwierząt przez spółkę Warszawska Kolej Dojazdowa Sp. z o.o. (RPO-WKD)”, uwzględniający m.in. zmiany zgodne ze wskazanymi przez Prezesa Urzędu nieprawidłowościami. W uzupełnieniu powyższej informacji, pismem z dnia 24 sierpnia 2012 roku Spółka przesłała nową wersję ww. regulaminu jednocześnie informując, jak przebiegał proces wprowadzania zmian do regulaminu, które to zmiany ostatecznie zostały przyjęte uchwałą Zarządu Spółki Nr 37/2012 z dnia 7 sierpnia 2012 roku w sprawie zatwierdzenia nowego „ Regulaminu przewozu osób, rzeczy i zwierząt przez spółkę Warszawska Kolej Dojazdowa Sp. z o.o. (RPO-WKD)” . Prezes Urzędu ustalił, co następuje: Warszawska Kolej Dojazdową Sp. z o.o. z siedzibą w Grodzisku Mazowieckim została wpisana do rejestru przedsiębiorców KRS pod numerem 00001167702 . Spółka prowadzi działalność gospodarczą polegającą na m.in. transporcie kolejowym pasażerskim międzymiastowym oraz transporcie lądowym pasażerskim, miejskim i podmiejskim (dowód: odpis z rejestru przedsiębiorców KRS) . Przewoźnik jest jednocześnie zarządcą i przewoźnikiem w regionalnym ruchu pasażerskim na linii kolejowej Warszawa Śródmieście WKD – Grodzisk Mazowiecki Radońska i Podkowa Leśna Główna – Milanówek Grudów o łącznej długości 36 km. Zgodnie z art. 4 Prawa przewozowego, przewoźnik może wydawać regulaminy określające warunki obsługi podróżnych, odprawy oraz przewozu osób i rzeczy. Art. 11 ust. 1 tej ustawy nakłada na przewoźnika obowiązek podania do publicznej wiadomości, w sposób zwyczajowo przyjęty, ustalone lub stosowane przez niego taryfy lub cenniki. W zakresie świadczonych usług przewozu osób Spółka wykorzystuje m.in. „ Regulaminu przewozu osób, rzeczy i zwierząt przez spółkę Warszawska Kolej Dojazdowa Sp. z o.o. (RPO-WKD)”, który określa m.in. zasady przewozu, odpowiedzialność stron umowy przewozu oraz zasady postępowania reklamacyjnego. Spółka w Regulaminie w § 4 zamieściła postanowienie o treści „WKD nie odpowiada za szkody powstałe w wyniku przerw i opóźnień w ruchu pociągów spowodowanych (…) blokadą torów przez osoby trzecie, niezależnymi od siebie przyczynami natury techniczno – eksploatacyjnej lub zarządzeniami wydawanymi przez organy uprawnione do wydawania zarządzeń i poleceń o charakterze porządkowym lub administracyjnym” , w § 28 postanowienie o treści „WKD odpowiada za szkody powstałe w wyniku śmierci, zranienia lub innego naruszenia stanu zdrowia, spowodowanego wypadkiem związanym z ruchem kolejowym, powstałego 5 podczas przebywania podróżnego w wagonie albo przy wsiadaniu lub wysiadaniu z wagonu, z wyłączeniem sytuacji gdy: 1) wypadek został spowodowany przez okoliczności zewnętrzne w stosunku do ruchu kolei, których WKD mimo zastosowania niezbędnej w powstałej sytuacji staranności nie mogła uniknąć ani którym skutkom nie mogła zapobiec, 2) wypadek nastąpił z winy podróżnego, 3) wypadek został spowodowany zachowaniem się osoby trzeciej oraz jeśli WKD mimo zachowania należytej w danej sytuacji staranności, nie mogła zapobiec takich zachowaniom ani skutkom takiego zachowania”, w § 33 ust. 5 postanowienie o treści „Odpowiedź na skargę/uwagę lub wniosek powinna być udzielona niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 14 dni od daty wpływu, a w sprawach wymagających przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego nie później niż w terminie 60 dni od daty wpływu, wówczas WKD informuje wnoszącego o terminie udzielenia odpowiedzi. W przypadkach szczególnie skomplikowanych 60 dniowy termin może zostać wydłużony, wówczas WKD poinformuje wnoszącego o terminie udzielenia odpowiedzi”, natomiast w § 33 ust. 8 postanowienie o treści „WKD nie udziela odpowiedzi na skargi/uwagi lub wnioski (…), jeśli zawierają wyrażenia powszechnie uznawane za wulgarne lub obraźliwe”. W wyniku postępowania ustalono, że w okresie od 1 stycznia 2011 roku do 30 kwietnia 2012 roku [usunięto] do Spółki o odszkodowanie w związku z powstaniem szkody będącej wynikiem przerw i opóźnień w ruchu pociągów spowodowanych blokadą torów przez osoby trzecie, niezależnymi od siebie przyczynami natury techniczno – eksploatacyjnej lub zarządzeniami wydawanymi przez organy uprawnione do wydawania zarządzeń i poleceń o charakterze porządkowym lub administracyjnym ( dowód: pismo Przewoźnika z dnia 1 czerwca 2012 r.) . Ponadto ustalono, że w okresie od 1 stycznia 2011 roku do 30 kwietnia 2012 roku [usunięto] konsumentów wystąpiło do Spółki o odszkodowanie w związku z powstaniem szkody będącej wynikiem śmierci, zranienia lub innego naruszenia stanu zdrowia, spowodowanej wypadkiem związanym z ruchem kolejowym, powstałym podczas przebywania podróżnego w wagonie albo przy wsiadaniu lub wysiadaniu z wagonu ( dowód: pismo Przewoźnika z dnia 1 czerwca 2012 r.) . Ustalono również, że przedłużanie terminów rozpatrzenia otrzymanej reklamacji powyżej 30 dni, wystąpiło: 1. w okresie od dnia 1 stycznia 2011 roku do dnia 31 grudnia 2011 roku:
przez przewoźnika: [usunięto] przypadków;
na wniosek konsumenta: [usunięto] przypadki; 2. w okresie od dnia 1 stycznia 2012 roku do dnia 30 kwietnia 2012 roku:
przez przewoźnika: [usunięto] przypadek;
na wniosek konsumenta: [usunięto] przypadek ( dowód: pismo Przewoźnika z dnia 1 czerwca 2012 r.) ; Ponadto ustalono, że Spółka w okresie od 1 stycznia 2011 roku do 30 kwietnia 2012 roku [usunięto] skargi konsumenta na niewywiązywanie się z zawartej umowy przewozu, na które nie udzieliła odpowiedzi ze względu na zawarte w skardze wyrażenia powszechnie uznawane za wulgarne lub obraźliwe ( dowód: pismo Przewoźnika z dnia 1 czerwca 2012 r.) . W dniu 7 sierpnia 2012 roku Zarząd Spółki przyjął Uchwałę Nr 37/2012 w sprawie zatwierdzenia nowego „ Regulaminu przewozu osób, rzeczy i zwierząt przez spółkę Warszawska Kolej Dojazdowa Sp. z o.o. (RPO-WKD)” na mocy której:
postanowienie o treści „WKD nie odpowiada za szkody powstałe w wyniku przerw i opóźnień w ruchu pociągów spowodowanych (…) blokadą torów przez osoby 6 trzecie, niezależnymi od siebie przyczynami natury techniczno – eksploatacyjnej lub zarządzeniami wydawanymi przez organy uprawnione do wydawania zarządzeń i poleceń o charakterze porządkowym lub administracyjnym” zostało usunięte;
postanowienie o treści „WKD odpowiada za szkody powstałe w wyniku śmierci, zranienia lub innego naruszenia stanu zdrowia, spowodowanego wypadkiem związanym z ruchem kolejowym, powstałego podczas przebywania podróżnego w wagonie albo przy wsiadaniu lub wysiadaniu z wagonu, z wyłączeniem sytuacji gdy: 1) wypadek został spowodowany przez okoliczności zewnętrzne w stosunku do ruchu kolei, których WKD mimo zastosowania niezbędnej w powstałej sytuacji staranności nie mogła uniknąć ani którym skutkom nie mogła zapobiec, 2) wypadek nastąpił z winy podróżnego, 3) wypadek został spowodowany zachowaniem się osoby trzeciej oraz jeśli WKD mimo zachowania należytej w danej sytuacji staranności, nie mogła zapobiec takich zachowaniom ani skutkom takiego zachowania” zastąpiono postanowieniem o treści „WKD odpowiada za szkody na osobie lub mieniu spowodowane wypadkiem związanym z ruchem pociągów, chyba że szkoda nastąpiła wskutek siły wyższej albo wyłącznej winy poszkodowanego lub osoby trzeciej, za którą WKD nie ponosi odpowiedzialności” ;
postanowienie o treści „Odpowiedź na skargę/uwagę lub wniosek powinna być udzielona niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 14 dni od daty wpływu, a w sprawach wymagających przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego nie później niż w terminie 60 dni od daty wpływu, wówczas WKD informuje wnoszącego o terminie udzielenia odpowiedzi. W przypadkach szczególnie skomplikowanych 60 dniowy termin może zostać wydłużony, wówczas WKD poinformuje wnoszącego o terminie udzielenia odpowiedzi” zastąpiono postanowieniem o treści „W ciągu jednego miesiąca, WKD udziela odpowiedzi wraz z uzasadnieniem lub też w uzasadnionych przypadkach informuje pasażera o terminie krótszym niż 3 miesiące od daty złożenia skargi, w jakim może on spodziewać się odpowiedzi” , ponadto z postanowienia o treści „Podróżny może skierować do WKD skargę dotyczącą: - jakości świadczonych usług, - zachowania pracowników, - nie wywiązania się z zawartej umowy przewozu, - innej istotnej sprawy.” usunięto część dotyczącą „(…) nie wywiązywania się z zawartej umowy przewozu”;
postanowienie o treści „WKD nie udziela odpowiedzi na skargi/uwagi lub wnioski (…), jeśli zawierają wyrażenia powszechnie uznawane za wulgarne lub obraźliwe” zastąpiono postanowieniem o treści „WKD nie udziela odpowiedzi na skargi lub wnioski, jeśli nie zawierają imienia i nazwiska (nazwy) wnoszącego oraz pełnego adresu do korespondencji pocztowej” . Uchwała weszła w życie z dniem jej podjęcia (dowód: uchwała Nr 37/2012 Zarządu Spółki w sprawie zatwierdzenia nowego „ Regulaminu przewozu osób, rzeczy i zwierząt przez spółkę Warszawska Kolej Dojazdowa Sp. z o.o. (RPO-WKD)” załączona do pisma Spółki z dnia 24 sierpnia 2012 r.). Prezes Urzędu zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, ochrona interesów przedsiębiorców i konsumentów podejmowana w ramach działań Prezesa Urzędu jest prowadzona w interesie publicznym. Podstawą ingerencji Prezesa Urzędu jest uprzednie ustalenie, że doszło do naruszenia interesów zbiorowości, a nie wprost poszczególnych, indywidualnych uczestników rynku. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 29 maja 2001 r. sygn. akt I CKN 1217/98 stwierdził, że w odniesieniu do konsumentów ustawa chroni ich interesy jako 7 zjawiska o charakterze instytucjonalnym, zbiorowym, a nie indywidualnym czy nawet grupowym w rozumieniu sumy indywidualnych interesów konsumentów. Działaniami naruszającymi zbiorowe interesy konsumentów są więc jedynie takie działania, które dotykają sfery interesów szerszego kręgu uczestników rynku. W ocenie Prezesa Urzędu, rozpatrywana sprawa ma charakter publicznoprawny. Wiąże się z ochroną interesu wszystkich konsumentów, którzy skorzystali lub mogli skorzystać ze świadczonych przez Przewoźnika usług przewozu osób. Działania Spółki nie dotyczą więc interesów poszczególnych osób, których