RPZ-6/2011

1 Poznań, dnia 07 czerwca 2011r. RPZ- 61/6/11/AR DECYZJA nr RPZ 6/2011 Stosownie do art. 33 ust. 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. nr 50 poz. 331 ze zm.), po przeprowadzeniu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, wszczętego z urzędu przeciwko Uniwersytetowi Medycznemu im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu - w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, I. na podstawie art. 28 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, wobec uprawdopodobnienia w toku postępowania stosowania przez Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, określonych w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ww. ustawy, polegających na : 1) stosowaniu we wzorcach o nazwie: „Regulamin Studiów Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego”, „Regulamin Studiów Podyplomowych Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w zakresie analityki medycznej” oraz we wzorcach umów o świadczenie usług edukacyjnych w zakresie studiów podyplomowych i studiów niestacjonarnych, postanowień skutkujących skreśleniem studenta/słuchacza z listy studentów w związku z niewykonaniem przez niego zobowiązań finansowych, bez uprzedniego wyznaczenia dodatkowego terminu do zapłaty, wpisanych do rejestru postanowień wzorców umów uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 k.p.c., o treści: 1. § 20 ust. 4 Regulaminu Studiów Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego „W razie nieuiszczenia opłaty w określonym terminie, Dziekan podejmuje decyzję o skreśleniu studenta z listy studentów”; 2. § 5 ust. 4 Regulaminu Studiów Podyplomowych Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w zakresie analityki medycznej „Nie wniesienie w terminie opłat za studia skutkuje skreśleniem z listy słuchaczy”; 3. § 9 ust.1a) Regulaminu Studiów Podyplomowych Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w zakresie analityki medycznej „Słuchacz zostaje skreślony z listy słuchaczy studiów podyplomowych w przypadku nie dokonania w terminie wymaganych opłat za naukę”; PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA UOKiK W POZNANIU ul. Zielona 8, 61-851 Poznań Tel. (0-61) 852-15-17, 852-77-50, Fax (0-61) 851-86-44 E-mail: poznan@uokik.gov.pl 2 4. § 6 ust. 1 we wzorcu umowy o świadczenie usług edukacyjnych w zakresie studiów podyplomowych „Wniesienie opłaty jest warunkiem wpisania na listę uczestników niestacjonarnych studiów podyplomowych, natomiast przekroczenie terminu płatności o 14 dni uważa się za rezygnację z kształcenia i powoduje skreślenie z listy”; 5. § 7 ust. 5 we wzorcu umowy o świadczenie usług edukacyjnych w zakresie studiów niestacjonarnych „Wniesienie opłaty jest warunkiem wpisania na listę studentów niestacjonarnych, natomiast przekroczenie terminu płatności o 14 dni uważa się za rezygnację z kształcenia i powoduje skreślenie z listy studentów”; 2) stosowaniu we wzorcu umowy o warunkach odpłatności za niestacjonarne studia doktoranckie postanowienia, wpisanego do rejestru postanowień wzorców umów uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 k.p.c., o treści: § 5 ust. 2 „Wszystkie spory wynikające z niniejszej umowy poddane są rozstrzygnięciu przez sąd właściwy ze względu na siedzibę Uniwersytetu”; 3) stosowaniu we wzorcu umowy o nazwie: „Regulamin Studiów Podyplomowych Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w zakresie analityki medycznej” postanowienia, wpisanego do rejestru postanowień wzorców umów uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 k.p.c., o treści: § 10 ust. 1 „Ewentualne wątpliwości dotyczące treści niniejszego regulaminu, powstałe przy jego stosowaniu i w sprawach nieuregulowanych, rozstrzyga Rektor”; 4) stosowaniu we wzorcu umowy o nazwie: uchwała Senatu Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu z dnia 27 maja 2009 r. nr 66/2009 (z późniejszymi zmianami) w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu przyjmowania na studia w roku akademickim 2010/2011 postanowienia, wpisanego do rejestru postanowień wzorców umów uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 k.p.c., o treści: § 13 „Osoby ubiegające się o przyjęcie na dany kierunek, specjalność studiów zobowiązane są do uiszczenia opłaty rekrutacyjnej w wysokości ustalonej przez Rektora . Opłata nie podlega zwrotowi”; po zobowiązaniu się przez Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu do podjęcia działań zmierzających do zaniechania naruszenia zbiorowych interesów konsumentów poprzez zmianę treści ww. postanowień w nowych wzorcach umów, nakłada się na Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu obowiązek wykonania tego zobowiązania poprzez: a) wprowadzenie do obrotu z konsumentami nowych wzorców umów, w których kwestionowane w punkcie I.1) podpkt 1 i 2, I. I.2), I.3) niniejszej decyzji postanowienia nie występują, zaś kwestionowane w punkcie I.1) podpkt 3-5 i I.4) decyzji postanowienia zostaną zmodyfikowanie w sposób wskazany w piśmie Przedsiębiorcy z dnia 11 maja 2011 r., począwszy od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji, b) wystąpienie do kontrahentów będących konsumentami z propozycją zmian ww. postanowień we wszystkich nadal obowiązujących wzorcach umów o świadczenie usług edukacyjnych poprzez przesłanie aneksów zgodnie z nowymi wzorcami umów, w których kwestionowane postanowienia nie występują, bądź zostały 3 zmodyfikowane, w terminie jednego miesiąca od uprawomocnienia się niniejszej decyzji, II. na podstawie art. 28 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nakłada się na Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu obowiązek przekazania, w terminie 4 miesięcy od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji, informacji o stopniu realizacji zobowiązań nałożonych w punkcie I decyzji oraz kopii 20 umów zawartych zgodnie z postanowieniami nowych wzorców, o ile takie umowy zostaną zawarte . Uzasadnienie Do Prezesa Urzędu wpłynęła skarga konsumencka dotyczącą wzorców umów stosowanych przez Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu (dalej także : Uniwersytet, Uczelnia). Postanowieniem z dnia 30 listopada 2010 r. Prezes Urzędu wszczął postępowanie wyjaśniające mające na celu wstępne ustalenie, czy nastąpiło naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przez ww. Uczelnię uzasadniające wszczęcie postępowania w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. W toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego Uczelnia przedłożyła m.in. wzorce umów o świadczenie usług edukacyjnych w ramach studiów niestacjonarnych, niestacjonarnych studiów doktoranckich oraz studiów podyplomowych. Nadto Uniwersytet przedłożył Statut Uczelni, uchwały Senatu dot. szczegółowych zasad pobierania opłat za świadczone usługi edukacyjne oraz w sprawie określenia zasad i trybu przyjmowania na studia, „Regulamin Studiów Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu”, „Regulamin Studiów Doktoranckich na Uniwersytecie Medycznym im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu” oraz „Regulamin Studiów Podyplomowych Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w zakresie analityki medycznej”. Wyniki kontroli treści postanowień tych wzorców dały podstawę do sformułowania zarzutów stosowania przez Uniwersytet praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, o których mowa w art. 24 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.). Mając na uwadze powyższe ustalenia, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów postanowieniem z dnia 22 marca 2011 r., wszczął postępowanie w związku z podejrzeniem stosowania przez Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów określonych w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegających na : 1) stosowaniu we wzorcach o nazwie: „Regulamin Studiów Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego”, „Regulamin Studiów Podyplomowych Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w zakresie analityki medycznej” oraz we wzorcach umów o świadczenie usług edukacyjnych w zakresie studiów podyplomowych i studiów niestacjonarnych, postanowień skutkujących skreśleniem studenta/słuchacza z listy studentów w związku z niewykonaniem przez niego zobowiązań finansowych bez uprzedniego wyznaczenia dodatkowego terminu do zapłaty, wpisanych do rejestru postanowień wzorców umów uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 k.p.c., o treści: 4 a) § 20 ust. 4 Regulaminu Studiów Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego „W razie nieuiszczenia opłaty w określonym terminie, Dziekan podejmuje decyzję o skreśleniu studenta z listy studentów;, b) § 5 ust. 4 Regulaminu Studiów Podyplomowych Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w zakresie analityki medycznej” „Nie wniesienie w terminie opłat za studia skutkuje skreśleniem z listy słuchaczy”; c) § 9 ust. 1a) Regulaminu Studiów Podyplomowych Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w zakresie analityki medycznej „Słuchacz zostaje skreślony z listy słuchaczy studiów podyplomowych w przypadku nie dokonania w terminie wymaganych opat za naukę”; d) § 6 ust. 1 wzorca umowy o świadczenie usług edukacyjnych w zakresie studiów podyplomowych „Wniesienie opłaty jest warunkiem wpisania na listę uczestników niestacjonarnych studiów podyplomowych, natomiast przekroczenie terminu płatności o 14 dni uważa się za rezygnację z kształcenia i powoduje skreślenie z listy”; e) § 7 ust. 5 umowy o świadczenie usług edukacyjnych „Wniesienie opłaty jest warunkiem wpisania na listę studentów niestacjonarnych, natomiast przekroczenie terminu płatności o 14 dni uważa się za rezygnację z kształcenia i powoduje skreślenie z listy studentów”; 2) stosowaniu we wzorcu umowy o warunkach odpłatności za niestacjonarne studia doktoranckie postanowienia, wpisanego do rejestru postanowień wzorców umów uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 k.p.c., o treści: § 5 ust. 2 „Wszystkie spory wynikające z niniejszej umowy poddane są rozstrzygnięciu przez sąd właściwy ze względu na siedzibę Uniwersytetu”; 3) stosowaniu we wzorcu umowy o nazwie: „Regulamin Studiów Podyplomowych w zakresie analityki medycznej postanowienia”, wpisanego do rejestru postanowień wzorców umów uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 k.p.c., o treści: § 10 ust. 1 „Ewentualne wątpliwości dotyczące treści niniejszego regulaminu, powstałe przy jego stosowaniu i w sprawach nieuregulowanych, rozstrzyga Rektor”; 4) stosowaniu we wzorcu umowy o nazwie: uchwała Senatu Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu z dnia 27 maja 2009 r. nr 66/2009 (z późniejszymi zmianami) w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu przyjmowania na studia w roku akademickim 2010/2011 postanowienia, wpisanego do rejestru postanowień wzorców umów uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 k.p.c., o treści: § 13 „Osoby ubiegające się o przyjęcie na dany kierunek, specjalność studiów zobowiązane są do uiszczenia opłaty rekrutacyjnej w wysokości ustalonej przez Rektora . Opłata nie podlega zwrotowi”; Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu zawiadomiony o wszczęciu postępowania administracyjnego, pismem z dnia 11 kwietnia 2011 r. ustosunkował się szczegółowo do przedstawionych zarzutów. W zakresie zarzutu stosowania wzorców umów 5 zawierających postanowienia skutkujące skreśleniem studenta/słuchacza z listy studentów w związku z niewykonaniem przez niego zobowiązań finansowych bez uprzedniego wyznaczenia mu dodatkowego terminu do zapłaty zaległych należności, Uniwersytet podniósł, że choć literalna wykładania zakwestionowanych treści rzeczywiście prowadzi do takiego wniosku, to Uniwersytet, mocą art. 190 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. Nr 164, poz. 1365 z późn.zm.), zobowiązany jest posiłkować się w takim przypadku przepisami kodeksu postępowania administracyjnego, które przewidują konieczność przeprowadzenia odpowiedniego postępowania administracyjnego. Student w toku ww. postępowania ma faktyczną możliwość uregulowania swoich zaległości finansowych, co skutkuje umorzeniem przedmiotowego postępowania. Równocześnie Uniwersytet oświadczył, iż w praktyce, w roku akademickim 2010/2011 do studentów, którzy nie uiścili opłaty za studia w wymaganym terminie, przed wysłaniem decyzji o skreśleniu listy studentów, zostały skierowane po dwa wezwania do zapłaty. W zakresie zarzutu dotyczącego stosowania klauzuli abuzywnej przewidzianej w § 5 ust. 2 wzorca umowy o warunkach odpłatności za niestacjonarne studia doktoranckie, Uniwersytet wskazał, iż prowadzi działalność wyłącznie w miejscu swej siedziby, tj. w Poznaniu. Zdaniem Uczelni, student korzystając z właściwości przemiennej, może wytoczyć sprawę albo według właściwości ogólnej – siedziby Uniwersytetu albo według miejsca wykonania umowy. W obu przypadkach będzie to Poznań. W ocenie Uniwersytetu, przedmiotowe postanowienie w żaden sposób nie pogarsza więc sytuacji studenta, a sądem rozpatrującym sprawę zawsze będzie sąd właściwy dla siedziby Uczelni. Równocześnie Uniwersytet oświadczył, iż nie toczył dotąd żadnego sporu cywilnego ze studentami. Odnosząc się z kolei do zakwestionowanego przez Prezesa Urzędu postanowienia § 10 ust. 1 Regulaminu Studiów Podyplomowych w zakresie analityki medycznej, Uczelnia podniosła, że przedmiotowe postanowienie stanowi jedynie o przyznaniu Rektorowi przez Senat Uniwersytetu uprawnień do zastosowania „wykładni autentycznej”. Zdaniem Uczelni, intencją tego zapisu nie jest przyznanie Rektorowi jednostronnego prawa do rozstrzygania wątpliwości, ale wyłącznie jego upoważnienie, jako jednoosobowego organu Uniwersytetu, do wypowiadania się w tych kwestiach. Z treści ww. Regulaminu wynika również, iż ww. upoważnienie dotyczy wyłącznie regulaminu, a nie umów o naukę. Dalej Uczelnia oświadczyła, że nie sposób przyjąć, że większość postanowień ww. Regulaminu stanowi elementy umowy. Ustosunkowując się do zarzutu stosowania niedozwolonego postanowienia umownego przewidującego bezzwrotność opłaty rekrutacyjnej, Rektor Uniwersytetu poinformował, iż przedmiotowa opłata była zwracana w przypadku, gdy kandydat na studenta uczestniczył wyłącznie w internetowej rekrutacji. Kolejnym pismem z dnia 26 kwietnia 2011 r. Uczelnia wniosła o wydanie decyzji w trybie art. 28 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i zobowiązała się do usunięcia zarzucanych jej uchybień poprzez zmianę stosowanych wzorców umów o naukę oraz kwestionowanych regulaminów i uchwał Senatu. Wymieniony wniosek Uczelnia ostatecznie doprecyzowała w piśmie z dnia 11 maja 2011 r. proponując nowe wersje umów o świadczenie usług edukacyjnych oraz zmodyfikowanie treści zakwestionowanych regulaminów i uchwał. Nadto Uniwersytet zobowiązał się do wystąpienia na piśmie do dotychczasowych studentów z propozycją aneksowania zawartych przez nich umów o naukę poprzez usunięcie z ww. umów niedozwolonych postanowień umownych. Prezes Urzędu ustalił, co następuje: 6 Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu jest publiczną uczelnią funkcjonującą na podstawie ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. Nr 164, poz. 1365 z późn.zm.) oraz ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej (Dz.U. Nr 91, poz. 408 z późn.zm.). Uczelnia działa również w oparciu o Statut Uniwersytetu przyjęty uchwałą Senatu Uniwersytetu nr 68/2006 z 20 czerwca 2006 r., aktualnie znowelizowany uchwałą Senatu Uniwersytetu nr 30/2010 z 31 marca 2010 r. Posiada osobowość prawną i na zasadach określonych w ustawie Prawo o szkolnictwie wyższym jest podmiotem autonomicznym we wszystkich obszarach swojego działania. Uczelnia prowadzi studia wyższe pierwszego i drugiego stopnia w formie studiów stacjonarnych i studiów niestacjonarnych zaocznych oraz wieczorowych, niestacjonarnych studiów podyplomowych oraz doktoranckich studiów stacjonarnych i niestacjonarnych oraz może pobierać opłaty za świadczone usługi edukacyjne związane m.in. z kształceniem studentów na studiach niestacjonarnych. W ramach prowadzonej działalności edukacyjnej Uniwersytet Medyczny zawiera umowy z konsumentami posługując się 3 wzorcami umów: o warunkach odpłatności za studia niestacjonarne (stosowanymi w obrocie z konsumentami od 2005 r.), o warunkach odpłatności za niestacjonarne studia doktoranckie (stosowanymi w obrocie prawnym od 2003 r.) oraz o kształcenie słuchaczy studiów podyplomowych w zakresie analityki medycznej (w obrocie prawnym począwszy od 2007 r.). W roku akademickim 2010/2011 Uniwersytet Medyczny w Poznaniu zawarł odpowiednio: […] umów o niestacjonarne studia I stopnia, […] umowy o niestacjonarne studia II stopnia, […] umów o niestacjonarne studia jednolite magisterskie oraz .