RPZ-31/2012

1 Poznań, dnia 30 października 2012r. RPZ- 61/20/12/JM DECYZJA nr RPZ 31/2012 Stosownie do art. 33 ust. 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. Nr 50 poz. 331 ze zm.), po przeprowadzeniu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, wszczętego z urzędu przeciwko „Centrum Inwestycyjno- Oddłużeniowemu” Sp. z o.o. z siedzibą w Stargardzie Szczecińskim - w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów I. na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, uznaje się za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów , określoną w art. 24 ust. 2 pkt 3 ww. ustawy, pominięcie przez „Centrum Inwestycyjno- Oddłużeniowe” Sp. z o.o. z siedzibą w Stargardzie Szczecińskim w materiałach reklamowych istotnych informacji potrzebnych przeciętnemu konsumentowi do podjęcia decyzji dotyczącej umowy odnośnie charakteru prawnego oferowanego produktu, co stanowi nieuczciwą praktykę rynkową w rozumieniu art. 6 ust. 1 oraz ust. 3 pkt 1, ust. 4 pkt 1 w zw. z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz.U. Nr 171, poz. 1206) i nakazuje się zaniechanie jej stosowania II. na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w związku z naruszeniem zakazu, o którym mowa w art. 24 ust. 2 pkt 3 ww. ustawy, nakłada się na „Centrum Inwestycyjno- Oddłużeniowe” Sp. z o.o. z siedzibą w Stargardzie Szczecińskim karę pieniężną w wysokości 13.998 zł (słownie: trzynaście tysięcy dziewięćset dziewięćdziesiąt osiem zł), płatną do budżetu państwa III. na podstawie art. 103 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów decyzji w pkt I nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. Uzasadnienie Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej: Prezes Urzędu) wszczął z urzędu postępowanie wyjaśniające mające na celu wstępne ustalenie, czy działania „Centrum Inwestycyjno- Oddłużeniowego” Sp. z o.o. z siedzibą w Stargardzie Szczecińskim (dalej: Spółka), oferującego konsumentom usługi finansowe, nie naruszają przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów lub innych ustaw chroniących interesy konsumentów, w tym ustawy z dnia 12 maja 2011r. o kredycie konsumenckim (Dz.U. Nr 126, poz. 715 ze zm.), ustawy z dnia 16 kwietnia 1993r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz.U. z 2003r. Nr 153, poz. 1503 ze PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA UOKiK W POZNANIU ul. Zielona 8, 61-851 Poznań Tel. (0-61) 852-15-17, 852-77-50, Fax (0-61) 851-86-44 E-mail: poznan@uokik.gov.pl 2 zm.) oraz ustawy z dnia 23 sierpnia 2007r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz.U. Nr 171, poz. 1206). Działając na podstawie art. 50 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu wezwał Spółkę m.in. do przekazania wykazu i opisu produktów finansowych, które oferuje konsumentom, wzorców umów stosowanych w obrocie konsumenckim oraz materiałów reklamowych dotyczących usług i produktów oferowanych konsumentom. Spółka nie odpowiedziała na prawidłowo doręczone wezwanie. W toku postępowania Prezes Urzędu przeanalizował informacje i materiały zamieszczone na stronie internetowej Spółki: www.centrumio.pl . W wyniku ich oceny, postanowieniem z dnia 10 września 2012r., Prezes Urzędu wszczął z urzędu postępowanie w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów w związku z podejrzeniem stosowania przez „Centrum Inwestycyjno- Oddłużeniowe” Sp. z o.o. z siedzibą w Stargardzie Szczecińskim praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, określonej w art. 24 ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegającej na pominięciu w materiałach reklamowych istotnych informacji potrzebnych przeciętnemu konsumentowi do podjęcia decyzji dotyczącej umowy odnośnie charakteru prawnego oferowanego produktu. Prezes Urzędu uznał, że zaniechanie Spółki może stanowić nieuczciwą praktykę rynkową w rozumieniu art. 6 ust. 1 oraz ust. 3 pkt 1, ust. 4 pkt 1 w zw. z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz.U. Nr 171, poz. 1206). Spółka, prawidłowo zawiadomiona o wszczęciu postępowania administracyjnego, nie ustosunkowała się do postawionego zarzutu. Na podstawie art. 72 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zw. z art. 298 pkt 7 i art. 299 § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (j.t. Dz.U. z 2012r. poz. 749 ze zm.), Prezes Urzędu wystąpił do Urzędu Skarbowego w Stargardzie Szczecińskim o udzielenie informacji, z dostępnych akt podatkowych, o wysokości przychodu osiągniętego przez Spółkę w 2011r. Pismem z dnia 27 września 2012r. Urząd Skarbowy w Stargardzie Szczecińskim poinformował, że za rok podatkowy od 28 lutego 2011r. do 31 grudnia 2011r. Spółka osiągnęła przychód w wysokości [usunięto] zł. Prezes Urzędu ustalił, co następuje: „Centrum Inwestycyjno- Oddłużeniowe” Sp. z o.o. z siedzibą w Stargardzie Szczecińskim jest przedsiębiorcą wpisanym do Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS 0000384178. Przedmiotem jego działalności jest m.in. pośrednictwo pieniężne, działalność holdingów finansowych, trustów, funduszów i podobnych instytucji finansowych, zarządzanie rynkami finansowymi oraz działalność związana z oceną ryzyka i szacowaniem poniesionych strat (dowód : odpis z Krajowego Rejestru Sądowego- k. 20- 22 akt). Z informacji zawartych na stronie internetowej www.centrumio.pl/o-nas/ wynika, że „Centrum Inwestycyjno- Oddłużeniowe” Sp. z o.o. jest firmą, która działa w branży finansowej i zajmuje się m.in. inwestycjami krótko i średnioterminowymi. Jak wskazano, środki powierzone Centrum Inwestycyjno- Oddłużeniowemu Sp. z o.o. są inwestowane na terenie naszego kraju i nie są inwestowane na Giełdzie Papierów Wartościowych oraz w Funduszach Inwestycyjnych, gdzie ryzyko inwestycji jest 100%. Wskazano także, że w umowach zawartych z klientem zamieszczone są zapisy, które dokładnie precyzują zasady realizacji umowy wraz z gwarantowanym zyskiem, który jest z góry wyliczony i zapisany w umowie. Zgodnie z udostępnionymi informacjami, oprócz podstawowych produktów w krótkim czasie Spółka wprowadziła także kilka inwestycji celowych (na zakup nieruchomości lub pojazdu) oraz inwestycje okresowe. Zapewniono ponadto, że wszystkie nowe produkty, rozwój firmy w różnych kierunkach oraz pozytywne opinie dotychczasowych klientów dały „Centrum Inwestycyjno- Oddłużeniowemu” wielu nowych inwestorów i podniosły wiarygodność w oczach przyszłych potencjalnych inwestorów (…) (dowód : informacje zamieszczone na stronie www.centrumio.pl/o-nas/- na dzień 9 września 2012r.- k. 6 akt). 