RPZ-41/2012

1 Poznań, dnia 21 grudnia 2012r. RPZ- 61/22/12/JM DECYZJA nr RPZ 41/2012 Stosownie do art. 33 ust. 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. nr 50 poz. 331 ze zm.), po przeprowadzeniu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, wszczętego z urzędu przeciwko Wandzie Kościanek- Kirpsza i Marcinowi Budnemu- wspólnikom spółki cywilnej: Agencja Finansowa „PROTON” s.c. - w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów I. na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, uznaje się za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów , określoną w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ww. ustawy, stosowanie przez Wandę Kościanek- Kirpsza i Marcina Budnego- wspólników spółki cywilnej: Agencja Finansowa „PROTON” s.c. we wzorcach umów postanowień, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kpc, o treści: - Ewentualne spory jakie mogą wyniknąć w związku ze stosunkiem prawnym powstałym w wyniku zawarcia niniejszej umowy strony poddają rozstrzygnięciu sądom właściwym miejscowo dla siedziby pożyczkodawcy (wzorzec umowy pożyczki) - 1. Upomnienie nr 1 dostarczone bezpośrednio po upływie terminu spłaty 25,00 zł; 2. Upomnienie nr 2 dostarczone po upływie 7 dni od terminu spłaty 25,00 zł; 3. Negocjowany zryczałtowany każdorazowy koszt czynności windykacyjnych polegających na próbie odzyskania długu przez reprezentanta pożyczkodawcy 10,00 zł- 100,00 zł; 4. Ostateczne wezwanie do zapłaty 30,00 zł; 5. Zabranie przedmiotu przewłaszczenia 100,00 zł; 6. Kolejne upomnienie monit 25,00 zł (Tabela opłat i kosztów windykacyjnych) i nakazuje się zaniechanie jej stosowania II. na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, uznaje się za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów , określoną w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ww. ustawy, naruszenie przez Wandę Kościanek- Kirpsza i Marcina Budnego- wspólników spółki cywilnej: Agencja Finansowa „PROTON” s.c. obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, poprzez nieinformowanie w umowach pożyczki o: - imieniu i nazwisku Wandy Kościanek- Kirpsza i Marcina Budnego jako wspólników spółki cywilnej Agencja Finansowa „PROTON” s.c. będących pożyczkodawcami - rzeczywistej rocznej stopie oprocentowania oraz całkowitej kwocie do zapłaty przez konsumenta ustalonej w dniu zawarcia umowy PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA UOKiK W POZNANIU ul. Zielona 8, 61-851 Poznań Tel. (0-61) 852-15-17, 852-77-50, Fax (0-61) 851-86-44 E-mail: poznan@uokik.gov.pl 2 - obowiązku zwrotu przez konsumenta udostępnionej pożyczki oraz odsetek zgodnie z rozdziałem 5 ustawy oraz kwocie odsetek należnych w stosunku dziennym - warunkach wypowiedzenia umowy - możliwości korzystania z pozasądowego rozstrzygania sporów oraz zasad dostępu do tej procedury - organie nadzoru właściwym w sprawach ochrony konsumentów, co jest sprzeczne z art. 30 ust. 1 pkt 1, 7, 15, 19, 20 i 21 ustawy z dnia 12 maja 2011r. o kredycie konsumenckim (Dz.U. nr 126, poz. 715 ze zm.) i nakazuje się zaniechanie jej stosowania III. na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, uznaje się za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów , określoną w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ww. ustawy, naruszenie przez Wandę Kościanek- Kirpsza i Marcina Budnego- wspólników spółki cywilnej: Agencja Finansowa „PROTON” s.c. obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, poprzez udzielanie w umowach pożyczki nierzetelnych informacji o założeniach przyjętych do obliczenia całkowitej kwoty do zapłaty, tj. wskazywanie, że koszty związane z ustanowieniem zabezpieczenia spłaty pożyczki ustalone zostały ryczałtowo i wynoszą 146 zł, podczas gdy w rzeczywistości kwota ta nie jest związana z przewidzianymi w umowach sposobami zabezpieczenia spłaty udzielanej pożyczki, ale pobierana jest w celu pokrycia kosztów działalności ww. Przedsiębiorców, co jest sprzeczne z art. 30 ust. 1 pkt 7 in fine ww. ustawy o kredycie konsumenckim i nakazuje się zaniechanie jej stosowania IV. na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, uznaje się za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów , określoną w art. 24 ust. 1 i 2 ww. ustawy, działania Wandy Kościanek- Kirpsza i Marcina Budnego- wspólników spółki cywilnej: Agencja Finansowa „PROTON” s.c. polegające na ograniczeniu prawa konsumenta do odstąpienia od umowy pożyczki bez podania przyczyny w terminie 14 dni od dnia jej zawarcia, poprzez uzależnianie skuteczności odstąpienia od jednoczesnego dokonania zwrotu kwoty udzielonej pożyczki w całości, co jest sprzeczne z art. 53 ust. 1, 4 i 5 w zw. z art. 54 ust. 2 ww. ustawy o kredycie konsumenckim i nakazuje się zaniechanie jej stosowania V. na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, uznaje się za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów , określoną w art. 24 ust. 1 i 2 ww. ustawy, działania Wandy Kościanek- Kirpsza i Marcina Budnego- wspólników spółki cywilnej: Agencja Finansowa „PROTON” s.c. polegające na obciążeniu konsumenta opłatą przygotowawczą oraz kosztami związanymi z ustanowieniem zabezpieczenia spłaty pożyczki w przypadku odstąpienia konsumenta od umowy pożyczki bez podania przyczyny w terminie 14 dni od dnia jej zawarcia, co jest sprzeczne z art. 54 ust. 1 i 4 ww. ustawy o kredycie konsumenckim i nakazuje się zaniechanie jej stosowania VI. na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, uznaje się za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów , określoną w art. 24 ust. 1 i 2 ww. ustawy, działania Wandy Kościanek- Kirpsza i Marcina Budnego- wspólników spółki cywilnej: Agencja Finansowa „PROTON” s.c. polegające na obciążeniu konsumenta całkowitymi kosztami ustanowienia zabezpieczenia spłaty pożyczki w przypadku zwrotu pożyczki przed terminem określonym w umowie, co jest sprzeczne z art. 49 ust. 1 ww. ustawy o kredycie konsumenckim i nakazuje się zaniechanie jej stosowania 3 VII. na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, nakłada się na Wandę Kościanek- Kirpsza- wspólnika spółki cywilnej: Agencja Finansowa „PROTON” s.c.: 1. w związku z naruszeniem zakazu, o którym mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ww. ustawy, w zakresie opisanym w pkt I sentencji niniejszej decyzji, karę pieniężną w wysokości 156 zł (słownie: sto pięćdziesiąt sześć zł), płatną do budżetu państwa 2. w związku z naruszeniem zakazu, o którym mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ww. ustawy, w zakresie opisanym w pkt II sentencji niniejszej decyzji, karę pieniężną w wysokości 391 zł (słownie: trzysta dziewięćdziesiąt jeden zł), płatną do budżetu państwa 3. w związku z naruszeniem zakazu, o którym mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ww. ustawy, w zakresie opisanym w pkt III sentencji niniejszej decyzji, karę pieniężną w wysokości 261 zł (słownie: dwieście sześćdziesiąt jeden zł), płatną do budżetu państwa 4. w związku z naruszeniem zakazu, o którym mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ww. ustawy, w zakresie opisanym w pkt IV i V sentencji niniejszej decyzji, karę pieniężną w wysokości 521 zł (słownie: pięćset dwadzieścia jeden zł), płatną do budżetu państwa 5. w związku z naruszeniem zakazu, o którym mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ww. ustawy, w zakresie opisanym w pkt VI sentencji niniejszej decyzji, karę pieniężną w wysokości 391 zł (słownie: trzysta dziewięćdziesiąt jeden zł), płatną do budżetu państwa, za zapłatę których odpowiada solidarnie z Marcinem Budnym VIII. na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, nakłada się na Marcina Budnego- wspólnika spółki cywilnej: Agencja Finansowa „PROTON” s.c.: 1. w związku z naruszeniem zakazu, o którym mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ww. ustawy, w zakresie opisanym w pkt I sentencji niniejszej decyzji, karę pieniężną w wysokości 156 zł (słownie: sto pięćdziesiąt sześć zł), płatną do budżetu państwa 2. w związku z naruszeniem zakazu, o którym mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ww. ustawy, w zakresie opisanym w pkt II sentencji niniejszej decyzji, karę pieniężną w wysokości 391 zł (słownie: trzysta dziewięćdziesiąt jeden zł), płatną do budżetu państwa 3. w związku z naruszeniem zakazu, o którym mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ww. ustawy, w zakresie opisanym w pkt III sentencji niniejszej decyzji, karę pieniężną w wysokości 261 zł (słownie: dwieście sześćdziesiąt jeden zł), płatną do budżetu państwa 4. w związku z naruszeniem zakazu, o którym mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ww. ustawy, w zakresie opisanym w pkt IV i V sentencji niniejszej decyzji, karę pieniężną w wysokości 521 zł (słownie: pięćset dwadzieścia jeden zł), płatną do budżetu państwa 5. w związku z naruszeniem zakazu, o którym mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ww. ustawy, w zakresie opisanym w pkt VI sentencji niniejszej decyzji, karę pieniężną w wysokości 391 zł (słownie: trzysta dziewięćdziesiąt jeden zł), płatną do budżetu państwa, za zapłatę których odpowiada solidarnie z Wandą Kościanek- Kirpsza . Uzasadnienie Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów- Delegatura w Poznaniu (dalej: Prezes Urzędu) wszczął z urzędu postępowanie wyjaśniające, mające m.in. na celu wstępne ustalenie, czy działania Wandy Kościanek- Kirpsza i Marcina Budnego- wspólników spółki cywilnej: Agencja Finansowa „PROTON” s.c. (dalej: Przedsiębiorcy) związane z udzielaniem 4 pożyczek gotówkowych konsumentom, uzasadniają wszczęcie postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. W toku postępowania Przedsiębiorcy poinformowali, że udzielają konsumentom pożyczek gotówkowych w kwocie 500 zł na okres 30 dni, a potencjalny pożyczkobiorca ma możliwość telefonicznego uzyskania wszelkich informacji dotyczących pożyczek oraz telefonicznego złożenia wniosku o pożyczkę. Przedstawiając procedurę udzielania pożyczek Przedsiębiorcy wskazali, że po ocenie zdolności klienta do spłaty pożyczki i podjęciu wstępnej decyzji co do możliwości udzielenia pożyczki, ich przedstawiciel udaje się do miejsca zamieszkania klienta i dokonuje weryfikacji informacji przekazanych przez niego telefonicznie. Po zapoznaniu się z przygotowaną umową i jej załącznikami podpisywana jest umowa i wypłacana jest kwota pożyczki. Przedsiębiorcy przedłożyli wzorce umów, które wykorzystywali w obrocie z konsumentami w okresie od dnia 20 lutego 2006r. do dnia 17 grudnia 2011r., wzorce wykorzystywane aktualnie oraz umowy zawarte zgodnie postanowieniami tych wzorców. Analiza materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu wyjaśniającym dała podstawę do wszczęcia przeciwko Przedsiębiorcom, postanowieniem