[…] umów o studia podyplomowe w zakresie analityki medycznej. Uczelnia w obecnym roku akademickim nie zawarła żadnej umowy o niestacjonarne studia doktoranckie. Wysokość opłaty rekrutacyjnej w bieżącym roku akademickim, zgodnie z treścią Zarządzenia Rektora Uniwersytetu nr 17/10 z dnia 30 marca 2010 r. w sprawie ustalenia wysokości opłaty za postępowanie związane z przyjęciem na studia w roku akademickim 2010/2011, wynosiła: 150 zł w stosunku do kandydatów ubiegających się o przyjęcie na studia stacjonarne na kierunek: technika dentystyczna oraz 85 zł dla kandydatów ubiegających się o przyjęcie na pozostałe kierunki studiów. Jak wynika z oświadczenia Uczelni, z powodu nieuiszczenia ww. opłaty w aktualnym roku akademickim z listy studentów skreślone zostały 3 osoby. W sytuacji, gdy kandydat na studenta, po zalogowaniu się na stronach internetowych Uniwersytetu i uiszczeniu opłaty rekrutacyjnej, rezygnował lub nie podejmował dalszych kroków w procesie rekrutacji, a tym samym nie angażował organów Uczelni, na swój wniosek, otrzymywał zwrot ww. opłaty. W roku akademickim 2010/2011 dokonano łącznie zwrotu przedmiotowej opłaty w […] przypadkach. Opłata rekrutacyjna nie została natomiast zwrócona w […] przypadkach. Ogół praw i obowiązków kandydatów na studentów reguluje uchwała Senatu Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu z dnia 27 maja 2009 r. nr 66/2009 (z późniejszymi zmianami) w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu przyjmowania na studia w roku akademickim 2010/2011, zastępująca uchwałę nr 50/2006 Senatu Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu z dnia 31 maja 2006 r. w sprawie zasad rekrutacji i trybu przyjmowania oraz zakresu egzaminów na studia w roku akademickim 2007/2008. 7 Prezes Urzędu ustalił, że Uczelnia stosuje wzorce umów, których określone postanowienia są tożsame z postanowieniami wpisanymi do rejestru niedozwolonych postanowień umownych. W trakcie prowadzonego postępowania Uniwersytet Medyczny w Poznaniu zobowiązał się do stosowania nowych wzorców, z których treści wyeliminowano niedozwolone postanowienia umowne. Zgodnie z przedłożoną przez Uczelnię propozycją, dotychczasowe postanowienia: § 20 ust. 4 „Regulaminu Studiów Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego”, § 5 ust. 4 i § 10 ust. 1 „Regulaminu Studiów Podyplomowych w zakresie analityki medycznej” oraz § 5 ust. 2 umowy o warunkach odpłatności za niestacjonarne studia doktoranckie zostały wykreślone z ww. wzorców. Z kolei kwestionowane przez Prezesa Urzędu postanowienie § 6 ust. 1 umowy o świadczenie usług edukacyjnych w zakresie studiów podyplomowych otrzymało brzmienie: „Wniesienie opłaty jest warunkiem wpisania na listę uczestników niestacjonarnych studiów podyplomowych”. W podobny sposób Uniwersytet zmodyfikował treść § 7 ust. 5 umowy o świadczenie usług edukacyjnych w zakresie studiów nietsacjonarnych: „Wniesienie opłaty /jednorazowej, semestralnej albo pierwszej raty/ jest warunkiem wpisania na listę studentów niestacjonarnych”. Uniwersytet Medyczny w Poznaniu przedłożył także projekt nowej uchwały Senatu Uczelni w sprawie zasad i trybu przyjmowania na studia w roku akademickim 2012/2013, w którym to dokumencie zmodyfikował brzmienie dotychczasowego postanowienia § 13 tożsamej uchwały obowiązującej w roku akademickim 2010/2011 nadając mu następującą treść: „Osoby ubiegające się o przyjęcie na dany kierunek, specjalność studiów zobowiązane są do uiszczenia opłaty rekrutacyjnej w wysokości ustalonej przez Rektora”. Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 10 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), pismem z dnia 25 maja 2011r. Uniwersytet został poinformowany o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym i wypowiedzenia się co do zebranych materiałów i dowodów zgromadzonych w aktach sprawy. Z uprawnienia tego Uczelnia nie skorzystała. Prezes Urzędu zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, ochrona interesów przedsiębiorców i konsumentów podejmowana w ramach działań Prezesa Urzędu jest prowadzona w interesie publicznym. Działania oparte na przepisach niniejszej ustawy są zatem podejmowane w interesie publicznym, w celu ochrony interesów zbiorowości, a nie wprost poszczególnych, indywidualnych uczestników rynku. Naruszenie interesu publicznego stanowi bezwzględny warunek do uznania kompetencji Prezesa Urzędu do rozstrzygnięcia określonej sprawy. Interes publiczny zostaje naruszony wówczas, gdy oceniane działania godzą w interesy ogólnospołeczne i dotykają szerokiego kręgu uczestników rynku i poprzez to powodują zaburzenia w jego prawidłowym funkcjonowaniu. Do naruszenia interesu publicznego dochodzi, gdy skutki określonych działań maja charakter powszechny, dotykają wszystkich potencjalnych podmiotów na danym rynku. W ocenie Prezesa Urzędu, rozpatrywana sprawa ma charakter publicznoprawny, albowiem wiąże się z ochroną interesu wszystkich konsumentów, którzy byli lub mogli stać się 8 studentami ww. Uczelni i w konsekwencji stroną zawartych z tą Uczelnią umów. Z uwagi na to, że w niniejszej sprawie wyżej opisana przesłanka została spełniona, istnieje możliwość poddania zachowania Uniwersytetu dalszej ocenie pod kątem stosowania przez niego praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Zgodnie z art. 28 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jeżeli w toku postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów zostanie uprawdopodobnione - na podstawie okoliczności sprawy, informacji zawartych w zawiadomieniu, o którym mowa w art. 100 ust. 1, lub innych informacji będących podstawą wszczęcia postępowania - że przedsiębiorca stosuje praktykę, o której mowa w art. 24 ustawy, a przedsiębiorca, któremu jest zarzucane naruszenie tego przepisu, zobowiąże się do podjęcia lub zaniechania określonych działań zmierzających do zapobieżenia tym naruszeniom, Prezes Urzędu może w drodze decyzji, nałożyć obowiązek wykonania tych zobowiązań. Przytoczony przepis jako przesłanki warunkujące możliwość wydania decyzji przez Prezesa Urzędu wskazuje: uprawdopodobnienie naruszenia zakazu określonego w art. 24 ustawy oraz zobowiązanie się przedsiębiorcy, któremu jest zarzucane takie naruszenie, do podjęcia lub zaniechania działań zmierzających do zapobieżenia naruszeniu. Z uwagi na złożenie przez Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu wniosku o wydanie decyzji na podstawie art. 28 ustawy, niezbędne jest rozważenie, czy wskazane w tym przepisie warunki zaistniały w odniesieniu do działań i zobowiązań podjętych przez Uniwersytet. W pierwszej kolejności należy wskazać, że naruszenie zakazu, o którym mowa w art. 24 ustawy, może zostać przypisane jedynie takiemu podmiotowi, który posiada status przedsiębiorcy w rozumieniu przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zgodnie z art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, ilekroć w ustawie jest mowa o przedsiębiorcy rozumie się przez to przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004r. o swobodzie działalności gospodarczej (t.j. Dz.U. z 2007r., nr 155, poz. 1095). Jednakże rygorom ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów podlegają także różnego rodzaju tzw. instytucje niedochodowe, których działalność nie jest nastawiona na osiąganie zysku. Zgodnie bowiem z art. 4 ust. 1a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna, a także jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, której ustawa przyznaje zdolność prawną, organizująca lub świadcząca usługi o charakterze użyteczności publicznej, które nie są działalnością gospodarczą w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej. Zważyć należy, iż w obowiązujących w tej materii przepisach prawnych brak legalnej definicji „użyteczności publicznej”. W orzecznictwie Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów przyjmuje się, iż „użyteczność publiczną” należy utożsamiać z pojęciem „dóbr lub usług zbiorowych”. Ze względu na rolę społeczną, jaką dobra takie i usługi odgrywają, gwarantem ich dostępności jest państwo, które świadczy je lub organizuje, stwarzając specyficzne warunki funkcjonowania ich dostarczycieli, m.in. poprzez udzielanie im wsparcia finansowego (por. E. Modzelewska – Wąchal „Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz” Twigger, Warszawa 2002, str. 32-33). W uchwale z dnia 12 marca 1997 r. (TK W 