3 Prezes Urzędu ustalił, że w materiałach reklamowych opublikowanych na stronie www.centrumio.pl nie ma informacji, które określałyby charakter prawny oferowanych przez Spółkę produktów (usług) inwestycyjnych. Na ww. stronie internetowej Spółka wskazuje, że oferuje inwestycje 1, 2, 3, 4 i 5- letnie z gwarantowaną i zapisaną w umowie stałą stopą zwrotu, przy czym minimalny wkład na inwestycje wynosi tylko 500 zł. Przedstawiając ofertę, Spółka podała, że: Przy inwestycji jednorocznej stopa zwrotu w skali roku wynosi 45%. Jako przykład Spółka wskazała, że wpłacając kwotę w wysokości 10.000 zł, po roku wkład klienta rośnie 45%, czyli 14.500 zł brutto, minus podatek od zysków kapitałowych, który obowiązuje w danym roku Przy inwestycji dwuletniej stopa zwrotu w skali roku wynosi 60%. Jako przykład Spółka wskazała, że wpłacając kwotę w wysokości 10.000 zł, po pierwszym roku wkład klienta rośnie 60%, czyli 16.000 zł, po drugim roku 25.600 zł brutto, minus podatek od zysków kapitałowych, który obowiązuje w danym roku Przy inwestycji trzyletniej stopa zwrotu w skali roku wynosi 75%. Jako przykład Spółka wskazała, że wpłacając kwotę w wysokości 10.000 zł, po pierwszym roku wkład klienta rośnie 75%, czyli 17.500 zł, po drugim 30.625 zł, po trzecim 53.593,75 zł brutto, minus podatek od zysków kapitałowych, który obowiązuje w danym roku Przy inwestycji czteroletniej stopa zwrotu w skali roku wynosi 90%. Jako przykład Spółka wskazała, że wpłacając kwotę w wysokości 10.000 zł, po pierwszym roku wkład klienta rośnie 90%, czyli 19.000 zł, po drugim 36.100 zł, po trzecim 68.590 zł, po czwartym 130.321 zł brutto, minus podatek od zysków kapitałowych, który obowiązuje w danym roku Przy inwestycji pięcioletniej stopa zwrotu w skali roku wynosi 100%. Jako przykład Spółka wskazała, że wpłacając kwotę w wysokości 10.000 zł, po pierwszym roku wkład klienta rośnie 100%, czyli 20.000 zł, po drugim 40.000 zł, po trzecim 80.000 zł, po czwartym 160.000 zł, po piątym 320.000 zł brutto, minus podatek od zysków kapitałowych, który obowiązuje w danym roku. Aby poznać szczegóły oferty Spółka odsyła do swoich Placówek Obsługi Klienta (dowód : informacje zamieszczone na stronie www.centrumio.pl/inwestycje- na dzień 29 sierpnia 2012r.- k. 25 akt). Swoją ofertę Spółka reklamuje także w następujący sposób: Inwestycje. Minimalny kapitał wynosi 500 zł. O procentowanie w zależności od czasu trwania umowy: 1 rok- stopa zwrotu 45% w skali roku 2 lata- stopa zwrotu 60% w skali roku 3 lata- stopa zwrotu 75% w skali roku 4 lata- stopa zwrotu 90% w skali roku 5 lat- stopa zwrotu 100% w skali roku Kapitalizacja odsetek następuje po każdym roku inwestycji. Spółka deklaruje ponadto, że odprowadza podatek do Urzędu Skarbowego po zakończeniu umowy inwestycyjnej, a inwestor otrzymuje zysk już po potrąceniu podatku. W tych reklamach Spółka przykładowo wskazuje, że przy inwestycji w wysokości 500 zł na 5 lat inwestor otrzymuje dzięki zastosowaniu procentu składanego, po potrąceniu podatku, 13.055 zł. Spółka prezentuje także ofertę dla osób, które chcą dziecku ułatwić start w życiu, informując, że jest identyczna, jak powyżej . Jedyną różnicą jest to, że środki odbiera dziecko (jeżeli jest pełnoletnie w momencie zakończenia umowy) lub osoba, która zawierała umowę (jeżeli dziecko nie uzyskało pełnoletniości) . W reklamach zamieszczono także kalkulator pozwalający, po wpisaniu danych dotyczących kwoty lokaty i jej okresu, na obliczenie kwoty do odbioru (dowód : informacje zamieszczone na stronie www.centrumio.pl/oferta/inwestycje- na dzień 9 września 2012r.- k. 9 akt). Z dniem 26 lipca 2012r. Spółka wprowadziła nowy produkt, tzw. inwestycję letnią wskazując, że czas trwania umowy wynosi w tym wypadku 8 miesięcy, minimalna kwota inwestycji 10.000 zł, natomiast stopa zwrotu w skali miesiąca 15%, z comiesięczną kapitalizacją 4 odsetek. Podobnie jak w reklamie przedstawionej powyżej, opisując inwestycję letnią Spółka zamieściła kalkulator, umożliwiający potencjalnemu inwestorowi obliczenie kwoty do odbioru, po wpisaniu danych dotyczących kwoty lokaty (dowód : informacje zamieszczone na stronie www.centrumio.pl/inwestycje-letnia na dzień 9 września 2012r.- k. 11 akt). Kolejna reklama zamieszczona na stronie internetowej Spółki dotyczy tzw. inwestycji na nowy pojazd lub maszyny budowlane i rolnicze. Reklamując pierwszą z inwestycji Spółka wskazała, że oferta jest przeznaczona dla osób zamierzających nabyć nowy samochód, którzy dostarczą podpisaną z salonem umowę rezerwacji. Na tej podstawie zawarta zostanie umowa inwestycji 6- cio miesięcznej. Klient winien wpłacić Spółce 40% ceny pojazdu podanej w umowie rezerwacji. Wskazano, że Spółka, zgodnie z umową rezerwacji, w wyznaczonym przez salon terminie wpłaca zaliczkę, przesyłając klientowi potwierdzenie przelewu na adres e- mail, a po 6- ciu miesiącach przelewa pozostałą kwotę za samochód na konto salonu, zgodnie z umową rezerwacji. Jeżeli cena pojazdu wzrośnie, to różnicę pokrywa klient, jeżeli natomiast cena pojazdu ulegnie obniżeniu, to 10% z tej różnicy zostanie przelane na konto klienta. Minimalną wartość inwestycji Spółka określiła na poziomie 30.000 zł za szt. Spółka poinformowała przy tym, że odprowadza podatek od zysku z tytułu umowy. Drugą z wymienionych inwestycji Spółka reklamuje podobnie: wymagana wpłata 40% wartości maszyny. Klient który chce kupić maszynę budowlaną bądź rolniczą o wartości 100.000 zł wpłaca do Centrum kwotę stanowiącą 40% ceny ruchomości (40.000 zł). Pozostały opis oferty tak jak przy pojazdach samochodowych. Tak jak przy wszystkich ofertach inwestycyjnych przy kwocie wkładu powyżej 10.000 zł, dodatkowym zabezpieczeniem jest weksel na całą podaną wartość pojazdu lub maszyny budowlanej. W tych reklamach Spółka informuje także, jakie dane są potrzebne do wypełnienia umowy , tj. dane osobowe oraz adres e- mail, na który ma zostać wysłana umowa (dowód : informacje zamieszczone na stronie www.centrumio.pl/oferta/ruchomosci na dzień 9 września 2012r.