RWA-38/2012

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW w Warszawie RWA-61-24/11/AŻ Warszawa, dn. 14 grudnia 2012 r. DECYZJA RWA-38/2012 I. Na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.), stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy, po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, wszczętego z urzędu przeciwko Polskiemu Bankowi Spółdzielczemu w Wyszkowie - działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, 1. uznaje się za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów praktykę stosowaną przez Polski Bank Spółdzielczy w Wyszkowie polegającą na stosowaniu we wzorach umownych postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego, poprzez zawarcie postanowień o treści: a. Oświadczenie o wypowiedzeniu uważa się za skutecznie doręczone po upływie 7 dni od dnia nadania w urzędzie pocztowym (§ 49 ust. 2 Ogólnych warunków otwierania i prowadzenia przez Polski Bank Spółdzielczy w Wyszkowie rachunków bankowych w złotych w walutach wymienialnych dla osób fizycznych, § 36 ust. 4 Regulaminu otwierania i prowadzenia rachunków oszczędnościowych płatnych na każde żądanie w walutach wymienialnych dla osób fizycznych ) , b. (…) Wypowiedzenie uważa się za doręczone po upływie 14 dni od dnia nadania listu poleconego, wysłanego na ostatni adres wskazany Bankowi przez Posiadacza rachunku (§ 22 ust. 1 Regulaminu otwierania i prowadzenia rachunków oszczędnościowych POL- Efekt w złotych dla osób fizycznych ) , c. (…) List ten uznaje się za doręczony po upływie 7 dni od jego wysłania przez Bank na ten adres (§ 11 ust. 2 Regulaminu dla posiadaczy rachunków oszczędnościowo – rozliczeniowych POL-Konto Senior ) , d. Posiadacz rachunku oświadcza, że wyciągi (…) będzie uważał za doręczone również w przypadku gdy ich fizycznie nie odbierze po upływie 7 dni od chwili gdy Bank (…) wyśle listem zwykłym wyciąg o którym mowa na adres wskazany w ust. 3 pkt 2 niniejszego paragrafu (§ 7 ust. 4 Umowy Nr …/2007 o prowadzenie rachunku oszczędnościowego POL-Efekt , § 7 ust. 4 Umowy Nr …/2007 o prowadzenie rachunku oszczędnościowo – rozliczeniowego POL-Konto , § 7 ust. 4 Umowy Nr…/2006 o prowadzenie rachunku oszczędnościowo – rozliczeniowego POL-Konto Senior , § 7 ust. 4 Umowy Nr…/2007 o prowadzenie rachunku oszczędnościowo – rozliczeniowego POL-Konto Student ), e. Wszelkie pisma kierowane przez Bank do Posiadacza rachunku na ostatni wskazany przez niego adres do korespondencji – uważa się za doręczone (§ 57 Ogólnych warunków otwierania i prowadzenia przez Polski Bank Spółdzielczy w Wyszkowie rachunków 2 bankowych w złotych w walutach wymienialnych dla osób fizycznych , § 47 Regulaminu otwierania i prowadzenia rachunków oszczędnościowych płatnych na każde żądanie w walutach wymienialnych dla osób fizycznych ) , f. Posiadacz lokaty oświadcza, że wyciągi przekazywane w sposób, o którym mowa w ust. 1, 2 i 3 lub nieodebrane będzie uważał za doręczone łącznie z Wyciągi bankowe będą (…) przekazywane przez Bank drogą pocztową (listem zwykłym) na adres (…) (§5 ust. 4 i ust. 3 pkt 2 Umowy o prowadzenie rachunków bankowych w złotych i w walutach wymienialnych ) , g. Posiadacz/Współposiadacz rachunku oświadcza, że wyciągi (…) będzie uważał za doręczone, łącznie z Posiadacz rachunku oświadcza, że: (…) życzy sobie by: wyciągi bankowe przekazywane były drogą pocztową (…) na adres (…) (§ 5 ust. 3 i ust. 2 pkt 2 Umowy Nr… o prowadzenie rachunku oszczędnościowego płatnego na każde żądanie w walutach wymienialnych zwanym dalej rachunkiem walutowym ) , h. Bank zastrzega sobie prawo zmiany postanowień niniejszych „Ogólnych warunków…” lub regulaminów określających zasady funkcjonowania poszczególnych rodzajów rachunków (§ 56 ust. 1 Ogólnych warunków otwierania i prowadzenia przez Polski Bank Spółdzielczy w Wyszkowie rachunków bankowych w złotych w walutach wymienialnych dla osób fizycznych ) , i. Bank zastrzega sobie prawo zmiany postanowień niniejszego Regulaminu (§ 26 ust. 1 Regulaminu otwierania i prowadzenia rachunków oszczędnościowych POL-Efekt w złotych dla osób fizycznych , § 60 ust. 1 Regulaminu dla posiadaczy rachunków oszczędnościowo – rozliczeniowych POL-Konto , § 11 ust. 1 Regulaminu dla posiadaczy rachunków oszczędnościowo – rozliczeniowych POL-Konto Senior, § 27 ust. 1 Regulaminu rachunków płatnych na każde żądanie w złotych potwierdzonych książeczką oszczędnościową ) , j. Bank zastrzega sobie prawo zmiany postanowień Regulaminu (§ 46 ust. 1 Regulaminu otwierania i prowadzenia rachunków oszczędnościowych płatnych na każde żądanie w walutach wymienialnych dla osób fizycznych ) , k. (…) Zmiany zakresu i wysokości stosowanych stawek opłat i prowizji związanych z obsługą rachunków podawane są na bieżąco do wiadomości publicznej w formie wywieszenia informacji dotyczących tych zmian w pomieszczeniach Oddziałów Banku przeznaczonych do obsługi klientów łącznie z „Tabela prowizji i opłat Polskiego Banku Spółdzielczego w Wyszkowie” udostępniana jest w Banku na każde żądanie Posiadacza rachunku (§ 13 ust. 2 i 4 Umowy Nr …/2007 o prowadzenie rachunku oszczędnościowego POL-Efekt , § 13 ust. 2 i 4 Umowy Nr …/2007 o prowadzenie rachunku oszczędnościowo – rozliczeniowego POL-Konto , § 13 ust. 2 i 4 Umowy Nr…/2006 o prowadzenie rachunku oszczędnościowo – rozliczeniowego POL-Konto Senior , § 13 ust. 2 i 4 Umowy Nr…/2007 o prowadzenie rachunku oszczędnościowo – rozliczeniowego POL-Konto Student ) , l. Bank może wypowiedzieć Umowę z ważnej przyczyny, którą może być w szczególności: (…) (§ 21 Regulaminu otwierania i prowadzenia rachunków oszczędnościowych POL- Efekt w złotych dla osób fizycznych ), m. Bank może wypowiedzieć Umowę tylko z ważnych powodów, a w szczególności: (…) (§ 38 Regulaminu otwierania i prowadzenia rachunków oszczędnościowych płatnych na każde żądanie w walutach wymienialnych dla osób fizycznych ), n. Bank nie ponosi odpowiedzialności za szkody spowodowane okolicznościami niezależnymi od niego, a w szczególności działaniem siły wyższej (§ 10 ust. 3 Umowy Nr …/2007 o prowadzenie rachunku oszczędnościowego POL-Efekt , § 10 ust. 3 Umowy Nr …/2007 o prowadzenie rachunku oszczędnościowo – rozliczeniowego POL-Konto , § 10 ust. 3 Umowy Nr…/2006 o prowadzenie rachunku oszczędnościowo – rozliczeniowego POL- Konto Senior, § 10 ust. 3 Umowy Nr…/2007 o prowadzenie rachunku oszczędnościowo – rozliczeniowego POL-Konto Student ) , 3 o. Wszelkie sprawy sporne wynikłe z niniejszej Umowy rozstrzyga sąd powszechny właściwy dla siedziby Banku (§ 19 i § 22 Umowy Nr …/2007 o prowadzenie rachunku oszczędnościowego POL-Efekt , § 21 Umowy Nr …/2007 o prowadzenie rachunku oszczędnościowo – rozliczeniowego POL-Konto , § 19 i § 22 Umowy Nr…/2006 o prowadzenie rachunku oszczędnościowo – rozliczeniowego POL-Konto Senior , § 19 i § 22 Umowy Nr…/2007 o prowadzenie rachunku oszczędnościowo – rozliczeniowego POL-Konto Student , § 10 Umowy o prowadzenie rachunków bankowych w złotych i w walutach wymienialnych oraz § 16 Umowy Nr… o prowadzenie rachunku oszczędnościowego płatnego na każde żądanie w walutach wymienialnych zwanym dalej rachunkiem walutowym ) , co stanowi naruszenie art. 24 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i stwierdza się zaniechanie jej stosowania z dniem 23 sierpnia 2010 r. w odniesieniu do praktyki określonej w pkt. I.1.k oraz I.1.n, z dniem 21 grudnia 2011 r. w odniesieniu do praktyki określonej w pkt. I.1.a – I.1.j, I.1.l., I.1.m., I.1.o.; 2. uznaje się za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów praktykę stosowaną przez Polski Bank Spółdzielczy w Wyszkowie polegającą na stosowaniu we wzorcu umownym zatytułowanym: Umowa Nr… o prowadzenie rachunku oszczędnościowego płatnego na każde żądanie w walutach wymienialnych zwanym dalej rachunkiem walutowym postanowienia o treści: Koszty związane z przekazywaniem wyciągów bankowych drogą pocztową ponosi Posiadacz rachunku , które jest niezgodne z przepisem art. 728 § 2 Kodeksu cywilnego i stanowi naruszenie art. 24 ust. 2 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i stwierdza się zaniechanie jej stosowania z dniem 21 grudnia 2011 r. II. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U Nr 50, poz. 331 ze zm.), stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy, po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, wszczętego z urzędu przeciwko Polskiemu Bankowi Spółdzielczemu w Wyszkowie - działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, nakłada się na Polski Bank Spółdzielczy w Wyszkowie karę pieniężną w wysokości: 1. 44 859 zł (słownie: czterdzieści cztery tysiące osiemset pięćdziesiąt dziewięć złotych), płatną do budżetu państwa, z tytułu naruszenia zakazu, o którym jest mowa w art. 24 ust. 2 pkt 1 w związku z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zakresie opisanym w punkcie I.1. sentencji niniejszej decyzji; 2. 8 627 zł (słownie: osiem tysięcy sześćset dwadzieścia siedem złotych), płatną do budżetu państwa, z tytułu naruszenia zakazu, o którym jest mowa w art. 24 ust. 2 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zakresie opisanym w punkcie I.2. sentencji niniejszej decyzji. UZASADNIENIE Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura UOKiK w Warszawie (dalej również: Prezes UOKiK, Prezes Urzędu, Delegatura UOKiK w Warszawie) przeprowadził postępowanie wyjaśniające (sygn. RWA-405-1/10/AŻ) mające na celu m.in. kontrolę wzorców umów stosowanych przy zawieraniu z konsumentami umów rachunku bankowego przez banki spółdzielcze mające siedzibę na terenie województwa mazowieckiego. 4 W toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego Prezes Urzędu wystąpił m.in. do Polskiego Banku Spółdzielczego w Wyszkowie (dalej także: Bank) o przesłanie aktualnie stosowanych wzorców umownych przedkładanych konsumentom przy zawieraniu umów rachunku bankowego. Po dokonaniu analizy otrzymanych wzorców umownych zatytułowanych: 1. Ogólne warunki otwierania i prowadzenia przez Polski Bank Spółdzielczy w Wyszkowie rachunków bankowych w złotych i w walutach wymienialnych dla osób fizycznych, 2. Regulamin otwierania i prowadzenia rachunków oszczędnościowych POL-Efekt w złotych dla osób fizycznych, 3. Umowa Nr…/2007 o prowadzenie rachunku oszczędnościowego POL-Efekt, 4. Regulamin dla posiadaczy rachunków oszczędnościowo – rozliczeniowych POL-Konto, 5. Umowa Nr…/2006 o prowadzenie rachunku oszczędnościowo – rozliczeniowego POL- Konto, 6. Regulamin dla posiadaczy rachunków oszczędnościowo – rozliczeniowych POL-Konto Senior, 7. Umowa Nr…/2006 o prowadzenie rachunku oszczędnościowo – rozliczeniowego POL- Konto Senior, 8. Umowa Nr…/2007 o prowadzenie rachunku oszczędnościowo – rozliczeniowego POL- Konto Student, 9. Regulamin rachunków płatnych na każde żądanie w złotych potwierdzonych książeczką oszczędnościową, 10. Umowa Nr… o prowadzenie rachunków bankowych w złotych i w walutach wymienialnych, 11. Regulamin otwierania i prowadzenia rachunków oszczędnościowych płatnych na każde żądanie w walutach wymienialnych dla osób fizycznych, 12. Umowa Nr… o prowadzenie rachunku oszczędnościowego płatnego na każde żądanie w walutach wymienialnych zwanym dalej rachunkiem walutowym, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura UOKiK w Warszawie, stwierdził, iż mogło dojść do naruszenia art. 24 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jak również art. 24 ust. 2 w zw. z art. 24 ust. 1 tej samej ustawy wobec czego wszczęcie postępowania w związku z podejrzeniem stosowania przez Polski Bank Spółdzielczy w Wyszkowie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów stało się konieczne i uzasadnione. Z uwagi na