8/96), Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że zadania mające charakter użyteczności publicznej należy rozumieć możliwie najszerzej. Do zadań użyteczności publicznej Trybunał zaliczył między innymi rozwój nauki oraz zapewnienie oświaty. Zważyć należy, że zapewnienie edukacji należy do władz publicznych. Na poziomie szkolnictwa wyższego zadanie to realizują publiczne oraz niepubliczne szkoły wyższe. Stosownie do treści art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z 2005 r., Nr 164, poz. 1365 ze zm.), władze publiczne, na zasadach określonych w tej ustawie, zapewniają uczelniom publicznym 9 środki finansowe niezbędne do wykonywania ich zadań oraz udzielają pomocy uczelniom niepublicznym w zakresie i formach określonych w ustawie. Podkreślić należy, iż zgodnie z art. 106 Prawa o szkolnictwie wyższym, prowadzenie przez uczelnię działalności dydaktycznej, naukowej, badawczej, doświadczalnej, artystycznej, sportowej, diagnostycznej, rehabilitacyjnej lub leczniczej nie stanowi działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Przepis art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym stanowi, iż uczelnią publiczną jest uczelnia utworzoną przez państwo reprezentowane przez właściwy organ władzy lub administracji publicznej. Uniwersytet Medyczny w Poznaniu - jako publiczna uczelnia, organizuje i świadczy usługi edukacyjne, które ze względu na ich charakter i przydatność ukierunkowane są na zaspokajanie zbiorowych potrzeb społeczeństwa w zakresie edukacji, a więc usługi o charakterze użyteczności publicznej. Status Przedsiębiorcy w rozumieniu ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów potwierdza w odniesieniu do podmiotów organizujących lub świadczących usługi o charakterze użyteczności publicznej, a nie będących działalnością gospodarczą w rozumieniu ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 07 kwietnia 2004 r. w sprawie o sygn. akt III SK 22/04. Sąd Najwyższy jednoznacznie orzekł, iż świadczenie usług edukacyjnych jest działalnością w sferze użyteczności publicznej. Przedmiotowy wyrok dotyczył co prawda szkół niepublicznych, jednak ze względu na to, iż uczelnie publiczne realizują takie same zadania władzy publicznej w zakresie zapewnienia edukacji jak niepubliczne szkoły wyższe, należy stosować go per analogiam również do szkół publicznych. Także Sąd Okręgowy w Warszawie - Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej: SOKiK) we wcześniejszym wyroku z dnia 5 lutego 2003r. sygn. akt XVII Ama 36/02 stwierdził, że usługi edukacyjne o charakterze zarobkowym świadczone przez szkołę wyższą są działalnością o charakterze użyteczności publicznej, zbliżoną do działalności gospodarczej, a podmiot świadczący te usługi jest przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4 pkt 1 a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Stanowisko to podtrzymane zostało również w późniejszym orzecznictwie (por. np. wyroki SOKiK z dnia 28 września 2005r. sygn. akt XVII Amc 18/05 i 12 grudnia 2005r. sygn. akt XVII Amc 80/2004, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 2004r. sygn. akt III SK 22/04). Wobec powyższego uznać należy, iż Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu świadczy usługi edukacyjne o charakterze użyteczności publicznej, a więc jest przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4 pkt 1a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Jedynie na marginesie podkreślić należy, iż działalności Uniwersytetu w zakresie świadczenia usług edukacyjnych w systemie studiów niestacjonarnych można przypisać charakter działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jedn. Dz. U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1095 ze zm.). Stosownie do przepisu art. 4 pkt 1 w zw. z art. 2 ww. ustawy, przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną - wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą tj. zarobkową działalność wytwórczą, budowlaną, handlową, usługową oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodową, wykonywaną w sposób zorganizowany i ciągły. Na mocy art. 12 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, Uniwersytetowi Medycznemu w Poznaniu przysługuje osobowość prawna. Z tytułu świadczenia usług edukacyjnych w trybie niestacjonarnym Uczelnia pobiera opłaty w postaci czesnego. Ww. opłaty, zgodnie z art. 99 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, nie mogą przekraczać kosztów ponoszonych przez Uniwersytet w zakresie niezbędnym 10 do uruchomienia i prowadzenia tych studiów oraz zajęć z uwzględnieniem kosztów amortyzacji i remontów. Wysokość opłat za te usługi edukacyjne nie powinna zatem uwzględniać jakiegokolwiek zysku uczelni publicznej. Uczelnie publiczne nie są bowiem podmiotami tworzonymi w celach komercyjnych, a ich działalność nie jest nastawiona na osiąganie zysku. W literaturze podkreśla się jednak, że działanie podejmowane bez zamiaru osiągnięcia zysku nie pozbawia automatycznie tej działalności charakteru działalności gospodarczej (por. W. Kubala: „Prawo działalności gospodarczej. Komentarz”, Warszawa 2000, s. 45; S. Czarnow: „Działalność gospodarcza jednostek samorządu terytorialnego jako element gospodarki komunalnej”, Rejent nr 2-3/2002, s. 48). Również w orzecznictwie Sądu Najwyższego za utrwalone należy uznać stanowisko, zgodnie z którym o gospodarczym charakterze działalności nie decyduje ukierunkowanie na osiąganie zysku (tak m.in. w uchwale SN z dnia 14 maja 1998 r., sygn. akt III CZP 12/98, opubl. w OSNC 1998, nr 10, poz. 151). Zważyć także należy, iż spełnione jest kryterium ciągłości, gdyż funkcjonowanie uczelni zakłada podejmowanie określonych czynności w ramach ustalonych z góry cyklów – lat i semestrów akademickich, co przesądza o zamiarze powtarzalności tych działań i dowodzi istnienia cechy ciągłości działania. Dla ustalenia, czy podstawą rozstrzygnięcia Prezesa Urzędu może być w niniejszej sprawie przepis art. 28 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, niezbędne jest rozważenie, czy stosowanie przez Uczelnię praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, określonych w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy, zostało uprawdopodobnione na obecnym etapie postępowania. Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy. Stwierdzenie istnienia przedmiotowej praktyki wymaga więc spełnienia dwóch przesłanek: - bezprawności działania oraz - naruszenia zbiorowego interesu konsumentów. Bezprawność, do której odwołuje się ustawodawca, tradycyjnie ujmowana jest jako sprzeczność z prawem. Stanowisko takie znajduje też oparcie w uzasadnieniu rządowego projektu ustawy z dnia 5 lipca 2002 r. o zmianie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. (Dz. U. Nr 129, poz. 1102) [pogląd ten odnosi się co prawda do poprzednio obowiązującej ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, ale pozostaje również aktualny na gruncie obowiązującej ustawy], która wprowadziła do ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przepisy regulujące postępowanie w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, zgodnie z którym „same przepisy art. 23a – 23d ustawy nie regulują konstrukcji bezprawności działań przedsiębiorcy. Działania te mogą okazać się bezprawne w razie ustalenia, że doszło do naruszenia przepisów innych ustaw, także zasad współżycia społecznego i dobrych obyczajów”. Pojęcie „porządek prawny” obejmuje zatem nakazy i zakazy wynikające z normy prawnej, a także nakazy i zakazy wynikające z norm moralnych i obyczajowych określanych jako zasady współżycia społecznego. Bezprawność jest kategorią obiektywną. Przy jej ocenie rozważyć należy każdorazowo kwestię, czy czyn sprawcy był zgodny, czy też niezgodny z obowiązującymi zasadami porządku prawnego. Źródłem tych zasad są normy prawa powszechnie obowiązującego - jako reguły postępowania wyznaczone przez nakazy i zakazy wynikające z norm prawa pozytywnego (w szczególności prawa cywilnego, karnego, administracyjnego, pracy, finansowego, ustaw i aktów prawnych regulujących poszczególne dziedziny gospodarki, itp.) oraz nakazy i zakazy wynikające z zasad współżycia społecznego, czyli tzw. dobre obyczaje (por.: G. Bieniek, Komentarz do Kodeksu cywilnego. Księga III. Zobowiązania. Tom I, Warszawa 2006, także Lex Polnica). O 11 bezprawności działania decyduje całokształt okoliczności konkretnego stanu faktycznego (uzasadnienie do I PKN 267/2001 wyrok Sądu Najwyższego – Izba Administarcyjna – Lex Polonica). Sąd Najwyższy wskazał, że o bezprawności działania można mówić wówczas, gdy nie zachodzi żadna ze szczególnych okoliczności usprawiedliwiających określone działanie, tj. działanie dozwolone przez obowiązujące przepisy, wykonywanie prawa podmiotowego, zgoda pokrzywdzonego lub działanie w obronie uzasadnionego interesu (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19.10.1989 r. II CR 419/89 OSP 1990/11-12 poz. 377). W art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zamieszczono przykładowe wyliczenia praktyk zakazanych przez ustawodawcę. Zgodnie z art. 24 ust. 2 pkt 1 cyt. ustawy, za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów uznano m.in. stosowanie wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 k.p.c. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowym, Prezes Urzędu może stwierdzić stosowanie praktyki określonej w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów również w odniesieniu do przedsiębiorcy, który nie był stroną postępowania sądowego zakończonego wpisaniem danej klauzuli do rejestru niedozwolonych postanowień umownych. Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 2 grudnia 2005r. sygn. akt VI ACa 760/05 podkreślił, że praktyką naruszającą zbiorowe interesy konsumentów jest posługiwanie się postanowieniem wpisanym do rejestru w oderwaniu od zagadnienia, czy wpis do rejestru powstał w związku ze stosowaniem wzorca umowy przez podmiot, co do którego bada się stosowanie praktyki. Naruszenie interesów konsumentów może nastąpić, jak wskazał Sąd, w wyniku działań podmiotów, które stosują klauzule abuzywne już wpisane do rejestru, przy czym wpis taki związany był z działaniami innych przedsiębiorców. Z kolei w wyroku z dnia 25 maja 2005r. sygn. akt XVII Ama 46/04, SOKiK wyraził pogląd, że dla uznania określonej klauzuli za niedozwolone postanowienie umowne wystarczy stwierdzenie, że mieści się ona w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru i nie jest konieczna literalna zgodność porównywanych klauzul. Czynnikiem przesądzającym o podobieństwie klauzul powinien być bowiem zamiar, cel, jakiemu ma służyć kwestionowane postanowienie. Jeśli więc cel utworzenia spornej klauzuli odpowiada celowi sformułowania klauzuli uznanej za niedozwoloną, oba zapisy można uznać za tożsame. Przedstawione powyżej orzecznictwo potwierdza uchwała 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 13 lipca 2006r. sygn. akt III SZP 3/2006, w której uznano, że stosowanie postanowień wzorców umów o treści tożsamej z treścią postanowień uznanych za niedozwolone prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie- Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanych do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego, może być uznane w stosunku do innego przedsiębiorcy za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 23a 1 . Odwołując się do argumentów o charakterze celowościowym oraz kierując się potrzebą zapewnienia skuteczności tego przepisu, Sąd Najwyższy podkreślił, że praktyka naruszająca zbiorowe interesy konsumentów obejmuje również przypadki wprowadzenia jedynie zmian kosmetycznych, polegających na przestawieniu szyku wyrazów lub 1 W obowiązującej obecnie ustawie z dnia 16.02.2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów, praktyka naruszająca zbiorowe interesy konsumentów uregulowana została w art. 24. 12 zastąpieniu jednych wyrazów innymi, jeżeli tylko wykładnia postanowienia pozwoli stwierdzić, że jego treść mieści się w hipotezie zakazanej klauzuli. Stosowanie klauzuli o zbliżonej treści do klauzuli wpisanej do rejestru, która wywołuje takie same skutki godzi przecież tak samo w interesy konsumentów, jak stosowanie klauzuli identycznej co wpisana do rejestru. (…) Możliwość uznania zachowania przedsiębiorcy, polegającego na stosowaniu postanowień wzorców umownych, które nie mają identycznego brzmienia jak postanowienia wpisane do rejestru, za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów w sposób istotny zwiększa skuteczność obu instytucji (tj. niedozwolonych postanowień umownych oraz praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumenta), zniechęcając przedsiębiorców do obchodzenia wpisów dokonanych w rejestrze niedozwolonych postanowień. Nie jest więc konieczna dokładna, literalna zbieżność klauzuli wpisanej do rejestru i klauzuli z nią porównywanej. Niedozwolone będą również takie postanowienia umów, które mieszczą się w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru, których treść zostanie ustalona w oparciu o dokonaną wykładnię. W toku niniejszego postępowania Prezes Urzędu zakwestionował postanowienia wzorców umów o świadczenie usług edukacyjnych, regulaminów poszczególnych studiów oraz uchwały Senatu Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu z dnia 27 maja 2009 r. nr 66/2009 (z późniejszymi zmianami) w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu przyjmowania na studia w roku akademickim 2010/2011. W literaturze podkreśla się, że „wzorce umowne to doktrynalne określenie wszelkich jednostronnie przygotowanych z góry przed zawarciem umowy gotowych klauzul umów w postaci warunków umów, ich wzorów, regulaminów” (Łętowska Ewa, Prawo umów konsumenckich, II wydanie, s.292). Powyższe potwierdza wyrok Sądu Najwyższego z 18 grudnia 2002 r. (sygn. akt IV CKN 1616/00, OSNC 2004/4/54). W świetle przedmiotowego orzeczenia za wzorzec uznaje się takie klauzule, które kreują treść umowy w zakresie jej konkretnego, szczegółowego postanowienia. W tym sensie za wzorce uznaje się także formularze, tabele, cenniki, czy taryfy określające stawki opłat. Wzorcem umownym jest bowiem zespół klauzul umownych narzucony przez jedną stronę stosunku prawnego z wyłączeniem możliwości rzeczywistego wpływu drugiej strony na istnienie i treść tych postanowień, a tym samym na kształt nawiązywanego stosunku prawnego, przy czym ten jednostronnie ustalany zbiór klauzul z założenia ma być przeznaczony do wielokrotnego zastosowania. Uzasadnienia Prezesa Urzędu wymaga zakwalifikowanie części postanowień uchwały Senatu Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu z dnia 27 maja 2009 r. nr 66/2009 jako wzorca umownego. Jak już wspomniano, Kodeks cywilny nie definiuje pojęcia wzorca umownego, ale w doktrynie terminem tym określa się wszelkie zbiory postanowień, jednostronnie przygotowane przed zawarciem umowy. Podkreślić przy tym należy, iż nazwa nadana wzorcowi przez proponenta nie jest istotna. Wzorzec umowny stanowiący taki uporządkowany zbiór postanowień, ujmowany w postaci odrębnego dokumentu, a pozostający poza tekstem zawieranej umowy, często ogłaszany jest publicznie przez podmiot, który się nim posługuje (za: [w:] A. Kidyba (red.), Kodeks cywilny. Komentarz. Tom III. Zobowiązania - część ogólna, LEX, 2010). Art. 384 § 1 k.c. stanowi, że wzorzec ma być ustalony przez jedną ze stron, co należy rozumieć w ten sposób, że służy tej właśnie stronie (proponentowi) do ukształtowania treści stosunku obligacyjnego jako instrument prawny związania adherentów postanowieniami, które chce im narzucić. Jest więc szczególną czynnością konwencjonalną (lub kwalifikowanym oświadczeniem woli) proponenta, która kształtuje treść stosunku prawnego wynikającego z umowy. Taka kwalifikacja wzorca umownego oznacza, że wzorzec nie jest częścią umowy, a mimo to ma moc wiążącą bez względu na wiedzę drugiej strony o jego istnieniu i treści. W ocenie Prezesa Urzędu, przymiot wzorca umownego należy przypisać części postanowień przedmiotowej uchwały, które kształtują prawa i obowiązki o charakterze cywilnoprawnym. Analizowane przez Prezesa Urzędu postanowienie ww. uchwały Senatu zostało jednostronnie 13 przygotowane przez władze Uniwersytetu i określa prawa i obowiązki konsumentów w ramach procedury kwalifikacyjnej w związku z ubieganiem się o status studenta Uczelni, a w szczególności kwestię zobowiązań finansowych kandydata wobec Uczelni. Każdy kandydat na studenta, choć nie wiąże go jeszcze bezpośrednio z Uczelnią żadna umowa i nie doręczono mu odpisu ww. uchwały, jest związany jej postanowieniami i nie ma wpływu na jej treść. Nie ma zatem wątpliwości, że kwestionowana część ww. aktu pozbawiona jest cech indywidualnych uzgodnień. W tych okolicznościach, mocą art. 385 1 § 3 zdanie