- k. 12 akt). Na stronie internetowej Spółka reklamuje ponadto inwestycje przeznaczone na zakup nieruchomości dla osób nie posiadających wystarczających środków i zdolności kredytowej do otrzymania kredytu hipotecznego. Spółka reklamuje inwestycje przeznaczone na zakup nieruchomości na rynku wtórnym, budowę domu w systemie gospodarczym oraz na zakup nieruchomości dla młodych małżeństw, w których młodszy z małżonków ma nie więcej niż 35 lat. W pierwszym przypadku Spółka wymaga wniesienia kapitału w wysokości 40% wartości nieruchomości. Czas trwania umowy wynosi 12 miesięcy, a klient sam określa wartość nieruchomości. Po roku, po zawarciu umowy przedwstępnej kupna nieruchomości w formie aktu notarialnego i dostarczeniu jej do biura obsługi klienta Spółki, klient otrzymuje 50% kwoty zawartej w umowie. Pozostałe 50% klient otrzymuje po dostarczeniu aktu notarialnego zakupu nieruchomości. Reklamując inwestycje na budowę domu w systemie gospodarczym Spółka wskazuje, że wymagany jest kapitał w wysokości 40% oszacowanej wartości inwestycji, czas trwania umowy wynosi natomiast 12 miesięcy. Jak wynika z informacji Spółki, klient sam oszacowuje koszty związane z budową domu. Następnie wpłaca 40% oszacowanej kwoty (umowa inwestycji celowej) i ma rok czasu na załatwienie wszystkich dokumentów związanych z rozpoczęciem budowy. Po dostarczeniu do biura obsługi klienta Spółki uzyskanych dokumentów, klient otrzymuje w ciągu 2 dni 50% kwoty zawartej w umowie. Drugie 50% kwoty klient otrzymuje po wybudowaniu domu w stanie surowym otwartym, zgodnie z umową, w ciągu 2 dni od odbioru przez pracownika Spółki. Ten sposób inwestowania Spółka zobrazowała następującym przykładem: klient chcący nabyć dom z działką o wartości 300.000 zł, wpłaca do Centrum Inwestycyjno- Oddłużeniowego 40% tej kwoty, czyli 120.000 zł. Po roku klient otrzyma 50% (150.000 zł) środków pieniężnych, które zostaną wypłacone w ciągu dwóch dni roboczych od dnia przedłożenia przez klienta aktualnego pozwolenia na budowę budynku, budowli oraz wyrysu z ewidencji gruntów. Pozostałe 50% (150.000 zł) środków pieniężnych zostanie wypłacone w ciągu dwóch dni roboczych od dnia dokonania przez naszą firmę odbioru ustalającego wybudowanie przez klienta stanu surowego otwartego budynku (…). 5 W reklamie ostatniej z wymienionych inwestycji, przeznaczonej dla młodych małżeństw, Spółka wskazuje, że wymagany kapitał wynosi 35%, czas trwania umowy 12 miesięcy, w czasie których wypłacane będą kwoty (0,5% wartości nieruchomości) rekompensaty czynszu uiszczanego przez klientów, zgodnie z umową najmu lokalu mieszkalnego. Umowa najmu stanowić będzie załącznik do podpisywanej umowy. Tę inwestycje Spółka uzupełniła następującym przykładem: małżeństwo wpłaca kwotę stanowiącą 35% wartości nieruchomości, którą chce w przyszłości nabyć (przy wartości nieruchomości 300.000 zł wkład wynosi 105.000 zł) na 12 miesięcy. W czasie trwania umowy klienci otrzymywać będą kwotę 1.500 zł brutto, jako rekompensatę czynszu (jeżeli małżeństwo nie wynajmie mieszkania to nie otrzymuje tej rekompensaty), kwota wkładu wraz z uzyskanym zyskiem wypłacana jest po zakończeniu umowy (…) (dowód : informacje zamieszczone na stronie www.centrumio.pl/oferta/nieruchomosci na dzień 9 września 2012r.- k. 13 akt). W prezentowanych materiałach reklamowych Spółka informuje, że internetowo obsługuje klientów z całej Polski, a dane potrzebne do wypełnienia umowy to: imię, nazwisko, adres, adres korespondencyjny, pesel, nr i seria dowodu osobistego, nazwa banku, numer konta, adres e-mail, na który ma zostać wysłana umowa. Spółka informuje, że umowę wraz z wekslem i deklaracją wekslową przesyła następnie pocztą, przy czym do podpisywania weksli i deklaracji wekslowych upoważnieni są wyłącznie: Prezes Zarządu, Dyrektor Generalny i Dyrektor (dowód: informacje zamieszczone na stronie www.centrumio.pl/ zakładki: Inwestycje, Inwestycja letnia, Ruchomości, Nieruchomości- na dzień 9 września 2012r.- k. 6, 8, 10, 11 verte, 12 verte, 13 verte, 14 verte akt). Przychód Spółki w 2011r. wyniósł [usunięto] zł (dowód : pismo Urzędu Skarbowego w Stargardzie Szczecińskim z dnia 27 września 2012r.- k. 28 akt). Prezes Urzędu zważył, co następuje: I. Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, ochrona interesów przedsiębiorców i konsumentów podejmowana w ramach działań Prezesa Urzędu jest prowadzona w interesie publicznym. Podstawą ingerencji Prezesa Urzędu jest uprzednie ustalenie, że doszło do naruszenia interesów zbiorowości, a nie wprost poszczególnych, indywidualnych uczestników rynku. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 29 maja 2001r. sygn. akt I CKN 1217/98 stwierdził, że w odniesieniu do konsumentów ustawa chroni ich interesy jako zjawiska o charakterze instytucjonalnym, zbiorowym, a nie indywidualnym czy nawet grupowym w rozumieniu sumy indywidualnych interesów konsumentów. Działaniami antykonsumenckimi są więc jedynie takie działania, które dotykają sfery interesów szerszego kręgu uczestników rynku. Zdaniem Prezesa Urzędu, rozpatrywana sprawa ma charakter publicznoprawny. Wiąże się z ochroną interesu wszystkich konsumentów, którzy zapoznali się lub mogli zapoznać się z materiałami reklamowymi Spółki dotyczącymi oferowanych przez nią produktów (usług) finansowych. Zakwestionowane zachowanie Spółki nie dotyczy interesów poszczególnych osób, których sprawy miałyby charakter jednostkowy, indywidualny i nie dający się porównać z innymi, ale kręgu konsumentów, których sytuacja jest identyczna. Naruszenie interesu publicznoprawnego przejawia się tym samym w naruszeniu zbiorowego interesu konsumentów. W niniejszej sprawie uzasadnione jest zatem poddanie zachowania Spółki dalszej ocenie pod kątem stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów. Ocenę tę poprzedzić należy stwierdzeniem, że „Centrum Inwestycyjno- Oddłużeniowe” Sp. z o.o. jest przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Jest bowiem spółką prawa handlowego wpisaną do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, prowadzącą we własnym imieniu działalność gospodarczą polegającą na świadczeniu usług finansowych. 6 Zgodnie z art. 24 ust. 1 powołanej ustawy, zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Art. 24 ust. 2 pkt 3 ustawy przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie godzące w nie bezprawne działania przedsiębiorcy, w szczególności nieuczciwe praktyki rynkowe. Dla stwierdzenia ww. praktyki niezbędne jest spełnienie dwóch przesłanek: bezprawności działania przedsiębiorcy i naruszenia zbiorowego interesu konsumentów. Należy wskazać, że jako bezprawne kwalifikuje się zachowania sprzeczne z prawem, zasadami współżycia społecznego lub dobrymi obyczajami, bez względu na winę, a nawet świadomość sprawcy. Dla ustalenia bezprawności działania wystarczy, że określone zachowanie koliduje z przepisami prawa (por. Komentarz do ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji pod red. Janusza Szwai, Wyd. CH Beck, Warszawa 2000r., str. 117-118). Bezprawność ma charakter obiektywny, niezależny od wystąpienia szkody i zamiaru podmiotu dopuszczającego się bezprawnych działań. Bezprawność przypisanej Spółce praktyki Prezes Urzędu wywodzi z naruszenia przepisów ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym. Art. 3 tej ustawy zakazuje stosowania nieuczciwych praktyk rynkowych. Przez praktykę rynkową rozumie się działanie lub zaniechanie przedsiębiorcy, sposób postępowania, oświadczenie lub informację handlową, w szczególności reklamę i marketing, bezpośrednio związane z promocją lub nabyciem produktu przez konsumenta. Pojęcie produktu ma znaczenie szerokie i obejmuje także usługi (art. 2 pkt 3 i 4 ustawy). Niewątpliwie działania Spółki polegające na reklamowaniu produktów (usług) finansowych za pośrednictwem prowadzonej strony internetowej mieszczą się w przedstawionym powyżej pojęciu praktyki rynkowej. W art. 4 ust. 1 ww. ustawy określono dwie przesłanki, których łączne spełnienie pozwala na zakwalifikowanie praktyki przedsiębiorcy jako nieuczciwej, a mianowicie: sprzeczność z dobrymi obyczajami oraz rzeczywiste lub potencjalne zniekształcenie w istotny sposób zachowań rynkowych przeciętnego konsumenta przed zawarciem umowy dotyczącej produktu, w trakcie jej zawierania lub po jej zawarciu. Przepis ten ma charakter klauzuli generalnej, która w celu wykazania stosowania danej praktyki wymaga odpowiedniej konkretyzacji. Art. 4 ust. 2 ustawy zawiera otwarty katalog nieuczciwych praktyk rynkowych, wyróżnia m.in. praktyki rynkowe wprowadzające w błąd. Praktyki te mogą polegać zarówno na działaniu (art. 5) jak i zaniechaniu (art. 6), przy czym nie są one zakazane w każdych okolicznościach (art. 7). Oznacza to, że przypisanie przedsiębiorcy stosowania praktyk rynkowych wprowadzających w błąd wymaga odniesienia zarówno do ogólnej definicji nieuczciwej praktyki rynkowej zawartej w art. 4 ust. 1 ustawy, jak również definicji praktyki wprowadzającej w błąd zawartej w art. 5 lub art. 6 ustawy. Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy, praktykę rynkową uznaje się za zaniechanie wprowadzające w błąd, jeżeli pomija istotne informacje potrzebne przeciętnemu konsumentowi do podjęcia decyzji dotyczącej umowy i tym samym powoduje lub może powodować podjęcie przez przeciętnego konsumenta decyzji dotyczącej umowy, której inaczej by nie podjął. Art. 6 ust. 3 pkt 1 ustawy stanowi, że wprowadzającym w błąd zaniechaniem może być w szczególności zatajenie lub nieprzekazanie w sposób jasny, jednoznaczny lub we właściwym czasie istotnych informacji dotyczących produktu. Art. 6 ust. 4 pkt 1 przewiduje z kolei, że w przypadku propozycji nabycia produktu za istotne informacje, o których mowa w ust. 1, uznaje się w szczególności istotne cechy produktu w takim zakresie, w jakim jest to właściwe dla danego środka komunikowania się z konsumentami i produktu. Ocena każdej praktyki rynkowej dokonywana jest z punktu widzenia przeciętnego konsumenta. W niniejszej sprawie niezbędne jest więc rozstrzygnięcie, czy wskutek pominięcia przez Spółkę w materiałach reklamowych informacji dotyczących charakteru prawnego oferowanych produktów finansowych, przeciętny konsument mógł zostać wprowadzony w błąd, tj. podjąć decyzję dotyczą umowy, której inaczej by nie podjął. 7 Art. 2 pkt 8 ustawy za przeciętnego uznaje konsumenta, który jest dostatecznie dobrze poinformowany, uważny i ostrożny. Wymaga zarazem dokonania oceny tych cech z uwzględnieniem czynników społecznych, kulturowych, językowych i przynależności danego konsumenta do szczególnej grupy konsumentów, przez którą rozumie się dającą się jednoznacznie zidentyfikować grupę konsumentów, szczególnie podatną na oddziaływanie praktyki rynkowej lub na produkt, którego praktyka rynkowa dotyczy, ze względu na szczególne cechy, takie jak wiek, niepełnosprawność fizyczna lub umysłowa. Adresatem reklam Spółki jest ogół konsumentów. Treść rozpowszechnianych reklam jak i oferowane przez Spółkę produkty nie są kierowane do określonej, dającej się wyodrębnić na podstawie wspólnej cechy grupy konsumentów, ale nieograniczonego kręgu odbiorców- potencjalnie każdej osoby, która chciałaby zainwestować środki pieniężne. Jak wynika z materiałów zamieszczonych na prowadzonej przez Spółkę stronie internetowej www.centrumio.pl/ , zawarcie umowy ze Spółką nie wymaga posiadania przez konsumenta szczególnej wiedzy, umiejętności czy też większej niż przeciętna orientacji na rynku usług finansowych. Dla zawarcia umowy ze Spółką wystarczające jest posiadanie przez konsumenta środków pieniężnych oraz przesłanie określonych danych osobowych, w tym adresu e- mail, na który Spółka przesyła umowę. Nawet jeśli jedna z ofert Spółki skierowana jest do młodych małżeństw, w których młodszy z małżonków nie ukończył 35 lat, to jednak wiek konsumenta nie jest w tym wypadku cechą pozwalającą na jednoznaczne zidentyfikowanie szczególnej grupy konsumentów, która byłaby szczególnie podatna na oddziaływanie działań reklamowych Spółki dotyczących oferowanych przez nią produktów finansowych. Prezes Urzędu uznał tym samym, że w rozpatrywanej sprawie nie ma podstaw do konstruowania modelu przeciętnego konsumenta z uwzględnieniem ostatniej z przesłanek wskazanych w ustawowej definicji, a więc odwoływania się do przynależności do szczególnej grupy konsumentów. W związku z powyższym, w niniejszej sprawie za przeciętnego należy uznać konsumenta dostatecznie dobrze poinformowanego, uważnego i ostrożnego przy uwzględnieniu czynników społecznych, kulturowych i językowych charakterystycznych dla polskiego konsumenta. Należy przy tym podkreślić, że wskazanie na takie cechy jak dostateczne poinformowanie, uwaga i ostrożność określa pewien zespół cech mentalnych konsumenta (jego przeciętność) znajdujących wyraz w tym, że z jednej strony możemy wymagać od niego pewnego stopnia wiedzy i orientacji w rzeczywistości, a z drugiej- nie możemy uznać, że jego wiedza jest kompletna i profesjonalna i że konsument nie ma prawa pewnych rzeczy nie wiedzieć. Przeciętny konsument nie posiada wiedzy specjalistycznej w danej dziedzinie. Jednocześnie przyjąć można, że ma świadomość specyfiki języka reklamy, jego pewnej umowności, skłonności do przesady i konieczności odnoszenia się do reklam z racjonalnym dystansem. Przeciętny konsument rozumie kierowane do niego informacje i potrafi je wykorzystać do podjęcia świadomej decyzji dotyczącej produktu. Nie jest naiwny, ale nie potrafi też ocenić sytuacji tak jak profesjonalista. Przeciętny konsument ma prawo odbierać kierowane do niego przekazy reklamowe w sposób dosłowny zakładając, że przedsiębiorca, od którego pochodzą, przekazuje mu informacje w sposób dostatecznie jasny, jednoznaczny i niewprowadzający w błąd. Zdaniem Prezesa Urzędu, adresatem reklamy Spółki nie jest konsument bardziej