powyższe, Prezes UOKiK postanowieniem z dnia 30 grudnia 2011 r. wszczął postępowanie w związku z podejrzeniem stosowania przez Bank praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów polegających na: I. stosowaniu we wzorcach umownych postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego poprzez zawarcie postanowień o treści: 1. Oświadczenie o wypowiedzeniu uważa się za skutecznie doręczone po upływie 7 dni od dnia nadania w urzędzie pocztowym, 2. (…) Wypowiedzenie uważa się za doręczone po upływie 14 dni od dnia nadania listu poleconego, wysłanego na ostatni adres wskazany Bankowi przez Posiadacza rachunku, 3. (…) List ten uznaje się za doręczony po upływie 7 dni od jego wysłania przez Bank na ten adres, 5 4. Posiadacz rachunku oświadcza, że wyciągi (…) będzie uważał za doręczone również w przypadku gdy ich fizycznie nie odbierze po upływie 7 dni od chwili gdy Bank (…) wyśle listem zwykłym wyciąg o którym mowa na adres wskazany w ust. 3 pkt 2 niniejszego paragrafu , 5. Wszelkie pisma kierowane przez Bank do Posiadacza rachunku na ostatni wskazany przez niego adres do korespondencji – uważa się za doręczone, 6. Posiadacz lokaty oświadcza, że wyciągi przekazywane w sposób, o którym mowa w ust. 1, 2 i 3 lub nieodebrane będzie uważał za doręczone łącznie z Wyciągi bankowe będą (…) przekazywane przez Bank drogą pocztową (listem zwykłym) na adres (…), 7. Posiadacz/Współposiadacz rachunku oświadcza, że wyciągi (…) będzie uważał za doręczone, łącznie z Posiadacz rachunku oświadcza, że: (…) życzy sobie by: wyciągi bankowe przekazywane były drogą pocztową (…) na adres (…), 8. Bank zastrzega sobie prawo zmiany postanowień niniejszych „Ogólnych warunków…” lub regulaminów określających zasady funkcjonowania poszczególnych rodzajów rachunków, 9. Bank zastrzega sobie prawo zmiany postanowień niniejszego Regulaminu, 10. Bank zastrzega sobie prawo zmiany postanowień Regulaminu, 11. (…) Zmiany zakresu i wysokości stosowanych stawek opłat i prowizji związanych z obsługą rachunków podawane są na bieżąco do wiadomości publicznej w formie wywieszenia informacji dotyczących tych zmian w pomieszczeniach Oddziałów Banku przeznaczonych do obsługi klientów łącznie z Tabela prowizji i opłat Polskiego Banku Spółdzielczego w Wyszkowie udostępniana jest w Banku na każde żądanie Posiadacza rachunku, 12. Bank może wypowiedzieć Umowę z ważnej przyczyny, którą może być w szczególności: (…) , 13. Bank może wypowiedzieć Umowę tylko z ważnych powodów, a w szczególności: (…) , 14. Bank nie ponosi odpowiedzialności za szkody spowodowane okolicznościami niezależnymi od niego, a w szczególności działaniem siły wyższej, 15. Wszelkie sprawy sporne wynikłe z niniejszej Umowy rozstrzyga sąd powszechny właściwy dla siedziby Banku, co może stanowić naruszenie art. 24 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. II. stosowaniu we wzorcu umownym zatytułowanym: Umowa Nr… o prowadzenie rachunku oszczędnościowego płatnego na każde żądanie w walutach wymienialnych zwanym dalej rachunkiem walutowym postanowienia o treści: Koszty związane z przekazywaniem wyciągów bankowych drogą pocztową ponosi Posiadacz rachunku , które jest niezgodne z przepisem art. 728 § 2 Kodeksu cywilnego (dalej również jako: k.c.), co może stanowić naruszenie art. 24 ust. 2 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Pismem z dnia 30 grudnia 2011 r. Bank został zawiadomiony o wszczętym postępowaniu, jak również wezwany do udzielenia informacji i złożenia dokumentów w przedmiotowej sprawie. W odpowiedzi na zawiadomienie Prezesa Urzędu, Bank w piśmie z dnia 12 stycznia 2012 r. odniósł się do postawionych zarzutów. Bank w swoim piśmie wskazał, iż nie stosuje praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Bank podniósł, iż wszystkie wskazane w postanowieniu o wszczęciu niniejszego postępowania klauzule zostały zmienione i nie noszą aktualnie znamion klauzul abuzywnych. Na dowód swojego twierdzenia, Polski Bank Spółdzielczy w Wyszkowie przedłożył nowe wzorce umowne. 6 W piśmie z dnia 30 kwietnia 2012 r. Bank wskazał daty dzienne wprowadzenia każdego z nowych wzorców umownych. Polski Bank Spółdzielczy w Wyszkowie oświadczył, że praktyki zakwestionowane w postanowieniu o wszczęciu niniejszego postępowania nie przejawiają się w żadnym wzorcu umownym stosowanym przez Bank w obrocie konsumenckim. Bank dodatkowo wskazał, iż datami dziennymi zaprzestania stosowania każdej z praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów jest data dzienna wprowadzenia nowych wzorców umownych. Polski Bank Spółdzielczy w Wyszkowie dokonał przeglądu stosowanych w obrocie konsumenckim wzorców umownych, w wyniku czego znalazł jeden dodatkowy przypadek stosowania klauzuli tożsamej z postanowieniem z rejestru niedozwolonych klauzul umownych wskazanym w postanowieniu o wszczęciu niniejszego postępowania. Bank wskazał, iż przedmiotowe postanowienie wpisane było w treści wzorca zatytułowanego: Regulamin usługi SMS. Klauzula brzmiała: Bank zastrzega sobie prawo zmiany postanowień niniejszego Regulaminu. Bank podniósł, iż klauzula ta została usunięta w dniu 18 kwietnia 2012 r. Uchwałą Zarządu Nr 40/2012. W swoim wystąpieniu z dnia 30 kwietnia 2012 r. Bank wniósł o niestosowanie wobec niego sankcji przewidzianych w przedmiotowym postępowaniu z uwagi na: 1. nieznaczną skalę prowadzonej działalności, 2. fakt, iż dotychczas nie zdarzyła się sytuacja, w której Bank wykorzystywałby w stosunku do klientów swoją uprzywilejowaną pozycję wynikającą z klauzul niedozwolonych. 3. okoliczność niezwłocznego usunięcia z wzorców umownych niedozwolonych klauzul, objętych niniejszym postępowaniem. W toku postępowania Polski Bank Spółdzielczy w Wyszkowie wskazał wysokość obrotu Banku obliczonego na podstawie rachunku zysków i strat za rok 2011. Bank został zawiadomiony o zakończeniu zbierania materiału dowodowego w niniejszym postępowaniu oraz o możliwości zapoznania się z materiałem zgromadzonym w aktach sprawy w siedzibie Delegatury UOKiK w Warszawie. Strona niniejszego postępowania nie skorzystała z prawa do zapoznania się z materiałem zgromadzonym w aktach sprawy. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustalił, co następuje: Polski Bank Spółdzielczy w Wyszkowie został zarejestrowany w Krajowym Rejestrze Sądowym pod numerem 0000156687 i prowadzi działalność m.in. w zakresie przyjmowania wkładów pieniężnych płatnych na żądanie lub z nadejściem oznaczonego terminu oraz prowadzenie rachunków tych wkładów i w zakresie prowadzenia innych rachunków bankowych. Przy zawieraniu z klientami, będącymi konsumentami w rozumieniu art. 22 1 kodeksu cywilnego, tj. osobami fizycznymi dokonującymi czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z ich działalnością zawodową lub gospodarczą, umów rachunku bankowego Bank posługuje się wzorcami umownymi w rozumieniu art. 384 kodeksu cywilnego, zatytułowanymi: 1. Ogólne warunki otwierania i prowadzenia przez Polski Bank Spółdzielczy w Wyszkowie rachunków bankowych w złotych i w walutach wymienialnych dla osób fizycznych (data wprowadzenia: 29 grudnia 2005 r., ostatnia zmiana: 5 kwietnia 2007 r.) , 2. Regulamin otwierania i prowadzenia rachunków oszczędnościowych POL-Efekt w złotych dla osób fizycznych (data wprowadzenia: 14 grudnia 2007 r.) , 3. Umowa Nr…/2007 o prowadzenie rachunku oszczędnościowego POL-Efekt (data wprowadzenia: 14 grudnia 2007 r.) , 4. Regulamin dla posiadaczy rachunków oszczędnościowo – rozliczeniowych POL-Konto (data wprowadzenia: 29 września 2006 r.) , 5. Umowa Nr…/2006 o prowadzenie rachunku oszczędnościowo – rozliczeniowego POL- Konto (data wprowadzenia: 13 września 2007 r., ostatnia zmiana: 7 grudnia 2009 r.) , 7 6. Regulamin dla posiadaczy rachunków oszczędnościowo – rozliczeniowych POL-Konto Senior (data wprowadzenia: 29 września 2006 r.) , 7. Umowa Nr…/2006 o prowadzenie rachunku oszczędnościowo – rozliczeniowego POL- Konto Senior (data wprowadzenia: 13 września 2007 r., ostatnia zmiana: 7 grudnia 2009 r.) , 8. Umowa Nr…/2007 o prowadzenie rachunku oszczędnościowo – rozliczeniowego POL- Konto Student (data wprowadzenia: 14 grudnia 2007 r., ostatnia zmiana: 7 grudnia 2009 r.) , 9. Regulamin rachunków płatnych na każde żądanie w złotych potwierdzonych książeczką oszczędnościową (data wprowadzenia: 29 grudnia 2005 r., ostatnia zmiana: 18 listopada 2008 r.) , 10. Umowa Nr… o prowadzenie rachunków bankowych w złotych i w walutach wymienialnych (data wprowadzenia: 23 sierpnia 2007 r., ostatnia zmiana: 7 grudnia 2009 r.) , 11. Regulamin otwierania i prowadzenia rachunków oszczędnościowych płatnych na każde żądanie w walutach wymienialnych dla osób fizycznych (data wprowadzenia: 12 lutego 2004 r.), 12. Umowa Nr… o prowadzenie rachunku oszczędnościowego płatnego na każde żądanie w walutach wymienialnych zwanym dalej rachunkiem walutowym (data wprowadzenia: 13 września 2007 r., ostatnia zmiana: 7 grudnia 2009 r.) . Prezes UOKiK ustalił, iż Bank we wzorcu umownym zatytułowanym: Umowa Nr… o prowadzenie rachunku oszczędnościowego płatnego na każde żądanie w walutach wymienialnych zwanym dalej rachunkiem walutowym stosował postanowienie o treści: Koszty związane z przekazywaniem wyciągów bankowych drogą pocztową ponosi Posiadacz rachunku , podczas gdy art. 728 § 2 Kodeksu cywilnego stanowi, iż Bank jest obowiązany przesyłać posiadaczowi co najmniej raz w miesiącu bezpłatnie wyciąg z rachunku z informacją o zmianach stanu rachunku i ustaleniem salda, chyba że posiadacz wyraził pisemnie zgodę na inny sposób informowania o zmianach stanu rachunku i ustaleniu salda. Prezes UOKiK ustalił także, iż w treści wzorców umownych stosowanych przez Polski Bank Spółdzielczy w Wyszkowie w obrocie z konsumentami znajdowały się postanowienia o treści: 1. Oświadczenie o wypowiedzeniu uważa się za skutecznie doręczone po upływie 7 dni od dnia nadania w urzędzie pocztowym (§ 49 ust. 2 wzorca umownego zatytułowanego: Ogólne warunki otwierania i prowadzenia przez Polski Bank Spółdzielczy w Wyszkowie rachunków bankowych w złotych w walutach wymienialnych dla osób fizycznych i § 36 ust. 4 wzorca umownego o nazwie: Regulamin otwierania i prowadzenia rachunków oszczędnościowych płatnych na każde żądanie w walutach wymienialnych dla osób fizycznych ) , 2. (…) Wypowiedzenie uważa się za doręczone po upływie 14 dni od dnia nadania listu poleconego, wysłanego na ostatni adres wskazany Bankowi przez Posiadacza rachunku (§ 22 ust. 1 wzorca umownego zatytułowanego: Regulamin otwierania i prowadzenia rachunków oszczędnościowych POL-Efekt w złotych dla osób fizycznych ) , 3. (…) List ten uznaje się za doręczony po upływie 7 dni od jego wysłania przez Bank na ten adres (§ 11 ust. 2 wzorca umownego o nazwie: Regulamin dla posiadaczy rachunków oszczędnościowo – rozliczeniowych POL-Konto Senior ) , 4. Posiadacz rachunku oświadcza, że wyciągi (…) będzie uważał za doręczone również w przypadku gdy ich fizycznie nie odbierze po upływie 7 dni od chwili gdy Bank (…) wyśle listem zwykłym wyciąg o którym mowa na adres wskazany w ust. 3 pkt 2 niniejszego paragrafu (§ 7 ust. 4 wzorca umownego zatytułowanego: Umowa Nr …/2007 o prowadzenie rachunku oszczędnościowego POL-Efekt , § 7 ust. 4 wzorca umownego o nazwie: Umowa Nr …/2007 o prowadzenie rachunku oszczędnościowo – rozliczeniowego POL-Konto , § 7 ust. 4 wzorca umownego zatytułowanego: Umowa 8 Nr…/2006 o prowadzenie rachunku oszczędnościowo – rozliczeniowego POL-Konto Senior oraz § 7 ust. 4 wzorca umownego o nazwie: Umowa Nr…/2007 o prowadzenie rachunku oszczędnościowo – rozliczeniowego POL-Konto Student ), 5. Wszelkie pisma kierowane przez Bank do Posiadacza