drugie k.c., klauzule te objęte są domniemaniem braku indywidualnego uzgodnienia. Zdaniem Prezesa Urzędu, z część ww. uchwały Senatu Uczelni obowiązująca w obrocie z przyszłymi studentami Uniwersytetu, a kształtująca de facto stosunki cywilnoprawne, spełnia kryteria pozwalające na uznanie jej za wzorzec umowny w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego. Wątpliwości Prezesa Urzędu w toku niniejszego postępowania administracyjnego wzbudziły postanowienia: § 20 ust. 4 „Regulaminu Studiów Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego”, § 5 ust. 4 i § 9 ust. 1a) „Regulaminu Studiów Podyplomowych Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w zakresie analityki medycznej”, , § 6 ust. 1 umowy o świadczenie usług edukacyjnych w zakresie studiów podyplomowych oraz § 7 ust. 5 umowy o świadczenie usług edukacyjnych w zakresie studiów niestacjonarnych. Przedmiotowe postanowienia choć nie mają identycznego brzmienia, mają bardzo zbliżoną do siebie treść, a nadto wywołują tożsame skutki prawne, dlatego też, zdaniem Prezesa Urzędu, zasadne jest łączne rozważanie nad ich abuzywnością. Prezes Urzędu ocenił, że przywołane powyżej postanowienia mieszczą się w hipotezie klauzuli niedozwolonej wpisanej w poz. 726 rejestru, o treści: Nieusprawiedliwione zaleganie z uiszczeniem czesnego lub innych opłat spowoduje skreślenie z listy studentów (wpis na podstawie wyroku SOKiK z dnia 27 lutego 2006r. sygn. akt XVII Amc 105/04). Zdaniem Prezesa Urzędu, obydwa porównywane postanowienia wywołują tożsame skutki prawne, wiążąc prawo uczelni do skreślenia konsumenta z listy studentów z niewykonaniem przez konsumenta zobowiązań finansowych, bez uprzedniego wyznaczenia mu dodatkowego terminu do jego wykonania. W ocenie Prezesa Urzędu, dobre obyczaje we wzajemnych relacjach Uniwersytetu i konsumentów wymagają, aby w przypadku niewykonywania zobowiązań finansowych przez konsumenta zastosowanie znalazł przepis art. 491 §1 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli jedna ze stron dopuszcza się zwłoki w wykonaniu zobowiązania z umowy wzajemnej, druga strona może wyznaczyć jej odpowiedni dodatkowy termin do wykonania z zagrożeniem, iż w razie bezskutecznego upływu wyznaczonego terminu będzie uprawniona do odstąpienia od umowy. Dopiero zatem po upływie dodatkowego, wyznaczonego konsumentowi terminu do wykonania świadczenia pieniężnego, Uniwersytet Medyczny winien mieć zapewnione prawo do skreślenia studenta z listy studentów. Niewyznaczenie natomiast konsumentowi dodatkowego terminu do wykonania zobowiązania przesądza o ukształtowaniu jego praw i obowiązków w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco narusza jego interesy (art. 385 1 § 1 Kodeksu cywilnego). Zastrzeżenia Prezesa Urzędu budzi również postanowienie § 5 ust. 2 wzorca umowy o warunkach odpłatności za niestacjonarne studia doktoranckie o treści: „Wszystkie spory wynikające z niniejszej umowy poddane są rozstrzygnięciu przez sąd właściwy ze względu na siedzibę Uniwersytetu”. Ww. postanowienie stanowi niedozwoloną klauzulę umowną określoną w art. 385 pkt 23 k.c., gdyż choć nie zamyka konsumentowi drogi sądowej, to faktycznie może ją utrudnić. Powyższe postanowienia może stanowić zagrożenie interesu konsumenta w sytuacjach, kiedy zmuszałoby go do prowadzenia procesu przed sądem w odległej miejscowości. Zgodnie z art. 27 k.p.c. powództwo wytacza się przed sąd I instancji, w którego okręgu pozwany ma miejsce zamieszkania. Na podstawie art. 31 i następnych k.p.c. możliwe jest 14 dokonanie wyboru pomiędzy sądem właściwości ogólnej, a innym sądem oznaczonym w tych przepisach. Biorąc pod uwagę właściwość przemienną, zgodnie z art. 34 k.p.c., powództwo o ustalenie istnienia umowy, o jej wykonanie, rozwiązanie lub unieważnienie, jak również o odszkodowanie z powodu niewykonania lub nienależytego wykonania umowy wytoczyć można przed sąd miejsca jej wykonania. Klauzule, które wskazywały jako właściwy sąd w konkretnym miejscu bądź wyznaczony według jednego kryterium, w sposób węższy niż wynikający z Kodeksu postępowania cywilnego, ograniczający możliwość wyboru sądu innego niż wymieniony w umowie, były wielokrotnie uznawane za niedozwolone przez SOKiK i wpisywane do rejestru niedozwolonych postanowień umownych. M.in. wyrokiem z dnia 22 grudnia 2004r. sygn. akt XVII Amc 15/04, SOKiK uznał za niedozwolony zapis o treści: „Za sąd właściwy do rozpoznania spraw spornych strony uznają Sąd miejscowo właściwy dla Impuls School” (klauzula wpisana w dniu 05 maja 2005r. do rejestru niedozwolonych postanowień umownych w pozycji 388). Kwestionowane przez Prezesa Urzędu postanowienie § 5 ust. 2 analizowanego wzorca oraz przywołane powyżej niedozwolone postanowienie umowne narzucają rozpoznanie sprawy przez sąd, który w świetle przepisów kodeksu postępowania cywilnego nie jest wyłącznie właściwy miejscowo do rozpoznania ewentualnego sporu, a tym samym stanowią niedozwolone postanowienia umowne, o których mowa w art. 385 ³ pkt 23 Kodeksu cywilnego. Za niezgodne z ww. przepisem uznaje się bowiem postanowienia, które nie tylko wyłączają właściwość sądu wyznaczonego według przepisów Kodeksu postępowania cywilnego w ogóle, ale też te, które ograniczają zakres możliwości przewidzianych w tej ustawie, w wyniku czego sytuacja konsumentów ulega pogorszeniu. W omawianym przypadku postanowienie wzorca umowy wyłącza możliwość zastosowania ogólnej właściwości miejscowej sądu, gdyż wymusza, aby spory były rozpoznawane przez sąd miejsca siedziby Uczelni, co może narażać konsumenta na duże utrudnienia związane z podróżą, a przecież w przypadku gdy stroną pozwaną jest konsument sądem właściwym jest sąd miejsca jego zamieszkania. Klauzula stosowana przez Uniwersytet może więc godzić w interesy konsumentów mających miejsce zamieszkania poza Poznaniem. Podsumowując, przedmiotowe postanowienie może powodować po stronie konsumenta uciążliwość polegającą na pozbawieniu konsumenta - występującego w charakterze pozwanego, możliwości rozpoznania sporu zgodnie z ogólną właściwością miejscową. W związku z faktem, iż Uczelnia ma siedzibę w Poznaniu, w świetle ww. postanowienia wyłącznie właściwym do rozpoznania ewentualnego sporu pomiędzy Uniwersytetem a studentem będzie sąd powszechny w Poznaniu. Zakwestionowany zapis umowy o naukę w ramach studiów doktoranckich w powyższym przypadku nie ma wprawdzie identycznego brzmienia jak przywołane niedozwolone postanowienie umowne w poz. 388, jednakże w ocenie Prezesa Urzędu, wykładnia jego treści prowadzi do wniosku, że mieści się w hipotezie przytoczonej klauzuli niedozwolonej. Z kolei postanowienie § 10 ust. 1 wzorca o nazwie „Regulamin Studiów Podyplomowych Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w zakresie analityki medycznej” o treści: „Ewentualne wątpliwości dotyczące treści niniejszego regulaminu, powstałe przy jego stosowaniu i w sprawach nieuregulowanych, rozstrzyga Rektor” stanowi, w ocenie Prezesa Urzędu, niedozwolone postanowienie umowne, o którym mowa w art. 385³ pkt 9 Kodeksu cywilnego. Prawo Rektora do dokonywania wiążącej interpretacji postanowień Regulaminu Studiów Podyplomowych w zakresie analityki medycznej, niesymetrycznie rozkłada prawa między stronami poprzez jednostronne ujęcie uprawnienia kształtującego, co rażąco narusza interesy konsumentów. Zważyć należy, iż ww. Regulamin określa treść wzajemnych uprawnień i 15 obowiązków stron. Uprawnienie profesjonalisty do dokonywania arbitralnej interpretacji postanowień wzorca może prowadzić do zniekształcenia treści umowy, a co więcej do stosowania wykładni niejasnych sformułowań wzorca na niekorzyść konsumenta oraz wykorzystywania tego uprawnienia do swobodnego i bezpośredniego ingerowania w treść umowy. Podobne postanowienie o treści: „Rektor może dokonywać interpretacji postanowień Regulaminu” SOKiK uznał za niedozwolone i wpisał do rejestru klauzul abuzywnych w poz. 1288. W uzasadnieniu wyroku SOKiK z dnia 05 września 2006 r. sygn. akt XVII Amc 120/05 Sąd wskazał, iż przedmiotowe postanowienie jest sprzeczne z art. 385³ pkt 9 Kodeksu cywilnego, gdyż uprawnia kontrahenta konsumenta do dokonywania wiążącej interpretacji umowy. Nadto podtrzymał stanowisko Prezesa Urzędu, iż art. 385 § 2 Kodeksu cywilnego wprowadza nakaz bezwzględnej transparentności wzorca, a brak zachowania transparentności wzorca niesie za sobą ryzyko poniesienia przez