niż przeciętnie zorientowany w specyfice języka reklamy. Analizując reklamę należy uwzględnić wszystkie czynniki, które mogą kształtować jej odbiór przez przeciętnego konsumenta, a więc przede wszystkim komunikat, który ich autor- w rozpatrywanej sprawie Spółka- chce przekazać konsumentom. W przypadku reklam Spółki komunikat ten wyrażony został bezpośrednio w konkretnych informacjach wskazujących na możliwość osiągnięcia określonego zysku, jeżeli zainteresowana osoba zdecyduje się na zainwestowanie środków w Spółce, w określonych inwestycjach. Spółka informuje np., że przy inwestycji jednorocznej stopa zwrotu w skali roku wynosi 45%, przy inwestycji dwuletniej stopa zwrotu w skali roku wynosi 60%, a przy inwestycji trzyletniej stopa zwrotu w skali roku wynosi 75%. Informacje te Spółka uzupełnia konkretnymi przykładami wskazującymi, o ile wzrośnie 8 wniesiony przez konsumenta wkład w przypadku skorzystania z poszczególnych inwestycji, np. wpłacając kwotę w wysokości 10.000 zł, po roku wkład klienta rośnie 45%, czyli 14.500 zł brutto, minus podatek od zysków kapitałowych, który obowiązuje w danym roku; wpłacając kwotę w wysokości 10.000 zł, po pierwszym roku wkład klienta rośnie 60%, czyli 16.000 zł, po drugim roku 25.600 zł brutto, minus podatek od zysków kapitałowych, który obowiązuje w danym roku . Na stronie internetowej Spółki zamieszczony jest także kalkulator, który umożliwia obliczenie kwoty do odbioru w przypadku zainwestowania środków w określonej wysokości i w określonym czasie. Należy podkreślić, że w żadnym z prezentowanych materiałów, oprócz zagwarantowania zysków i określenia minimalnej kwoty (wartości) kapitału wnoszonego przez konsumenta, Spółka nie wskazała, na czym polegają oferowane produkty określane jako „inwestycje” i jaki jest ich charakter prawny. Reklamy nie określają także, jakie są istotne cechy i właściwości inwestycji, w tym jakie może być ryzyko zainwestowania środków. W opinii Prezesa Urzędu, dostatecznych informacji w tym zakresie nie dostarczają zapewnienia, że środki powierzone Centrum Inwestycyjno- Oddłużeniowemu Sp. z o.o. są inwestowane na terenie naszego kraju i nie są inwestowane na Giełdzie Papierów Wartościowych oraz w Funduszach Inwestycyjnych, gdzie ryzyko inwestycji jest 100%. Z informacji tych nie wynika, na jakich rynkach i w jakie instrumenty finansowe Spółka inwestuje zgromadzone środki. Pomimo, że Spółka posługuje się pojęciami: inwestycja, inwestor, umowa inwestycji lub umowa inwestycji celowej, nie wyjaśnia znaczenia tych pojęć. Spółka nie precyzuje także, co oznacza użyte w zamieszczonym na stronie internetowej kalkulatorze, pozwalającym na obliczenie przyszłych zysków, pojęcie „lokata” (tj. kwota lokaty, okres lokaty). Na podstawie informacji zamieszczonych w reklamach przeciętny konsument, tj. osoba dostatecznie dobrze poinformowana, uważna i ostrożna, nie jest zatem w stanie w żadnej mierze ustalić, w jaki sposób, na jakich warunkach i w jakie produkty finansowe Spółka będzie inwestować powierzone środki pieniężne, które określane są także jako: kapitał lub wkład. Przeciętny konsument nie ma też żadnych możliwości ustalenia, jakiego rodzaju umowę pod względem prawnym może zawrzeć ze Spółką, jeśli zdecyduje się na skorzystanie z jej usług oraz jakie podstawowe prawa i obowiązki wynikać będą dla stron z takiej umowy. Spółką posługuje się pojęciami: umowa bądź umowa inwestycji lub umowa inwestycji celowej (w reklamie dotyczącej budowy domu), nie podając żadnych informacji odnośnie ich elementów przedmiotowo istotnych. Przeciętny konsument ma świadomość specyfiki języka reklam, w tym jego umowności i skrótowości oraz konieczności odnoszenia się do reklam z racjonalnym dystansem. W tym wypadku jednak, na podstawie analizowanych reklam będących propozycją Spółki nabycia jej produktów, nawet ostrożny i uważny konsument nie mógł ustalić charakteru prawnego tych produktów oraz ich istotnych cech. Niewątpliwie przy ocenie reklamy uwzględnić należy, że posługuje się skrótami, hasłami i może prezentować najważniejsze informacje przy użyciu alegorii i hiperbolizacji, których celem jest dotarcie do potencjalnych klientów i skłonienie ich do zainteresowania się reklamowanym produktem. Zdaniem Prezesa Urzędu, nie można jednak pominąć, że istota przekazu reklamowego to nie tylko promowanie danego towaru lub marki i zachęcania konsumentów do jego nabycia, ale również informowanie ich o towarze, jego cechach użytkowych, przeznaczeniu (…). Reklamie będącej niezwykle istotnym i silnie oddziaływującym zjawiskiem gospodarczym oraz społecznym ustawodawca stawia wypływające z ogólnych zasad prawa wymogi, traktując ją również jako zjawisko prawne. Z funkcji reklamy wynika bowiem, że występują w niej dwie warstwy znaczeniowe: informacja o produkcie oraz zachwalanie walorów produktu lub warunków jego sprzedaży. W tychże warunkach może dojść do wypaczenia reklamy, ponieważ informacja o produkcie może okazać się niepełna i nieprawdziwa, a zachwalanie nieuzasadnione i wręcz oszukańcze (Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz pod red. C. Banasińskiego i E. Piontka. Wyd. LexisNexis, Warszawa 2009r., str. 433, wyrok Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 26 września 2001r. sygn. akt I C 1948/00). Informacja o tym, jakie konkretnie produkty finansowe (inwestycje) oferuje Spółka ma bez wątpienia charakter istotny i jest potrzebna przeciętnemu konsumentowi do podjęcia decyzji 9 dotyczącej umowy. Dane o charakterze prawnym produktów mają podstawowe znaczenie dla przeciętnego konsumenta, na które przede wszystkim zwraca uwagę zapoznając się z ofertą usług finansowych przedsiębiorców świadczących usługi finansowe. Poza spodziewanymi zyskami, to charakter prawny danego produktu wpływa na atrakcyjność, a tym samym postrzeganie całej oferty przez konsumenta. Inaczej konsument ocenia bowiem np. aktywne inwestowanie w fundusze, nieruchomości, surowce, a inaczej lokaty bankowe, bony skarbowe czy też obligacje. Informacja o charakterze prawnym usługi finansowej pozwala zatem konsumentowi na bezpośrednie ustalenie, czy odpowiada mu rodzaj oferowanego produktu. Dzięki tej informacji przeciętny konsument może też ustalić, jakie potencjalne korzyści i ryzyka wynikać mogą dla niego w przypadku wyboru danego produktu. W konsekwencji, może też ocenić wiarygodność prezentowanej oferty. Posiadając takie informacje konsument ma również możliwość porównania ofert różnych przedsiębiorców działających na rynku usług finansowych. W ocenie Prezesa Urzędu, przeciętny konsument mógł bez wątpienia podjąć