rachunku na ostatni wskazany przez niego adres do korespondencji – uważa się za doręczone (§ 57 wzorca umownego zatytułowanego: Ogólne warunki otwierania i prowadzenia przez Polski Bank Spółdzielczy w Wyszkowie rachunków bankowych w złotych w walutach wymienialnych dla osób fizycznych , § 47 wzorca umownego o nazwie: Regulamin otwierania i prowadzenia rachunków oszczędnościowych płatnych na każde żądanie w walutach wymienialnych dla osób fizycznych ) , 6. Posiadacz lokaty oświadcza, że wyciągi przekazywane w sposób, o którym mowa w ust. 1, 2 i 3 lub nieodebrane będzie uważał za doręczone łącznie z Wyciągi bankowe będą (…) przekazywane przez Bank drogą pocztową (listem zwykłym) na adres (…) (§5 ust. 4 i ust. 3 pkt 2 wzorca umownego zatytułowanego: Umowa o prowadzenie rachunków bankowych w złotych i w walutach wymienialnych ) , 7. Posiadacz/Współposiadacz rachunku oświadcza, że wyciągi (…) będzie uważał za doręczone, łącznie z Posiadacz rachunku oświadcza, że: (…) życzy sobie by: wyciągi bankowe przekazywane były drogą pocztową (…) na adres (…) (§ 5 ust. 3 i ust. 2 pkt 2 wzorca umownego o nazwie: Umowa Nr… o prowadzenie rachunku oszczędnościowego płatnego na każde żądanie w walutach wymienialnych zwanym dalej rachunkiem walutowym ) , 8. Bank zastrzega sobie prawo zmiany postanowień niniejszych „Ogólnych warunków…” lub regulaminów określających zasady funkcjonowania poszczególnych rodzajów rachunków (§ 56 ust. 1 wzorca umownego zatytułowanego: Ogólne warunki otwierania i prowadzenia przez Polski Bank Spółdzielczy w Wyszkowie rachunków bankowych w złotych w walutach wymienialnych dla osób fizycznych ) , 9. Bank zastrzega sobie prawo zmiany postanowień niniejszego Regulaminu (§ 26 ust. 1 wzorca umownego zatytułowanego: Regulamin otwierania i prowadzenia rachunków oszczędnościowych POL-Efekt w złotych dla osób fizycznych , § 60 ust. 1 wzorca umownego o nazwie: Regulamin dla posiadaczy rachunków oszczędnościowo – rozliczeniowych POL-Konto , § 11 ust. 1 wzorca umownego zatytułowanego: Regulamin dla posiadaczy rachunków oszczędnościowo – rozliczeniowych POL-Konto Senior oraz § 27 ust. 1 wzorca umownego o nazwie: Regulamin rachunków płatnych na każde żądanie w złotych potwierdzonych książeczką oszczędnościową ) , 10. Bank zastrzega sobie prawo zmiany postanowień Regulaminu (§ 46 ust. 1 wzorca umownego zatytułowanego: Regulamin otwierania i prowadzenia rachunków oszczędnościowych płatnych na każde żądanie w walutach wymienialnych dla osób fizycznych ) , 11. (…) Zmiany zakresu i wysokości stosowanych stawek opłat i prowizji związanych z obsługą rachunków podawane są na bieżąco do wiadomości publicznej w formie wywieszenia informacji dotyczących tych zmian w pomieszczeniach Oddziałów Banku przeznaczonych do obsługi klientów łącznie z „Tabela prowizji i opłat Polskiego Banku Spółdzielczego w Wyszkowie” udostępniana jest w Banku na każde żądanie Posiadacza rachunku (§ 13 ust. 2 i 4 wzorca umownego zatytułowanego: Umowa Nr …/2007 o prowadzenie rachunku oszczędnościowego POL-Efekt , § 13 ust. 2 i 4 wzorca umownego o nazwie: Umowa Nr …/2007 o prowadzenie rachunku oszczędnościowo – rozliczeniowego POL-Konto , § 13 ust. 2 i 4 wzorca umownego zatytułowanego: Umowa Nr…/2006 o prowadzenie rachunku oszczędnościowo – rozliczeniowego POL-Konto Senior , § 13 ust. 2 i 4 wzorca umownego o nazwie: Umowa Nr…/2007 o prowadzenie rachunku oszczędnościowo – rozliczeniowego POL-Konto Student ) , 9 12. Bank może wypowiedzieć Umowę z ważnej przyczyny, którą może być w szczególności: (…) (§ 21 wzorca umownego zatytułowanego: Regulamin otwierania i prowadzenia rachunków oszczędnościowych POL-Efekt w złotych dla osób fizycznych ), 13. Bank może wypowiedzieć Umowę tylko z ważnych powodów, a w szczególności: (…) (§ 38 wzorca umownego o nazwie: Regulamin otwierania i prowadzenia rachunków oszczędnościowych płatnych na każde żądanie w walutach wymienialnych dla osób fizycznych ), 14. Bank nie ponosi odpowiedzialności za szkody spowodowane okolicznościami niezależnymi od niego, a w szczególności działaniem siły wyższej (§ 10 ust. 3 wzorca umownego zatytułowanego: Umowa Nr …/2007 o prowadzenie rachunku oszczędnościowego POL- Efekt , § 10 ust. 3 wzorca umownego o nazwie: Umowa Nr …/2007 o prowadzenie rachunku oszczędnościowo – rozliczeniowego POL-Konto , § 10 ust. 3 wzorca umownego zatytułowanego: Umowa Nr…/2006 o prowadzenie rachunku oszczędnościowo – rozliczeniowego POL-Konto Senior oraz § 10 ust. 3 wzorca umownego o nazwie: Umowa Nr…/2007 o prowadzenie rachunku oszczędnościowo – rozliczeniowego POL-Konto Student ) , 15. Wszelkie sprawy sporne wynikłe z niniejszej Umowy rozstrzyga sąd powszechny właściwy dla siedziby Banku (§ 19 i § 22 wzorca umownego zatytułowanego: Umowa Nr …/2007 o prowadzenie rachunku oszczędnościowego POL-Efekt , § 21 wzorca umownego o nazwie: Umowa Nr …/2007 o prowadzenie rachunku oszczędnościowo – rozliczeniowego POL-Konto , § 19 i § 22 wzorca umownego zatytułowanego: Umowa Nr…/2006 o prowadzenie rachunku oszczędnościowo – rozliczeniowego POL-Konto Senior , § 19 i § 22 wzorca umownego o nazwie: Umowa Nr…/2007 o prowadzenie rachunku oszczędnościowo – rozliczeniowego POL-Konto Student , § 10 wzorca umownego zatytułowanego: Umowa o prowadzenie rachunków bankowych w złotych i w walutach wymienialnych oraz w § 16 wzorca umownego o nazwie: Umowa Nr… o prowadzenie rachunku oszczędnościowego płatnego na każde żądanie w walutach wymienialnych zwanym dalej rachunkiem walutowym ) . W rejestrze niedozwolonych klauzul umownych prowadzonym przez Prezesa Urzędu na podstawie art. 479 (45) k.p.c. zostały wpisane następujące klauzule: 1. Korespondencję uważa się za doręczoną po upływie 7 dni od daty wysłania na ostatni podany przez kredytobiorcę adres do korespondencji – postanowienie uznane za niedozwolone wyrokiem z dnia 18 listopada 2009 r. (sygn. akt XVII AmC 351/09) i wpisane do rejestru niedozwolonych klauzul umownych prowadzonego przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów pod pozycją 1861, 2. Pisemne zawiadomienie o dokonanych zmianach uważa się za doręczone po upływie 14 dni od daty wysłania na ostatni podany przez Abonenta adres do korespondencji – postanowienie uznane za niedozwolone wyrokiem z dnia 29 stycznia 2010 r. (sygn. akt XVII AmC 692/09) i wpisane do rejestru niedozwolonych klauzul umownych prowadzonego przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów pod pozycją 1906, 3. Pisemne zawiadomienie o dokonanych zmianach wraz z podaniem dnia ich wejścia w życie uważa się za doręczone po upływie 14 dni od daty wysłania na ostatni podany przez Klienta adres do korespondencji – postanowienie uznane za niedozwolone wyrokiem z dnia 24 lutego 2010 r. (sygn. akt XVII AmC 787/09) i wpisane do rejestru niedozwolonych klauzul umownych prowadzonego przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów pod pozycją 1954, 4. Korespondencję uważa się za dostarczoną po upływie 14 dni od daty wysłania – postanowienie uznane za niedozwolone wyrokiem z dnia 17 czerwca 2010 r. (sygn. akt XVII AmC 1486/09) i wpisane do rejestru niedozwolonych klauzul umownych 10 prowadzonego przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów pod pozycją 2042, 5. Pismo wysłane do Kredytobiorcy na ostatni znany Bankowi adres korespondencyjny uważa się za doręczone – postanowienie uznane za niedozwolone wyrokiem z dnia 2 listopada 2009 r. (sygn. akt XVII AmC 1287/09) i wpisane do rejestru niedozwolonych klauzul umownych prowadzonego przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów pod pozycją 1826, 6. Wszelkie pisma kierowane przez Bank do posiadacza rachunku według ostatnich danych i na ostatni wskazany przez niego adres uważa się za skutecznie doręczone – postanowienie uznane za niedozwolone wyrokiem z dnia 10 lutego 2011 r. (sygn. akt XVII AmC 730/10) i wpisane do rejestru niedozwolonych klauzul umownych prowadzonego przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów pod pozycją 2360, 7. Wszelkie pisma kierowane do Posiadacza rachunku na ostatni, wskazany przez niego adres uważa się za doręczone – postanowienie uznane za niedozwolone wyrokiem z dnia 9 czerwca 2011 r. (sygn. akt XVII AmC 710/10) i wpisane do rejestru niedozwolonych klauzul umownych prowadzonego przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów pod pozycją 2492, 8. Bank zastrzega sobie prawo zmiany niniejszego regulaminu – postanowienie uznane za niedozwolone wyrokiem Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 24 kwietnia 2003 r. (sygn. akt XVII AmC 33/02) i wpisane do rejestru niedozwolonych klauzul umownych prowadzonego przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów pod pozycją 93, 9. PKO - bp podaje do wiadomości obowiązujące stawki prowizji i opłat przez wywieszenie w Oddziałach PKO - bp Taryfy oraz udostępnia Taryfę na życzenie posiadacza rachunku – postanowienie uznane za niedozwolone wyrokiem Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 30 września 2002 r. (sygn. akt XVII AmC 47/01) i wpisane do rejestru niedozwolonych klauzul umownych prowadzonego przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów pod pozycją 32, 10. Bank może wypowiedzieć Umowę tylko z ważnych powodów, a w szczególności… – postanowienie uznane za niedozwolone wyrokiem z dnia 10 grudnia 2009 r. (sygn. akt XVII AmC 1582/09) i wpisane do rejestru niedozwolonych klauzul umownych prowadzonego przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów pod pozycją 1928, 11. Bank może wypowiedzieć Umowę tylko z ważnych powodów, a w szczególności (…) – postanowienie uznane za niedozwolone wyrokiem z dnia 29 listopada 2010 r. (sygn. akt XVII AmC 1457/09) i wpisane do rejestru niedozwolonych klauzul umownych prowadzonego przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów pod pozycją 2152, 12. Bank może wypowiedzieć Umowę tylko z ważnych powodów, a w szczególności… – postanowienie uznane za niedozwolone wyrokiem z dnia 14 października 2010 r. (sygn. akt XVII AmC 1497/09) i wpisane do rejestru niedozwolonych klauzul umownych prowadzonego przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów pod pozycją 2268, 13. Bank może wypowiedzieć umowę z ważnych przyczyn, w szczególności (…) – postanowienie uznane za niedozwolone wyrokiem z dnia 28 kwietnia 2011 r. (sygn. akt XVII AmC 757/10) i wpisane do rejestru niedozwolonych klauzul umownych prowadzonego przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów pod pozycją 2554, 11 14. Bank nie odpowiada za straty spowodowane okolicznościami niezależnymi od Banku – postanowienie uznane za niedozwolone wyrokiem z dnia 15 lutego 2010 r. (sygn. akt XVII AmC 741/09 do XVII AmC 747/09) i wpisane do rejestru niedozwolonych klauzul umownych prowadzonego przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów pod pozycją 1938, 15. Wszelkie spory rozstrzygać będzie Sąd dla M. Katowic – postanowienie uznane za niedozwolone wyrokiem Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 12 stycznia 2005 r. (sygn. akt XVII AmC 13/04) i wpisane do rejestru niedozwolonych klauzul umownych prowadzonego przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów pod pozycją 397. Prezes Urzędu ustalił ponadto, iż z dniem 23 sierpnia 2010 r. Polski Bank Spółdzielczy w Wyszkowie wprowadził do obrotu konsumenckiego nowe wzorce umowne zatytułowane: Ogólne warunki otwierania i prowadzenia przez Polski Bank Spółdzielczy w Wyszkowie rachunków bankowych w złotych i w walutach wymienialnych dla osób fizycznych, Regulamin otwierania i prowadzenia rachunków oszczędnościowych POL-Efekt w złotych dla osób fizycznych, Umowa Nr…/2007 o prowadzenie rachunku oszczędnościowego POL-Efekt, Regulamin dla posiadaczy rachunków oszczędnościowo – rozliczeniowych POL-Konto, Umowa Nr…/2006 o prowadzenie rachunku oszczędnościowo – rozliczeniowego POL-Konto, Umowa Nr…/2006 o prowadzenie rachunku oszczędnościowo – rozliczeniowego POL-Konto Senior, Umowa Nr…/2007 o prowadzenie rachunku oszczędnościowo – rozliczeniowego POL-Konto Student. Z dniem 15 września 2010 r. Bank wprowadził wzorzec umowny zatytułowany: Regulamin rachunków płatnych na każde żądanie w złotych potwierdzonych książeczką oszczędnościową, a z dniem 21 grudnia 2011 r. wprowadził wzorce umowne zatytułowane: Regulamin dla posiadaczy rachunków oszczędnościowo – rozliczeniowych POL-Konto Senior, Umowa Nr… o prowadzenie rachunków bankowych w złotych i w walutach wymienialnych, Regulamin otwierania i prowadzenia rachunków oszczędnościowych płatnych na każde żądanie w walutach wymienialnych dla osób fizycznych, Umowa Nr… o prowadzenie rachunku oszczędnościowego płatnego na każde żądanie w walutach wymienialnych zwanym dalej rachunkiem walutowym. Nowe wzorce umowne zastąpiły wzorce poprzednio obowiązujące. Prezes UOKiK ustalił, iż określone powyżej nowe wzorce umowne wprowadzone przez Polski Bank Spółdzielczy w Wyszkowie nie zawierają zakwestionowanych przez Prezesa Urzędu w niniejszym postępowaniu postanowień. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów zważył, co następuje: Naruszenie interesu publicznoprawnego Podstawą zastosowania przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest uprzednie stwierdzenie przez Prezesa UOKiK, iż w wyniku stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów zagrożony został interes publicznoprawny. Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, ustawa ta określa warunki rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasady podejmowanej w interesie publicznym ochrony interesów przedsiębiorców i konsumentów. Przepis ten przesądza o przynależności niniejszej ustawy do dziedziny prawa publicznego, jak również o wyłączeniu możliwości podejmowania przez Prezesa Urzędu działań w celu ochrony interesów indywidualnych czy grupowych. W toku postępowania i przy wydawaniu decyzji Prezes Urzędu jest zatem rzecznikiem interesu publicznego. Rola ta wynika nie tylko z celu ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, lecz również z jednej z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, tj. zasady uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, określonej w art. 7 k.p.a. Wobec powyższego, wykazanie wystąpienia zagrożenia interesu publicznoprawnego w danej sprawie stanowi podstawową przesłankę warunkującą możliwość jej rozstrzygania w oparciu o przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. 12 W ocenie Prezesa Urzędu, niniejsza sprawa ma charakter publicznoprawny, albowiem wiąże się z ochroną interesu wszystkich konsumentów, którzy są lub będą klientami Polskiego Banku Spółdzielczego w Wyszkowie. Należy przy tym zauważyć, że interes publicznoprawny przejawia się także w postaci zbiorowego interesu konsumentów. Innymi słowy, naruszenie zbiorowego interesu konsumentów stanowi jednocześnie naruszenie interesu publicznoprawnego. Wobec powyższego uzasadnione było podjęcie przez Prezesa Urzędu w niniejszej sprawie działań przewidzianych w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów. Naruszenie zakazu z art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Ust. 2 tego artykułu definiuje tę praktykę jako godzące w zbiorowe interesy konsumentów bezprawne działanie przedsiębiorcy. Zbiorowe interesy konsumentów podlegają zatem ochronie przed wymierzonymi w nie naruszeniami, polegającymi na sprzecznych z prawem działaniach przedsiębiorców. Ustawodawca w art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów podał przykładowe zachowania przedsiębiorców, które naruszają zbiorowe interesy konsumentów. Pierwszą z trzech pozycji otwartego katalogu zakazanych praktyk stanowi stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego. W świetle powyższego, dane zachowanie może zostać uznane za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, gdy spełnione są równocześnie trzy przesłanki wyinterpretowane z art. 24 ust. 1 i 2 ww. ustawy: 1. kwestionowane działanie jest działaniem przedsiębiorcy, 2. zachowanie przedsiębiorcy nosi znamiona bezprawności, 3. praktyka godzi w zbiorowe interesy konsumentów. Ad 1. Strona postępowania (przedsiębiorca) Zakaz naruszenia zbiorowych interesów konsumentów odnosi się do przedsiębiorców. Art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zawiera legalną definicję przedsiębiorcy, zgodnie z którą pod tym pojęciem rozumie się przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tj. Dz. U. 2010 r. Nr 220, poz. 1447 ze zm.), a także: (a) osobę fizyczną, osobę prawną, a także jednostkę organizacyjną nie mającą osobowości prawnej, której ustawa przyznaje zdolność prawną, organizującą lub świadczącą usługi o charakterze użyteczności publicznej, które nie są działalnością gospodarczą w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej, (b) osobę fizyczną wykonującą zawód we własnym imieniu i na własny rachunek lub prowadzącą działalność w ramach wykonywania takiego zawodu, (c) osobę fizyczną, która posiada kontrolę, w rozumieniu pkt 4, nad co najmniej jednym przedsiębiorcą, choćby nie prowadziła działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej, jeżeli podejmuje dalsze działania podlegające kontroli koncentracji, o której mowa w art. 13, (d) związek przedsiębiorców w rozumieniu pkt 2 – na potrzeby przepisów dotyczących praktyk ograniczających konkurencję oraz praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Przedsiębiorcą, zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną – wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą. Działalnością gospodarczą, w myśl art. 2 ww. ustawy, jest zarobkowa działalność wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły. 13 Podmiot będący stroną niniejszego postępowania posiada status przedsiębiorcy w rozumieniu powołanego powyżej art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, gdyż jest spółdzielnią wpisaną do Krajowego Rejestru Sądowego, prowadzącą działalność gospodarczą we własnym imieniu. Tym samym oznacza to, iż zachowanie Polskiego Banku Spółdzielczego w Wyszkowie podlega kontroli dokonywanej na podstawie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Ad 2. Bezprawność działań Polskiego Banku Spółdzielczego w Wyszkowie Bezprawność jest taką cechą działania, która polega na jego sprzeczności z normami prawa lub zasadami współżycia społecznego, bez względu na winę, a nawet świadomość sprawcy. Dla ustalenia bezprawności działania wystarczy ustalenie, że określone zachowanie koliduje z przepisami prawa (por. J. Szwaja (red.): Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, Komentarz, Wydawnictwo CH BECK, Warszawa 2000, s. 117-118). Prezes Urzędu oceniając zachowanie Polskiego Banku Spółdzielczego w Wyszkowie pod kątem ewentualnego naruszenia przepisów zakazujących stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, musi stosować inne akty prawa powszechnie obowiązującego i na ich podstawie stwierdzić, czy działanie przedsiębiorcy było bezprawne. Zgodnie z art. 87 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483) źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia. Źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są na obszarze działania organów, które je ustanowiły, akty prawa miejscowego. W przypadku praktyki opisanej w punkcie I.1. sentencji decyzji bezprawność działań przedsiębiorcy wynika bezpośrednio z naruszenia przepisu art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Jak wskazał SOKiK w wyroku z dnia 25 marca 2004 r. (sygn. akt XVII Ama 51/03), w oparciu art. 24 ust. 2 można sformułować samoistną przesłankę bezprawności, jeżeli ustali się, że przedsiębiorca stosował postanowienia wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c. zatem wykazanie, że przedsiębiorca wprowadził do obrotu wzorzec umowny zawierający postanowienia o treści już wpisanej do rejestru niedozwolonych postanowień umownych stanowi wystarczającą przesłankę do uznania bezprawności działania tego przedsiębiorcy. Należy bowiem podnieść, iż stosowanie postanowienia, które po uznaniu go przez SOKiK za niedozwolone zostało wpisane do rejestru niedozwolonych postanowień umownych, jest prawnie zakazane. Prawomocny wyrok SOKiK wydany po przeprowadzeniu kontroli abstrakcyjnej wzorca umowy, wskazujący treść postanowień wzorca umowy uznanych za niedozwolone i zakazujący ich wykorzystywania ma od chwili wpisania uznanego za niedozwolone postanowienia wzorca umowy do rejestru niedozwolonych klauzul umownych skutek wobec osób trzecich (art. 479 43 k.p.c.). Przepis tego artykułu rozszerza zatem prawomocność wyroku wydanego w sprawie o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone na osoby trzecie. Artykuł ten dotyczy rozszerzonej prawomocności materialnoprawnej w znaczeniu podmiotowym. Chodzi o grupę przypadków takiej prawomocności, w których wyrok z powodu szczególnego charakteru przedmiotu procesu ma powagę rzeczy osądzonej dla wszystkich i przeciwko wszystkim. Przepis bowiem wyraźnie stanowi, iż wyrok ma skutek wobec osób trzecich, od chwili wpisania uznanego za niedozwolone postanowienia wzorca umowy do rejestru, wywołuje więc skutek erga omnes 1 . Przepis art. 479 43 k.p.c. stanowiąc, iż wyrok ma skutek wobec osób trzecich, nie ogranicza w żaden sposób kategorii tych podmiotów. Lege non distinguente , wyrok ma skutek wobec wszystkich, tzn. zarówno wobec przedsiębiorcy, który klauzulę wprowadził do swoich wzorców umów, jak i do każdego innego przedsiębiorcy, posługującego się taką klauzulą w stosowanych przez siebie wzorcach umów. Należy zatem przyjąć, że wyrok SOKiK od chwili wpisania klauzuli do rejestru prowadzonego przez Prezesa UOKiK wywiera skutek względem wszystkich uczestników obrotu, co oznacza, że żaden z podmiotów uczestniczących w obrocie prawnym nie może posługiwać się przedmiotowym postanowieniem. Sąd Najwyższy w uchwale 1 H. Ciepła, Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. T. II, wydanie 3, s. 249. 