przedsiębiorcę skutków braku takiej jednoznaczności i zrozumiałości wzorca poprzez zastosowanie wykładni na korzyść konsumenta. Rezerwowanie przez przedsiębiorcę prawa do dokonywania interpretacji postanowień wzorca umownego stwarza bowiem ryzyko wykorzystania tego środka do swobodnego i bezpośredniego ingerowania w treść umowy przeciwko konsumentowi. Konsument jako słabsza strona umowy nie powinien ponosić negatywnych konsekwencji braku jednoznaczności postanowień wzorca. Oba postanowienia, choć nie są literalnie identyczne, są tożsame w swym znaczeniu. Upoważniają one osoby prowadzące działalność gospodarczą lub podmioty występujące w imieniu takich osób do dokonywania jednostronnej interpretacji warunków umowy, co rażąco narusza interesy konsumentów i pozostaje sprzeczne z dobrymi obyczajami. Może to prowadzić do narzucania konsumentom uciążliwych warunków, które nie wynikają wprost z zawartej przez strony umowy. Zastrzeżenia Prezesa Urzędu wzbudziło również postanowienie § 13 uchwały Senatu Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu z dnia 27 maja 2009 r. nr 66/2009 (z późniejszymi zmianami) w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu przyjmowania na studia w roku akademickim 2010/2011 „Osoby ubiegające się o przyjęcie na dany kierunek, specjalność studiów zobowiązane są do uiszczenia opłaty rekrutacyjnej w wysokości ustalonej przez Rektora. Opłata nie podlega zwrotowi”. Wyrokiem z dnia 3 kwietnia 2006r. sygn. akt XVII Amc 19/05, SOKiK orzekł, że niedozwolone jest postanowienie o treści: Opłaty w postaci wpisowego oraz czesne nie podlegają zwrotowi. Postanowienie to zostało następnie wpisane w poz. 1297 rejestru niedozwolonych postanowień umownych. Z kolei, na podstawie wyroku z dnia 9 czerwca 2003r. sygn. akt XVII Amc 44/02, SOKiK uznał za niedozwolone postanowienie w brzmieniu: Wpłacona w momencie zapisu kwota 150 zł jest przeznaczona na pokrycie kosztów administracyjnych i dystrybucyjnych i nie podlega zwrotowi w przypadku rezygnacji (poz. 426 rejestru). Zasadę bezzwrotności opłat wnoszonych przez konsumentów na rzecz szkoły SOKiK zakwestionował także w wyroku z dnia 16 grudnia 2004r. sygn. akt XVII Amc 19/04 uznając za niedozwolone postanowienia o treści: Wszelkie wniesione przez kursanta opłaty nie podlegają zwrotowi (poz. 392 rejestru) oraz Wpłaty dokonane przez słuchacza nie podlegają zwrotowi (poz. 393 rejestru). We wszystkich wskazanych wyrokach SOKiK zakwalifikował ww. postanowienia jako niedozwolone na podstawie art. 385 3 pkt 12 i 13 Kodeksu cywilnego. SOKiK uznał, że postanowienia te wyłączają obowiązek zwrotu konsumentowi uiszczonej zapłaty za świadczenie nie spełnione w całości lub części, jeżeli konsument rezygnuje z zawarcia umowy lub jej wykonania oraz przewidują utratę prawa żądania zwrotu świadczenia konsumenta spełnionego wcześniej niż świadczenie kontrahenta, gdy strony wypowiadają, rozwiązują lub odstępują od umowy. W uzasadnieniu pierwszego z powołanych wyżej wyroków, SOKiK zwrócił 16 uwagę, że tego rodzaju klauzule jednoznacznie i bezwarunkowo stanowią, że przedsiębiorca nie ma obowiązku zwrotu wpisowego w żadnym wypadku, w tym w szczególności w przypadku rezygnacji konsumenta z zawarcia lub wykonania umowy, a także odstąpienia od umowy lub jej rozwiązania. SOKiK podkreślił, że klauzula tej treści nie zawiera w tym zakresie żadnych wyjątków. Z kolei uzasadniając wyrok z dnia 16 grudnia 2004r. sygn. akt XVII Amc 19/04, SOKiK podzielił argumentację Prezesa Urzędu, że klauzule te mogą także naruszać zasady współżycia takie jak: zaufanie, życzliwość i uczciwość i kolidować z dobrymi obyczajami kupieckimi. Brak możliwości otrzymania zwrotu wpłaconych środków, pomimo rezygnacji słuchacza przed rozpoczęciem wykonywania umowy tj. przed rozpoczęciem zajęć, jest bowiem nieadekwatny do ochrony kupca przed pochopnością decyzji i działań konsumenta. W ocenie Prezesa Urzędu, postanowienie stosowane przez Uniwersytet jest tożsame ze wskazanymi wyżej klauzulami wpisanymi do rejestru niedozwolonych postanowień umownych. Podobnie jak ww. klauzule, bezwarunkowo i w każdej sytuacji wyłącza obowiązek zwrotu konsumentowi uiszczonych opłat. Na jego podstawie Uczelnia w żadnej sytuacji nie będzie zobowiązana do zwrotu opłat wniesionych przez konsumenta w związku z rekrutacją. Zatem pomimo spełnienia swojego świadczenia na rzecz Uniwersytetu Medycznego, konsument pozbawiony został prawa żądania jego zwrotu w przypadku rozwiązania łączącego go z Uczelnią stosunku prawnego. Mając na uwadze powyższe, Prezes Urzędu uznał, że na obecnym etapie postępowania uprawdopodobniona została bezprawność działań Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu, wynikająca z tożsamości zakwestionowanych postanowień umownych z przywołanymi powyżej postanowieniami wpisanymi do rejestru niedozwolonych postanowień umownych. Porównywane postanowienia choć nie mają identycznego brzmienia pozostają zbieżne i mieszczą się w hipotezach przytoczonych klauzul niedozwolonych. Przechodząc do rozważań dotyczących wypełnienia przez Uniwersytet Medyczny w Poznaniu przesłanki naruszenia zbiorowych interesów konsumentów, w pierwszej kolejności podkreślić należy, iż studenci, z którymi uczelnia zawiera umowy o odpłatną naukę na studiach niestacjonarnych, są konsumentami w rozumieniu art. 22 1 k.c., tj. osobami fizycznymi dokonującymi czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z ich działalnością zawodową lub gospodarczą, a zatem, stosownie do przepisu art. 4 ust. 12 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, są także konsumentami w rozumieniu tej ustawy. Wszelkie działania wymierzone w interesy tej grupy podmiotów mogą być więc oceniane w aspekcie naruszania przepisu art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Do uznania, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z praktykami, określonymi w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, niezbędne jest ponadto uprawdopodobnienie, że bezprawne działanie Przedsiębiorcy godzące w interes konsumentów dotyczy tzw. zbiorowego interesu konsumentów. W uzasadnieniu wyroku z dnia 10 kwietnia 2008r. sygn. akt III SK 27/07, Sąd Najwyższy wyjaśnił, że gramatyczna wykładnia tego pojęcia prowadzi do wniosku, że chodzi o zachowanie przedsiębiorcy, które godzi w interesy grupy osób stanowiących określony zbiór. Rezultaty tej wykładni modyfikuje zastrzeżenie, że nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma interesów indywidualnych. Sąd Najwyższy stanął na stanowisku, że przy konstruowaniu pojęcia „zbiorowy interes konsumentów” nie można opierać się tylko i wyłącznie na tym, czy oceniana praktyka skierowana jest do nieoznaczonego z góry kręgu podmiotów. W ocenie Sądu, wystarczające powinno być ustalenie, że zachowanie przedsiębiorcy nie jest podejmowane w stosunku do zindywidualizowanych konsumentów, lecz 17 względem członków danej grupy (określonego kręgu podmiotów), wyodrębnionych spośród ogółu konsumentów, za pomocą wspólnego dla nich kryterium. Sąd Najwyższy uznał zatem, że „ praktyką naruszającą zbiorowe interesy konsumentów jest (...) takie zachowanie przedsiębiorcy, które podejmowane jest w warunkach wskazujących na powtarzalność zachowania w stosunku do indywidualnych konsumentów wchodzących w skład grupy, do której adresowane są zachowania przedsiębiorcy, w taki sposób, że potencjalnie ofiarą takiego zachowania może być każdy konsument będący klientem lub potencjalnym klientem przedsiębiorcy” . Zdaniem Prezesa Urzędu, działanie Uniwersytetu godzić może w interesy nieograniczonej liczby konsumentów, których nie da się zidentyfikować. Niezgodnymi z prawem działaniami może bowiem zostać dotknięta nieograniczona liczba osób, tzn. wszyscy konsumenci, którzy zawarli z Uczelnią umowy o naukę oraz wszyscy jej potencjalni kontrahenci, którzy gotowi byliby zawrzeć takie umowy w oparciu o postanowienia kwestionowanych wzorców. W tym wypadku, z samej istoty posługiwania się przez Uczelnię wzorcami umownymi wynika powtarzalność jej zachowania wobec takich osób. Z uwagi na powyższe, Prezes Urzędu uznał za uprawdopodobnione naruszenie zbiorowego interesu konsumentów. Wnosząc o wydanie decyzji w trybie art. 28 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Uniwersytet Medyczny zobowiązał się do zaniechania stosowania zarzucanych praktyk poprzez zmianę kwestionowanych postanowień w