sprawy miałyby charakter jednostkowy, indywidualny i nie dający się porównać z innymi, ale kręgu konsumentów, których sytuacja jest identyczna i wynika z posługiwania się przez tego przewoźnika w relacjach z konsumentami wzorcami umownymi tj. Regulaminem przewozu i Taryfą przewozową.. Naruszenie interesu publicznoprawnego przejawia się tym samym w naruszeniu zbiorowego interesu konsumentów. W niniejszej sprawie istnieje zatem możliwość poddania zachowania Przewoźnika dalszej ocenie pod kątem stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Art. 24 ust. 2 ww. ustawy wskazuje, iż przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy. Stwierdzenie istnienia przedmiotowej praktyki wymaga spełnienia trzech przesłanek: kwestionowane działanie jest działaniem przedsiębiorcy, działanie to jest bezprawne oraz godzi w zbiorowe interesy konsumentów. Działanie przedsiębiorcy Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów zawiera legalną definicję przedsiębiorcy. Zgodnie z jej art. 4 pkt 1, pod pojęciem tym należy rozumieć m.in. przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1905 ze zm.). Natomiast w myśl art. 4 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną – wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą. Właściwą dla przedsiębiorcy działalnością gospodarczą jest zarobkowa działalność wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły (art. 2 ww. ustawy). Warszawska Kolej Dojazdową Sp. z o.o. z siedzibą w Grodzisku Mazowieckim jest spółką prawa handlowego wpisaną do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, prowadzącą we własnym imieniu działalność gospodarczą polegającą m.in. transporcie kolejowym pasażerskim międzymiastowym. Nie ulega zatem wątpliwości, iż posiada status przedsiębiorcy w rozumieniu powoływanego powyżej art. 4 pkt 1 ustawy i tym samym przy wykonywaniu działalności gospodarczej Przewoźnik podlega rygorom określonym w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów i jej działania mogą podlegać ocenie w aspekcie naruszenia zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Bezprawność Bezprawność, do której odwołuje się ustawodawca, tradycyjnie ujmowana jest jako sprzeczność z prawem. Stanowisko takie znajduje też oparcie w uzasadnieniu rządowego projektu ustawy nowelizacyjnej z dnia 5 lipca 2002 r. (Dz. U. Nr 129, poz. 1102), która wprowadziła do ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przepisy regulujące postępowanie w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, zgodnie z którym „ same przepisy art. 23a – 23d ustawy nie regulują konstrukcji bezprawności działań przedsiębiorcy. Działania te mogą okazać się 8 bezprawne w razie ustalenia, że doszło do naruszenia przepisów innych ustaw, także zasad współżycia społecznego i dobrych obyczajów”. Pogląd ten mimo, iż odnosi się do poprzednio obowiązujących przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów z dnia 15 grudnia 2000 r., pozostaje nadal aktualny. Pojęcie „porządek prawny” obejmuje zatem nakazy i zakazy wynikające z normy prawnej, a także nakazy i zakazy wynikające z norm moralnych i obyczajowych określanych, jako zasady współżycia społecznego. Bezprawność jest kategorią obiektywną. Przy jej ocenie rozważyć należy każdorazowo kwestię, czy czyn sprawcy był zgodny, czy też niezgodny z obowiązującymi zasadami porządku prawnego. Źródłem tych zasad są normy prawa powszechnie obowiązującego - jako reguły postępowania wyznaczone przez nakazy i zakazy wynikające z norm prawa pozytywnego (w szczególności prawa cywilnego, karnego, administracyjnego, pracy, finansowego, ustaw i aktów prawnych regulujących poszczególne dziedziny gospodarki, itp.) oraz nakazy i zakazy wynikające z zasad współżycia społecznego, czyli tzw. dobre obyczaje (por.: G. Bieniek, Komentarz do Kodeksu cywilnego. Księga III. Zobowiązania. Tom I, Warszawa 2006, także Lex Polnica). O bezprawności działania decyduje całokształt okoliczności konkretnego stanu faktycznego (uzasadnienie do I PKN 267/2001 wyrok Sądu Najwyższego – Izba Administracyjna – Lex Polonica). Sąd Najwyższy wskazał, że o bezprawności działania można mówić wówczas, gdy nie zachodzi żadna ze szczególnych okoliczności usprawiedliwiających określone działanie, tj. działanie dozwolone przez obowiązujące przepisy, wykonywanie prawa podmiotowego, zgoda pokrzywdzonego lub działanie w obronie uzasadnionego interesu (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19.10.1989 r. II CR 419/89 OSP 1990/11-12 poz. 377). W art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zamieszczono przykładowe wyliczenia praktyk zakazanych przez ustawodawcę. Katalog ten wymienia między innymi stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umów uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kpc. Ponadto zachowanie należy ocenić jako bezprawne, gdy przedsiębiorcy podejmują działania sprzeczne z ustawą lub nie wykonują obowiązków, które na nich ciążą. Naruszenie zbiorowych interesów konsumentów Przesłanka naruszenia zbiorowych interesów konsumentów jest spełniona, gdy działanie lub zaniechanie przedsiębiorcy godzi w interesy konsumentów jako zbiorowości, rozumianej jako nieokreślonej i nieograniczonej grupy podmiotów, których nie da się zidentyfikować. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie podaje definicji „ zbiorowego interesu konsumentów ” , wskazując jednak w przepisie art. 24 ust. 3, że nie jest nim suma indywidualnych interesów konsumentów. Naruszenie zbiorowego interesu konsumentów oznacza zatem narażenie na uszczerbek interesów znacznej grupy lub wszystkich konsumentów, poprzez stosowaną przez przedsiębiorcę praktykę, obejmującą tak działania, jak i zaniechania. Ponadto, godzenie w zbiorowe interesy konsumentów może polegać zarówno na ich naruszeniu, jak i na zagrożeniu ich naruszenia. O tym, czy naruszony został interes zbiorowy, nie zawsze przesądza kryterium ilościowe, ponieważ niekiedy jeden ujawniony przypadek naruszenia prawa konsumenta może być przejawem stosowanej praktyki naruszającej interes zbiorowy. W jednym z orzeczeń Sąd Najwyższy stwierdził, iż nie jest zasadne uznawanie, że postępowanie z tytułu naruszenia ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów można wszcząć tylko wtedy, gdy zagrożone są interesy wielu odbiorców, a nie jest to możliwe w sytuacji, gdy pokrzywdzonym jest tylko jeden konsument. Wydawane orzeczenie ma bowiem wymiar znacznie szerszy, pełni także funkcję prewencyjną, służy bowiem ochronie także nieograniczonej liczbie potencjalnych konsumentów (wyrok SN z dnia 12 września 2003 r., I CKN 504/01). 9 Dla stwierdzenia naruszenia zbiorowych interesów konsumentów istotne jest ustalenie, że konkretne działanie przedsiębiorcy nie ma ściśle określonego adresata, lecz jest kierowane do nieoznaczonego z góry kręgu podmiotów. Oznacza to, że nie ilość faktycznych, potwierdzonych naruszeń, ale przede wszystkim ich charakter, a w związku z tym możliwość (chociażby tylko potencjalna) wywołania negatywnych skutków wobec określonej zbiorowości przesądza o naruszeniu zbiorowego interesu. W niniejszej sprawie bez wątpienia mamy do czynienia z naruszeniem praw nieograniczonej liczby konsumentów tzn. klientów Spółki, która swoją ofertę usług transportowych kieruje do znacznej, nieokreślonej liczby konsumentów. Potencjalnie wszyscy odbiorcy oferty Przewoźnika (nieograniczona grupa konsumentów) zostali dotknięci zakwestionowanymi naruszeniami. Interes konsumentów należy rozumieć jako interes prawny (a nie faktyczny), a więc uznany przez ustawodawcę za zasługujący na ochronę i zabezpieczenie. W literaturze przedmiotu zwraca się uwagę, iż określenie stałego czy zamkniętego katalogu interesów konsumentów nie jest możliwe, ani też zasadne (patrz: M. Szydło, „Publicznoprawna ochrona zbiorowych interesów konsumentów”, Monitor Prawniczy 2004/17/791). Naruszenie zbiorowego interesu konsumentów powiązane jest z naruszaniem interesów gospodarczych konsumentów. Pod tym pojęciem należy rozumieć zarówno naruszenie interesów stricte ekonomicznych (o wymiarze majątkowym), jak również prawo konsumentów do uczestniczenia w przejrzystych i niezakłóconych przez przedsiębiorcę warunkach rynkowych, zapewniających konsumentom dokonywanie transakcji handlowych z przedsiębiorcami przy całkowitym zrozumieniu rzeczywistego sensu ekonomicznego i prawnego warunków dokonywanych czynności na etapie przedkontraktowym oraz w czasie wykonywania umowy, czego urzeczywistnieniem jest m.in. abstrakcyjnie pojmowane prawo do rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji w komunikacji pomiędzy przedsiębiorcą a konsumentem. Pkt I sentencji decyzji Prezes Urzędu zarzucił Spółce stosowanie praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, określonej w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów polegającej na ograniczaniu odpowiedzialności przewoźnika względem konsumenta, w razie powstania szkody będącej wynikiem przerw, opóźnień w ruchu oraz innych niejednoznacznie wskazanych okoliczności lub okoliczności, za powstanie których odpowiedzialność ponosi przewoźnik. Bezprawność tego działania wywodzi się z naruszenia art. 62 ust. 2 Prawa przewozowego. Przepis ten stanowi, że przewoźnik odpowiada za szkodę, jaką poniósł podróżny wskutek opóźnionego przyjazdu lub odwołania regularnie kursującego środka transportowego. W aktualnym brzmieniu przepis nie ogranicza odpowiedzialności przewoźnika do kwalifikowanej postaci winy (tj. winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa). Co do zasady przewoźnik ponosi więc odpowiedzialność na zasadach ogólnych, wyrażonych m.in. w art. 472 Kodeksu cywilnego, za niezachowanie należytej staranności. Jak ustalono, stosowane przez Spółkę postanowienie Regulaminu przewidywało, że „WKD nie odpowiada za szkody powstałe w wyniku przerw i opóźnień w ruchu pociągów spowodowanych (…) blokadą torów przez osoby trzecie, niezależnymi od siebie przyczynami natury techniczno – eksploatacyjnej lub zarządzeniami wydawanymi przez organy uprawnione do wydawania zarządzeń i poleceń o charakterze porządkowym