14 z dnia 13 lipca 2006 r. (sygn. akt III SZP 3/06) jednoznacznie wskazał, iż stosowanie postanowień wzorców umów o treści tożsamej z treścią postanowień uznanych za niedozwolone prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanych do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c. może być uznane w stosunku do innego przedsiębiorcy za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów. Tym samym SN przesądził, iż stosowanie klauzuli tożsamej z klauzulą wpisaną do rejestru niedozwolonych klauzul umownych, przez innego przedsiębiorcę, który nie był stroną lub uczestnikiem postępowania zakończonego wpisaniem danej klauzuli do rejestru, stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów. Należy przy tym podkreślić, iż dla uznania, że klauzula wpisana do rejestru i klauzula z nią porównywana są tożsame nie jest konieczna dokładna literalna identyczność tych postanowień. Rozbieżność użytych wyrażeń, zmiana szyku zdania czy zastosowanie synonimów nie eliminuje abuzywnego charakteru ocenianego postanowienia. By zaistniała możliwość uznania dwóch postanowień za tożsame wystarczy, by hipoteza zapisu kwestionowanego w toku postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów mieściła się w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru. Nie jest konieczna literalna zgodność porównywalnych klauzul. Głównym czynnikiem przesądzającym powinien być, zdaniem Sądu, zamiar, cel jakiemu ma służyć kwestionowana klauzula. Jeśli jest on zgodny z celem utworzenia klauzuli uznanej za niedozwoloną, można uznać, iż obie są tożsame (wyrok SOKiK z dnia 25 maja 2005 r. sygn. akt XVII AmA 46/04). Stanowisko to znalazło również potwierdzenie w uchwale SN z dnia 13 lipca 2006 r., sygn. akt III SZP 3/06, w której Sąd ten argumentował, iż stosowanie klauzuli o zbliżonej treści do klauzuli wpisanej do rejestru, która wywołuje takie same skutki, godzi przecież tak samo w interesy konsumentów, jak stosowanie klauzuli identycznej co wpisana do rejestru . W odniesieniu do praktyki opisanej w punkcie I.2. sentencji niniejszej decyzji Prezes Urzędu zastosował przepisy Kodeksu cywilnego. Art. 728 § 2 k.c. stanowi bowiem, iż Bank jest obowiązany przesyłać posiadaczowi co najmniej raz w miesiącu bezpłatnie wyciąg z rachunku z informacją o zmianach stanu rachunku i ustaleniem salda, chyba że posiadacz wyraził pisemnie zgodę na inny sposób informowania o zmianach stanu rachunku i ustaleniu salda. Prezes Urzędu ocenił zatem postanowienia wzorców umowy stosowanych przez Polski Bank Spółdzielczy w Wyszkowie także pod kątem ich zgodności z ww. przepisem Kodeksu cywilnego. Odnosząc powyższe uwagi do przedmiotowej sprawy należy zauważyć, co następuje: Ad I.1.a., I.1.b., I.1.c., I.1.d. sentencji decyzji Polski Bank Spółdzielczy w Wyszkowie w § 49 ust. 2 wzorca umownego zatytułowanego: Ogólne warunki otwierania i prowadzenia przez Polski Bank Spółdzielczy w Wyszkowie rachunków bankowych w złotych w walutach wymienialnych dla osób fizycznych i w § 36 ust. 4 wzorca umownego o nazwie: Regulamin otwierania i prowadzenia rachunków oszczędnościowych płatnych na każde żądanie w walutach wymienialnych dla osób fizycznych stosował postanowienie o treści: Oświadczenie o wypowiedzeniu uważa się za skutecznie doręczone po upływie 7 dni od dnia nadania w urzędzie pocztowym, w § 22 ust. 1 wzorca umownego zatytułowanego: Regulamin otwierania i prowadzenia rachunków oszczędnościowych POL-Efekt w złotych dla osób fizycznych stosował postanowienie o treści: (…) Wypowiedzenie uważa się za doręczone po upływie 14 dni od dnia nadania listu poleconego, wysłanego na ostatni adres wskazany Bankowi przez Posiadacza rachunku, w § 11 ust. 2 wzorca umownego o nazwie: Regulamin dla posiadaczy rachunków oszczędnościowo – rozliczeniowych POL-Konto Senior stosował postanowienie o brzmieniu: (…) List ten uznaje się za doręczony po upływie 7 dni od jego wysłania przez Bank na ten adres, a w § 7 ust. 4 wzorca umownego zatytułowanego: Umowa Nr …/2007 o prowadzenie rachunku oszczędnościowego POL-Efekt , w § 7 ust. 4 wzorca umownego o nazwie: Umowa Nr …/2007 15 o prowadzenie rachunku oszczędnościowo – rozliczeniowego POL-Konto , w § 7 ust. 4 wzorca umownego zatytułowanego: Umowa Nr…/2006 o prowadzenie rachunku oszczędnościowo – rozliczeniowego POL-Konto Senior oraz w § 7 ust. 4 wzorca umownego o nazwie: Umowa Nr…/2007 o prowadzenie rachunku oszczędnościowo – rozliczeniowego POL-Konto Student stosował postanowienie: Posiadacz rachunku oświadcza, że wyciągi (…) będzie uważał za doręczone również w przypadku gdy ich fizycznie nie odbierze po upływie 7 dni od chwili gdy Bank (…) wyśle listem zwykłym wyciąg o którym mowa na adres wskazany w ust. 3 pkt 2 niniejszego paragrafu. W opinii Prezesa UOKiK, treść wskazanych powyżej postanowień, jest tożsama z treścią postanowień: Korespondencję uważa się za doręczoną po upływie 7 dni od daty wysłania na ostatni podany przez kredytobiorcę adres do korespondencji – postanowienie uznane za niedozwolone wyrokiem z dnia 18 listopada 2009 r., w sprawie o sygn. akt XVII AmC 351/09, wpisane do rejestru niedozwolonych klauzul umownych pod numerem 1861, Pisemne zawiadomienie o dokonanych zmianach uważa się za doręczone po upływie 14 dni od daty wysłania na ostatni podany przez Abonenta adres do korespondencji – postanowienie uznane za niedozwolone wyrokiem z dnia 29 stycznia 2010 r., w sprawie o sygn. akt XVII AmC 692/09, wpisane do rejestru niedozwolonych klauzul umownych pod numerem 1906, Korespondencję uważa się za dostarczoną po upływie 14 dni od daty wysłania – postanowienie uznane za niedozwolone wyrokiem z dnia 17 czerwca 2010 r., w sprawie o sygn. akt XVII AmC 1486/09, wpisane do rejestru niedozwolonych klauzul umownych pod numerem 2042, Pisemne zawiadomienie o dokonanych zmianach wraz z podaniem dnia ich wejścia w życie uważa się za doręczone po upływie 14 dni od daty wysłania na ostatni podany przez Klienta adres do korespondencji – postanowienie uznane za niedozwolone wyrokiem z dnia 24 lutego 2010 r., w sprawie o sygn. akt XVII AmC 787/07, wpisane do rejestru niedozwolonych klauzul umownych pod numerem 1954. W uzasadnieniu do ostatniego z przywołanych wyroków, Sąd wskazał, iż tak sformułowane postanowienie daje pozwanemu uprawnienie do jednostronnej oceny doręczenia korespondencji konsumentom. Nie jest zgodne z art. 61 § 1 k.c., w myśl którego oświadczenie woli, które ma być złożone innej osobie, jest złożone z chwilą, gdy doszło do niej w taki sposób, że mogła zapoznać się z jego treścią. Ocena prawidłowości oświadczeń woli złożonych w powyższy sposób stanowi wyłącznie uprawnienie sądu, tutaj takie uprawnienie nadaje sobie pozwany, co jest rażąco sprzeczne z obowiązującymi przepisami i nieuczciwe w stosunku do konsumentów, gdyż bazuje na ich niskiej znajomości przepisów prawa. Jak wskazał Sąd, zakwestionowana klauzula może ponadto spowodować, że konsument nawet czasowo nieobecny pod wskazanym adresem, może nie mieć świadomości treści adresowanej do niego korespondencji. Kwestionowana klauzula jako wprowadzająca w błąd co do przysługujących konsumentom uprawnień, wywołująca jego błędne przekonanie, wykorzystująca niewiedzę, narusza dobre obyczaje i w sposób sprzeczny z nimi kształtuje prawa i obowiązki konsumentów. Godzi również w równowagę kontraktową, powodując przewagę po stronie pozwanego, czym rażąco narusza interesy konsumentów. Postanowienia kwestionowane przez Prezesa Urzędu w niniejszym postępowaniu należy uznać za tożsame z klauzulami wpisanymi do rejestru co do skutku i celu tj. w zakresie jednostronnej oceny przez Bank skuteczności składanych oświadczeń woli i godzenia w równowagę kontraktową. Przedmiotowe postanowienia, podobnie jak postanowienia wpisane do rejestru niedozwolonych klauzul umownych, przewidują jednostronną ocenę doręczenia korespondencji konsumentom, co zostało przez Sąd uznane za rażąco naruszające interesy konsumentów. Te okoliczności pozwalają na przyjęcie, że klauzule kwestionowane i wpisane do rejestru są tożsame. Z uwagi na fakt, iż postanowienia te dotyczą tego samego naruszenia jako datę zaniechania należy uznać dzień 21 grudnia 2011 r., czyli datę usunięcia ze wszystkich wzorców umownych stosowanych przez Bank w obrocie konsumenckim postanowień tożsamych z klauzulami wpisanymi do rejestru niedozwolonych klauzul umownych zacytowanymi powyżej. 16 Ad I.1.e., I.1.f., I.1.g. sentencji decyzji Bank w § 57 wzorca umownego zatytułowanego: Ogólne warunki otwierania i prowadzenia przez Polski Bank Spółdzielczy w Wyszkowie rachunków bankowych w złotych w walutach wymienialnych dla osób fizycznych i § 47 wzorca umownego o nazwie: Regulamin otwierania i prowadzenia rachunków oszczędnościowych płatnych na każde żądanie w walutach wymienialnych dla osób fizycznych stosował postanowienie o treści: Wszelkie pisma kierowane przez Bank do Posiadacza rachunku na ostatni wskazany przez niego adres do korespondencji – uważa się za doręczone, w § 5 ust. 4 i ust. 3 pkt 2 wzorca umownego zatytułowanego: Umowa o prowadzenie rachunków bankowych w złotych i w walutach wymienialnych stosował postanowienie: Posiadacz lokaty oświadcza, że wyciągi przekazywane w sposób, o którym mowa w ust. 1, 2 i 3 lub nieodebrane będzie uważał za doręczone łącznie z Wyciągi bankowe będą (…) przekazywane przez Bank drogą pocztową (listem zwykłym) na adres (…), a w § 5 ust. 3 i ust. 2 pkt 2 wzorca umownego o nazwie: Umowa Nr… o prowadzenie rachunku oszczędnościowego płatnego na każde żądanie w walutach wymienialnych zwanym dalej rachunkiem walutowym stosował postanowienie: Posiadacz/Współposiadacz rachunku oświadcza, że wyciągi przekazywane w sposób o którym mowa w ust. 1 będzie uważał za doręczone łącznie z Posiadacz rachunku oświadcza, że: (…) życzy sobie by: wyciągi bankowe przekazywane były drogą pocztową (…) na adres (…). Treść ww. postanowień, w ocenie Prezesa Urzędu, jest tożsama z treścią postanowień: Pismo wysłane do Kredytobiorcy na ostatni znany Bankowi adres korespondencyjny uważa się za doręczone – postanowienie uznane za niedozwolone wyrokiem z dnia 2 listopada 2009 r., w sprawie o sygn. akt XVII AmC 1287/09, wpisane do rejestru niedozwolonych klauzul umownych pod numerem 1826, Wszelkie pisma kierowane przez Bank do posiadacza rachunku według ostatnich danych i na ostatni wskazany przez niego adres uważa się za skutecznie doręczone – postanowienie uznane za niedozwolone wyrokiem z dnia 10 lutego 2011 r., w sprawie o sygn. akt XVII AmC 730/10, wpisane do rejestru niedozwolonych klauzul umownych pod numerem 2360, Wszelkie pisma kierowane do Posiadacza rachunku na ostatni, wskazany przez niego adres uważa się za doręczone – postanowienie uznane za niedozwolone wyrokiem z dnia 9 czerwca 2011 r., w sprawie o sygn. akt XVII AmC 710/10, wpisane do rejestru niedozwolonych klauzul umownych pod numerem 2492. Tożsamość postanowień stosowanych przez Polski Bank Spółdzielczy w Wyszkowie z zacytowanymi powyżej postanowieniami wpisanymi do rejestru niedozwolonych klauzul umownych można stwierdzić poprzez literalne porównanie ich treści. Wskazać należy na dwa identyczne elementy charakterystyczne dla każdej z ww. klauzul. Po pierwsze, każda z nich dotyczy wysyłania korespondencji przez przedsiębiorcę na ostatni wskazany przez konsumenta i znany przedsiębiorcy adres lub na adres wskazany w umowie ( Wszelkie pisma kierowane przez Bank do Posiadacza rachunku na ostatni wskazany przez niego adres do korespondencji (…), Wyciągi bankowe będą (…) przekazywane przez Bank drogą pocztową (litem zwykłym) na adres (…), Posiadacz rachunku oświadcza, że: (…) życzy sobie by: wyciągi bankowe przekazywane były drogą pocztową (…) na adres (…), Pismo wysłane do Kredytobiorcy na ostatni znany Bankowi adres korespondencyjny (…), Wszelkie pisma kierowane przez Bank do posiadacza rachunku według ostatnich danych i na ostatni wskazany przez niego adres (…), Wszelkie pisma kierowane do Posiadacza rachunku na ostatni, wskazany przez niego adres (…) ). Drugi element dotyczy automatycznego uznania tak wysłanej do konsumenta korespondencji za doręczoną ( Wszelkie pisma kierowane przez Bank (…) uważa się za doręczone, Posiadacz lokaty oświadcza, że wyciągi przekazywane w sposób, o którym mowa (…) będzie uważał za doręczone, Posiadacz/Współposiadacz rachunku oświadcza, że wyciągi (…) będzie uważał za doręczone, Pismo wysłane (…) uważa się za doręczone, Wszelkie pisma kierowane przez Bank (…) uważa się za skutecznie doręczone, Wszelkie pisma kierowane do Posiadacza (…) uważa się 17 za doręczone ). Tak sformułowane postanowienia przyznają przedsiębiorcy uprawnienie do jednostronnej interpretacji umowy poprzez uznanie wysłanej korespondencji za doręczoną. Wobec powyższego, należy uznać, iż klauzule wykorzystywane w obrocie konsumenckim przez Bank są tożsame literalnie z postanowieniami wpisanymi do rejestru niedozwolonych klauzul umownych oraz pozostają zbieżne co do skutku i celu. Ze względu na okoliczność, iż zakwestionowane postanowienia dotyczą tego samego