z dnia 24 września 2012r. postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, w związku z podejrzeniem stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, określonych w: I. art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegającej na stosowaniu postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kpc, o treści: - Ewentualne spory jakie mogą wyniknąć w związku ze stosunkiem prawnym powstałym w wyniku zawarcia niniejszej umowy strony poddają rozstrzygnięciu sądom właściwym miejscowo dla siedziby pożyczkodawcy (wzorzec umowy pożyczki) - 1. Upomnienie nr 1 dostarczone bezpośrednio po upływie terminu spłaty 25,00 zł; 2. Upomnienie nr 2 dostarczone po upływie 7 dni od terminu spłaty 25,00 zł; 3. Negocjowany zryczałtowany każdorazowy koszt czynności windykacyjnych polegających na próbie odzyskania długu przez reprezentanta pożyczkodawcy 10,00 zł- 100,00 zł; 4. Ostateczne wezwanie do zapłaty 30,00 zł; 5. Zabranie przedmiotu przewłaszczenia 100,00 zł; 6. Kolejne upomnienie monit 25,00 zł (Tabela opłat i kosztów windykacyjnych) II. art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegającej na naruszeniu obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, poprzez nieinformowanie w umowach pożyczki o: - imieniu i nazwisku Wandy Kościanek- Kirpsza i Marcina Budnego jako wspólników spółki cywilnej Agencja Finansowa „PROTON” s.c. będących pożyczkodawcami - rzeczywistej rocznej stopie oprocentowania oraz całkowitej kwocie do zapłaty przez konsumenta ustalonej w dniu zawarcia umowy - obowiązku zwrotu przez konsumenta udostępnionej pożyczki oraz odsetek zgodnie z rozdziałem 5 ustawy oraz kwocie odsetek należnych w stosunku dziennym - warunkach wypowiedzenia umowy - możliwości korzystania z pozasądowego rozstrzygania sporów oraz zasad dostępu do tej procedury - organie nadzoru właściwym w sprawach ochrony konsumentów, co może być sprzeczne z art. 30 ust. 1 pkt 1, 7, 15, 19, 20 i 21 ustawy z dnia 12 maja 2011r. o kredycie konsumenckim (Dz.U. z 2011r. nr 126, poz. 715 ze zm.) III. art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegającej na naruszeniu obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, poprzez udzielanie w umowach pożyczki nierzetelnych informacji o założeniach przyjętych do obliczenia całkowitej kwoty do zapłaty, tj. wskazywanie, że koszty związane z ustanowieniem zabezpieczenia spłaty pożyczki ustalone zostały ryczałtowo i wynoszą 146 zł, podczas gdy w 5 rzeczywistości kwota ta nie jest związana z przewidzianymi w umowach sposobami zabezpieczenia spłaty udzielanej pożyczki, ale pobierana jest w celu pokrycia kosztów działalności ww. Przedsiębiorców, co może być sprzeczne z art. 30 ust. 1 pkt 7 in fine ww. ustawy o kredycie konsumenckim IV. art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegającej na ograniczeniu prawa konsumenta do odstąpienia od umowy pożyczki bez podania przyczyny w terminie 14 dni od dnia jej zawarcia, poprzez uzależnianie skuteczności odstąpienia od jednoczesnego dokonania zwrotu kwoty udzielonej pożyczki w całości, co może być sprzeczne z art. 53 ust. 1, 4 i 5 w zw. z art. 54 ust. 2 ww. ustawy o kredycie konsumenckim V. art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegającej na obciążeniu konsumenta opłatą przygotowawczą oraz kosztami związanymi z ustanowieniem zabezpieczenia spłaty pożyczki w przypadku odstąpienia konsumenta od umowy pożyczki bez podania przyczyny w terminie 14 dni od dnia jej zawarcia, co może być sprzeczne z art. 54 ust. 1 i 4 ww. ustawy o kredycie konsumenckim VI. art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegającej na obciążeniu konsumenta całkowitymi kosztami ustanowienia zabezpieczenia spłaty pożyczki w przypadku zwrotu pożyczki przed terminem określonym w umowie, co może być sprzeczne z art. 49 ust. 1 ww. ustawy o kredycie konsumenckim. Przedsiębiorcy, zawiadomieni o wszczęciu postępowania administracyjnego, nie ustosunkowali się do postawionych zarzutów. W odpowiedzi na wezwanie Prezesa Urzędu wskazali, że w okresie od dnia 1 stycznia do dnia 26 września 2012r. zawarli z konsumentami [usunięto] umów pożyczki. Poinformowali jednocześnie, że w ww. okresie nie było przypadku odstąpienia konsumenta od umowy bez podania przyczyny w terminie 14 dni od jej zawarcia oraz sytuacji, w której uznali złożone przez konsumenta oświadczenie za bezskuteczne. Przedsiębiorcy poinformowali również, że w wymienionym okresie żaden z konsumentów nie spłacił pożyczki przed terminem określonym w umowie. Prezes Urzędu ustalił, co następuje: Wanda Kościanek- Kirpsza i Marcin Budny jako wspólnicy spółki cywilnej: Agencja Finansowa „PROTON” s.c. prowadzą działalność gospodarczą w oparciu o wpisy do ewidencji działalności gospodarczej (dowód: zaświadczenie o zmianie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej Wandy Kościanek- Kirpsza wystawione przez Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 7 grudnia 2011r.- k. 136- 137 akt, zaświadczenie o zmianie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej Marcina Budnego wystawione przez Prezydenta Miasta Poznania z dnia 14 stycznia 2011r.- k. 138 akt). Przedmiotem ich wspólnej działalności jest udzielanie pożyczek gotówkowych konsumentom. Przedsiębiorcy udzielają pożyczek w kwocie 500 zł na okres 30 dni, w miejscu zamieszkania konsumentów. W okresie od dnia 1 stycznia do dnia 26 września 2012r. zawarli z konsumentami [usunięto] umów pożyczki. Umowy z konsumentami Przedsiębiorcy zawierają w oparciu o postanowienia wzorca umowy pożyczki, którego integralną część stanowią: Regulamin udzielania pożyczek oraz Tabela opłat i kosztów windykacyjnych (dowód : pisma Przedsiębiorców z dnia: 12 stycznia, 6 kwietnia i 8 października 2012r.- k. 6- 7, 65 i 146 akt, wzorzec umowy pożyczki, Regulamin udzielania pożyczek, Tabela opłat i kosztów windykacyjnych- k. 66- 70 akt). Z informacji przekazanych przez Przedsiębiorców wynika, że od dnia 18 grudnia 2011r. stosują nowe wzorce umów, a poprzednio obowiązujące wzorce stosowali od dnia 20 lutego 2006r. do dnia 17 grudnia 2011r. (dowód : pismo Przedsiębiorców z dnia 12 stycznia 2012r.- k. 6- 7 akt). Zgromadzone dokumenty wskazują jednak, że treść wzorców nie ulegała zmianie. Wzorzec umowy pożyczki został jedynie uzupełniony o nowe załączniki: formularz informacyjny dotyczący kredytu konsumenckiego, oświadczenie o dochodach i zobowiązaniach oraz umowę 6 przewłaszczenia na zabezpieczenie. Tabela opłat i kosztów windykacyjnych została natomiast uzupełniona poprzez podanie w pkt 3 wysokości tzw. negocjowanego zryczałtowanego każdorazowego kosztu czynności windykacyjnych polegających na próbie odzyskania długu przez reprezentanta Przedsiębiorców (dowód : wzorce umów załączone do pism Przedsiębiorców z dnia 12 stycznia i 6 kwietnia 2012r.- k. 8- 11 i 66- 70 akt). Prezes Urzędu ustalił, że we wzorcu umowy pożyczki zamieszczono postanowienie, które przewiduje poddanie sporów wynikających z umowy pożyczki do rozpoznania sądowi właściwemu dla siedziby Przedsiębiorców, o treści: „Ewentualne spory jakie mogą wyniknąć w związku ze stosunkiem prawnym powstałym w wyniku zawarcia niniejszej umowy strony poddają rozstrzygnięciu sądom właściwym miejscowo dla siedziby pożyczkodawcy” (§ 10). W Tabeli opłat i kosztów windykacyjnych zamieszczono z kolei postanowienie wskazujące wysokość opłat za czynności windykacyjne, którymi obciążony może zostać konsument w przypadku niespłacenia pożyczki w ustalonym terminie, o treści: „1. Upomnienie nr 1 dostarczone bezpośrednio po upływie terminu spłaty 25,00 zł; 2. Upomnienie nr 2 dostarczone po upływie 7 dni od terminu spłaty 25,00 zł; 3. Negocjowany zryczałtowany każdorazowy koszt czynności windykacyjnych polegających na próbie odzyskania długu przez reprezentanta pożyczkodawcy 10,00 zł- 100,00 zł; 4. Ostateczne wezwanie do zapłaty 30,00 zł; 5. Zabranie przedmiotu przewłaszczenia 100,00 zł; 6. Kolejne upomnienie monit 25,00 zł” (dowód: wzorzec umowy pożyczki- k. 66- 67 akt, Tabela opłat i kosztów windykacyjnych- k. 70 akt). Jak ustalono, w umowach pożyczki zawieranych przez Przedsiębiorców z konsumentami brak informacji o: imieniu i nazwisku Wandy Kościanek- Kirpsza i Marcina Budnego jako wspólników spółki cywilnej Agencja Finansowa „PROTON” s.c. będących pożyczkodawcami, rzeczywistej rocznej stopie oprocentowania oraz całkowitej kwocie do zapłaty przez konsumenta ustalonej w dniu zawarcia umowy, obowiązku zwrotu przez konsumenta udostępnionej pożyczki oraz odsetek zgodnie z rozdziałem 5 ustawy o kredycie konsumenckim i kwocie odsetek należnych w stosunku dziennym, warunkach wypowiedzenia umowy, możliwości korzystania z pozasądowego rozstrzygania sporów i zasadach dostępu do tej procedury oraz organie nadzoru właściwym w sprawach ochrony konsumentów (dowód: umowy pożyczki załączone do pisma Przedsiębiorców z dnia 6 kwietnia 2012r.- k. 76- 77, 87- 88, 99- 100, 110- 111, 120- 121 akt). Z poczynionych ustaleń wynika, że Przedsiębiorcy zamieszczają w umowach pożyczki nierzetelne informacje o założeniach przyjętych do obliczenia całkowitej kwoty do zapłaty. Kwota ta, zgodnie z art. 5 pkt 8 ustawy z dnia 12 maja 2011r. o kredycie konsumenckim (Dz.U. nr 126, poz. 715 ze zm.)- dalej: ustawa o kredycie konsumenckim, obejmuje sumę całkowitego kosztu kredytu i całkowitej kwoty kredytu. W Regulaminie udzielania pożyczek wskazano, że zabezpieczeniem spłaty pożyczki jest weksel własny in blanco oraz umowa przewłaszczenia na zabezpieczenie. § 3 ust. 5 umowy pożyczki przewiduje, że koszty związane z ustanowieniem zabezpieczenia roszczeń pożyczkodawców zostają ustalone ryczałtowo na kwotę 146 zł. Przedsiębiorcy poinformowali, że ww. kwota dotyczy wszelkich kosztów związanych z funkcjonowaniem firmy. Jedynym przychodem z prowadzonej działalności jest kwota 180 zł (…). Na kwotę tą składa się kwota 25 zł stanowiąca opłatę przygotowawczą (…) oraz zryczałtowana kwota 146 zł określona w § 3 ust. 5 wyżej wymienionej umowy. Z tego przychodu uiszczane są wszelkie koszty uzyskania przychodu: wynajem pomieszczenia biurowego, ochrona, sprzątanie, energia, ogrzewanie, obsługa prawna, księgowa, Internet, telefony, reklama, eksploatacja samochodów służbowych (paliwo, ubezpieczenia, naprawy), wynagrodzenia pracownicze, podatek odprowadzany do Urzędu Skarbowego, składki wspólników odprowadzane do ZUS, zysk wspólników. Wskazywana w zawieranych umowach kwota określana jako „koszty związane z ustanowieniem zabezpieczenia” nie jest zatem związana z kosztami zabezpieczeń wskazanymi w umowach pożyczki (wystawieniem weksla in blanco , zawarciem umowy przewłaszczenia na zabezpieczenie) (dowód : § 3 ust. 5 umów pożyczek załączonych do pisma Przedsiębiorców z dnia 6 kwietnia 2012r.- k. 76- 77, 87- 88, 99- 100, 110- 111, 120- 121 akt, pismo Przedsiębiorców z dnia 2 lipca 2012r.