lub administracyjnym” . Postanowienie nieprecyzyjnie określało zatem przesłanki wyłączające odpowiedzialność przewoźnika. Pozbawienie podróżnego z góry prawa do odszkodowania w takich przypadkach narusza więc ustawowe zasady odpowiedzialności przewoźnika wynikające z art. 62 ust. 2 Prawa przewozowego . Nie można bowiem w żadnej mierze wykluczyć, że szkody powstałe w wyniku przerw i opóźnień spowodowane wymienionymi 10 w postanowieniach okolicznościami np. blokadą torów przez osoby trzecie, przyczynami natury techniczno - eksploatacyjnej lub zarządzeniami wydawanymi przez organy uprawnione, nie będą nigdy skutkiem niedochowania należytej staranności przez przewoźnika. Przykładowo, do opóźnienia lub przerwy w ruchu może dojść w wyniku niew ł aściwego stanu technicznego wagonu, a więc z przyczyny natury techniczno – eksploatacyjnej będącej skutkiem niedochowania należytej staranności przez Spółkę. Natomiast przyk ł adem zarządzenia wydanego przez uprawnione organy może być decyzja Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego na podstawie art. 14 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 28 marca 2003 roku o transporcie kolejowym (t.j. Dz. U. z 2007 r., Nr 16, poz. 94) o wyłączeniu z eksploatacji pojazdu kolejowego, ze względu na utratę ważności świadectwa sprawności technicznej pojazdu kolejowego, skutkująca koniecznością podstawienia innego pojazdu i – w konsekwencji – opóźnionym przyjazdem pociągu. Powyższe oznacza, że na podstawie zakwestionowanych postanowień Spółka mogła mieć możliwość uchylenia się od odpowiedzialności odszkodowawczej względem konsumentów i pozbawienia konsumentów odszkodowania za szkody wyrządzone wskutek opóźnionego przyjazdu lub odwołania regularnie kursującego środka transportowego z przyczyn, za które przewoźnik odpowiada. Prezes Urzędu uznał więc, iż Przewoźnik ukształtował swoją odpowiedzialność względem konsumentów w sposób naruszający zasady określone w art. 62 ust. 2 Prawa przewozowego. Bezprawne działanie Spółki godziło w zbiorowe interesy konsumentów, ponieważ mogło naruszać interesy nieoznaczonego z góry kręgu podmiotów, wszystkich konsumentów korzystających lub mogących korzystać z usług przewozu świadczonych przez Przewoźnika na podstawie wszystkich biletów dostępnych w sprzedaży Przewoźnika. Praktyka Spółki mogła niewątpliwie wywoływać negatywne skutki finansowe, pozbawiając konsumentów możliwości naprawienia szkód poniesionych wskutek zaistnienia okoliczności, za które w rzeczywistości przewoźnik odpowiada. Stosowana przez Spółkę regulacja mogła też wprowadzić konsumentów w błąd zarówno co do istnienia, jak i zakresu uprawnień przyznanych im przez ustawę. W związku z powyższym, Prezes Urzędu przypisał Przewoźnikowi stosowanie praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Pkt II sentencji decyzji Prezes Urzędu zarzucił Spółce stosowanie praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, określonej w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegającej na wyłączeniu odpowiedzialność przewoźnika za szkody na osobie. Bezprawność tego działania wywodzi się z naruszenia art. 435 § 1 w zw. z art. 437 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 roku – Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r., Nr 93, poz.16). Na podstawie art. 435 § 1 przewoźnik jako prowadzący przedsiębiorstwo wprawiane w ruch za pomocą sił przyrody (energii elektrycznej, paliw płynnych) ponosi odpowiedzialność za szkodę na osobie lub mieniu, wyrządzoną komukolwiek przez ruch przedsiębiorstwa, chyba że szkoda nastąpiła wskutek siły wyższej albo wyłącznej winy poszkodowanego lub osoby trzeciej, za którą nie ponosi odpowiedzialności. Zgodnie natomiast z art. 437 k.c. odpowiedzialności tej nie można z góry wyłączyć ani ograniczyć. Tymczasem Spółka wskazała w kwestionowanym postanowieniu o treści „WKD odpowiada za szkody powstałe w wyniku śmierci, zranienia lub innego naruszenia stanu zdrowia, spowodowanego wypadkiem związanym z ruchem kolejowym, powstałego podczas przebywania podróżnego w wagonie albo przy wsiadaniu lub wysiadaniu z wagonu, z wyłączeniem sytuacji gdy: 11 1) wypadek został spowodowany przez okoliczności zewnętrzne w stosunku do ruchu kolei, których WKD mimo zastosowania niezbędnej w powstałej sytuacji staranności nie mogła uniknąć ani którym skutkom nie mogła zapobiec, 2) wypadek nastąpił z winy podróżnego, 3) wypadek został spowodowany zachowaniem się osoby trzeciej oraz jeśli WKD mimo zachowania należytej w danej sytuacji staranności, nie mogła zapobiec takich zachowaniom ani skutkom takiego zachowania” , okoliczności, które są na tyle niesprecyzowane, że wbrew bezwzględnie obowiązującemu . przepisowi art. 437 k.c., mogą odpowiedzialność przewoźnika wyłączyć. Pojęcie „ wypadku spowodowanego przez okoliczności zewnętrzne w stosunku do ruchu kolei” , zdaniem Prezesa Urzędu, wykracza poza zakres pojęcia siły wyższej. Z kolei określenia, że „ wypadek nastąpił z winy podróżnego” lub „ spowodowany został zachowaniem się osoby trzeciej” mogą