naruszenia jako datę zaniechania należy uznać dzień 21 grudnia 2011 r., czyli datę usunięcia ze wszystkich wzorców umownych stosowanych przez Bank w obrocie konsumenckim postanowień tożsamych z postanowieniami wpisanymi do rejestru niedozwolonych klauzul umownych. Ad I.1.h., I.1.i., I.1.j. Polski Bank Spółdzielczy w Wyszkowie w § 56 ust. 1 wzorca umownego zatytułowanego: Ogólne warunki otwierania i prowadzenia przez Polski Bank Spółdzielczy w Wyszkowie rachunków bankowych w złotych w walutach wymienialnych dla osób fizycznych stosował postanowienie o treści: Bank zastrzega sobie prawo zmiany postanowień niniejszych „Ogólnych warunków…” lub regulaminów określających zasady funkcjonowania poszczególnych rodzajów rachunków, w § 26 ust. 1 wzorca umownego zatytułowanego: Regulamin otwierania i prowadzenia rachunków oszczędnościowych POL-Efekt w złotych dla osób fizycznych , w § 60 ust. 1 wzorca umownego o nazwie: Regulamin dla posiadaczy rachunków oszczędnościowo – rozliczeniowych POL-Konto , w § 11 ust. 1 wzorca umownego zatytułowanego: Regulamin dla posiadaczy rachunków oszczędnościowo – rozliczeniowych POL-Konto Senior oraz w § 27 ust. 1 wzorca umownego o nazwie: Regulamin rachunków płatnych na każde żądanie w złotych potwierdzonych książeczką oszczędnościową stosował postanowienie o treści: Bank zastrzega sobie prawo zmiany postanowień niniejszego Regulaminu, a w § 46 ust. 1 wzorca umownego zatytułowanego: Regulamin otwierania i prowadzenia rachunków oszczędnościowych płatnych na każde żądanie w walutach wymienialnych dla osób fizycznych stosował postanowienie o analogicznej treści do powyższego w brzmieniu: Bank zastrzega sobie prawo zmiany postanowień Regulaminu. Zdaniem Prezesa Urzędu, treść ww. postanowień jest tożsama z treścią postanowienia, uznanego za niedozwolone wyrokiem z dnia 24 kwietnia 2003 r., w sprawie o sygn. akt XVII AmC 33/02, wpisanego do rejestru niedozwolonych klauzul umownych pod numerem 93: Bank zastrzega sobie prawo zmiany niniejszego regulaminu. Sąd stwierdził w wyroku, iż takie postanowienie wprowadza dla pozwanego prawo dokonywania zmian regulaminu bez wskazania ważnych przyczyn, co narusza w sposób jednoznaczny dyspozycję zakazu zawartą w normie art. 385 3 pkt 10 k.c., która stanowi, że niedozwolonym postanowieniem umowy jest takie, które uprawnia kontrahenta konsumenta do jednostronnej zmiany umowy bez podania ważnej przyczyny wskazanej w umowie. Zdaniem Prezesa Urzędu treść kwestionowanych postanowień i treść klauzuli wpisanej do rejestru są tożsame. Prawie identyczne brzmienie tych postanowień, jak również ich identyczny skutek polegający na naruszeniu art. 385 3 pkt 10 k.c. poprzez niepodawanie ważnych przyczyn stanowiących podstawę do jednostronnej zmiany umowy wskazują na tożsamość porównywanych klauzul. Bank w nowych wzorcach umownych, które zastąpiły te, w których wpisane były ww. postanowienia, nie stosuje zakwestionowanych klauzul. Dzień 21 grudnia 2011 r. to data zaniechania stosowania zarzucanej Bankowi praktyki. 18 Ad. I.1.k. Bank w § 13 ust. 2 i 4 wzorca umownego zatytułowanego: Umowa Nr …/2007 o prowadzenie rachunku oszczędnościowego POL-Efekt , w § 13 ust. 2 i 4 wzorca umownego o nazwie: Umowa Nr …/2007 o prowadzenie rachunku oszczędnościowo – rozliczeniowego POL-Konto , w § 13 ust. 2 i 4 wzorca umownego zatytułowanego: Umowa Nr…/2006 o prowadzenie rachunku oszczędnościowo – rozliczeniowego POL-Konto Senior , w § 13 ust. 2 i 4 wzorca umownego o nazwie: Umowa Nr…/2007 o prowadzenie rachunku oszczędnościowo – rozliczeniowego POL-Konto Student stosował postanowienie o treści: (…) (miany zakresu i wysokości stosowanych stawek opłat i prowizji związanych z obsługą rachunków podawane są na bieżąco do wiadomości publicznej w formie wywieszenia informacji dotyczących tych zmian w pomieszczeniach Oddziałów Banku przeznaczonych do obsługi klientów łącznie z „Tabela prowizji i opłat Polskiego Banku Spółdzielczego w Wyszkowie” udostępniana jest w Banku na każde żądanie Posiadacza rachunku. Zdaniem Prezesa Urzędu, treść ww. postanowienia jest tożsama z treścią postanowienia, uznanego za niedozwolone wyrokiem z dnia 30 września 2002 r., w sprawie o sygn. akt XVII AmC 47/01, wpisanego do rejestru niedozwolonych klauzul umownych pod numerem 32: PKO - bp podaje do wiadomości obowiązujące stawki prowizji i opłat przez wywieszenie w Oddziałach PKO - bp Taryfy oraz udostępnia Taryfę na życzenie posiadacza rachunku. W przywołanym wyroku Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów zgodził się ze stanowiskiem Prezesa UOKiK, iż postanowienie w tym brzmieniu jest niezgodne z bezwzględnie obowiązującymi w tym zakresie przepisami art. 384 § 1 i 2 k.c. oraz art. 384 1 k.c. Według art. 384 § 1 k.c. ustalony przez jedną ze stron wzorzec umowy wiąże drugą stronę, jeżeli został jej doręczony przy zawieraniu umowy. Odstępstwo od tej zasady przewiduje art. 384 § 2 k.c. zdanie pierwsze stanowiący, że w razie gdy posługiwanie się wzorcem jest w stosunkach danego rodzaju zwyczajowo przyjęte, wiąże on także wtedy, gdy druga strona mogła się z łatwością dowiedzieć o jego treści. Zgodnie ze zdaniem drugim wskazanego przepisu odstępstwo to nie dotyczy jednak umów zawieranych z udziałem konsumentów, z wyjątkiem umów powszechnie zawieranych w drobnych, bieżących sprawach życia codziennego. Prezes UOKiK stwierdził, a Sąd uznał to stanowisko za słuszne, że skoro opłaty i prowizje są istotnym elementem umowy rachunku bankowego, a tabele (taryfy) takich opłat i prowizji stanowią część stosowanych przez Bank wzorców wzmiankowych umów, to dla zawarcia z klientem – konsumentem takiej umowy konieczne jest doręczenie mu jej wzorca. Taki sam tryb obowiązuje Bank, gdy wzorzec umowy ma zostać wprowadzony do obrotu z konsumentami w czasie trwania stosunku umownego o charakterze ciągłym, a za taki uznać należy umowę rachunku bankowego. Jak wynika bowiem z treści art. 384 1 k.c. wzorzec umowny wydany w czasie trwania stosunku umownego o charakterze ciągłym wiąże konsumenta, jeżeli został mu doręczony, a ten nie wypowiedział umowy w najbliższym terminie wypowiedzenia. Mając na uwadze treść zakwestionowanej klauzuli oraz klauzuli przywołanej powyżej, a wpisanej do rejestru niedozwolonych klauzul umownych należy wskazać, że przedmiotowa klauzula jest tożsama co do skutku i celu z klauzulą wpisaną do niniejszego rejestru. Istotą tych klauzul jest bowiem niedoręczanie przez Bank zmienionego wzorca umownego – taryfy opłat i prowizji. Bank informuje o nowych stawkach poprzez komunikat wywieszony w swoich lokalach lub udostępnia nową taryfę na życzenie konsumenta. Konsument nie jest zatem informowany o nowych stawkach wprowadzonych przez Bank poprzez ich doręczenie, co jednocześnie wiąże się tym, że konsument zostaje pozbawiony prawa wypowiedzenia umowy w najbliższym terminie wypowiedzenia. Bank w dniu 23 sierpnia 2010 r. zastąpił wzorce umowne, w których wpisane było zakwestionowane postanowienie umowne nowymi wzorcami, w których to postanowienie nie występuje. Wskazana data stanowi datę zaniechania stosowania przez Polski Bank Spółdzielczy w Wyszkowie zarzucanej mu praktyki. 19 Ad I.1.l., I.1.m. Polski Bank Spółdzielczy w Wyszkowie w § 21 wzorca umownego zatytułowanego: Regulamin otwierania i prowadzenia rachunków oszczędnościowych POL-Efekt w złotych dla osób fizycznych stosował postanowienie o treści: Bank może wypowiedzieć Umowę z ważnej przyczyny, którą może być w szczególności: (…), a w § 38 wzorca umownego o nazwie: Regulamin otwierania i prowadzenia rachunków oszczędnościowych płatnych na każde żądanie w walutach wymienialnych dla osób fizycznych stosował postanowienie o brzmieniu: Bank może wypowiedzieć Umowę tylko z ważnych powodów, a w szczególności: (…). W opinii Prezesa UOKiK, treść wskazanych powyżej postanowień, jest tożsama z treścią postanowień: Bank może wypowiedzieć Umowę tylko z ważnych powodów, a w szczególności… – postanowienie uznane za niedozwolone wyrokiem z dnia 10 grudnia 2009 r., w sprawie o sygn. akt XVII AmC 1582/09, wpisane do rejestru niedozwolonych klauzul umownych pod numerem 1928, Bank może wypowiedzieć Umowę tylko z ważnych powodów, a w szczególności (…) – postanowienie uznane za niedozwolone wyrokiem z dnia 29 listopada 2010 r., w sprawie o sygn. akt XVII AmC 1457/09, wpisane do rejestru niedozwolonych klauzul umownych pod numerem 2152, (…) Bank może wypowiedzieć umowę z ważnych przyczyn, w szczególności (…) – postanowienie uznane za niedozwolone wyrokiem z dnia 28 kwietnia 2011 r., w sprawie o sygn. akt XVII AmC 757/10, wpisane do rejestru niedozwolonych klauzul umownych pod numerem 2554, Bank może wypowiedzieć Umowę tylko z ważnych powodów, a w szczególności… – postanowienie uznane za niedozwolone wyrokiem z dnia 14 października 2010 r., w sprawie o sygn. akt XVII AmC 1497/09, wpisane do rejestru niedozwolonych klauzul umownych pod numerem 2268. Sąd w uzasadnieniu do ostatniego ze wskazanych wyroków wskazał, iż w zakwestionowanym postanowieniu bank określając sytuacje, w których ma prawo do wypowiedzenia umowy, określił te sytuacje jako „ważne powody” i wymienił konkretne okoliczności, które przyjął za te „ważne powody” dające mu prawo do wypowiedzenia umowy, ale w sposób przykładowy. Określając „ważne powody” pozwany użył bowiem określenia „w szczególności”, co oznacza, że wskazane okoliczności jako ważne powody dające mu prawo do wypowiedzenia umowy zostały podane jako jedynie przykłady „ważnych powodów”. Wymienione okoliczności nie stanowią zatem katalogu zamkniętego w odniesieniu do okoliczności dających prawo bankowi do wypowiedzenia umowy. Powołana ocena postanowienia uzasadnia wniosek, że bank może wypowiedzieć umowę, gdy zaistnieją również inne okoliczności niż wymienione w tym postanowieniu, a ocena zaistnienia tej okoliczności będzie należała wyłącznie do banku i może nie być powołana w zakwestionowanym postanowieniu. W opinii Sądu, powód zasadnie zakwestionował treść tego postanowienia z tych powodów, że bank przyznał tylko sobie uprawnienie do dokonywania wiążącej interpretacji umowy, czyli prawo banku do wypowiedzenia umowy w sytuacji, gdy regulacja tej kwestii zawiera pojęcia niejasne, nieprecyzyjne. Dotyczy to użytego w tym postanowieniu pojęcia „ważnych powód” przy równoczesnym określeniu tylko przykładowo okoliczności stanowiących te ważne powody. W opinii Prezesa Urzędu, treść postanowień stosowanych przez Bank jest tożsama co do skutku i celu z zacytowanymi postanowieniami wpisanymi do rejestru niedozwolonych klauzul umownych. Postanowienia stosowane przez Bank, tak samo jak postanowienia wpisane do rejestru, wprowadzają otwarty katalog przesłanek stanowiących podstawę dla wypowiedzenia umowy przez Bank. Tym samym, Bank może wypowiedzieć umowę w przypadku zaistnienia innych przesłanek niż wskazane w klauzuli, a uprawnienie do oceny czy dana przesłanka może zostać uznana za „ważny powód” pozostawiona jest wyłącznie Bankowi. Uwzględniając fakt, iż zakwestionowane postanowienia dotyczą tego samego naruszenia jako datę zaniechania należy uznać dzień 21 grudnia 2011 r., czyli datę usunięcia ze wszystkich wzorców 20 umownych stosowanych przez Bank w obrocie konsumenckim postanowień tożsamych z postanowieniami wpisanymi do rejestru niedozwolonych klauzul umownych. Ad I.1.n. Bank w § 10 ust. 3 wzorca umownego zatytułowanego: Umowa Nr …/2007 o prowadzenie rachunku oszczędnościowego POL-Efekt , w § 10 ust. 3 wzorca umownego o nazwie: Umowa Nr …/2007 o prowadzenie rachunku oszczędnościowo - rozliczeniowego POL-Konto , w § 10 ust. 3 wzorca umownego zatytułowanego: Umowa Nr…/2006 o prowadzenie rachunku