decyzję dotyczącą umowy, której nie podjąłby, gdyby posiadał- w chwili zapoznania się z materiałami reklamowymi- wiedzę o charakterze prawnym produktów oferowanych przez Spółkę, a co za tym idzie wiedział, na czym w istocie polega oferta Spółki. Pominięcie tych informacji powoduje, że zapoznając się z reklamami Spółki konsument miał błędne wyobrażenie o właściwościach produktów finansowych Spółki i ich istotnych cechach. Zdaniem Prezesa Urzędu, wprowadzające w błąd zaniechanie Spółki może pozbawić przeciętnego konsumenta możliwości podejmowania świadomych i ekonomicznie przemyślanych decyzji, których nie podjąłby, gdyby znał rzeczywisty charakter i cechy oferty Spółki. Art. 2 pkt 7 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym, przez decyzję dotyczącą umowy rozumie m.in. decyzję podejmowaną przez konsumenta co do tego, czy, w jaki sposób i na jakich warunkach dokona zakupu lub zapłaci za produkt, bez względu na to, czy konsument postanowi dokonać określonej czynności, czy też powstrzymać się od jej dokonania. Nieuczciwa praktyka rynkowa polegająca na wprowadzającym w błąd zaniechaniu nie musi prowadzić do dokonania przez przeciętnego konsumenta czynności prawnej. Decyzja dotycząca umowy, o której mowa w ww. ustawie, ma szerszy zakres niż instytucja błędu uregulowana w art. 84 i nast. Kodeksu cywilnego. Elementem konstrukcyjnym decyzji konsumenta nie jest objęty sam fakt jej dokonania, czyli w analizowanym przypadku- podjęcie decyzji o skorzystaniu z usług Spółki i zawarcie z nią umowy. Wystarczająca jest sama potencjalna możliwość wprowadzenia w błąd przeciętnego konsumenta. Decyzja dotycząca umowy w omawianym stanie faktycznym sprowadzać może się do sytuacji, w której konsument pod wpływem reklamy zainteresuje się ofertą Spółki bądź też podejmie działania w celu uzyskania dodatkowych informacji dotyczących produktów Spółki i uda się np. do placówki Spółki. Bez znaczenia pozostaje przy tym okoliczność, że konsument może zweryfikować przekaz reklamowy zapoznając się ze szczegółowymi informacjami dotyczącymi poszczególnych produktów w placówce Spółki. Istotne jest bowiem wewnętrzne przekonanie konsumenta, dokonany przez niego odbiór przekazu reklamowego, który prowadzi do zrozumienia najważniejszych informacji, jakie z niego płyną. Sama możliwość uzyskania dodatkowych, szczegółowych informacji z określonych źródeł nie może służyć do uzupełniania czy prostowania informacji zawartych w reklamach. Jak podkreślił Sąd Okręgowy w Warszawie- Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej: SOKiK) w wyroku z dnia 19 grudnia 2007r. sygn. akt XVII Ama 64/07 konsument, do którego reklama jest kierowana ma prawo do rzetelnej informacji już w chwili zapoznania się z reklamą bez konieczności zasięgania jej dopiero w miejscu sprzedaży u przedsiębiorcy. Przedsiębiorca ma obowiązek poinformowania w sposób rzetelny i prawdziwy o cechach oferowanego towaru już w reklamie, a klient zwabiony jego ofertą nie ma obowiązku jej weryfikacji w miejscu sprzedaży. Jak wskazano powyżej, w celu przypisania Spółce nieuczciwej praktyki rynkowej, niezbędne jest także wykazanie, że praktyka ta jest sprzeczna z dobrymi obyczajami i w istotny sposób zniekształca lub może zniekształcić zachowanie rynkowe przeciętnego konsumenta przed 10 zawarciem umowy dotyczącej produktu, w trakcie jej zawierania lub po jej zawarciu. Oznacza to konieczność odniesienia się do przesłanek klauzuli generalnej z art. 4 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym. Z uwagi na kwestionowanie treści materiałów reklamowych Spółki, Prezes Urzędu dokonał oceny zachowania Spółki w kontekście naruszenia dobrych obyczajów oraz możliwości zniekształcenia zachowania rynkowego przeciętnego konsumenta przed zawarciem umowy, tj. na etapie kierowania do niego przekazu reklamowego. Na gruncie powołanej ustawy pod pojęciem sprzeczności z dobrymi obyczajami należy rozumieć swego rodzaju klauzulę rzetelności, oznaczającą zakaz takiego zachowania przedsiębiorcy, które mogłoby prowadzić do zakłócenia zachowania konsumenta na rynku poprzez brak rzetelnego informowania go o istotnych cechach produktu. Chodzi tu przede wszystkim o staranność i uczciwość zawodową oraz dobrą wiarę. W wyroku z dnia 23 lutego 2006r. sygn. akt XVII Ama 118/04 SOKiK stwierdził, że w stosunkach z konsumentami istota dobrego obyczaju sprowadza się do właściwego informowania o przysługujących uprawnieniach, niewykorzystywania uprzywilejowanej pozycji profesjonalisty i rzetelnego traktowania partnerów umowy. Za sprzeczne z dobrymi obyczajami SOKiK uznał działania zmierzające do niedoinformowania, dezorientacji, wywołania błędnego przekonania u konsumenta, a także wykorzystania jego niewiedzy lub naiwności. W niniejszej sprawie, za dobre obyczaje należy uznać prawo konsumenta do uzyskania rzetelnej i pełnej informacji, jaką Spółka zamieścić powinna w reklamach swoich produktów, uwzględniając ograniczenia wynikające z takiej formy prezentacji oferty. Zdaniem Prezesa Urzędu, naruszenie tak rozumianych dobrych obyczajów następuje właśnie wskutek pominięcia przez Spółkę istotnych informacji dotyczących oferowanych produktów finansowych. Pod wpływem rozpowszechnianej reklamy przeciętny konsument mógł nabrać mylnego wyobrażenia o ich charakterze prawnym i cechach, podejmując decyzję dotyczącą umowy, której w przypadku posiadania pełnej informacji, nie podjąłby. Zakwestionowana reklama mogła tym samym zniekształcić zachowanie rynkowe przeciętnego konsumenta przed zawarciem umowy. Mając na uwadze powyższe, Prezes Urzędu uznał, że zachowanie Spółki wyczerpuje przesłanki nieuczciwej praktyki rynkowej w rozumieniu art. 6 ust. 1 i ust. 3 pkt 1, ust. 4 pkt 1 w zw. z art. 4 ust. 1 i 2 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwej praktyki rynkowej. Do uznania, że mamy do czynienia z praktykami, określonymi w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, niezbędne jest ponadto wykazanie, że bezprawne zachowania Spółki godzące w interes konsumentów dotyczą zbiorowego interesu konsumentów. Przesłanka ta jest spełniona, gdy działanie lub zaniechanie przedsiębiorcy godzi w interesy konsumentów jako zbiorowości, rozumianej jako nieokreślona i nieograniczona grupa podmiotów, których nie da się zidentyfikować. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie definiuje pojęcia zbiorowego interesu konsumentów, wskazuje jednak w art. 24 ust. 3, że nie jest nim suma indywidualnych interesów konsumentów. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 12 września 2003r. sygn. akt I CKN 504/01 stwierdził, że nie jest zasadne uznawanie, że postępowanie z tytułu naruszenia ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów można wszcząć tylko wtedy, gdy zagrożone są interesy wielu odbiorców, a nie jest to możliwe w sytuacji, gdy pokrzywdzonym jest tylko jeden konsument. Wydawane orzeczenie ma bowiem wymiar znacznie szerszy, pełni także funkcję prewencyjną, służy bowiem ochronie także nieograniczonej liczby potencjalnych konsumentów . Dla stwierdzenia naruszenia zbiorowych interesów konsumentów istotne jest zatem ustalenie, że działanie przedsiębiorcy nie ma ściśle określonego, konkretnego adresata, ale jest kierowane do nieoznaczonego z góry kręgu podmiotów. Oznacza to, że nie ilość faktycznych, potwierdzonych naruszeń, ale przede wszystkim ich charakter, a w związku z tym możliwość (chociażby tylko potencjalna) wywołania negatywnych skutków wobec określonej zbiorowości, przesądza o naruszeniu zbiorowego interesu. Godzenie w zbiorowe interesy konsumentów może 11 polegać zarówno na ich naruszeniu, jak i na zagrożeniu ich naruszenia. Nie jest tym samym konieczne, aby którykolwiek z konsumentów został rzeczywiście poszkodowany wskutek stosowanej przez przedsiębiorcę praktyki. Interes konsumentów należy rozumieć jako interes prawny (a nie faktyczny), a więc uznany przez ustawodawcę jako zasługujący na ochronę i zabezpieczenie. Pod tym pojęciem należy rozumieć zarówno stricte ekonomiczne interesy konsumentów (o wymiarze majątkowym), jak również prawo konsumentów do uczestniczenia w przejrzystych i niezakłóconych przez przedsiębiorcę warunkach rynkowych, zapewniających konsumentom możliwość dokonywania transakcji przy całkowitym zrozumieniu, jaki jest ich rzeczywisty sens ekonomiczny i prawny na etapie przedkontraktowym i w czasie wykonywania umowy. Zakwestionowana praktyka Spółki może godzić w interesy nieograniczonej liczby konsumentów, których nie da się zidentyfikować. Wprowadzającym w błąd zaniechaniem Spółki mogła zostać dotknięta nieograniczona liczba osób- potencjalnie wszystkie osoby będące odbiorcami reklam Spółki. Zaniechanie Spółki prowadzi do dezinformacji konsumentów, wywołując u nich mylne wyobrażenie o rzeczywistej ofercie Spółki. Wskutek zachowania Spółki konsumenci mogli podejmować konkretne decyzje dotyczące umowy, tj. zainteresować się właśnie ofertą Spółki, a nawet zawrzeć ze Spółką umowę. W świetle powyższego Prezes Urzędu uznał, że w odniesieniu do przypisanej Spółce praktyki wykazane zostało także naruszenie zbiorowego interesu konsumentów. Spełnienie tej przesłanki, obok wykazanej powyżej bezprawności, skutkuje jednoczesnym przypisaniem Spółce stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, określonej w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes Urzędu nakazał Spółce zaniechanie stosowania ww. praktyki. Z uwagi na powyższe, Prezes Urzędu orzekł jak w pkt I sentencji decyzji. II. Zgodnie z art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu może w drodze decyzji nałożyć na przedsiębiorcę, który choćby nieumyślnie dopuścił się stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24 ustawy, karę pieniężną w wysokości nie większej niż 10% przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary. Z powołanego przepisu wynika, że kara pieniężna ma charakter fakultatywny. O tym, czy w konkretnej sprawie w odniesieniu do wskazanego przedsiębiorcy zasadne jest nałożenie kary pieniężnej decyduje, w ramach uznania administracyjnego, Prezes Urzędu. Należy zwrócić uwagę, że przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie określają jakichkolwiek przesłanek, od których uzależnione byłoby podjęcie decyzji o nałożeniu kary. Ustawodawca wskazał jedynie w art. 111 ustawy te okoliczności, które Prezes Urzędu winien uwzględnić decydując o wymiarze kary pieniężnej, wymieniając okres, stopień oraz okoliczności naruszenia przepisów ustawy, a także uprzednie naruszenie przepisów ustawy. Kara pieniężna może zostać nałożona na przedsiębiorcę niezależnie od tego, czy dopuściła się naruszenia przepisów ustawy umyślnie czy też nieumyślnie. Kara może być więc nałożona bez względu na występowanie po stronie przedsiębiorcy winy rozumianej jako świadomość bezprawności zachowania. Okoliczność ta jest jednak czynnikiem relewantnym przy miarkowaniu wysokości nakładanej kary pieniężnej (tak np. K. Kohutek. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz. Wyd. Wolters Kluwer Polska Sp. z o.o. Warszawa 2008r. str. 1027). W rozpatrywanej sprawie, o nałożeniu na Spółkę kary pieniężnej przesądza, zdaniem Prezesa Urzędu, charakter i skutki stwierdzonej praktyki. 12 W opinii Prezesa Urzędu, ocena zgromadzonego materiału dowodowego wskazuje na umyślne naruszenie przez Spółkę przepisów ustawy. Spółka przewidywała i co najmniej godziła się z tym, że jej zaniechanie w zakresie informacji o charakterze prawnym oferowanych produktów i ich istotnych cechach jest bezprawne i wprowadza konsumentów w błąd. Zdaniem Prezesa Urzędu, poprzez określony sposób formułowania informacji zamieszczanych w reklamach Spółka miała zamiar zwrócenia uwagi konsumentów wyłącznie na wysokość, prezentowanych szeroko, przyszłych zysków z inwestycji i odwrócenia uwagi od faktu, że reklamy nie zawierają jakichkolwiek informacji, które wskazywałyby, na czym w ogóle polega jej oferta i jaki jest jej charakter. W 2011r. Spółka osiągnęła przychód w wysokości [usunięto] zł. Maksymalna kara pieniężna, która mogłaby zostać nałożona na Spółkę wynosi [usunięto] zł po zaokrągleniu. Ustalając wysokość kary Prezes Urzędu dokonał w pierwszej kolejności oceny wagi stwierdzonego naruszenia przepisów ustawy, wynikiem których jest określona kwota bazowa. W dalszej kolejności Prezes Urzędu rozważył, czy w sprawie występują okoliczności obciążające i łagodzące oraz jaki powinny mieć wpływ na wysokość kary. Prezes Urzędu uznał, że pominięcie przez Spółkę w materiałach reklamowych istotnych informacji odnośnie charakteru prawnego oferowanego produktu stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów. Niewątpliwie praktyka ta ujawnia się na etapie przedkontraktowym, którego istotą jest zachowanie przedsiębiorcy ukierunkowane na pozyskiwanie klientów lub złożenie oferty konsumentom, mające na celu skłonienie ich do zawarcia kontraktu. Celem rozpowszechnianych przez Spółkę reklam było zachęcenie konsumentów do skorzystania z jej usług- zawarcie umowy dotyczącej oferowanych inwestycji i wpłata przez konsumentów wymaganego wkładu własnego (kapitału). Oceniając stopień szkodliwości ww. praktyki Prezes Urzędu uwzględnił, że rozpowszechniane przez Spółkę reklamy