sugerować, że dla wyłączenia odpowiedzialności nie jest konieczne ustalenie wyłącznej winy takich osób. Wystarczy, innymi słowy, że poszkodowany lub osoba trzecia są współwinne zdarzenia, z którego wynikła szkoda. W opinii Prezesa Urzędu, okoliczności egzoneracyjne, zwalniające przewoźnika z odpowiedzialności powinny być określone we wzorcu precyzyjnie i w sposób zgodny z obowiązującymi przepisami. Nie mogą natomiast, jak w przypadku kwestionowanego postanowienia, prowadzić do wyłączenia odpowiedzialności przewoźnika w sytuacji, w której przyczynił się on do zaistnienia zdarzenia powodującego szkodę. Tym samym należało uznać, że Spółka ukształtowała swoją odpowiedzialność względem konsumentów w sposób naruszający zasady określone w art. 435 § 1 w zw. z art. 437 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 roku – Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r., Nr 93, poz.16). Podobnie, jak w przypadku praktyki omówionej powyżej w pkt I, tak i w tym przypadku bezprawne działania Spółki godzić mogły w zbiorowe interesy konsumentów. Działania te naruszyć mogły bowiem interesy nieoznaczonego z góry kręgu podmiotów, wszystkich konsumentów korzystających lub mogących korzystać z usług przewozu świadczonych przez przewoźnika. Praktyka Spółki mogła niewątpliwie wywoływać negatywne skutki finansowe, pozbawiając konsumentów możliwości naprawienia szkód powstałych w wyniku śmierci, zranienia lub innego naruszenia stanu zdrowia, spowodowanego wypadkiem związanym z ruchem kolejowym. Stosowane regulacje mogły też wprowadzić konsumentów w błąd zarówno co do istnienia, jak i zakresu uprawnień przyznanych im przez ustawę w przypadku powstania szkody na osobie. Należy przy tym podkreślić, że dla stwierdzenia naruszenia zbiorowych interesów konsumentów nie jest konieczne wystąpienie na rynku skutków danej praktyki. Godzenie w zbiorowe interesy konsumentów może polegać zarówno na ich naruszeniu, jak i na zagrożeniu ich naruszenia. Nie jest więc konieczne stwierdzenie, że którykolwiek z konsumentów został rzeczywiście poszkodowany wskutek stosowanej przez Spółkę praktyki. W związku z powyższym, Prezes Urzędu przypisał Spółce stosowanie praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Pkt III sentencji decyzji W zakresie kolejnego naruszenia wskazanego w pkt III sentencji decyzji, Prezes Urzędu bezprawność zarzucanej praktyki wywodzi z naruszenia § 6 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 24 lutego 2006 roku w sprawie ustalania stanu przesyłek oraz postępowania reklamacyjnego (Dz. U. z 2006 r., Nr 38, poz. 266). Zgodnie z tym przepisem, odpowiedź na reklamację powinna być udzielona niezwłocznie, nie później niż w terminie 30 dni od dnia przyjęcia reklamacji przez przewoźnika. 12 Prezes Urzędu ustalił, że w Regulaminie Spółka zamieściła postanowienie, zgodnie z którym udziela odpowiedzi na złożoną skargę „(…) nie później jednak niż w terminie 14 dni od daty wpływu” przy czym w sprawach wymagających przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego „(…) nie później niż w terminie 60 dni od daty wpływu”, natomiast w przypadkach szczególnie skomplikowanych „(…) 60 dniowy termin może zostać wydłużony, wówczas WKD poinformuje wnoszącego o terminie udzielenia odpowiedzi”. Na marginesie zauważyć jeszcze należy, że pomimo, iż Spółka nie stosuje w ww. regulaminie zwrotu reklamacja to kwestionowane postanowienie ma zastosowanie również do złożonych reklamacji w rozumieniu rozporządzenia w sprawie ustalania stanu przesyłek oraz postępowania reklamacyjnego. Zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 1 tego rozporządzenia, podróżny może złożyć reklamację z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania umowy przewozu. Podobne postanowienie zawiera właśnie regulamin przewozu Spółki, w którym wskazano, że podróżny może skierować do Przewoźnika skargę dotyczącą niewywiązania się z zawartej umowy przewozu. Jednocześnie regulamin nie zawiera innych postanowień, które regulowałyby zasady i tryb postępowania reklamacyjnego. Powoduje to, że pojęcie skargi, którym posługuje się przewoźnik, odnosi się w istocie także do reklamacji, do której zastosowanie powinny mieć przepisy rozporządzenia. Niewątpliwie przytoczony powyżej przepis rozporządzenia w sprawie ustalania stanu przesyłek oraz postępowania reklamacyjnego określa precyzyjnie obowiązek przewoźnika w zakresie terminu załatwienia otrzymanej reklamacji. Wskazuje jednocześnie, że konsument, który reklamację złożył ma prawo oczekiwać niezwłocznego jej rozpoznania - w każdej sytuacji - w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia jej przyjęcia przez przewoźnika. Stosowane natomiast przez Spółkę postanowienie przewiduje możliwość przedłużenia terminu rozpoznania reklamacji i udzielenia ostatecznej odpowiedzi do trzech miesięcy, do czego przepisy ww. rozporządzenia przewoźnika w żadnej mierze nie uprawniają. Warto też zauważyć, że przedłużenie terminu rozpoznania reklamacji może prowadzić do wyłączenia zastosowania § 10 rozporządzenia. Przepis