oszczędnościowo – rozliczeniowego POL-Konto Senior oraz w § 10 ust. 3 wzorca umownego o nazwie: Umowa Nr…/2007 o prowadzenie rachunku oszczędnościowo – rozliczeniowego POL-Konto Student stosował postanowienie o treści: Bank nie ponosi odpowiedzialności za szkody spowodowane okolicznościami niezależnymi od niego, a w szczególności działaniem siły wyższej. Treść ww. postanowienia, w ocenie Prezesa Urzędu, jest tożsama z treścią postanowienia, uznanego za niedozwolone wyrokiem SOKiK z dnia 15 lutego 2010 r., w sprawie o sygn. akt XVII AmC 741/09 do XVII AmC 747/09, wpisanego do rejestru niedozwolonych klauzul umownych pod numerem 1938, o treści: Bank nie odpowiada za straty spowodowane okolicznościami niezależnymi od Banku. Sąd stwierdził w wyroku, iż określenie okoliczności, za które bank nie odpowiada jako: „niezależne od banku” nie jest zrozumiałe i w zasadzie nie określa okoliczności, za które pozwany nie odpowiada. Posługuje się bliżej nieokreślonym pojęciem „okoliczności niezależnych od banku”, czyli tych okoliczności faktycznie nie określa, a zatem daje prawo pozwanemu do dowolnej interpretacji tych okoliczności. W tym stanie rzeczy za sprzeczne z istotą umowy gospodarczej należy uznać pozostawienie tylko jednej stronie możliwości interpretacji warunków umowy. Sprzeczność ta występuje szczególnie wyraźnie ze względu na okoliczność, że Regulamin wydawany jest przez profesjonalistę, który zawsze jest zainteresowany najkorzystniejszym dla siebie ukształtowaniem regulacji masowo zawieranych umów. Postanowienie przewidujące takie wyłączenie odpowiedzialności pozwanego narusza zasadę słuszności kontraktowej, nie zezwalającą na dopuszczenie takiego reżimu umowy, w którym z zasady realizowane były interesy jednej (i to silniejszej) strony z uszczerbkiem interesów drugiej strony umowy (i to słabszej). Z tych względów zakwestionowane postanowienie rażąco narusza interesy konsumentów, jest też sprzeczne z dobrymi obyczajami, bowiem wykorzystuje brak wiedzy konsumentów o rzeczywistych obowiązkach pozwanej. Postanowienie kwestionowane przez Prezesa Urzędu w niniejszym postępowaniu należy uznać za tożsame z klauzulą wpisaną do rejestru co do skutku i celu tj. w zakresie przyznania Bankowi prawa do dowolnej i jednostronnej interpretacji umowy. Przedmiotowe postanowienie, podobnie jak postanowienia wpisane do rejestru niedozwolonych klauzul umownych, przewiduje uchylenie się przez Bank od odpowiedzialności za szkody/straty spowodowane okolicznościami niezależnymi od Banku, które nie zostały dookreślone w sposób, który umożliwiałby konsumentowi weryfikację za jakie zdarzenia Bank rzeczywiście nie będzie ponosić odpowiedzialności. Wprowadzenie przez Polski Bank Spółdzielczy w Wyszkowie określenia w szczególności działaniem siły wyższej nie pozbawia zakwestionowanego przez Prezesa Urzędu postanowienia cechy abuzywności. Poprzez użycie sformułowania w szczególności , Bank pozostawił sobie prawo jednostronnej interpretacji umowy jakie pozostałe okoliczności uzna za niezależne od niego. Przedstawiona argumentacja pozwala na przyjęcie, że klauzula kwestionowana i wpisana do rejestru są tożsame Dzień 23 sierpnia 2010 r., czyli dzień w którym Polski Bank Spółdzielczy w Wyszkowie zaprzestał stosowania ww. postanowienia we wzorach umownych wykorzystywanych w obrocie konsumenckim, poprzez wprowadzenie nowych wzorców umownych pozbawionych w swojej treści zakwestionowanej klauzuli, należy uznać za datę zaniechania stosowania zarzucanej Bankowi praktyki. 21 Ad I.1.o. Bank w § 19 i § 22 wzorca umownego zatytułowanego: Umowa Nr …/2007 o prowadzenie rachunku oszczędnościowego POL-Efekt , w § 21 wzorca umownego o nazwie: Umowa Nr …/2007 o prowadzenie rachunku oszczędnościowo - rozliczeniowego POL-Konto , w § 19 i § 22 wzorca umownego zatytułowanego: Umowa Nr…/2006 o prowadzenie rachunku oszczędnościowo – rozliczeniowego POL-Konto Senior , w § 19 i § 22 wzorca umownego o nazwie: Umowa Nr…/2007 o prowadzenie rachunku oszczędnościowo – rozliczeniowego POL-Konto Student , w § 10 wzorca umownego zatytułowanego: Umowa o prowadzenie rachunków bankowych w złotych i w walutach wymienialnych oraz w § 16 wzorca umownego o nazwie: Umowa Nr… o prowadzenie rachunku oszczędnościowego płatnego na każde żądanie w walutach wymienialnych zwanym dalej rachunkiem walutowym stosował postanowienie o treści: Wszelkie sprawy sporne wynikłe z niniejszej Umowy rozstrzyga sąd powszechny właściwy dla siedziby Banku. W opinii Prezesa UOKiK, treść wskazanego powyżej postanowienia, jest tożsama z treścią postanowienia, uznanego za niedozwolone wyrokiem SOKiK z dnia 12 stycznia 2005 r., w sprawie o sygn. akt XVII AmC 13/04, wpisanego do rejestru niedozwolonych klauzul umownych pod numerem 397, o treści: Wszelkie spory rozstrzygać będzie Sąd dla M. Katowic . W przywołanym wyroku SOKiK stwierdził, iż narzucanie sądu siedziby pozwanego jako sądu wyłącznie właściwego jest klauzulą abuzywną w świetle art. 358 3 pkt 23 k.c. W przypadku, kiedy przedsiębiorca będzie dochodzić roszczeń powstałych z rozliczeń z umowy, kierując sprawę do sądu właściwego ze względu na miejsce siedziby przełamie właściwość ogólną sądu miejsca zamieszkania konsumenta wynikającą z art. 27 § 1 k.p.c., co zdaniem Sądu, powodować może uciążliwość dla konsumenta, co z kolei stanowi istotę klauzuli abuzywnej określonej w art. 358 3 pkt 23 k.c. Mając na uwadze treść zakwestionowanej klauzuli oraz klauzuli przywołanej powyżej, a wpisanej do rejestru niedozwolonych klauzul umownych należy wskazać, że przedmiotowa klauzula jest tożsama co do skutku i celu z klauzulą wpisaną do niniejszego rejestru. Istotą tych klauzul jest bowiem arbitralne narzucenie sądu siedziby przedsiębiorcy jako wyłącznie właściwego. Wskazać dodatkowo należy, iż tak sformułowane postanowienie wyklucza wytoczenie powództwa według przepisów o właściwości przemiennej. Z dniem usunięcia ze wszystkich stosowanych w obrocie konsumenckim wzorców umownych zakwestionowanego przez Prezesa Urzędu postanowienia, poprzez wprowadzenie nowych wzorców umownych, tj. z dniem 21 grudnia 2011 r. Polski Bank Spółdzielczy w Wyszkowie zaniechał stosowania ww. praktyki. Ad I.2. sentencji decyzji Zgodnie z treścią art. 728 § 2 Kodeksu cywilnego, Bank jest obowiązany przesyłać posiadaczowi co najmniej raz w miesiącu bezpłatnie wyciąg z rachunku z informacją o zmianach stanu rachunku i ustaleniem salda, chyba że posiadacz wyraził pisemnie zgodę na inny sposób informowania o zmianach stanu rachunku i ustaleniu salda. Mając powyższe na względzie, Prezes Urzędu ustalił, iż Bank w wykorzystywanym w obrocie konsumenckim wzorcu umów zatytułowanym: Umowa Nr… o prowadzenie rachunku oszczędnościowego płatnego na każde żądanie w walutach wymienialnych zwanym dalej rachunkiem walutowym stosował postanowienie o treści: Koszty związane z przekazywaniem wyciągów bankowych drogą pocztową ponosi Posiadacz rachunku . Analiza postanowienia pozwoliła stwierdzić, iż Bank poprzez stosowanie ww. klauzuli nie wypełnia dyspozycji art. 728 § 2 k.c. poprzez pobieranie opłaty z tytułu przekazywania wyciągów bankowych drogą pocztową w sytuacji, gdy konsument nie wyraził zgody na inny sposób informowania o zmianach stanu rachunku i ustaleniu salda. Konsument zmuszony jest zatem ponosić koszt przesłania przez Bank wyciągu bankowego. 22 Wobec powyższego, zachowanie Banku polegające na niewypełnieniu przez Bank dyspozycji art. 728 § 2 k.c., zdaniem Prezesa Urzędu, ma charakter bezprawny. Z dniem 21 grudnia 2011 r. Bank zastąpił wzorzec umowny, w którym wpisane było bezprawne postanowienie, nowym wzorcem umownym, który w swojej treści pozbawiony jest zakwestionowanego postanowienia. Tym samym Bank Polski Bank Spółdzielczy w Wyszkowie treścią stosowanych wzorców umownych wykorzystywanych w obrocie konsumenckim nie narusza dyspozycji art. 728 § 2 k.c. Ad 3. Naruszenie zbiorowego interesu konsumentów Dla stwierdzenia przez Prezesa Urzędu stosowania przez przedsiębiorcę praktyki określonej w art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów konieczne jest również wykazanie, iż w wyniku jej stosowania przez przedsiębiorcę naruszony lub zagrożony został zbiorowy interes konsumentów. Wskazać należy, iż ww. ustawa nie definiuje pojęcia zbiorowy interes konsumentów , a art. 24 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wskazuje jedynie, iż nie jest nim suma indywidualnych interesów konsumentów. O tym, czy naruszony został interes zbiorowy, nie zawsze przesądza kryterium ilościowe, ponieważ niekiedy jeden ujawniony przypadek naruszenia prawa konsumenta może być przejawem często lub nawet powszechnie stosowanej praktyki naruszającej interes zbiorowy. Zbiorowy interes konsumentów oznacza interes dotyczący ogółu, a naruszenie tego interesu może mieć miejsce, gdy skutkami działań sprzecznych z ustawą o ochronie konkurencji i konsumentów dotknięty jest szerszy krąg uczestników rynku – konsumentów. W niniejszej sprawie bez wątpienia mamy do czynienia z naruszeniem praw licznej grupy konsumentów – wszystkich konsumentów będących lub mogących być klientami Banku. Należy przy tym wskazać, że zdaniem Sądu Najwyższego wystarczające powinno być ustalenie, że zachowanie przedsiębiorcy nie jest podejmowane w stosunku do zindywidualizowanych konsumentów, lecz względem członków danej grupy (określonego kręgu podmiotów), wyodrębnionych spośród ogółu konsumentów, za pomocą wspólnego dla nich kryterium. Praktyką naruszającą zbiorowe interesy konsumentów jest bowiem takie zachowanie przedsiębiorcy, które podejmowane jest w warunkach wskazujących na powtarzalność zachowania w stosunku do indywidualnych konsumentów wchodzących w skład grupy, do której adresowane są zachowania przedsiębiorcy, w taki sposób, że potencjalnie ofiarą takiego zachowania może być każdy konsument będący klientem lub potencjalnym klientem przedsiębiorcy [ vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 kwietnia 2008 r.; sygn. akt III SK 27/07]. Zgodnie art. 26 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu – jeżeli stwierdzi naruszenie zakazu określonego w art. 24 ustawy – wydaje decyzję o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, nakazującą zaniechanie jej stosowania. Z kolei w świetle art. 27 ust. 1 i 2 ww. ustawy, nie wydaje się decyzji, o której mowa w art. 26, jeżeli przedsiębiorca zaprzestał stosowania praktyki; w przypadku takim Prezes Urzędu wydaje decyzję o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, stwierdzającą zaniechanie jej stosowania. Mając na uwadze, że zostały spełnione wszystkie przesłanki pozwalające uznać zachowanie przedsiębiorcy za praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów, jak również fakt zaprzestania ich stosowania, orzeczono jak w punkcie I sentencji decyzji. Ad II sentencji decyzji Zgodnie z art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu może w drodze decyzji nałożyć na przedsiębiorcę, który dopuścił się stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, w rozumieniu art. 24 ustawy, karę pieniężną w wysokości nie większej niż 10% przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary. 23 Z powołanego wyżej przepisu wynika, że kara pieniężna ma charakter fakultatywny. Zatem o tym, czy w konkretnej sprawie w odniesieniu do wskazanego przedsiębiorcy zasadne jest nałożenie kary pieniężnej decyduje Prezes UOKiK w ramach uznania administracyjnego. Zwrócić należy uwagę, iż przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie określają jakichkolwiek przesłanek, od których uzależnione byłoby podjęcie decyzji o nałożeniu kary. Ustawodawca wskazał jedynie w art. 111 