- k. 132 akt). 7 Analizując umowy pożyczek zawarte przez Przedsiębiorców z konsumentami Prezes Urzędu powziął wątpliwości co do postanowień regulujących zasady odstąpienia konsumenta od umowy. Pierwsze z postanowień, budzące zastrzeżenia z punktu widzenia art. 53 ust. 1, 4 i 5 w zw. z art. 54 ust. 2 ww. ustawy o kredycie konsumenckim, uzależnia skuteczność odstąpienia konsumenta od umowy bez podania przyczyny w terminie 14 dni od jej zawarcia od jednoczesnego dokonania zwrotu kwoty udzielonej pożyczki w całości. Na mocy drugiego z postanowień, wbrew zasadom określonym w art. 54 ust. 1 i 4 ww. ustawy, Przedsiębiorcy mogą obciążyć konsumenta- w przypadku odstąpienia od umowy- opłatą przygotowawczą oraz kosztami związanymi z ustanowieniem zabezpieczenia spłaty pożyczki. Postanowienie to przewiduje, że w przypadku odstąpienia pożyczkobiorcy od umowy bez podania przyczyny w terminie 14 dni od dnia jej zawarcia, pożyczkobiorca ponosi koszty opłaty przygotowawczej w kwocie 25 zł oraz koszty związane z ustanowieniem zabezpieczenia w kwocie 146 zł (dowód : § 5 ust. 2 i ust. 3 umów pożyczek załączonych do pisma Przedsiębiorców z dnia 6 kwietnia 2012r.- k. 76- 77, 87- 88, 99- 100, 110- 111, 120- 121 akt). W umowach pożyczek zamieszczono ponadto postanowienie, zgodnie z którym zwrot pożyczki przed upływem terminu nie zwalnia pożyczkobiorcy z obowiązku uiszczenia kosztów ustanowienia zabezpieczenia. Podstawę prawną postawionego Przedsiębiorcom w tym zakresie zarzutu stanowi art. 49 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim (dowód: § 4 ust. 4 umów pożyczek załączonych do pisma Przedsiębiorców z dnia 6 kwietnia 2012r.- k. 76- 77, 87- 88, 99- 100, 110- 111, 120- 121 akt). Prezes Urzędu zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, ochrona interesów przedsiębiorców i konsumentów podejmowana w ramach działań Prezesa Urzędu jest prowadzona w interesie publicznym. Ingerencja Prezesa Urzędu ma na celu ochronę interesów zbiorowości, a nie wprost poszczególnych, indywidualnych uczestników rynku. Naruszenie interesu publicznego stanowi bezwzględny warunek uznania kompetencji Prezesa Urzędu do rozstrzygnięcia określonej sprawy. Interes publiczny zostaje naruszony wówczas, gdy działania przedsiębiorcy godzą w interesy ogólnospołeczne i dotykają szerokiego kręgu uczestników rynku, zaburzając jego prawidłowe funkcjonowanie. W ocenie Prezesa Urzędu, rozpatrywana sprawa ma charakter publicznoprawny. Wiąże się z ochroną interesu wszystkich konsumentów, którzy byli lub mogli stać się klientami Przedsiębiorców, tj. zawrzeć z nimi umowę pożyczki. Działania Przedsiębiorców nie dotyczą więc interesów poszczególnych osób, których sprawy miałyby charakter jednostkowy, indywidualny i nie dający się porównać z innymi, ale kręgu konsumentów- obecnych i przyszłych kontrahentów, których sytuacja jest identyczna. Naruszenie interesu publicznoprawnego przejawia się tym samym w naruszeniu zbiorowego interesu konsumentów. W niniejszej sprawie istnieje więc możliwość poddania zachowania Przedsiębiorców dalszej ocenie pod kątem stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Ocenę tę poprzedzić należy stwierdzeniem, że wspólnicy spółki cywilnej: Agencja Finansowa „PROTON”- Wanda Kościanek- Kirpsza i Marcin Budny są przedsiębiorcami w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Przepis ten za przedsiębiorcę uznaje m.in. przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004r. o swobodzie działalności gospodarczej (j.t. Dz.U. z 2010r. nr 220, poz. 1447 ze zm.). Art. 4 ust. 2 ww. ustawy stanowi, że za przedsiębiorców uznaje się także wspólników spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej. Wspólnicy Agencji Finansowej „PROTON”, wykonujący działalność gospodarczą na podstawie wpisów do ewidencji działalności gospodarczej, są zatem przedsiębiorcami w rozumieniu przepisów ustawy o swobodzie działalności, a tym samym posiadają status przedsiębiorców w rozumieniu ustawy o 8 ochronie konkurencji i konsumentów. W konsekwencji ich zachowania podlegają kontroli z punktu widzenia przepisów tej ustawy. Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Art. 24 ust. 2 ustawy przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie godzące w nie bezprawne działania przedsiębiorcy, w szczególności: stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego (pkt 1) oraz naruszanie obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji (pkt 2). Stwierdzenie tej praktyki wymaga spełnienia dwóch przesłanek: bezprawności działania przedsiębiorcy i naruszenia zbiorowego interesu konsumentów. Jako bezprawne należy kwalifikować zachowania sprzeczne z prawem, zasadami współżycia społecznego lub dobrymi obyczajami, bez względu na winę, a nawet świadomość sprawcy. Dla ustalenia bezprawności działania wystarczy, że określone zachowanie koliduje z przepisami prawa (por. Komentarz do ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji pod red. Janusza Szwai, Wyd. CH Beck, Warszawa 2000r., str. 117-118). Zbiorowe interesy konsumentów to prawa nieograniczonej liczby konsumentów. Przesłanka bezprawności wykazana zostanie odrębnie dla każdej z przypisanych Przedsiębiorcom praktyk. Naruszenie zbiorowego interesu konsumentów omówione zostanie natomiast łącznie, z uwagi na tożsamy charakter i znaczenie tej przesłanki dla wszystkich praktyk objętych niniejszym postępowaniem. W uzasadnieniu wyroku z dnia 10 kwietnia 2008r. sygn. akt III SK 27/07 Sąd Najwyższy wyjaśnił, że gramatyczna wykładnia pojęcia zbiorowy interes konsumentów prowadzi do wniosku, że chodzi o zachowanie przedsiębiorcy, które godzi w interesy grupy osób stanowiących określony zbiór. Rezultaty tej wykładni modyfikuje zastrzeżenie, że nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma interesów indywidualnych. Sąd Najwyższy stanął na stanowisku, że przy konstruowaniu pojęcia „zbiorowy interes konsumentów” nie można opierać się tylko i wyłącznie na tym, czy oceniana praktyka skierowana jest do nieoznaczonego z góry kręgu podmiotów. Zdaniem Sądu, wystarczające powinno być ustalenie, że zachowanie przedsiębiorcy nie jest podejmowane w stosunku do zindywidualizowanych konsumentów, lecz względem członków danej grupy (określonego kręgu podmiotów), wyodrębnionych spośród ogółu konsumentów za pomocą wspólnego dla nich kryterium. Sąd Najwyższy uznał, że praktyką naruszającą zbiorowe interesy konsumentów jest (...) takie zachowanie przedsiębiorcy, które podejmowane jest w warunkach wskazujących na powtarzalność zachowania w stosunku do indywidualnych konsumentów wchodzących w skład grupy, do której adresowane są zachowania przedsiębiorcy, w taki sposób, że potencjalnie ofiarą takiego zachowania może być każdy konsument będący klientem lub potencjalnym klientem przedsiębiorcy . Interes konsumentów należy rozumieć jako interes prawny (a nie faktyczny), a więc uznany przez ustawodawcę jako zasługujący na ochronę i zabezpieczenie. Pod tym pojęciem należy rozumieć zarówno stricte ekonomiczne interesy konsumentów (o wymiarze majątkowym), jak również prawo konsumentów do uczestniczenia w przejrzystych i niezakłóconych przez przedsiębiorcę warunkach rynkowych, zapewniających konsumentom możliwość dokonywania transakcji przy całkowitym zrozumieniu, jaki jest ich rzeczywisty sens ekonomiczny i prawny na etapie przedkontraktowym i w czasie wykonywania umowy. Godzenie w zbiorowe interesy konsumentów może polegać zarówno na ich naruszeniu, jak i na zagrożeniu ich naruszenia. Nie jest zatem konieczne ustalenie, że którykolwiek z konsumentów został rzeczywiście poszkodowany wskutek stosowanej przez przedsiębiorcę praktyki. W niniejszej sprawie skutkami działań Przedsiębiorców dotknięty może być nieoznaczony z góry krąg konsumentów, którego nie da się zidentyfikować, a więc wszyscy dotychczasowi i przyszli kontrahenci Przedsiębiorców. Z faktu posługiwania się przez Przedsiębiorców w obrocie z konsumentami wzorcami umów wynika powtarzalność ich zachowania wobec takich osób. 9 Potencjalnie wszyscy konsumenci mogą skorzystać z oferty Przedsiębiorców i zawrzeć z nimi umowę pożyczki na ustalonych z góry warunkach. I. W pkt I sentencji decyzji Prezes Urzędu zarzucił Przedsiębiorcom stosowanie praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, określonej w art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Bezprawność działania Przedsiębiorców wynika z tożsamości stosowanych przez nich postanowień wzorców umów z postanowieniami wpisanymi do rejestru niedozwolonych postanowień umownych. W świetle utrwalonego orzecznictwa sądowego, Prezes Urzędu może stwierdzić stosowanie praktyki określonej w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów również w odniesieniu do przedsiębiorcy, który nie był stroną postępowania sądowego zakończonego wpisaniem danej klauzuli do rejestru niedozwolonych postanowień umownych. Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 2 grudnia 2005r. sygn. akt VI ACa 760/05 podkreślił, że praktyką naruszającą zbiorowe interesy konsumentów jest posługiwanie się postanowieniem wpisanym do rejestru w oderwaniu od zagadnienia, czy wpis do rejestru powstał w związku ze stosowaniem wzorca umowy przez podmiot, co do którego bada się stosowanie praktyki. Jak wskazał Sąd Apelacyjny, naruszenie interesów konsumentów może nastąpić w wyniku działań podmiotów, które stosują klauzule abuzywne już wpisane do rejestru, przy czym wpis taki związany był z działaniami innych przedsiębiorców. Z kolei w wyroku z dnia 25 maja 2005r. sygn. akt XVII Ama 46/04, Sąd Okręgowy w Warszawie- Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej: SOKiK) wyraził pogląd, że dla uznania określonej klauzuli za niedozwolone postanowienie umowne wystarczy stwierdzenie, że mieści się ona w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru i nie jest konieczna literalna zgodność porównywanych klauzul. Czynnikiem przesądzającym o podobieństwie klauzul powinien być bowiem zamiar, cel, jakiemu ma służyć kwestionowane postanowienie. Jeśli cel utworzenia spornej klauzuli odpowiada celowi sformułowania klauzuli uznanej za niedozwoloną oba zapisy można uznać za tożsame. Przedstawione powyżej orzecznictwo potwierdza uchwała 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 13 lipca 2006r. sygn. akt III SZP 3/2006, w której uznano, że stosowanie postanowień wzorców umów o treści tożsamej z treścią postanowień uznanych za niedozwolone prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie- Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanych do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego, może być uznane w stosunku do innego przedsiębiorcy za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 23a 1 . Odwołując się do argumentów o charakterze celowościowym oraz kierując się potrzebą zapewnienia skuteczności tego przepisu, Sąd Najwyższy podkreślił, że praktyka naruszająca zbiorowe interesy konsumentów obejmuje również przypadki wprowadzenia jedynie zmian kosmetycznych, polegających na przestawieniu szyku wyrazów lub zastąpieniu jednych wyrazów innymi, jeżeli tylko wykładnia postanowienia pozwoli stwierdzić, że jego treść mieści się w hipotezie zakazanej klauzuli. Stosowanie klauzuli o zbliżonej treści do klauzuli wpisanej do rejestru, która wywołuje takie same skutki godzi przecież tak samo w interesy konsumentów, jak stosowanie klauzuli identycznej co wpisana do rejestru. (…) Możliwość uznania zachowania przedsiębiorcy, polegającego na stosowaniu postanowień wzorców umownych, które nie mają identycznego brzmienia jak postanowienia wpisane do rejestru, za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, w sposób istotny zwiększa skuteczność obu instytucji (tj. niedozwolonych postanowień umownych oraz praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumenta), zniechęcając przedsiębiorców do obchodzenia wpisów dokonanych w rejestrze niedozwolonych postanowień. Nie jest więc konieczna dokładna, literalna zbieżność klauzuli wpisanej do rejestru i klauzuli z nią porównywanej. Niedozwolone będą również takie postanowienia wzorców umów, 1 W obowiązującej obecnie ustawie z dnia 16.02.2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów, praktyka naruszająca zbiorowe interesy konsumentów uregulowana została w art. 24. 