ten stanowi, że nieudzielenie przez przewoźnika odpowiedzi w wymaganym terminie skutkuje uwzględnieniem reklamacji. Przedłużając termin rozpoznania reklamacji Spółka mogła uchylić się więc od skutków swojego zaniechania. Bezprawne działania Spółki godzić mogły w zbiorowe interesy konsumentów gdyż dotyczyły interesów nieoznaczonego z góry kręgu podmiotów tj. wszystkich konsumentów korzystających lub mogących korzystać z usług przewozu Spółki. Przede wszystkim osoby te mogły zostać wprowadzone w błąd co do terminu, w którym przewoźnik powinien rozpoznać złożone reklamacje, a tym samym, w którym powinny uzyskać odpowiedź w kwestii zgłoszonych żądań. Konsumenci, którzy złożyli skargę na niewywiązanie się z zawartej umowy mogli zostać dotknięci bezpośrednio niekorzystnymi skutkami praktyki Spółki, oczekując na rozpoznanie reklamacji w terminie dłuższym niż wynikający z obowiązujących przepisów prawa o miesiąc, a w niektórych przypadkach nawet zdecydowanie dłużej. W następstwie stosowanej regulacji, Spółka mogła także uchylić się wobec konsumentów od skutków nierozpatrzenia reklamacji w wyznaczonym terminie, określonych w § 10 ww. rozporządzenia. Przestrzegając zasady wyrażonej w tym przepisie, nieudzielenie przez Spółkę odpowiedzi na reklamację w wymaganym terminie powinno skutkować uwzględnieniem reklamacji. W niniejszym przypadku, Spółka mogła przedłużyć natomiast termin rozpoznania reklamacji, bez narażenia się na tego rodzaju konsekwencje. W związku z powyższym, Prezes Urzędu przypisał Spółce stosowanie praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. 13 Pkt IV sentencji decyzji Prezes Urzędu ponadto zarzucił Spółce stosowanie praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, określonej w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegającej na zastrzeżeniu sobie prawa do nie udzielania odpowiedzi na skargi, dotyczące niewywiązania się z zawartej umowy przewozu, jeżeli zawierają wyrażenia powszechnie uznawane za wulgarne lub obraźliwe. Bezprawność tego działania wywodzi się z naruszenia § 6 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 24 lutego 2006 roku w sprawie ustalania stanu przesyłek oraz postępowania reklamacyjnego (Dz. U. z 2006 r., Nr 38, poz. 266). Zgodnie z § 5 ust. 2 ww. rozporządzenia, reklamacja powinna zawierać: datę sporządzenia, imię i nazwisko (nazwę) i adres zamieszkania (siedzibę) przewoźnika, imię i nazwisko (nazwę) i adres zamieszkania (siedzibę) osoby składającej reklamację, tytuł oraz uzasadnienie reklamacji, kwotę roszczenia (oddzielnie dla każdego dokumentu przewozowego), wykaz załączonych dokumentów oraz podpis osoby uprawnionej do wniesienia reklamacji. Stosownie do § 5 ust. 5 przewoźnik jest obowiązany przyjąć każdą zgłoszoną reklamację spełniającą ww. warunki. Dalej § 6 ust. 2 rozporządzenia przewiduje, że jeżeli reklamacja nie spełnia warunków, o których mowa w § 5 ust. 1-4, przewoźnik wzywa reklamującego, aby usunął braki w terminie 14 dni, z pouczeniem, że nieuzupełnienie braków w tym terminie spowoduje pozostawienie reklamacji bez rozpoznania. Przepisy ww. rozporządzenia określają zatem precyzyjnie, kiedy przewoźnik może uznać, że reklamacja nie spełnia wymogów formalnych i jakie wówczas ma obowiązki. Zamieszczone przez Spółkę postanowienie o treści „WKD nie udziela odpowiedzi na skargi/uwagi lub wnioski, jeśli (…) zawierają wyrażenia powszechnie uznawane za wulgarne lub obraźliwe” narusza zatem § 6 ust. 2 ww. rozporządzenia. Zauważyć również ponownie należy, że pomimo, że treść tego postanowienia odwołuje się bezpośrednio do skarg i wniosków, Prezes Urzędu uznał, że ma ono zastosowanie również do złożonych reklamacji. Zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia, podróżny może złożyć reklamację z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania umowy przewozu. Podobne postanowienie zawiera właśnie regulamin przewozu Spółki, w którym wskazano, że podróżny może skierować do Przewoźnika skargę dotyczącą niewywiązania się z zawartej umowy przewozu. Jednocześnie regulamin nie zawiera innych postanowień, które regulowałyby zasady i tryb postępowania reklamacyjnego. Powoduje to, że pojęcie skargi, którym posługuje się przewoźnik, odnosi się w istocie także do reklamacji, do której zastosowanie powinny mieć przepisy rozporządzenia. Analizowane postanowienie przyznaje przewoźnikowi dowolność w rozpatrzeniu reklamacji w zakresie użytych w niej sformułowań i zwrotów. Przewoźnik może swobodnie oceniać stopień wulgarności zawartych w uzasadnieniu reklamacji treści oraz tego, czy są dla niego obraźliwe. Ponadto takie postanowienie może być wygodnym dla przewoźnika narzędziem do nierozpatrywania reklamacji w ogóle, nawet w sytuacjach, w których roszczenia podróżnego są uzasadnione. Postanowienie tym samym narusza § 6 ust. 2 rozporządzenia w zakresie, w jakim zwalnia przewoźnika z wezwania podróżnego do uzupełnienia braków formalnych reklamacji. Bezprawne działania Spółki godzić mogły w zbiorowe interesy konsumentów gdyż dotyczyły interesów