mogą wprowadzać konsumentów w błąd. Zapoznając się z reklamą przeciętny konsument nie może ustalić, jaki jest charakter prawny oferowanych produktów i jakie prawa i obowiązki wynikają dla stron z umowy dotyczącej inwestycji, które zawiera Spółka. Wskutek zaniechania Spółki konsumenci zostali pozbawieni rzetelnej informacji o istotnych cechach reklamowanej oferty, w tym o warunkach inwestowania przez Spółkę środków uzyskanych od konsumentów oraz ryzyku z tym związanym. Mylne wyobrażenie w tym zakresie mogło mieć wpływ na podjęcie przez konsumentów decyzji dotyczącej umowy, której w przeciwnym razie by nie podjęli. Praktyka Spółki może wywierać wpływ na konkretne decyzje konsumentów, którzy pozostając w błędzie co do charakteru produktów, mogli zdecydować się nawet na zawarcie umowy ze Spółką. Praktyka Spółki może zatem w rażącym stopniu naruszać interesy ekonomiczne konsumentów. Ważąc kwotę bazową omawianej praktyki Prezes Urzędu uwzględnił także, że okres jej stosowania przekroczył 1 rok. W ocenie Prezesa Urzędu, ww. okoliczności przesądzają o ustaleniu kwoty bazowej kary na poziomie [usunięto] % przychodu Spółki w 2011r. tj. [usunięto] po zaokrągleniu. W dalszym etapie kalkulacji kary Prezes Urzędu rozważył, czy ustalona kwota bazowa powinna podlegać modyfikacjom ze względu na występujące w sprawie okoliczności łagodzące bądź obciążające. W opinii Prezesa Urzędu, w niniejszej sprawie nie występują okoliczności łagodzące, które uzasadniałyby zmniejszenie ustalonej kwoty bazowej kary. Za okoliczność obciążającą Prezes Urzędu uznał umyślność działania Spółki, podwyższając z tej przyczyny kwotę bazową kary o 50%, tj. do kwoty [usunięto] zł. W opinii Prezesa Urzędu, Spółka działała co najmniej z zamiarem ewentualnym, a więc przewidując bezprawność swojego zachowania godziła się na to. Spółka zdawała sobie sprawę z tego, że prezentowane materiały reklamowe nie zawierają żadnych informacji o charakterze oferowanych 13 produktów finansowych. Godziła się więc z tym, że promuje je poprzez wprowadzenie konsumentów w błąd w tym zakresie. Wpływ na podwyższenie kary winien mieć także, zdaniem Prezesa Urzędu, ogólnopolski zasięg działalności Spółki. Jak wynika z informacji zamieszczonych na stronie internetowej Spółki, Spółka zawiera umowy nie tylko w swojej placówce, ale także przez Internet zapewniając o internetowej obsłudze klientów z całej Polski. Okoliczność ta uzasadnia podwyższenie kwoty bazowej kary o 20%, do kwoty [usunięto] zł po zaokrągleniu. Tak ustalona kara stanowiłaby ok. [usunięto] % przychodu osiągniętego przez Spółkę w 2011r. oraz ok. [usunięto] % maksymalnego wymiaru kary. W ocenie Prezesa Urzędu, kara w tej wysokości byłaby jednak rażąco niska i nie spełniłaby swoich celów, tak w zakresie prewencji indywidualnej- zapobiegając naruszeniom przez Spółkę interesów konsumentów w przyszłości, jak i generalnej- odstraszając innych przedsiębiorców, prowadzących działalność w zakresie przyjmowania środków pieniężnych od konsumentów, od niezgodnych z prawem działań. Kara ta nie stanowiłaby również odpowiednio dolegliwej represji dla Spółki i nie podkreślałaby szczególnej szkodliwości jej praktyki dla interesów ekonomicznych konsumentów. Wprowadzająca w błąd praktyka Spółki pozbawia konsumentów podstawowych informacji o reklamowanym produkcie, tj. jego charakterze prawnym. Należy podkreślić, że właśnie poprzez pominięcie w reklamach istotnych informacji o charakterze prawnym oferowanego produktu Spółka może wpływać na konkretne decyzje konsumentów dotyczące powierzenia jej środków pieniężnych o dużej wartości (np. 10.000 zł przy tzw. inwestycji letniej, 40% ceny nowego samochodu, 40% wartości nieruchomości). Decyzji tych konsumenci mogliby nie podjąć, gdyby- zapoznając się z reklamami- uzyskali informacje, na czym w rzeczywistości polegają prowadzone przez Spółkę inwestycje i z jakim ryzykiem wiąże się powierzenie Spółce środków finansowych. Bez wątpienia praktyka Spółki może wywierać bezpośrednie i dotkliwe skutki finansowe w sferze interesów majątkowych konsumentów. W związku z powyższym, Prezes Urzędu uznał za uzasadnione dokonać nadzwyczajnego podwyższenia kary o [usunięto] % tj. do kwoty 13.998 zł, co stanowi ok. [usunięto] % przychodu osiągniętego przez Spółkę w 2011r. oraz ok. [usunięto] % maksymalnego wymiaru kary. W ocenie Prezesa Urzędu, orzeczona kara jest adekwatna do okresu, stopnia oraz okoliczności naruszenia przez Spółkę przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Kara ta pełni przede wszystkim funkcję represyjną, stanowiąc sankcję i dolegliwość za naruszenie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz prewencyjną, zapobiegającą ponownemu ich naruszeniu przez Spółkę. Warto podkreślić także jej walor wychowawczy, odstraszający innych przedsiębiorców świadczących usługi finansowe przed stosowaniem w przyszłości tego typu praktyk w obrocie z konsumentami. Mając powyższe na względzie, orzeczono jak w punkcie II sentencji decyzji. III. Zgodnie z art. 103 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu może nadać decyzji w całości lub w części rygor natychmiastowej wykonalności, jeżeli wymaga tego ważny interes konsumentów. O zastosowaniu ww. przepisu w niniejszej sprawie przesądza, zdaniem Prezesa Urzędu, konieczność zabezpieczenia interesów majątkowych konsumentów. Jak wykazano powyżej, wprowadzająca w błąd praktyka Spółki pomimo, że godzi w prawo konsumentów do informacji, może prowadzić do podjęcia przez konsumentów konkretnych decyzji finansowych. Mylne wyobrażenie konsumentów o charakterze prawnym usług Spółki może przesądzić więc nawet o zaangażowaniu znacznych środków pieniężnych w oferowanych przez Spółkę inwestycjach. W opinii Prezesa Urzędu, okoliczność ta uzasadnia niezwłoczne wykonanie przez Spółkę nakazu zaniechania przypisanej jej praktyki tak, aby ograniczyć możliwość wystąpienia jej faktycznych skutków. 14 Uwzględniając powyższe, Prezes Urzędu orzekł jak w pkt III sentencji decyzji. Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów karę pieniężną należy uiścić w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: NBP O/O Warszawa 51101010100078782231000000. Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 28 § 2 k.p.c. - od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie- Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwóch tygodni od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów- Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Poznaniu. Otrzymuje: „Centrum Inwestycyjno- Oddłużeniowe” Sp. z o.o. ul. Skarbowa 20/3 73-110 Stargard Szczeciński