10 które mieszczą się w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru, których treść zostanie ustalona w oparciu o dokonaną wykładnię. W prowadzonym postępowaniu Prezes Urzędu zakwestionował postanowienie § 10 wzorca umowy pożyczki, który Przedsiębiorcy wykorzystują w obrocie z konsumentami, przewidujące, że: „Ewentualne spory jakie mogą wyniknąć w związku ze stosunkiem prawnym powstałym w wyniku zawarcia niniejszej umowy strony poddają rozstrzygnięciu sądom właściwym miejscowo dla siedziby pożyczkodawcy.” Należy podkreślić, że tej treści postanowienia były wielokrotnie uznawane za niedozwolone. Np. wyrokiem z dnia 12 stycznia 2006r. sygn. akt XVII Amc 22/05 SOKiK uznał za niedozwolone postanowienie o treści: Ewentualne spory wynikłe na tle wykonania umowy strony poddają rozstrzygnięciu sądowi właściwemu miejscowo dla siedziby pożyczkodawcy (pozycja 640 rejestru). W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że postanowienie to spełnia przesłanki klauzuli niedozwolonej z art. 385 1 § 1 oraz 385 3 pkt 23 Kodeksu cywilnego. SOKiK podkreślił, że wyłączenie zasady właściwości ogólnej sądu może być dodatkową dolegliwością dla konsumentów powodującą np. stratę czasu na przejazd i konieczność ponoszenia dodatkowych kosztów w celu obrony swoich interesów. Zdaniem SOKiK, takie postanowienie może ujemnie wpływać na zachowania konsumentów, ograniczając lub nawet wyłączając możliwość realizacji przysługujących im uprawnień. Podobne stanowisko SOKiK przedstawił w uzasadnieniu wyroku z dnia 11 grudnia 2006r. sygn. akt XVII Amc 34/06. Na jego podstawie do rejestru w pozycji 1024 wpisana została klauzula o treści: Wszelkie spory wynikające z niniejszej umowy strony poddają pod rozstrzygnięcie sądu właściwego dla siedziby pożyczkodawcy. SOKiK stwierdził, że ww. postanowienie przewiduje poddanie sporu do rozpoznania sądowi, który nie zawsze będzie właściwy miejscowo. Postanowienie wyłącza bowiem możliwość skorzystania z właściwości przemiennej. Jak zauważył Sąd, w sytuacjach, gdy miejsce zamieszkania konsumenta i miejsce wykonania umowy będzie położone poza okręgiem sądu właściwego dla siedziby przedsiębiorcy, postanowienie będzie narzucało rozpoznanie sprawy przez sąd, który wedle ustawy nie jest miejscowo właściwy. W ocenie Prezesa Urzędu, postanowienie wzorca Przedsiębiorców jest tożsame z klauzulami wpisanymi do rejestru. Bez wątpienia ww. postanowienie ogranicza zarówno konsumentowi, jak i Przedsiębiorcom możliwość wyboru sądu, który zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania cywilnego należy uznać za właściwy do rozstrzygnięcia sporu powstałego na tle wiążącej ich umowy. Jak wynika z powołanych wyroków, za niezgodne z art. 385 3 pkt 23 Kodeksu cywilnego uznaje się postanowienia, które nie tylko wyłączają właściwość sądu wyznaczonego według przepisów Kodeksu postępowania cywilnego w ogóle, ale też te, które ograniczają zakres możliwości przewidzianych w tej ustawie, co może negatywnie wpływać na sytuację procesową konsumentów. Tożsamość z klauzulami wpisanymi do rejestru niedozwolonych postanowień umownych występuje także, w ocenie Prezesa Urzędu, w przypadku postanowienia regulującego kwestie opłat za czynności windykacyjne podejmowane przez Przedsiębiorców w razie niespłacenia przez konsumenta pożyczki w terminie ustalonym w umowie, zgodnie z którym: „1. Upomnienie nr 1 dostarczone bezpośrednio po upływie terminu spłaty 25,00 zł; 2. Upomnienie nr 2 dostarczone po upływie 7 dni od terminu spłaty 25,00 zł; 3. Negocjowany zryczałtowany każdorazowy koszt czynności windykacyjnych polegających na próbie odzyskania długu przez reprezentanta pożyczkodawcy 10,00 zł- 100,00 zł; 4. Ostateczne wezwanie do zapłaty 30,00 zł; 5. Zabranie przedmiotu przewłaszczenia 100,00 zł; 6. Kolejne upomnienie monit 25,00 zł” (Tabela opłat i kosztów windykacyjnych). Zdaniem Prezesa Urzędu, postanowienie to mieści się w hipotezie klauzuli wpisanej w pozycji 1796 rejestru o treści: W przypadku niewykonania zobowiązań wynikających z niniejszej umowy kredytobiorca poniesie koszty związane z monitorowaniem kredytobiorcy: 1) telefoniczne upomnienie kredytobiorcy związane z nieterminową spłatą kredytu- 13 zł, 2) korespondencja kierowana do kredytobiorcy związana z 11 nieterminową spłatą kredytu (zawiadomienie, upomnienie, prośba o dopłatę, wystawienie bankowego tytułu egzekucyjnego), za każde pismo. Opłatą za korespondencję kierowaną do poręczycieli bank obciąża dodatkowo kredytobiorców według tych samych stawek- 15 PLN; 3) wyjazd interwencyjny do kredytobiorcy- 50 zł. Uzasadniając abuzywność tej klauzuli w wyroku z dnia 6 sierpnia 2009r. sygn. akt XVII Amc 624/09 SOKiK stwierdził m.in., że brak określenia procedur jakimi kieruje się bank przy podejmowaniu czynności związanych z dochodzeniem należności może prowadzić do dowolności jego działania w zakresie zasad, terminów czy częstotliwości korzystania z wymienionych środków i w związku z tym do znacznego zwiększenia zadłużenia konsumenta. Sąd podkreślił, że brak regulacji w tym zakresie powoduje, że przedsiębiorca ma możliwość podejmowania działań, a tym samym naliczania ww. opłat według własnego uznania, bez zachowania określonej kolejności i terminów. W konsekwencji, konsument może ponosić dodatkowe, znaczące i nieuzasadnione koszty. SOKiK podkreślił, że treść tego postanowienia może wywoływać u konsumenta błędne przekonanie co do praw i obowiązków wynikających z zawartej umowy zwłaszcza, że na podstawie wzorca konsument nie jest w stanie ustalić, jakie w przypadku opóźnień w zapłacie środki podejmie bank, z jaką częstotliwością i w jakiej kolejności. Konsument nie ma w konsekwencji pełnej wiedzy o rodzaju i wysokości opłat, które obowiązany będzie uiścić na wypadek opóźnienia w spłacie kredytu. Jak zauważył SOKiK, możliwość wielokrotnego podejmowania przez przedsiębiorcę czynności windykacyjnych w sposób rażący narusza interesy ekonomiczne konsumenta w szczególności w tych sytuacjach, gdy pobierane opłaty nie odzwierciedlają nakładów rzeczywiście poniesionych przez przedsiębiorcę, przynosząc mu nieuzasadnione korzyści. Sąd ocenił, że postanowienie to narusza również zasady lojalnego kontraktowania i równorzędnego traktowania konsumenta, co uzasadnia stwierdzenie, że spełnia przesłanki klauzuli niedozwolonej z art. 385 1 § 1 Kodeksu cywilnego, kształtując prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszając jego interesy. W ocenie Prezesa Urzędu, argumenty wyrażone w ww. wyroku są adekwatne także do analizowanego postanowienia, które- przewidując opłaty za czynności windykacyjne podejmowane przez Przedsiębiorców- nie określa ani zasad, ani procedur obciążania nimi konsumenta. Podobnie jak w przypadku klauzuli wpisanej do rejestru, na podstawie tego postanowienia Przedsiębiorcy mogą dowolnie decydować zarówno o zastosowaniu poszczególnych środków, jak o ich kolejności i częstotliwości, a konsument nie ma możliwości ustalenia, jakimi opłatami zostanie obciążony w razie niewykonania obowiązku spłaty pożyczki w terminie określonym w umowie. Pomimo różnic w treści, postanowienie wzorca Przedsiębiorców wywołuje więc tożsame skutki prawne. Mając powyższe na względzie Prezes Urzędu uznał, że w zakresie obydwu zakwestionowanych postanowień udowodniona została bezprawność działań Przedsiębiorców. Z uwagi na naruszenie także zbiorowego interesu konsumentów uzasadnione jest przypisanie Przedsiębiorcom praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, określonej w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. II. W niniejszym postępowaniu Przedsiębiorcom zarzucono stosowanie praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, określonej w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegającej na naruszeniu obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji. W przypadku tego zarzutu bezprawność działań Przedsiębiorców wynika z naruszenia art. 30 ust. 1 pkt 1, 7, 15, 19, 20 i 21 ustawy o kredycie konsumenckim. Przepis ten stanowi, że umowa o kredyt konsumencki powinna określać: imię, nazwisko (nazwę) kredytodawcy, rzeczywistą roczną stopę oprocentowania oraz całkowitą kwotę do zapłaty przez konsumenta ustaloną w dniu zawarcia umowy, obowiązek zwrotu przez konsumenta udostępnionego przez kredytodawcę kredytu oraz odsetek zgodnie z rozdziałem 5 ustawy, a także kwotę odsetek należnych w stosunku dziennym, warunki wypowiedzenia umowy, 12 informację o możliwości korzystania z pozasądowego rozstrzygania sporów oraz zasadach dostępu do tej procedury, jeżeli takie prawo przysługuje konsumentowi oraz wskazanie organu nadzoru właściwego w sprawach ochrony konsumentów. Niewątpliwie ww. przepis nakłada na kredytodawcę szereg obowiązków informacyjnych wobec konsumenta. Wskazać przy tym należy, że na mocy art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy o kredycie konsumenckim, obowiązki te dotyczą także umowy pożyczki. Prezes Urzędu podziela stanowisko SOKiK wyrażone w wyroku z dnia 13 czerwca 2005r. sygn. akt XVII Ama 30/04, odnoszące się wprawdzie do poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 20 lipca 2001r. o kredycie konsumenckim (Dz.U. nr 100, poz. 1081 ze zm.), ale zachowujące aktualność także w obowiązującym stanie prawnym, że skoro ustawodawca wyraźnie