nieoznaczonego z góry kręgu podmiotów tj. wszystkich konsumentów korzystających lub mogących korzystać z usług przewozu Spółki. Przede wszystkim osoby te mogły zostać poszkodowane w związku z nierozpatrzeniem zasadnej reklamacji, a co za tym idzie mogły ponieść stratę finansową. Zatem konsumenci, którzy złożyli skargę na niewywiązanie się z zawartej umowy mogli zostać dotknięci bezpośrednio niekorzystnymi skutkami praktyki Spółki, oczekując na rozpoznanie reklamacji, do czego ostatecznie nie dochodziło, ze względu na arbitralną decyzję Spółki o uznaniu pewnych zwrotów użytych w reklamacji za wulgarne. Należy 14 przy tym podkreślić, że dla stwierdzenia naruszenia zbiorowych interesów konsumentów nie jest konieczne wystąpienie na rynku skutków danej praktyki. Godzenie w zbiorowe interesy konsumentów może polegać zarówno na ich naruszeniu, jak i na zagrożeniu ich naruszenia. Nie jest więc konieczne stwierdzenie, że którykolwiek z konsumentów został rzeczywiście poszkodowany wskutek stosowanej przez Spółkę praktyki. W związku z powyższym, Prezes Urzędu przypisał Spółce stosowanie praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Podstawą rozstrzygnięcia Prezesa Urzędu w rozpatrywanej sprawie – w zakresie wszystkich postawionych zarzutów – jest art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zgodnie z tym przepisem, nie wydaje się decyzji o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i nakazującą zaniechanie jej stosowania, jeżeli przedsiębiorca zaprzestał stosowania praktyki, o której mowa w art. 24 ww. ustawy. W takim przypadku Prezes Urzędu wydaje decyzję o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzającą zaniechanie jej stosowania. Ciężar udowodnienia okoliczności zaniechania stosowania zarzucanej praktyki spoczywa, stosownie do art. 27 ust. 3 ustawy, na przedsiębiorcy. Z dokonanych ustaleń wynika, że Przewoźnik zmienił Regulamin poprzez usunięcie § 4 Regulaminu . Ponadto § 28 Regulaminu zastąpiono postanowieniem o treści zgodnej, jeśli chodzi o określenie przes ł anek egzoneracyjnych, z art. 435 § 1 k.c Kolejne postanowienie z § 33 ust. 5 Regulaminu zastąpiono postanowieniem § 33 ust. 6 Regulaminu o treści „W ciągu jednego miesiąca, WKD udziela odpowiedzi wraz z uzasadnieniem lub też w uzasadnionych przypadkach informuje pasażera o terminie krótszym niż 3 miesiące od daty złożenia skargi, w jakim może on spodziewać się odpowiedzi” , ponadto z postanowienia § 33 ust. 1 Regulaminu usunięto część dotyczącą „(…) nie wywiązywania się z zawartej umowy przewozu”. Zmiany w tym zakresie dokonane przez Spółkę spowodowały, że skarga przewidziana w Regulaminie jest wy ł ącznie skargą w rozumieniu przepisów rozporządzenia (WE) nr 1371/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2007r. dotyczącego praw i obowiązków pasażerów w ruchu kolejowym (Dz.U. UE L z dnia 3 grudnia 2007r.). Termin rozpatrzenia tej skargi, wed ł ug aktualnego brzmienia Regulaminu, jest zresztą ca ł kowicie zbieżny z terminem wskazanym w art. 27 ust. 2 zd. 2 rozporządzenia Jednocześnie oznacza to, iż do reklamacji w rozumieniu rozporządzenia w sprawie ustalania stanu przesyłek oraz postępowania reklamacyjnego będą miały zastosowania przepisy tego rozporządzenia, a tym samym postanowienie w nowym brzmieniu nie będzie naruszało interesów konsumentów wnoszących reklamacje z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania umowy przewozu. To samo dotyczy postanowienia z § 33 ust. 8 Regulaminu , które zastąpiono postanowieniem o treści „WKD nie udziela odpowiedzi na skargi lub wnioski, jeśli nie zawierają imienia i nazwiska (nazwy) wnoszącego oraz pełnego adresu do korespondencji pocztowej” . Niezależnie od tego, iż Spółka w chwili obecnej nie ma w Regulaminie podstaw do nieudzielania odpowiedzi na skargi jeżeli zawierają wyrażenia powszechnie uznawane za wulgarne lub obraźliwe, to nowe postanowienie w związku z usunięciem z § 33 ust. 1 Regulaminu części dotyczącej „(…) nie wywiązywania się z zawartej umowy przewozu” ma zastosowanie już tylko wobec złożonych przez konsumentów skarg i wniosków w rozumieniu rozporządzenia (WE) nr 1371/2007. Dokonane wyżej zmiany weszły w życie z dniem 7 sierpnia 2012 roku, na mocy uchwały Zarządu Spółki Nr 37/2012 z dnia 7 sierpnia 2012 roku w sprawie zatwierdzenia nowego „ Regulaminu przewozu osób, rzeczy i zwierząt przez spółkę Warszawska Kolej Dojazdowa Sp. z o.o. (RPO- WKD)” . 15 Zdaniem Prezesa Urzędu powyższe uzasadnia przyjęcie, że z dniem 7 sierpnia 2012 roku, Spółka zaniechała stosowania ww. praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Mając powyższe na względzie, Prezes Urzędu orzekł jak w sentencji decyzji. Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 28 § 2 k.p.c. - od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwóch tygodni od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów- Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Poznaniu. Otrzymuje: Warszawska Kolej Dojazdowa Sp. z o.o. w Grodzisku Mazowieckim ul. Batorego 23 05-825 Grodzisk Mazowiecki 16