nowych wzorcach umów oraz wystąpienie z propozycją aneksowania umów o świadczenie usług edukacyjnych znajdujących się nadal w obrocie prawnym. W szczególności Uniwersytet usunął poprzez wykreślenie następujące postanowienia: § 20 ust. 4 „Regulaminu Studiów Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego” oraz § 5 ust. 4 z „Regulaminu Studiów Podyplomowych Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w zakresie analityki medycznej”. Dotychczasowe postanowienie § 9 ust. 1 „Regulaminu Studiów Podyplomowych Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w zakresie analityki medycznej”. zostanie zastąpione postanowieniem o treści: „podstawą skreślenia z listy słuchaczy studiów podyplomowych są okoliczności wskazane za podstawę skreślenia w Prawie o szkolnictwie wyższym, przy czym za brak postępów w nauce uważa się także nieobecność na zajęciach w wymiarze większym niż 25% efektywnej liczby godzin” . Przyjmując powyższe rozwiązanie, Uczelnia odwołała się zatem do przepisu art. 190 ust. 2 pkt 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, na mocy którego skreślenie studenta m.in. z powodu niewniesienia opłat związanych z odbywaniem studiów wymaga wydania decyzji administracyjnej w trybie przewidzianym w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego. Oznacza to, iż student zawiadomiony o wszczęciu ww. postępowania w przedmiocie skreślenia go z listy studentów, ma możliwość uregulowania zaległych należności do czasu jego zakończenia i wydania decyzji administracyjnej. Uniwersytet zmodyfikował również treść postanowienia § 6 ust. 1 umowy o świadczenie usług edukacyjnych w zakresie studiów podyplomowych, które według przedłożonego projektu otrzyma brzmienie: „Wniesienie opłaty jest warunkiem wpisania na listę uczestników niestacjonarnych studiów podyplomowych”. Analogicznie Uczelnia zmieniła brzmienie postanowienia § 7 ust. 5 umowy o świadczenie usług edukacyjnych w zakresie studiów niestacjonarnych: „Wniesienie opłaty/jednorazowej, semestralnej albo pierwszej raty/ jest warunkiem wpisania na listę studentów niestacjonarnych”. Uniwersytet wykreślił również z treści wzorca o nazwie: umowa o warunkach odpłatności za niestacjonarne studia doktoranckie postanowienie przewidujące zawężenie właściwości sądu orzekającego na wypadek powstania sporu pomiędzy doktorantem a Uczelnią. W zmodyfikowanym ww. wzorcu znalazło się natomiast postanowienie § 6 ust. 1, zgodnie z którym: 18 „w sprawach nieuregulowanych w niniejszej umowie mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 z późn. zm.), Kodeksu Cywilnego oraz obowiązujące na Uniwersytecie przepisy wewnętrzne”. W powyższy sposób, odwołując się do pomocniczego zastosowania przepisów kodeksu cywilnego, Uniwersytet umożliwił konsumentowi dokonanie wyboru odnośnie właściwości miejscowej sądu orzekającego na wypadek ewentualnego sporu. Uczelnia wykreśliła również z treści „Regulaminu Studiów Podyplomowych w zakresie analityki medycznej” postanowienie § 10 ust. 1 przewidujące uprawnienie Rektora Uniwersytetu do dokonywania wiążącej interpretacji postanowień ww. Regulaminu. Z kolei dotychczasowe postanowienie § 13 uchwały Senatu Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu z dnia 27 maja 2009 r. nr 66/2009 (z późniejszymi zmianami) w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu przyjmowania na studia w roku akademickim 2010/2011 w nowo opracowanym projekcie Zasad i trybu przyjmowania na studia w roku akademickim 2012/013 na Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu otrzymało brzmienie: „Osoby ubiegające się przyjęcie na dany kierunek, specjalność studiów zobowiązane są do uiszczenia opłaty rekrutacyjnej w wysokości ustalonej przez Rektora”. Równocześnie Uczelnia nie zastrzega już bezzwrotności przedmiotowego świadczenia. Wprowadzona modyfikacja treści kwestionowanego przez Prezesa Urzędu postanowienia nie wyłącza możliwości otrzymania zwrotu wpłaconych środków, w przypadku rezygnacji słuchacza/studenta przed rozpoczęciem wykonywania umowy tj. przed rozpoczęciem zajęć. Tym samym niweluje abuzywność ww. postanowienia. Reasumując, w ocenie Prezesa Urzędu, zaproponowane przez Uczelnię zmiany treści kwestionowanych postanowień, które opisane zostały w części wstępnej decyzji, eliminują podejrzenie co do ich tożsamości z klauzulami wpisanymi do rejestru niedozwolonych postanowień umownych, a co za tym idzie wyłączają możliwość dalszego ich kwestionowania. Przedstawione przez Uniwersytet nowe wzorce umów mogą zostać wprowadzone do obrotu w miejsce dotychczas stosowanych. Jednocześnie, złożone przez Uniwersytet Medyczny w Poznaniu zobowiązanie pozwoli na zmianę, stosownie do postanowień nowych wzorców, także tych umów, w których zawarte zostały niedozwolone postanowienia umowne, a które postają nadal w obrocie prawnym. Skutkuje to uznaniem, że podjęte przez Uniwersytet Medyczny w Poznaniu zobowiązanie zmierza bezpośrednio do zapobieżenia naruszeniom art. 24 ustawy, co oznacza, że spełniona została druga, obok uprawdopodobnienia stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, przesłanka warunkująca wydanie decyzji na podstawie art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W pkt Ia sentencji decyzji Prezes Urzędu nałożył zatem na Uniwersytet obowiązek wykonania przyjętego zobowiązania poprzez zaniechanie stosowania we wzorcach umownych kwestionowanych postanowień, począwszy od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji. Decydując o terminie wykonania przedmiotowego zobowiązania, Prezes Urzędu wziął pod uwagę fakt, iż Uczelnia opracowała już nowe wzorce, a do wprowadzenia ich do obrotu prawnego z konsumentami nie jest konieczne dopełnienie żadnych innych formalności, które uzasadniałyby wyznaczenie dłuższego terminu jego realizacji. Biorąc ponadto pod uwagę, że podpisanie przez studentów aneksów zgodnie z postanowieniami nowych wzorców umów o świadczenie usług edukacyjnych jest okolicznością 19 niezależną od Uczelni, w zakresie zobowiązania złożonego w odniesieniu do umów pozostających nadal w obrocie prawnym, Prezes Urzędu nałożył na Uniwersytet obowiązek przedstawienia kontrahentom propozycji zmiany ww. umów w drodze stosownych aneksów (pkt I b sentencji decyzji). Prezes Urzędu uznał, że mimo podjętych działań Uniwersytet nie miałby możliwości skutecznego wykonania zobowiązania do aneksowania tych umów. Nakładając przedmiotowe zobowiązanie Prezes Urzędu wyznaczył Uniwersytetowi termin do jego wykonania 1 miesiąc od uprawomocnienia się niniejszej decyzji - odmienny, aniżeli wnosiła o to Uczelnia. Uznał bowiem, że wskazanie konkretnej daty – 30 czerwca 2011r., może rodzić problemy na etapie wykonywania zobowiązania. Zaproponowany przez Uniwersytet termin, z uwagi na datę wydania przedmiotowej decyzji i przysługujące Stronie prawo złożenia od niej odwołania, może uniemożliwić zakończenie działań prawnych zmierzających do wykonania nałożonych na Uczelnię obowiązków. Równocześnie wskazać należy, iż określony przez Prezesa Urzędu termin jest zastrzeżony na korzyść Uniwersytetu, tzn. Uczelnia nie musi oczekiwać na uprawomocnienie się niniejszej decyzji i wykonać zobowiązanie w terminie przez siebie deklarowanym. Na podstawie art. 28 ust. 3 ww. ustawy, Prezes Urzędu nałożył na Uczelnię obowiązek przekazania, w terminie czterech miesięcy od dnia uprawomocnienia się decyzji, informacji o realizacji nałożonego zobowiązania oraz kopii 20 umów zawartych zgodnie z postanowieniami nowych wzorców. Zdaniem Prezesa Urzędu, wyznaczony termin jest adekwatny do charakteru usług świadczonych przez Uniwersytet na rzecz konsumentów. Należy przyjąć, że w związku z rozpoczęciem roku akademickiego w październiku 2011r. umowy w oparciu o nowy wzorzec Uniwersytet Medyczny w Poznaniu zawrze najpóźniej z końcem września tego roku. Wobec powyższego orzeczono, jak w sentencji. Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 28 § 2 k.p.c.- od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie- Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwóch tygodni od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów- Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Poznaniu. Z upoważnienia Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury UOKiK w Poznaniu Jarosław Krüger Otrzymuje: 1. Uniwersytet Medyczny w Poznaniu im. Karola Marcinkowskiego ul. Fredry 10 61-701 Poznań 2. a./a