określił zakres niezbędnych danych zawartych w umowie kredytu konsumenckiego, to oczywistym jego celem było zagwarantowanie konsumentowi wiedzy w tym zakresie jako niezbędnej dla ochrony jego praw i interesów. Bez znaczenia jest przy tym, czy konsument z informacji tych uczyni użytek czy nie. Jak ustalono, umowy pożyczki, które Przedsiębiorcy zawierają z konsumentami nie określają ww. danych. Przede wszystkim umowy te nie wskazują imienia i nazwiska Wandy Kościanek- Kirpsza i Marcina Budnego jako wspólników spółki cywilnej Agencja Finansowa „PROTON” s.c. będących pożyczkodawcami. W części dotyczącej oznaczenia stron umowa ogranicza się do podania, że pożyczkodawcą jest Agencja Finansowa „PROTON” s.c. z siedzibą w Poznaniu przy ul. Druskiennickiej 8/10 . Takie oznaczenie znajduje się również w umowach w miejscu przeznaczonym na podpis pożyczkodawcy. W umowach nie wskazuje się natomiast imienia i nazwiska osób fizycznych, które prowadzą pod tą nazwą działalność gospodarczą. Należy podkreślić, że w zaświadczeniu o dokonaniu zmiany wpisu do ewidencji działalności gospodarczej z dnia 7 grudnia 2011r. Wanda Kościanek- Kirpsza została oznaczona jako przedsiębiorca poprzez imię, nazwisko oraz nazwę: Agencja Finansowa „PROTON” s.c. W zaświadczeniu o dokonaniu zmiany wpisu do ewidencji działalności gospodarczej z dnia 14 stycznia 2011r. Marcin Budny został oznaczony wprost jako wspólnik spółki cywilnej Agencja Finansowa „PROTON”. Takimi właśnie pełnymi oznaczeniami Przedsiębiorcy posługiwać winni się zawierając umowy pożyczki z konsumentami. W umowach pożyczki nie ma również danych o rzeczywistej rocznej stopie oprocentowania. W umowach Przedsiębiorcy wskazują jedynie, w § 3 ust. 2, że odsetki umowne od kwoty pożyczki wynoszą 20% w stosunku rocznym i stanowią czterokrotność wysokości stopy kredytu lombardowego Narodowego Banku Polskiego oraz nie podlegają zmianie. Przedsiębiorcy podają więc tzw. roczną stopę oprocentowania, tj. stopę oprocentowania wyrażoną jako stałe lub zmienne oprocentowanie stosowane do całkowitej kwoty kredytu w stosunku rocznym (art. 5 pkt 10 ustawy o kredycie konsumenckim). Zgodnie natomiast z art. 5 pkt 12 ustawy, rzeczywista roczna stopa oprocentowania to całkowity koszt kredytu ponoszony przez konsumenta, wyrażony jako wartość procentowa całkowitej kwoty kredytu w stosunku rocznym. Załącznik nr 4 do ustawy wskazuje wzór matematyczny według którego obliczona powinna być wartość rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania. Rzeczywista roczna stopa oprocentowania nie jest zatem tożsama ze stopą oprocentowania pożyczki. Uwzględnia bowiem dużo szerszy zakres kosztów niż stopa oprocentowania. Umowy pożyczki nie wskazują także całkowitej kwoty do zapłaty, która powinna obejmować, stosownie do art. 5 pkt 8 ww. ustawy, sumę całkowitego kosztu pożyczki i całkowitej kwoty pożyczki. W umowach ograniczono się do wskazania wysokości poszczególnych kosztów: opłaty przygotowawczej, całkowitego kosztu pożyczki, kosztów ustanowienia zabezpieczenia oraz łącznej kwoty wszystkich kosztów, opłat i prowizji. Na marginesie należy zauważyć, że obowiązek podania łącznej kwoty wszystkich kosztów, opłat i prowizji nałożony został na pożyczkodawcę w ustawie z dnia 20 lipca 2001r. o kredycie konsumenckim (Dz.U. nr 100, poz. 1081 ze zm.). Obecnie obowiązująca ustawa o kredycie konsumenckim zobowiązuje natomiast pożyczkodawcę do podania całkowitej kwoty do zapłaty przez konsumenta ustalonej w dniu zawarcia umowy. 13 W związku z powyższym, Prezes Urzędu uznał, że w ww. zakresie Przedsiębiorcy nie dostosowali zawieranych umów do wymogów formalnych przewidzianych dla umowy pożyczki w art. 30 ust. 1 pkt 7 ustawy o kredycie konsumenckim. Prezes Urzędu ustalił, że umowy pożyczki nie zawierają też informacji o obowiązku zwrotu przez konsumenta udostępnionej pożyczki oraz odsetek zgodnie z rozdziałem 5 ustawy oraz kwocie odsetek należnych w stosunku dziennym, naruszając obowiązek wynikający z art. 30 ust. 1 pkt 15 ustawy o kredycie konsumenckim. W rozdziale 5 ustawy uregulowano zasady i tryb odstąpienia konsumenta od umowy bez podania przyczyny w terminie 14 dni od dnia zawarcia umowy, w tym prawa i obowiązki stron z tym związane. Dla wymogów formalnych umowy pożyczki podstawowe znaczenie ma niewątpliwie zamieszczony w tym rozdziale przepis art. 54 ust. 1 ustawy zastrzegający, że konsument nie ponosi kosztów związanych z odstąpieniem od umowy o kredyt konsumencki, z wyjątkiem odsetek za okres od dnia wypłaty kredytu do dnia spłaty kredytu. Art. 54 ust. 2 nakłada z kolei na konsumenta obowiązek niezwłocznego zwrotu udostępnionego kredytu wraz z odsetkami, nie później niż w terminie 30 dni od dnia złożenia oświadczenia o odstąpieniu od umowy. Dniem spłaty kredytu jest dzień przekazania środków pieniężnych kredytodawcy przez konsumenta (ust. 3 art. 54). Art. 54 ust. 4 przewiduje, że w przypadku odstąpienia od umowy kredytodawcy nie przysługują żadne inne opłaty, z wyjątkiem bezzwrotnych kosztów poniesionych przez niego na rzecz organów administracji publicznej oraz opłat notarialnych. W umowach pożyczki brak postanowień, które odnosiłyby się do treści przytoczonych powyżej przepisów rozdziału 5 ustawy. Umowy nie określają także wysokości odsetek w stosunku dziennym, pozbawiając konsumenta możliwości bezpośredniego ustalenia, jaką kwotę odsetek za każdy dzień korzystania z pożyczki powinien zwrócić w przypadku odstąpienia od umowy. Przedsiębiorcy nie informują ponadto swoich kontrahentów w umowach pożyczki o warunkach wypowiedzenia umowy. Wymóg określenia tego rodzaju danych wynika z art. 30 ust. 1 pkt 19 ustawy o kredycie konsumenckim. W umowach pożyczki Przedsiębiorcy nie zamieszczają także informacji o możliwości korzystania z pozasądowego rozstrzygania sporów i nie określają zasad dostępu do tej procedury, pomimo wskazania w formularzu informacyjnym, doręczanym konsumentowi przed zawarciem umowy, że konsumentowi przysługuje prawo korzystania z takiej procedury i podania zasad dostępu do niej (propozycja ugody, rozłożenie należności na raty, wyznaczenie dodatkowego terminu spłaty). W ocenie Prezesa Urzędu, fakt zawarcia ww. danych w formularzu informacyjnym oznacza, że Przedsiębiorcy dopuszczają pozasądową drogę rozstrzygania sporów. W konsekwencji ww. dane powinny zostać zamieszczone w umowach pożyczki, stosownie do art. 30 ust. 1 pkt 20 ustawy. Z kolei wbrew art. 30 ust. 1 pkt 21 ustawy o kredycie konsumenckim Przedsiębiorcy nie informują w umowach pożyczki o organie nadzoru właściwym w sprawach ochrony konsumentów, tj. powiatowym/miejskim rzeczniku konsumentów, do którego zadań należy- zgodnie z art. 42 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów- zapewnienie bezpłatnego poradnictwa konsumenckiego i informacji prawnej w zakresie ochrony interesów konsumentów. Mając na uwadze powyższe, Prezes Urzędu uznał, że wskutek niedopełnienia wymogów formalnych umowy pożyczki, określonych w art. 30 ust. 1 pkt 1, 7, 15, 19, 20 i 21 ustawy o kredycie konsumenckim, Przedsiębiorcy naruszyli obowiązek udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji. W związku z naruszeniem zbiorowego interesy konsumentów, swoim zachowaniem wyczerpali tym samym przesłanki praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . 14 III. Stosowanie praktyki określonej art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes Urzędu przypisał Przedsiębiorcom także w pkt III sentencji decyzji. Postawiony Przedsiębiorcom zarzut dotyczy udzielania konsumentom w umowach pożyczki nierzetelnych informacji o założeniach przyjętych do obliczenia całkowitej kwoty do zapłaty. Jego bezprawność Prezes Urzędu wywodzi z naruszenia art. 30 ust. 1 pkt 7 in fine ustawy o kredycie konsumenckim. Przepis ten przewiduje, że umowa o kredyt konsumencki powinna określać całkowitą kwotę do zapłaty przez konsumenta ustaloną w dniu zawarcia umowy o kredyt konsumencki wraz z podaniem wszystkich założeń przyjętych do jej obliczenia. Jak wskazano powyżej, całkowita kwota do zapłaty obejmuje sumę całkowitego kosztu kredytu i całkowitej kwoty kredytu (art. 5 pkt 8 ww. ustawy). Całkowity koszt kredytu to- zgodnie z art. 5 pkt 6 a i b ustawy- wszelkie koszty, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową o kredyt, w szczególności: odsetki, opłaty, prowizje, podatki i marże, jeżeli są znane kredytodawcy oraz koszty usług dodatkowych w przypadku gdy ich poniesienie jest niezbędne do uzyskania kredytu- z wyjątkiem kosztów opłat notarialnych ponoszonych przez konsumenta. Z punktu widzenia powołanych przepisów koszty zabezpieczenia spłaty pożyczki wchodzą w skład całkowitego kosztu pożyczki, a tym samym- całkowitej kwoty do zapłaty przez konsumenta. Określając zatem, stosownie do ww. przepisu, całkowitą kwotę do zapłaty i wszystkie założenia przyjęte do jej obliczenia, Przedsiębiorcy winni także podać prawidłowe założenia będące podstawą do ustalenia jej poszczególnych elementów, w tym kosztów zabezpieczenia. Zabezpieczeniem spłaty pożyczek udzielanych przez Przedsiębiorców jest weksel własny in blanco oraz umowa przewłaszczenia na zabezpieczenie. W § 3 ust. 5 umowy pożyczki wskazuje się, że koszty związane z ustanowieniem zabezpieczenia roszczeń pożyczkodawców zostają ustalone ryczałtowo na kwotę 146 zł. Jednak jak poinformowali Przedsiębiorcy § 3 ust. 5 umowy dotyczy wszelkich kosztów związanych z funkcjonowaniem firmy. Jedynym przychodem z prowadzonej działalności jest kwota 180 zł (…). Na kwotę tą składa się kwota 25 zł stanowiąca opłatę przygotowawczą (…) oraz zryczałtowana kwota 146 zł określona w § 3 ust. 5 wyżej wymienionej umowy. Z tego przychodu uiszczane są wszelkie koszty uzyskania przychodu: wynajem pomieszczenia biurowego, ochrona, sprzątanie, energia, ogrzewanie, obsługa prawna, księgowa, Internet, telefony, reklama, eksploatacja samochodów służbowych (paliwo, ubezpieczenia, naprawy), wynagrodzenia pracownicze, podatek odprowadzany do Urzędu Skarbowego, składki wspólników odprowadzane do ZUS, zysk wspólników . W rzeczywistości kwota określana jako „koszty związane z ustanowieniem zabezpieczenia” nie jest więc w ogóle związana z kosztami zabezpieczeń wskazanymi w umowach (wystawieniem weksla in blanco , zawarciem umowy przewłaszczenia na zabezpieczenie), ale pobierana jest w celu pokrycia kosztów działalności Przedsiębiorców. Należy podkreślić, że Prezes Urzędu nie kwestionuje zasadności obciążania konsumentów kosztami udzielonej pożyczki. Pobierana przez Przedsiębiorców kwota 146 zł bez wątpienia wchodzi w skład całkowitego kosztu pożyczki w rozumieniu art. 5 pkt 6 a i b ustawy o kredycie konsumenckim. Niemniej Prezes Urzędu uznaje, że informacje dotyczące kosztów, które podają Przedsiębiorcy w zawieranych umowach powinny być rzetelne. Skoro ww. kwota nie stanowi kosztu ustanowienia zabezpieczenia spłaty pożyczki, nie powinna być w ten sposób oznaczana w umowach. Zdaniem Prezesa Urzędu, rzetelność informacji odnosić powinna się w niniejszym przypadku również do wskazania, za jakie czynności kwota ta jest faktycznie pobierana (np. prowizja, marża za przyznanie kredytu, oddanie kredytu do dyspozycji konsumenta itp.; por. Ustawa z dnia 20 lipca 2001r. o kredycie konsumenckim. Komentarz do pod red. J. Pisulińskiego. Dom Wydawniczy ABC, 2004). Dlatego też Prezes Urzędu uznał, że informacje o założeniach, jakie Przedsiębiorcy przyjęli do obliczenia ww. kwoty, stanowiącej jeden z elementów całkowitej kwoty do zapłaty przez konsumenta, a w konsekwencji- do obliczenia całkowitej kwoty do zapłaty, nie są rzetelne. 15 W związku z powyższym, Prezes Urzędu stwierdził, że przekazując w umowach pożyczki nierzetelne informacje o kosztach związanych z ustanowieniem zabezpieczenia spłaty pożyczki Przedsiębiorcy naruszyli obowiązek udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji i dopuścili się stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, określonej w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. IV. W pkt IV sentencji decyzji Prezes Urzędu zarzucił Przedsiębiorcom stosowanie praktyki określonej w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegającej na ograniczeniu prawa konsumenta do odstąpienia od umowy bez podania przyczyny w terminie 14 dni od dnia jej zawarcia, poprzez uzależnianie skuteczności odstąpienia od jednoczesnego dokonania zwrotu kwoty udzielonej pożyczki w całości. Postanowienie, zgodnie z którym skuteczność odstąpienia konsumenta od umowy zależy od jednoczesnego zwrotu kwoty pożyczki, zamieszczone zostało w § 5 ust. 2 umów pożyczek zawieranych przez Przedsiębiorców z konsumentami. Należy zauważyć, że przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie regulują konstrukcji bezprawności działań przedsiębiorcy. Art. 24 ustawy nie ma samodzielnego znaczenia prawnego, ale powinien być interpretowany oraz stosowany w określonym kontekście normatywnym. Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 13 lipca 2006r. III SZP 3/2006 stwierdził, że za praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów można uznać zachowania naruszające przepisy innych ustaw, które nakładają na przedsiębiorcę określone obowiązki względem konsumenta (…). Zachowania takie stanowią bowiem jednocześnie zachowania bezprawne i skutkują zniesieniem, ograniczeniem lub zniekształceniem praw konsumentów, wpływając tym samym na chronioną przez przepis obowiązującego prawa sferę ich interesów. W niniejszej sprawie Prezes Urzędu uznał, że działania Przedsiębiorców naruszają art. 53 ust. 1, 4 i 5 w zw. z art. 54 ust. 2 ustawy o kredycie konsumenckim. Art. 53 ust. 1 ustawy przyznaje konsumentowi prawo do odstąpienia od umowy o kredyt konsumencki bez podania przyczyny w terminie 14 dni od dnia zawarcia umowy. Sposób wykonania tego prawa określają ust. 4 i 5 tego przepisu stanowiąc, że termin do odstąpienia od umowy jest zachowany, jeżeli konsument przed jego upływem złoży pod wskazany przez kredytodawcę adres oświadczenie o odstąpieniu od umowy. Dla zachowania terminu wystarczające jest wysłanie oświadczenia przed jego upływem. Art. 54 ust. 2 nakłada na konsumenta obowiązek niezwłocznego zwrotu udostępnionego kredytu wraz z odsetkami, nie później niż w terminie 30 dni od dnia złożenia oświadczenia o odstąpieniu od umowy. Ww. przepisy nie dają podstaw do stwierdzenia, że dla skutecznego odstąpienia od umowy konsument musi jednocześnie zwrócić kwotę uzyskanej pożyczki. Przyznane konsumentowi prawo do odstąpienia od umowy ma charakter szeroki. Jego wykonanie nie jest zależne, ani od wystąpienia i podania jakichkolwiek przyczyn uzasadniających rezygnację konsumenta z umowy, ani od dokonania przez konsumenta szczególnych czynności. Wystarczające jest przesłanie złożonego oświadczenia kredytodawcy i zwrot kwoty uzyskanego kredytu w określonych terminach. Konsument ma wprawdzie obowiązek zwrócić uzyskany kredyt z odsetkami niezwłocznie, jednak nie później niż w terminie 30 dni od dnia złożenia oświadczenia o odstąpieniu od umowy. Obowiązek zwrotu kwoty kredytu nie musi być tym samym wykonany wraz ze złożeniem oświadczenia o odstąpieniu i w terminie przewidzianym dla złożenia oświadczenia. Dla jego realizacji ustawa określa dłuższy termin niż dla złożenia oświadczenia. Bieg terminu do zwrotu kredytu rozpoczyna się przy tym od dnia złożenia oświadczenia, a nie- jak w przypadku oświadczenia- od dnia zawarcia umowy. W świetle powołanych przepisów, w przypadku złożenia oświadczenia o odstąpieniu od umowy w ostatnim dniu 14- dniowego terminu, konsument może zwrócić kwotę pożyczki de facto w 44- dniu od dnia zawarcia umowy (czyli w 30- tym dniu od złożenia oświadczenia). Zwrot kwoty pożyczki nie wpływa więc w żadnej mierze na skuteczność składanego przez konsumenta oświadczenia. 16 Zamieszczenie w umowach pożyczki postanowienia, które uzależnia skuteczność odstąpienia od umowy od równoczesnego zwrotu kwoty pożyczki ogranicza w istocie prawo konsumenta do odstąpienia od umowy. Takie postanowienie może ponadto wprowadzać konsumenta w błąd co do charakteru i zakresu jego obowiązków w przypadku odstąpienia od umowy. Z powyższych względów, Prezes Urzędu uznał, że zakwestionowane działania Przedsiębiorców są sprzeczne z ww. przepisami ustawy o kredycie konsumenckim. Wykazanie naruszenia zbiorowego interesu konsumentów przesądza o przypisaniu Przedsiębiorcom praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, określonej w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Na dokonaną ocenę praktyki nie wpływa przy tym wskazany przez Przedsiębiorców fakt, że żaden z ich dotychczasowych kontrahentów nie odstąpił od umowy pożyczki, w związku z czym nie było sytuacji, w których jakiekolwiek oświadczenie o odstąpieniu od umowy zostałoby uznane za bezskuteczne wskutek niedokonania równoczesnego zwrotu pożyczki. Jak podkreślono powyżej, dla stwierdzenia praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów nie jest konieczne ustalenie, że którykolwiek z konsumentów został faktycznie dotknięty jej skutkami. Wystarczająca jest choćby potencjalna możliwość naruszenia zbiorowych interesów konsumentów. V. Praktyka z art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przypisana Przedsiębiorcom w pkt V sentencji decyzji dotyczy obciążania konsumenta określonymi kosztami w przypadku odstąpienia od umowy pożyczki bez podania przyczyny w terminie 14 dni od dnia jej zawarcia. Na mocy zawieranych umów pożyczki konsument w przypadku odstąpienia od umowy ma obowiązek uiszczenia na rzecz Przedsiębiorców opłaty przygotowawczej w kwocie 25 zł oraz kosztów związanych z ustanowieniem zabezpieczenia w kwocie 146 zł. Zdaniem Prezesa Urzędu, że ww. działania Przedsiębiorców naruszają art. 54 ust. 1 i 4 ustawy o kredycie konsumenckim. Zgodnie z art. 54 ust. 1, konsument nie ponosi kosztów związanych z odstąpieniem od umowy o kredyt konsumencki, z wyjątkiem odsetek za okres od dnia wypłaty kredytu do dnia spłaty kredytu. Ust. 4 art. 54 przewiduje, że w przypadku odstąpienia od umowy kredytodawcy nie przysługują żadne inne opłaty, z wyjątkiem bezzwrotnych kosztów poniesionych przez niego na rzecz organów administracji publicznej oraz opłat notarialnych. Analiza ww. przepisów prowadzi do wniosku, że jedynymi kosztami, które należne są pożyczkodawcy w przypadku odstąpienia konsumenta od umowy są: odsetki za okres korzystania z pożyczki i ewentualnie- koszty poniesione na rzecz określonych organów i opłaty notarialne. Bez wątpienia opłata przygotowawcza i koszty wskazane przez Przedsiębiorców jako związane z ustanowieniem zabezpieczenia nie należą do kategorii kosztów, jakimi może zostać obciążony konsument w razie odstąpienia od umowy. Zobowiązując konsumenta do poniesienia tego rodzaju kosztów w razie odstąpienia od umowy, Przedsiębiorcy nakładają na konsumenta dodatkowe i nieprzewidziane w obowiązujących przepisach prawa obowiązki o charakterze finansowym. W opinii Prezesa Urzędu, przesądza to o uznaniu, że działania Przedsiębiorców są bezprawne z punktu widzenia art. 54 ust. 1 i 4 ustawy o kredycie konsumenckim. Spełnienie przesłanki naruszenia zbiorowego interesy konsumentów pozwala na uznanie, że Przedsiębiorcy stosują praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Należy ponadto podkreślić, na co zwrócono już uwagę przy omówieniu praktyki wskazanej w pkt IV sentencji decyzji, że fakt, iż Przedsiębiorcy nie obciążyli żadnego ze swoich kontrahentów ww. kosztami, nie wyklucza możliwości przypisania Przedsiębiorcom praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów. Dla stwierdzenia praktyki wystarczająca jest 17 bowiem potencjalna możliwość wystąpienia jej skutków. Należy zauważyć, że w rozpatrywanej sprawie niezastosowanie zakwestionowanej regulacji wynika w istocie z faktu, że żaden z dotychczasowych kontrahentów Przedsiębiorców nie skorzystał z prawa odstąpienia od umowy bez podania przyczyny w terminie 14 dni od dnia jej zawarcia. VI. Istota praktyki stwierdzonej w pkt VI sentencji decyzji polega na obciążaniu konsumentów całkowitymi kosztami ustanowienia zabezpieczenia spłaty pożyczki w przypadku zwrotu pożyczki przed terminem określonym w umowie. Zamieszczone w umowach pożyczki postanowienie § 4 ust. 4 przewiduje, że zwrot pożyczki przed upływem terminu nie zwalnia pożyczkobiorcy z obowiązku uiszczenia kosztów ustanowienia zabezpieczenia. Koszty te Przedsiębiorcy ustalili ryczałtowo w kwocie 146 zł. W ocenie Prezesa Urzędu, umowne uregulowanie przez Przedsiębiorców kwestii ponoszenia przez konsumenta kosztów w razie wcześniejszej spłaty pożyczki jest sprzeczne z art. 49 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim. Stosownie do tego przepisu, w przypadku spłaty całości kredytu przed terminem określonym w umowie, całkowity koszt kredytu ulega obniżeniu o te koszty, które dotyczą okresu, o który skrócono czas obowiązywania umowy, chociażby konsument poniósł je przed tą spłatą. Przypomnienia wymaga, że całkowity koszt kredytu to, zgodnie z do art. 5 pkt 6 a i b ustawy o kredycie konsumenckim, wszelkie koszty, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową o kredyt, w szczególności: odsetki, opłaty, prowizje, podatki i marże, jeżeli są znane kredytodawcy oraz koszty usług dodatkowych w przypadku gdy ich poniesienie jest niezbędne do uzyskania kredytu- z wyjątkiem kosztów opłat notarialnych ponoszonych przez konsumenta. Prezes Urzędu ustalił, że kwota 146 zł określana przez Przedsiębiorców jako „koszty związane z ustanowieniem zabezpieczenia” nie dotyczy w rzeczywistości kosztów zabezpieczenia spłaty pożyczki. Niemniej jednak kwota ta mieści się w definicji całkowitego kosztu pożyczki (por. pkt III uzasadnienia niniejszej decyzji). Co za tym idzie w przypadku zwrotu pożyczki przed terminem określonym w umowie, kwota ta- jako koszt pożyczki- powinna być proporcjonalnie obniżona tak, aby nie obejmowała okresu, o który faktycznie skrócono umowę pożyczki. W przypadku wcześniejszej spłaty pożyczki odpada bowiem podstawa do jej pobrania w całości. Przedsiębiorcy mogą więc pobrać tylko te koszty, które przypadają za okres do czasu wcześniejszej spłaty pożyczki. W ocenie Prezesa Urzędu, zatrzymanie przez Przedsiębiorców ww. kwoty w pełnej wysokości narusza ustawowe zasady rozliczeń pożyczkodawcy z konsumentami wynikające z art. 49 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim. Mając na względzie naruszenie zbiorowego interesu konsumentów Prezes Urzędu przypisał Przedsiębiorcom praktykę z art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Podobnie jak w przypadku praktyk wskazanych w pkt IV i V sentencji decyzji, również i w niniejszym przypadku nie jest konieczne ustalenie, że którykolwiek z konsumentów- dotychczasowych kontrahentów Przedsiębiorców został dotknięty skutkami praktyki, tj. został faktycznie obciążony pełnymi kosztami pożyczki pomimo jej spłaty przed terminem określonym w umowie. Dla przypisania Przedsiębiorcom praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów z art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wystarczająca jest sama potencjalna możliwość zastosowania zakwestionowanej regulacji w umowie pożyczki. W świetle powyższego, Prezes Urzędu uznał, że w niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki niezbędne do przypisania Przedsiębiorcom praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów: wykazana została zarówno bezprawność ich działań, jak i naruszenie zbiorowego interesu konsumentów. 18 Z uwagi na fakt, że Przedsiębiorcy nie wykazali, stosownie do art. 27 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, zaniechania stosowania przypisanych im praktyk, podstawą rozstrzygnięcia Prezesa Urzędu w pkt I- VI sentencji decyzji jest art. 26 ust. 1 tej ustawy. VII. Zgodnie z art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu może w drodze decyzji nałożyć na przedsiębiorcę, który choćby nieumyślnie dopuścił się stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24 ustawy, karę pieniężną w wysokości nie większej niż 10% przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary. Z powołanego przepisu wynika, że kara pieniężna ma charakter fakultatywny. O tym, czy w konkretnej sprawie w odniesieniu do wskazanego przedsiębiorcy zasadne jest nałożenie kary pieniężnej decyduje, w ramach uznania administracyjnego, Prezes Urzędu. Należy zwrócić uwagę, że przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie określają jakichkolwiek przesłanek, od których uzależnione byłoby podjęcie decyzji o nałożeniu kary. Ustawodawca wskazał jedynie w art. 111 ustawy te okoliczności, które Prezes Urzędu winien uwzględnić decydując o wymiarze kary pieniężnej, wymieniając okres, stopień oraz okoliczności naruszenia przepisów ustawy, a także uprzednie naruszenie przepisów ustawy. Biorąc pod uwagę okoliczności sprawy, w szczególności charakter i możliwe skutki przypisanych Przedsiębiorcom praktyk, Prezes Urzędu uznał za uzasadnione nałożenie na nich kar pieniężnych za każdą ze stwierdzonych praktyk. W opinii Prezesa Urzędu, ocena zgromadzonego materiału dowodowego wskazuje na co najmniej nieumyślne naruszenie przez Przedsiębiorców przepisów ustawy. Brak natomiast wystarczających dowodów, które pozwoliłyby na przypisanie Przedsiębiorcom umyślności działania, tj. zamiaru takiego naruszenia. Zdaniem Prezesa Urzędu, Przedsiębiorcy powinni przewidywać, że ich działania podejmowane w ramach prowadzonej działalności gospodarczej mogą być bezprawne i mogą naruszać zbiorowe interesy konsumentów. Tym samym powinni dochować należytej staranności przy konstruowaniu wzorców umów pożyczki, w oparciu o które zawierają umowy z konsumentami, zapewniając ich zgodność z przepisami ustawy o kredycie konsumenckim, która ma podstawowe znaczenie dla określenia praw i obowiązków stron umowy pożyczki oraz eliminując z nich klauzule, które zostały wpisane do rejestru niedozwolonych postanowień umownych. W 2011r. każdy z Przedsiębiorców uzyskał jako wspólnik spółki cywilnej Agencja Finansowa „PROTON” s.c. przychód w wysokości [usunięto] zł. Maksymalna kara pieniężna, która mogłaby zostać nałożona na każdego z Przedsiębiorców wynosi [usunięto] zł. Ustalając wysokość kary Prezes Urzędu dokonał w pierwszej kolejności oceny wagi stwierdzonych naruszeń przepisów ustawy, wynikiem których jest określona kwota bazowa. W dalszej kolejności Prezes Urzędu rozważył, czy w sprawie występują okoliczności obciążające i łagodzące oraz jaki powinny mieć wpływ na wysokość kary. 1. Praktyka przypisana Przedsiębiorcom w pkt I sentencji decyzji polega na stosowaniu postanowień wzorców umów, które wpisane zostały do rejestru niedozwolonych postanowień umownych. Oceniając szkodliwość poszczególnych postanowień Prezes Urzędu uznał, że bezpośredni wpływ na sytuację finansową konsumenta ma postanowienie, które nie określa zasad i procedury obciążania konsumenta opłatami za czynności windykacyjne w razie niespłacenia pożyczki w ustalonym terminie. Pomimo, że ww. postanowienie przewiduje opłaty za te czynności nie określa w żaden sposób, w jakich terminach i kolejności konsument może zostać nimi obciążony. Nie precyzuje też, ile razy Przedsiębiorcy mogą podjąć każdą z wymienionych we wzorcu czynności. Przedsiębiorcy mogą tym samym swobodnie decydować i naliczać ww. opłaty, a konsument nie jest w stanie ustalić, jakie działania zostaną wobec niego podjęte w przypadku 19 braku spłaty pożyczki i jak wysokie opłaty poniesie na rzecz Przedsiębiorców. Stopień szkodliwości tego postanowienia dla interesów majątkowych konsumentów może być bez wątpienia znaczny. Z kolei przy ocenie szkodliwości drugiego z zakwestionowanych postanowień Prezes Urzędu uwzględnił, że postanowienie to ma niewielki wpływ na sytuację ekonomiczną konsumentów. Może ponadto znaleźć zastosowanie raczej w wyjątkowych sytuacjach- rozstrzygania sporu między stronami na drodze sądowej, w sytuacji gdy pozwanym będzie konsument, który ma miejsce zamieszkania poza miejscem siedziby Przedsiębiorców. Rozstrzygając o wadze stwierdzonego naruszenia Prezes Urzędu uwzględnił również fakt, że okres jego trwania przekroczył 1 rok. Z informacji przekazanych przez Przedsiębiorców wynika wprawdzie, że od dnia 18 grudnia 2011r. stosują nowe wzorce umów pożyczki, jednak zgromadzony materiał dowodowy nie potwierdza tych informacji. Prezes Urzędu ustalił, że treść wzorców, które Przedsiębiorcy wykorzystują obecnie w obrocie z konsumentami nie uległa zmianie w stosunku do wzorców wykorzystywanych przez nich od 2006r. do dnia 17 grudnia 2011r. We wzorcach tych zamieszczono obydwa zakwestionowane w niniejszym postępowaniu postanowienia niedozwolone. W ocenie Prezesa Urzędu, ww. okoliczności przesądzają o ustaleniu kwoty bazowej kar na poziomie [usunięto] % przychodu uzyskanego przez każdego ze wspólników spółki cywilnej: Agencja Finansowa „PROTON” s.c. w 2011r., tj. po 156 zł po zaokrągleniu. Prezes Urzędu uznał, że w przypadku omawianego naruszenia nie występują okoliczności obciążające, które przemawiałyby za podwyższeniem ustalonej kwoty bazowej kar. W szczególności brak wystarczających podstaw do przypisania Przedsiębiorcom umyślności działania, a więc zamiaru naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zdaniem Prezesa Urzędu, brak także okoliczności łagodzących, które wpływałyby na obniżenie kwoty bazowej kar. Należy przede wszystkim zauważyć, że Przedsiębiorcy nie zaniechali zarzuconej im praktyki i nie podjęli żadnych działań w celu zmiany wykorzystywanych w obrocie wzorców umów. Z uwagi na powyższe, za stosowanie praktyki określonej w pkt I sentencji decyzji Prezes Urzędu nałożył na każdego z Przedsiębiorców kary pieniężne w wysokości po 156 zł, co stanowi [usunięto] % przychodu osiągniętego przez każdego z nich w 2011r. i [usunięto] % kary maksymalnej. 2. Praktyka stwierdzona w pkt II sentencji decyzji polega na naruszeniu obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji poprzez nieinformowanie w umowach pożyczki, wbrew art. 30 ust. 1 pkt 1, 7, 15, 19, 20 i 21 ustawy o kredycie konsumenckim, o: imieniu i nazwisku Wandy Kościanek- Kirpsza i Marcina Budnego jako wspólników spółki cywilnej Agencja Finansowa „PROTON” s.c. będących pożyczkodawcami, rzeczywistej rocznej stopie oprocentowania oraz całkowitej kwocie do zapłaty przez konsumenta ustalonej w dniu zawarcia umowy, obowiązku zwrotu przez konsumenta udostępnionej pożyczki i odsetek zgodnie z rozdziałem 5 ustawy oraz kwocie odsetek należnych w stosunku dziennym, warunkach wypowiedzenia umowy, możliwości korzystania z pozasądowego rozstrzygania sporów i zasadach dostępu do tej procedury oraz organie nadzoru właściwym w sprawach ochrony konsumentów. Praktyka ta ujawnia się na etapie zawierania kontraktu, przy czym może wywierać również wpływ na jego wykonanie. Zdaniem Prezesa Urzędu, przy ocenie stopnia szkodliwości ww. praktyki należy uwzględnić, że niewskazanie wymienionych danych w umowie pożyczki narusza podstawowe prawo konsumenta do uzyskania rzetelnej i pełnej informacji o istotnych postanowieniach umowy, w tym o podmiotach, którzy są pożyczkodawcami. Ustawa o kredycie konsumenckim precyzyjnie formułuje zakres danych, jakie muszą być zawarte w umowie pożyczki, gwarantując tym samym konsumentowi określony poziom wiedzy. Bez wątpienia brak w umowie którejkolwiek z ww. informacji uniemożliwia konsumentowi zapoznanie się z warunkami, na 20 jakich Przedsiębiorcy udzielają pożyczek. Zważywszy na fakt, że wskutek stosowania tej praktyki konsument może np. dopiero po zawarciu umowy z Przedsiębiorcami przekonać się, jaka jest wysokość rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania i kto w istocie jest pożyczkodawcą, praktyka ta może nawet w rażącym stopniu naruszać zarówno interesy ekonomiczne, jak i pozaekonomiczne konsumentów. Negatywne skutki praktyki ujawnić mogą się więc także na etapie wykonania umowy. Ważąc kwotę bazową kar pieniężnych Prezes Urzędu uwzględnił również okres stosowania praktyki, który nie przekroczył 1 roku. Wymogi formalne umowy pożyczki, których brak zakwestionował Prezes Urzędu określone zostały w przepisach ustawy o kredycie konsumenckim z dnia 12 maja 2011r., która obowiązuje od dnia 18 grudnia 2011r. Z uwagi na powyższe, Prezes Urzędu ustalił za omawiane naruszenie kwotę bazową kar na poziomie [usunięto] % przychodu uzyskanego przez każdego z Przedsiębiorców w 2011r., tj. po 391 zł po zaokrągleniu. W dalszym etapie kalkulacji kary Prezes Urzędu rozważył, czy ww. kwota bazowa powinna podlegać modyfikacjom ze względu na występujące w sprawie okoliczności łagodzące bądź obciążające. Zdaniem Prezesa Urzędu, w niniejszej sprawie nie występują jakiekolwiek okoliczności łagodzące i obciążające, które uzasadniałyby modyfikację ustalonej kwoty bazowej kar. Przedsiębiorcy nie zaniechali stosowania zarzuconej im praktyki i nie podjęli żadnych działań zmierzających do jej zaniechania. Z drugiej strony Prezes Urzędu uznał, że pomimo zdecydowanie negatywnej oceny zakwestionowanego zachowania Przedsiębiorców nie można przypisać im umyślności działania, a więc zamiaru naruszenia przepisów ustawy, która wpływałaby na podwyższenie wysokości ustalonej kwoty bazowej. Dlatego też Prezes Urzędu postanowił nałożyć na każdego z Przedsiębiorców kary pieniężne w wysokości po 391 zł, co stanowi [usunięto] % przychodu osiągniętego przez każdego z nich w 2011r. i [usunięto] % kary maksymalnej. 3. Naruszenie obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji Prezes Urzędu przypisał Przedsiębiorcom także w pkt III sentencji decyzji. Wskazana w pkt III praktyka polega na udzielaniu konsumentom w umowach pożyczki nierzetelnych informacji o założeniach przyjętych do obliczenia całkowitej kwoty do zapłaty. Ww. praktyka związana jest z etapem zawierania kontraktu, jednak może wywierać wpływ także na jego wykonanie. Wchodząca w skład całkowitej kwoty do zapłaty przez konsumenta ryczałtowo określona kwota 146 zł nie stanowi- jak wskazują Przedsiębiorcy w umowach- „kosztów związanych z ustanowieniem zabezpieczenia” (tj. wystawieniem weksla in blanco , zawarciem umowy przewłaszczenia na zabezpieczenie), ale pobierana jest w celu pokrycia kosztów działalności Przedsiębiorców. Oznacza to, że informacje o założeniach, jakie Przedsiębiorcy przyjęli do obliczenia jednego z elementów składających się na całkowitą kwotę do zapłaty przez konsumenta, a wskutek tego- do obliczenia całkowitej kwoty do zapłaty, nie są rzetelne. Zakwestionowana praktyka godzi przede wszystkim w prawo konsumenta do uzyskania informacji o warunkach finansowych, na jakich Przedsiębiorcy udzielają pożyczek konsumentom. Wprawdzie ww. kwota stanowi koszt pożyczki, który ponosi konsument, niemniej jednak konsument ma prawo wiedzieć, do jakich w rzeczywistości kosztów kwota ta się odnosi. Pomimo pośredniego wpływu na sytuację ekonomiczną konsumentów, praktyka ta może niewątpliwie naruszać pozaekonomiczne interesy konsumentów. Decydując o wysokości kwoty bazowej kar Prezes Urzędu wziął pod uwagę także okres stosowania praktyki, który nie przekroczył 1 roku. Obowiązek zamieszczania w umowach pożyczki danych o założeniach przyjętych do obliczenia całkowitej kwoty do zapłaty wynika z przepisów ustawy o kredycie konsumenckim z dnia 12 maja 2011r., która weszła w życie z dniem 18 grudnia 2011r. 21 Z powyższych względów Prezes Urzędu ustalił kwotę bazową kar na poziomie [usunięto] % przychodu uzyskanego przez każdego z Przedsiębiorców w 2011r., tj. po 261 zł po zaokrągleniu. Tak jak w przypadku praktyk omówionych powyżej Prezes Urzędu uznał, że w niniejszej sprawie nie występują okoliczności obciążające, które przemawiałyby za podwyższeniem ustalonej kwoty bazowej ani łagodzące, które uzasadniałyby jej zmniejszenie. Za stosowanie ww. praktyki Prezes Urzędu nałożył zatem na każdego z Przedsiębiorców kary pieniężne w wysokości po 261 zł po zaokrągleniu, tj. [usunięto] % przychodu każdego z nich w 2011r. i [usunięto] % kary maksymalnej. 4. Za stosowanie praktyk przypisanych Przedsiębiorcom w pkt IV i V sentencji decyzji Prezes Urzędu nałożył na Przedsiębiorców jedną karę pieniężną. Zdaniem Prezesa Urzędu, za kumulatywną oceną tych praktyk przemawia fakt, że ich bezprawność, wynikająca z naruszenia przepisów ustawy o kredycie konsumenckim, dotyczy tych samych okoliczności, a mianowicie odstąpienia konsumenta od umowy bez podania przyczyny w terminie 14 dni od dnia jej zawarcia. Praktyki te ujawniają się na etapie zawierania kontraktu, ale wywierają też wpływ na jego wykonanie. Praktyka wskazana w pkt IV polega na ograniczeniu prawa konsumenta do odstąpienia od umowy poprzez wskazanie w umowie pożyczki, że skuteczność wykonania tego prawa zależy od jednoczesnego zwrotu kwoty udzielonej pożyczki. Zgodnie z przepisami ustawy o kredycie konsumenckim konsument ma obowiązek zwrócić uzyskany kredyt z odsetkami niezwłocznie, ale nie później niż w terminie 30 dni od dnia złożenia oświadczenia o odstąpieniu od umowy. Konsument nie jest tym samym zobowiązany do dokonania zwrotu pożyczki wraz ze złożeniem oświadczenia o odstąpieniu od umowy. Skuteczność odstąpienia od umowy nie jest tym samym uzależniona od równoczesnego zwrotu kwoty uzyskanej pożyczki. Działania Przedsiębiorców naruszają art. 53 ust. 1, 4 i 5 w zw. z art. 54 ust. 2 ustawy o kredycie konsumenckim. Praktyka przypisana Przedsiębiorcom w pkt V polega na bezprawnym obciążeniu konsumenta, w przypadku odstąpienia od umowy pożyczki bez podania przyczyny w terminie 14 dni od dnia jej zawarcia, opłatą przygotowawczą oraz kosztami związanymi z ustanowieniem zabezpieczenia. Tego rodzaju praktyka jest z kolei sprzeczna z art. 54 ust. 1 i 4 ustawy o kredycie konsumenckim. W opinii Prezesa Urzędu, obie praktyki są wzajemnie wzmacniającymi się działaniami Przedsiębiorców zmierzającymi do zniechęcenia konsumentów do skorzystania z prawa odstąpienia od umowy. Przedstawione w umowach warunki wykonania tego prawa (zwrot pożyczki jednocześnie ze złożeniem oświadczenia, konieczność poniesienia kosztów w łącznej wysokości 171 zł- przy kwocie pożyczki w wysokości 500 zł) mają na celu pokazać konsumentowi, że odstąpienie od umowy jest dla niego co najmniej nieopłacalne. Szkodliwość tych praktyk przejawia się więc w dążeniu do utrzymania zawartej umowy i rezygnacji konsumenta z wykonania jednego z podstawowych uprawnień przyznanych mu przez ustawę o kredycie konsumenckim. Negatywne skutki praktyk ujawnić mogą się na etapie wykonania umowy, w razie faktycznego powstrzymania się konsumenta od skorzystania z prawa odstąpienia od umowy pod wpływem informacji zamieszczonych w umowie pożyczki. Na wagę stwierdzonych naruszeń wpływ ma ponadto okres ich stosowania, który- podobnie jak w przypadku praktyk wskazanych w pkt VII. 2 i 3 nie przekroczył 1 roku. Ustawa o kredycie konsumenckim określająca warunki odstąpienia konsumenta od umowy obowiązuje od dnia 18 grudnia 2011r. Prezes Urzędu uznał, że ww. okoliczności uzasadniają ustalenie kwoty bazowej kar za obydwa naruszenia na poziomie [usunięto] % przychodu każdego z Przedsiębiorców w 2011r., tj. po 521 zł po zaokrągleniu. 22 Podobnie jak w przypadku naruszeń przedstawionych powyżej, także i w tym przypadku Prezes Urzędu nie dostrzegł podstaw do gradacji ustalonej kwoty bazowej z uwagi na okoliczności obciążające bądź łagodzące. W świetle powyższych ustaleń, za stosowanie praktyk określonych w pkt IV i V sentencji decyzji Prezes Urzędu nałożył na każdego z Przedsiębiorców kary pieniężne w wysokości po 521 zł. Kwoty te stanowią równowartość [usunięto] % przychodu osiągniętego przez każdego z Przedsiębiorców w 2011r. i [usunięto] % kary maksymalnej. 5. Ostatnia z zarzuconych Przedsiębiorcom praktyk ( pkt VI sentencji decyzji) polega na obciążaniu konsumenta całkowitymi kosztami ustanowienia zabezpieczenia spłaty pożyczki, w przypadku zwrotu pożyczki przed terminem określonym w umowie. Prezes Urzędu uznał, że Przedsiębiorcy naruszyli zasady rozliczenia pożyczki określone w art. 49 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim. Ww. praktyka dotyczy etapu zawierania kontraktu, przy czym wywiera także wpływ na jego wykonanie. Oceniając wagę stwierdzonej praktyki Prezes Urzędu wziął pod uwagę jej bezpośredni wpływ na sytuację finansową konsumentów. Na podstawie zawartej z Przedsiębiorcami umowy konsumenci są zobowiązani do poniesienia kosztów pożyczki w pełnej wysokości tak, jakby pożyczka nie została spłacona przed terminem ustalonym w umowie. Nie obniżając kosztów pożyczki przypadających na okres, o który skrócono czas obowiązywania umowy, Przedsiębiorcy uzyskują w rzeczywistości nieuzasadniony zysk, którego zastrzeżenie jest sprzeczne z przepisami ustawy o kredycie konsumenckim. Z uwagi na fakt, że praktyka Przedsiębiorców może wiązać się z poniesieniem przez konsumentów wymiernych szkód finansowych, stopień jej szkodliwości jest znaczny. Na stopień szkodliwości tej praktyki wpływa również okres jej stosowania, który nie przekroczył 1 roku. Naruszone przez Przedsiębiorców ustawowe zasady rozliczeń z konsumentami w razie spłaty pożyczki przed terminem określonym w umowie obowiązują od dnia 18 grudnia 2011r., tj. od wejścia w życie przepisów ustawy o kredycie konsumenckim z dnia 12 maja 2012r. Wskazane okoliczności przesądziły o ustaleniu kwoty bazowej kar na poziomie [usunięto] % przychodu osiągniętego przez każdego z Przedsiębiorców w 2011r., tj. po 391 zł po zaokrągleniu. Prezes Urzędu nie stwierdził występowania w niniejszej sprawie okoliczności, które uzasadniałyby podwyższenie lub obniżenie wysokości kwoty bazowej kar w dalszym procesie ich kalkulacji. W związku ze stosowaniem praktyki przypisanej Przedsiębiorcom w pkt VI sentencji decyzji Prezes Urzędu nałożył na każdego z Przedsiębiorców kary pieniężne w wysokości po 391 zł po zaokrągleniu, co stanowi [usunięto] % przychodu uzyskanego przez każdego z Przedsiębiorców w 2011r. i [usunięto] % kary maksymalnej. Zdaniem Prezesa Urzędu, orzeczone kary są adekwatne do okresu, stopnia oraz okoliczności naruszenia przez Przedsiębiorców przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Kary te pełnią przede wszystkim funkcję represyjną, stanowiąc sankcję i dolegliwość za naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz prewencyjną, zapobiegającą ponownemu ich naruszeniu. Nie bez znaczenia jest ponadto ich walor wychowawczy, odstraszający innych przedsiębiorców udzielających pożyczek gotówkowych przed podejmowaniem tego typu działań wobec konsumentów. Mając na uwadze powyższe, Prezes Urzędu orzekł jak w pkt VII i VIII sentencji. Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów karę pieniężną należy uiścić w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: NBP O/O Warszawa 51101010100078782231000000. 23 Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 28 § 2 k.p.c. - od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie- Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwóch tygodni od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów- Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Poznaniu. Otrzymują: Pani Wanda Kościanek- Kirpsza Pan Marcin Budny- wspólnicy spółki cywilnej Agencja Finansowa PROTON s.c. ul. Druskiennicka 8/10 60-476 Poznań