ww. ustawy te okoliczności, które Prezes Urzędu winien uwzględnić decydując o wymiarze kary pieniężnej, wymieniając w szczególności okres, stopień oraz okoliczności naruszenia przepisów ustawy, a także uprzednie naruszenie przepisów ustawy. Podkreślić należy, iż sankcja w postaci nałożenia kary może być na przedsiębiorcę nałożona niezależnie od tego, czy dopuścił się on naruszenia umyślnie, czy też nieumyślnie. Biorąc pod uwagę okoliczności sprawy, przede wszystkim charakter naruszeń, które przypisano Polskiemu Bankowi Spółdzielczemu w Wyszkowie, Prezes Urzędu uznał nałożenie kary pieniężnej za uzasadnione. Zdaniem Prezesa UOKiK, opisane w niniejszej decyzji działania podejmowane przez Bank w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej powinny były uwzględniać możliwość naruszenia zbiorowego interesu konsumentów. Pamiętać jednak należy, że na profesjonalnych uczestnikach obrotu rynkowego spoczywa obowiązek dochowania należytej staranności przy ocenie zgodności ich działań z obowiązującymi przepisami prawa. Okolicznością przemawiającą za zastosowaniem kary pieniężnej jest fakt, iż Polski Bank Spółdzielczy w Wyszkowie jako przedsiębiorca powinien mieć świadomość, że stosowanie klauzul uznanych za niedozwolone i wpisanych do rejestru niedozwolonych klauzul umownych, jest bezprawne. Bank winien zatem zdawać sobie sprawę z konieczności konstruowania wzorców umownych z uwzględnieniem przepisów art. 385 1 i nast. kodeksu cywilnego, jak również z potrzeby dostosowywania wykorzystywanych przez siebie wzorców umownych w taki sposób, by nie były tożsame z wpisami zamieszczanymi w rejestrze. Zauważyć przy tym należy, że rejestr postanowień wzorców umownych uznanych za niedozwolone jest jawny, powszechnie dostępny, publikowany na stronie www.uokik.gov.pl. Abuzywność postanowień wpisanych do tego rejestru jest jednoznaczna, a zakaz stosowania w obrocie postanowień w nim zamieszczonych nie powinien budzić jakichkolwiek wątpliwości. Ponadto, okolicznością przemawiającą za zastosowaniem wobec Banku kary pieniężnej jest fakt, iż Bank jako profesjonalny uczestnik obrotu rynkowego powinien mieć świadomość, że niewypełnianie dyspozycji art. 728 § 2 k.c. jest bezprawne. Polski Bank Spółdzielczy w Wyszkowie winien zatem zdawać sobie sprawę z konieczności konstruowania wzorców umownych z uwzględnieniem przepisów Kodeksu cywilnego. Bank określając warunki umowne stosowane w obrocie konsumenckim nie może godzić w interesy swoich kontrahentów, a zatem nie może wprowadzać regulacji niezgodnych z przepisami powszechnie obowiązującymi. Przychód osiągnięty przez Polski Bank Spółdzielczy w Wyszkowie w roku poprzedzającym wydanie niniejszej decyzji w kwocie […] zł (słownie: […] złotych) ustalono na podstawie złożonego przez Bank oświadczenia opartego o rachunek zysków i strat. Maksymalna wysokość kary mogła zatem wynieść […] zł. Oszacowanie wysokości kary przebiegało dwuetapowo. Ustalając wymiar kary pieniężnej Prezes Urzędu w pierwszej kolejności dokonał bowiem oceny wagi stwierdzonych naruszeń i na tej podstawie ustalił kwotę bazową, stanowiącą podstawę do dalszych ustaleń wysokości kary, a następnie – w oparciu o zaistniałe w sprawie okoliczności mające wpływ na wysokość kary – dokonał gradacji ustalonej kwoty bazowej. II.1. W punkcie I.1. sentencji niniejszej decyzji Prezes Urzędu stwierdził stosowanie przez Polski Bank Spółdzielczy w Wyszkowie praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, co daje podstawę do nałożenia na przedsiębiorcę kary pieniężnej określonej w art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. 24 Podczas ustalania wagi naruszeń stwierdzonych w punktach I.1.a – I.1.o. sentencji decyzji Prezes Urzędu wziął pod uwagę, iż postanowienia stosowane przez Bank miały w zamiarze jednostronną ocenę doręczenia korespondencji konsumentom (punkt I.1.a. – I.1.g. sentencji decyzji), przyznanie prawa dokonywania zmian regulaminu przez Bank bez wskazania ważnych przyczyn (punkt I.1.h. – I.1.j. sentencji decyzji), zmianę taryfy opłat i prowizji bez doręczania jej konsumentowi (punkt I.1.k. sentencji decyzji), przyznanie uprawnienia do dokonania wiążącej interpretacji umowy (punkt I.1.l. – I.1.n. sentencji decyzji), narzucanie sądu siedziby pozwanego jako sądu wyłącznie właściwego (punkt I.1.o. sentencji decyzji). Należy jednocześnie wskazać, iż z uwagi na charakter naruszenia postanowienia wskazane w punktach I.1.1. – I.1.g. sentencji decyzji w kontekście wymiaru kary oceniane są łącznie. Podobnie postanowienia określone w punktach I.1.h. – I.1.j. sentencji decyzji zostały poddane łącznej ocenie w kontekście wymiaru kary. Również postanowienia określone w punktach I.1.l. – I.1.m. w kontekście wymiaru kary zostały ocenione łącznie przez Prezesa Urzędu. Przypisana Polskiemu Bankowi Spółdzielczemu w Wyszkowie praktyka miała charakter długotrwały. Postanowienia niedozwolone wskazane w punktach I.1.a. – I.1.d. sentencji decyzji, tożsame z wpisanymi do rejestru niedozwolonych klauzul umownych stosowane były przez Bank od dnia 25 lutego 2010 r. do dnia 21 grudnia 2011 r. Niedozwolone postanowienia określone w punktach I.1.e. – I.1.g. sentencji decyzji Bank stosował od dnia 13 stycznia 2010 r. do dnia 21 grudnia 2011 r. Postanowienia wskazane w punktach I.1.h. – I.1.j. sentencji decyzji, tożsame z postanowieniem wpisanym do rejestru niedozwolonych klauzul umownych, stosowane były przez Bank od dnia 20 sierpnia 2004 r. do dnia 21 grudnia 2011 r. Niedozwolone postanowienie określone w punkcie I.1.k. sentencji decyzji stosowane było przez Bank od dnia 14 grudnia 2007 r. do dnia 23 sierpnia 2010 r. Postanowienia wskazane w punktach I.1.l. – I.1.m. sentencji decyzji, tożsame z postanowieniami wpisanymi do rejestru niedozwolonych klauzul umownych, Bank stosował od dnia 13 maja 2010 r. do dnia 21 grudnia 2011 r. Niedozwolone postanowienie określone w punkcie I.1.n. sentencji decyzji stosowane było przez Bank od dnia 13 maja 2010 r. do dnia 23 sierpnia 2010 r. Postanowienie wskazane w punkcie I.1.o. sentencji decyzji, tożsame z postanowieniem wpisanym do rejestru niedozwolonych klauzul umownych, Bank stosował od dnia 14 grudnia 2007 r. do dnia 21 grudnia 2012 r. Podsumowanie wagi stwierdzonego w punkcie I.1. sentencji niniejszej decyzji naruszenia pozwoliło Prezesowi Urzędu na stwierdzenie, iż waga naruszenia wynikająca ze stosowania sześciu postanowień niedozwolonych kształtuje się na poziomie […] % przychodu osiągniętego przez Bank w 2011 r. Tym samym ustalona przez Prezesa Urzędu kwota bazowa stanowiąca równowartość […] % przychodu osiągniętego przez Polski Bank Spółdzielczy w Wyszkowie wynosi […] zł. Dokonując ustalenia ostatecznego wymiaru kary pieniężnej nałożonej na przedsiębiorcę za stwierdzone w punkcie I.1. sentencji niniejszej decyzji stosowanie praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, dokonano również oceny zaistniałych w postępowaniu okoliczności mogących mieć wpływ na wymiar kary. Za taką okoliczność Prezes Urzędu uznał fakt, iż Bank zaniechał stosowania zarzucanej mu praktyki. Uznano to za okoliczność łagodzącą dającą podstawę do obniżenia kary o […] % , co pozwala na obniżenie wyjściowego poziomu kwoty bazowej będącej podstawą wymierzenia kary o […] %. Uwzględnienie ww. okoliczności wpłynęło na zmniejszenie uprzednio ustalonej kary o […] %. W świetle powyższego za naruszenie stwierdzone w punkcie I.1. sentencji niniejszej decyzji Prezes Urzędu nałożył na przedsiębiorcę karę pieniężną w wysokości 44 859 zł (słownie: czterdzieści cztery tysiące osiemset pięćdziesiąt dziewięć złotych), co stanowi […] % przychodu osiągniętego w 2011 r. i […] % kary maksymalnej. II.2. W punkcie I.2. sentencji niniejszej decyzji Prezes Urzędu stwierdził stosowanie przez Polski Bank Spółdzielczy w Wyszkowie praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa art. 24 ust. 2 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów co daje 25 podstawę do nałożenia na Bank kary pieniężnej określonej w art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Przy szacowaniu wagi tego naruszenia wzięto pod uwagę, iż praktyka, której stosowanie Prezes Urzędu stwierdził w punkcie I.2. sentencji niniejszej decyzji polegała na niewypełnianiu na etapie zawierania kontraktu dyspozycji przepisu Kodeksu cywilnego. Ustalając wymiar kary pieniężnej Prezes Urzędu wziął pod uwagę, że Bank stosował we wzorcu umownym postanowienie: Koszty związane z przekazywaniem wyciągów bankowych drogą pocztową ponosi Posiadacz rachunku , które jest niezgodne z przepisem art. 728 § 2 Kodeksu cywilnego. Przypisana Bankowi praktyka miała charakter długotrwały, była bowiem stosowana od dnia 7 grudnia 2009 r. do dnia 21 grudnia 2011 r. Ocena wagi stwierdzonego naruszenia pozwoliła Prezesowi Urzędu na stwierdzenie, iż waga naruszenia wynikająca ze stosowania praktyki zakwestionowanej w punkcie I.2. sentencji niniejszej decyzji kształtuje się na poziomie […] % przychodu osiągniętego przez Bank w roku poprzedzającym wydanie niniejszej decyzji. Tym samym ustalona przez Prezesa Urzędu kwota bazowa stanowiąca równowartość […] % przychodu osiągniętego przez Polski Bank Spółdzielczy w Wyszkowie wynosi […] zł. Dokonując ustalenia ostatecznego wymiaru kary pieniężnej nałożonej na Bank za stwierdzone w punkcie I.2. sentencji niniejszej decyzji stosowanie praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, dokonano również oceny zaistniałych w postępowaniu okoliczności mogących mieć wpływ na wymiar kary. Za taką okoliczność Prezes Urzędu uznał fakt, iż Bank zaniechał stosowania zarzucanej mu praktyki. Uznano to za okoliczność łagodzącą dającą podstawę do obniżenia kary o […]% , co pozwala na obniżenie wyjściowego poziomu kwoty bazowej będącej podstawą wymierzenia kary o […] %. Uwzględnienie ww. okoliczności wpłynęło na obniżenie uprzednio ustalonej kary o […] %. W świetle powyższego za naruszenie stwierdzone w punkcie I.2. sentencji niniejszej decyzji Prezes Urzędu nałożył na Bank karę pieniężną w wysokości 8 627 zł (słownie: osiem tysięcy sześćset dwadzieścia siedem złotych), co stanowi […] % przychodu osiągniętego w 2011 r. i […] % kary maksymalnej. W świetle powyższych okoliczności, w opinii Prezesa UOKiK, uznać należy, że kary pieniężne nałożone na Polski Bank Spółdzielczy w Wyszkowie są adekwatne do okresu, stopnia oraz okoliczności naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Prezes Urzędu nakładając niniejszą decyzją ww. kary pieniężne za naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wziął pod uwagę, że kara ma: po pierwsze – charakter represyjny (nakładana jest za naruszenie ustawowych zakazów), po drugie – prewencyjny (ma zapobiegać podobnym naruszeniom w przyszłości i zniechęcać do naruszania prawa), zaś zagrożenie nią, czyli potencjalna możliwość nałożenia kary przez Prezesa Urzędu – nadaje jej charakter dyscyplinujący (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 2004 r., sygn. akt: III SK 31/04). Zdaniem Prezesa UOKiK tak wymierzone kary spełnią zarówno rolę represyjną jako sankcję i dolegliwość za naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jak i prewencyjną, zapobiegającą ponownemu ich naruszeniu. Wobec powyższego orzeczono jak w punkcie II sentencji. 26 Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, karę pieniężną należy uiścić w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji, na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie nr: NBP O/O Warszawa 51101010100078782231000000. Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury w Warszawie. Dyrektor Delegatury UOKIK w Warszawie / podpis/ Otrzymuje: