RWA-7/2007

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW w Warszawie RWA-41-7/05/JS Warszawa, dn. 27 lutego 2007 r. DECYZJA nr RWA-7/2007 Na podstawie art. 85 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn.: Dz. U. z 2005 r. Nr 244, poz. 2080 z pó ź n. zm.) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 18 poz. 172 z pó ź n. zm.) – w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: odmawia si ę wszcz ę cia , na wniosek Przedsi ę biorstwa Pa ń stwowego „Porty Lotnicze” z siedzib ą w Warszawie, post ę powania antymonopolowego pod zarzutem stosowania przez Grzegorza Jarczewskiego – koordynatora czasów operacji w polskich portach lotniczych, praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę okre ś lonej w art. 8 ust. 2 pkt 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegaj ą cej na przeciwdzia ł aniu ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych do powstania b ą d ź rozwoju konkurencji, poprzez utrudnianie dost ę pu do koordynowanych portów lotniczych przewo ź nikom lotniczym innym ni ż Polskie Linie Lotnicze „LOT” S.A. z siedzib ą w Warszawie. U ZASADNIENIE W dniu 18 maja 2005 r. do Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury w Warszawie wp ł yn ął wniosek Przedsi ę biorstwa Pa ń stwowego „Porty Lotnicze” z siedzib ą w Warszawie (dalej równie ż : PPL, Wnioskodawca) o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego przeciwko Grzegorzowi Jarczewskiemu, pe ł ni ą cemu funkcj ę koordynatora czasów operacji w polskich portach lotniczych, w zwi ą zku ze stosowaniem przez niego praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę okre ś lonej w art. 8 ust. 2 pkt 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegaj ą cej na przeciwdzia ł aniu ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych do powstania b ą d ź rozwoju konkurencji, poprzez utrudnianie dost ę pu do koordynowanych przez siebie portów lotniczych przewo ź nikom lotniczym innym ni ż Polskie Linie Lotnicze „LOT” S.A. z siedzib ą w Warszawie (dalej: LOT). W zwi ą zku ze stawianym zarzutem Wnioskodawca wniós ł o wydanie decyzji zakazuj ą cej stosowania skar ż onych praktyk oraz o nadanie jej rygoru natychmiastowej wykonalno ś ci. W uzasadnieniu wniosku o wszcz ę cie post ę powania w sprawie praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę Wnioskodawca poda ł , i ż Grzegorz Jarczewski, zatrudniony na stanowisku Kierownika Dzia ł u Rozk ł adów w spó ł ce Polskie Linie Lotnicze LOT S.A. (dalej równie ż : LOT), zosta ł decyzj ą Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej dnia 17 lipca 1998 r. wyznaczony na koordynatora czasów operacji w polskich portach lotniczych. Wnioskodawca zarzuci ł Grzegorzowi Jarczewskiemu, i ż wykorzystuje pe ł nion ą funkcj ę koordynatora do podejmowania dzia ł a ń maj ą cych na celu utrzymanie pozycji dominuj ą cej LOT w portach lotniczych zarz ą dzanych przez Wnioskodawc ę , w szczególno ś ci w Porcie Lotniczym im. Fryderyka Chopina w Warszawie. W ocenie PPL, dzia ł ania podejmowane przez koordynatora, polegaj ą ce na uniemo ż liwianiu innym przewo ź nikom lotniczym dost ę pu do tego portu poprzez dysponowanie czasami operacji lotniczych, prowadz ą do ograniczenia konkurencji w porcie. Wnioskodawca zosta ł wezwany do uzupe ł nienia wniosku, poprzez wskazanie interesu prawnego, jaki ma w żą daniu wszcz ę cia post ę powania antymonopolowego. Nadto, Delegatura UOKiK w Warszawie zwróci ł a si ę do Wnioskodawcy o uprawdopodobnienie zarzutu stosowania praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę , poprzez wskazanie przes ł anek przemawiaj ą cych za uznaniem Grzegorza Jarczewskiego za przedsi ę biorc ę w rozumieniu przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W odpowiedzi na wezwanie UOKiK Wnioskodawca podtrzyma ł swoje stanowisko w kwestii mo ż liwo ś ci postawienia Grzegorzowi Jarczewskiemu zarzutu naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W opinii Wnioskodawcy, Grzegorz Jarczewski pe ł ni ą c funkcj ę koordynatora czasów operacji w polskich portach lotniczych ś wiadczy us ł ugi u ż yteczno ś ci publicznej, co przes ą dza o posiadaniu przeze ń biernej legitymacji w post ę powaniu przed Prezesem UOKiK. Uzasadniaj ą c swój interes prawny w żą daniu wszcz ę cia post ę powania antymonopolowego przeciwko Grzegorzowi Jarczewskiemu Wnioskodawca wskaza ł , i ż koordynator czasów operacji ustalaj ą c czasy startów i l ą dowa ń przewo ź ników lotniczych dysponuje i udost ę pnia w okre ś lonych przez siebie terminach prawo do korzystania z infrastruktury Wnioskodawcy. Dzia ł ania koordynatora negatywnie wp ł ywaj ą na zainteresowanie przewo ź ników danym portem lotniczym i ograniczaj ą w nim rozwój konkurencji, niekorzystnie oddzia ł uj ą c na wysoko ść pobieranych przez Wnioskodawc ę op ł at, co przek ł ada si ę na wynik finansowy przedsi ę biorstwa. Z uwagi na w ą tpliwo ś ci co do mo ż liwo ś ci przypisania koordynatorowi czasów operacji w polskich portach lotniczych biernej legitymacji w post ę powaniu antymonopolowym Delegatura UOKiK w Warszawie zwróci ł a si ę do Departamentu Prawno- Legislacyjnego Urz ę du Lotnictwa Cywilnego z pro ś b ą o zaj ę cie stanowiska w tej kwestii, zw ł aszcza w aspekcie mo ż liwo ś ci uznania skar ż onego podmiotu za osob ę fizyczn ą organizuj ą c ą lub ś wiadcz ą c ą us ł ugi o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej – zgodnie z twierdzeniami Wnioskodawcy. W przedstawionej odpowiedzi Departament Prawno- Legislacyjny ULC wyja ś ni ł , i ż w jego ocenie dzia ł ania polegaj ą ce na przydzielaniu czasów na start lub l ą dowanie w portach lotniczych nie stanowi ą us ł ug u ż yteczno ś ci publicznej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. - Prawo lotnicze (tekst jedn.: Dz. U. z 2006 r. Nr 100, poz. 696 z po ź n. zm.), lecz maj ą charakter zada ń z zakresu w ł adztwa publicznego. 2 Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustali ł , co nast ę puje: Wnioskodawca, tj. Przedsi ę biorstwo Pa ń stwowe „Porty Lotnicze” z siedzib ą w Warszawie, jest przedsi ę biorstwem pa ń stwowym, funkcjonuj ą cym w oparciu o przepisy ustawy z dnia 23 pa ź dziernika 1987 r. o przedsi ę biorstwie pa ń stwowym "Porty Lotnicze" (Dz. U. Nr 33, poz. 185 z pó ź n. zm.). Przedmiot dzia ł alno ś ci PPL okre ś lony zosta ł w art. 4 powy ż szej ustawy i obejmuje: 1/ budow ę , modernizacj ę i eksploatacj ę lotnisk komunikacyjnych oraz lotniczych urz ą dze ń naziemnych, 2/ budow ę , rozbudow ę i utrzymanie dworców lotniczych i innych obiektów zaplecza portowego, 3/ ś wiadczenie us ł ug lotniczych zwi ą zanych ze startem, l ą dowaniem i parkowaniem statków powietrznych na rzecz krajowych i zagranicznych przewo ź ników oraz innych osób eksploatuj ą cych statki powietrzne, 4/ ś wiadczenie us ł ug na rzecz pasa ż erów linii lotniczych oraz innych us ł ug, a w szczególno ś ci us ł ug reklamowych, prowadzenie sklepów wolnoc ł owych oraz wynajem pomieszcze ń przedstawicielstwom obcych przewo ź ników, 5/ ś wiadczenie us ł ug zwi ą zanych z przewozami ł adunków przez przewo ź ników powietrznych, 6/ ś wiadczenie us ł ug w zakresie serwisu technicznego dla statków powietrznych. W ramach wykonywanej dzia ł alno ś ci PPL zarz ą dza trzema portami lotniczymi: im. Fryderyka Chopina w Warszawie, Rzeszów-Jasionka oraz Zielona Góra-Babimost. W zarz ą dzie Wnioskodawcy znajduje si ę równie ż Agencja Ruchu Lotniczego, b ę d ą ca wyspecjalizowanym pa ń stwowym organem zarz ą dzania ruchem lotniczym. PPL wspó ł uczestniczy ponadto w zarz ą dzaniu portami lotniczymi w Bydgoszczy, Gda ń sku, Katowicach, Krakowie, Poznaniu, Szczecinie, Szymanach k/Szczytna i Wroc ł awiu, b ę d ą cymi spó ł kami prawa handlowego. W uzasadnieniu wniosku o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego przeciwko koordynatorowi czasów operacji w polskich portach lotniczych – Grzegorzowi Jarczewskiemu, Wnioskodawca wskaza ł , i ż Grzegorz Jarczewski – b ę d ą cy jednocze ś nie pracownikiem LOT – podejmuje dzia ł ania maj ą ce na celu utrzymanie pozycji dominuj ą cej LOT w koordynowanych przez siebie portach, w tym w szczególno ś ci w Porcie Lotniczym im Fryderyka Chopina w Warszawie. Jako przyk ł ad podejmowanych przez Grzegorza Jarczewskiego praktyk o charakterze antykonkurencyjnym Wnioskodawca wskaza ł uniemo ż liwianie innym przewo ź nikom dost ę pu do portu lotniczego poprzez dysponowanie czasami operacji lotniczych, a zatem przez decydowanie, która linia lotnicza i w jakich godzinach b ę dzie operowa ć w danym porcie. Wnioskodawca poda ł ponadto, i ż Grzegorz Jarczewski przez d ł ugi czas odmawia ł informowania przewo ź ników o dodatkowej przepustowo ś ci portu lotniczego w Warszawie w zwi ą zku z otwarciem Terminalu Etiuda, a tak ż e wykonywania czynno ś ci zwi ą zanych z organizacj ą rozk ł adów dla tego Terminalu, przez co zmusza ł przewo ź ników do aplikowania o czasy startów i l ą dowa ń wy łą cznie w Terminalu 1. Nast ę pnie Grzegorz Jarczewski poinformowa ł przewo ź ników o planowanym podj ę ciu koordynacji Terminalu Etiuda, lecz jednocze ś nie wyja ś ni ł , i ż kwestie czasów startów i l ą dowa ń zostan ą rozstrzygni ę te w drodze loterii, która mia ł a si ę odby ć w siedzibie LOT. Jak wskaza ł Wnioskodawca, przeprowadzenie takiej loterii nie znajdowa ł o podstawy w obowi ą zuj ą cych przepisach prawa i zosta ł o wstrzymane przez Prezesa ULC. Wedle twierdze ń PPL, zainteresowanie Grzegorza 3 Jarczewskiego prowadzeniem koordynacji w Terminalu Etiuda wi ą za ć si ę mog ł o z zamiarem wprowadzenia do tego terminala przewo ź nika Centralwings – spó ł ki zale ż nej LOT. PPL poruszy ł równie ż kwesti ę blokowania przez LOT innym przewo ź nikom dost ę pu do infrastruktury portu lotniczego, poprzez dokonywanie zg ł osze ń startów i l ą dowa ń , a nast ę pnie ich wycofywanie w ostatnim terminie potwierdzenia. Jak wynika z danych przedstawionych przez Wnioskodawc ę , liczba zg ł osze ń wycofanych przez LOT jest kilkakrotnie wy ż sza ni ż w przypadku pozosta ł ych przewo ź ników. Wnioskodawca zwróci ł ponadto uwag ę , ż e koordynator, zatrudniony w LOT na stanowisku kierownika Dzia ł u Rozk ł adów Lotów, otrzymuj ą c informacje od innych przewo ź ników poznaje ich plany na sezon rozk ł adowy, co mo ż e by ć przez LOT wykorzystywane przy planowaniu czasów operacji w celu wyeliminowania konkurencji. Zdaniem PPL, łą czenie przez Grzegorza Jarczewskiego funkcji koordynatora z zatrudnieniem przez LOT jest sprzeczne z zasadami neutralno ś ci i niezale ż no ś ci, wynikaj ą cymi zarówno z przepisów prawa krajowego, jak i przepisów IATA 1 . Ustosunkowuj ą c si ę do sygnalizowanych przez Delegatur ę UOKiK w Warszawie w ą tpliwo ś ci w przedmiocie mo ż liwo ś ci przypisania Grzegorzowi Jarczewskiemu biernej legitymacji w post ę powaniu antymonopolowym Wnioskodawca powo ł a ł si ę na przepis art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, wskazuj ą c, i ż w jego ś wietle pod poj ę ciem przedsi ę biorcy nale ż y rozumie ć mi ę dzy innymi osob ę fizyczn ą ś wiadcz ą c ą us ł ugi o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej. W ocenie Wnioskodawcy, Grzegorz Jarczewski pe ł ni ą c funkcj ę koordynatora ś wiadczy w ł a ś nie takie us ł ugi. Wnioskodawca wskaza ł , i ż przyznawanie przez koordynatora przewo ź nikom lotniczym czasów startów i l ą dowa ń w portach lotniczych stanowi us ł ug ę zwi ą zan ą z transportem lotniczym. Wnioskodawca podkre ś li ł tak ż e w ł adczy charakter dzia ł a ń koordynatora, umo ż liwiaj ą cych przewo ź nikom przyloty i odloty samolotów z portów lotniczych na terenie naszego kraju. Ponadto PPL powo ł a ł si ę na przepisy art. 2 pkt 17 i 18 ustawy - Prawo lotnicze, podnosz ą c, i ż wszystkie porty lotnicze s ą lotniskami u ż ytku publicznego, za ś zarz ą dzaj ą cy i jego u ż ytkownicy s ą zobowi ą zani do wykonywania szeregu obowi ą zków u ż yteczno ś ci publicznej, wynikaj ą cych z przepisów powo ł anej ustawy. W momencie wyznaczenia Grzegorza Jarczewskiego na koordynatora czasów operacji w polskich portach lotniczych – tj. w dniu 17 lipca 1998 r. – podstawowym aktem normatywnym reguluj ą cym kwestie zwi ą zane z lotnictwem cywilnym by ł a ustawa z dnia 31 maja 1962 r. - Prawo lotnicze (Dz. U. Nr 32, poz. 153 z pó ź n. zm.). Ustawa ta nie zawiera ł a przepisów dotycz ą cych zagadnienia koordynacji czasów operacji w portach lotniczych. Tryb wyznaczania koordynatora okre ś la ł y przepisy wykonawcze do ww. ustawy, w postaci rozporz ą dzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 28 stycznia 1994 r. w sprawie wykonywania lotów mi ę dzynarodowych oraz sta ł ego pobytu polskich statków powietrznych za granic ą i obcych statków powietrznych w Polsce (Dz. U. Nr 14, poz. 49). Zgodnie z § 12 ww. rozporz ą dzenia, Minister Transportu i Gospodarki Morskiej wyznacza ł koordynatora lub koordynatorów, upowa ż nionych do przydzielenia przewo ź nikom lotniczym czasów operacji w polskich portach lotniczych w trybie ustalonym przez Ministra, je ż eli czasy operacji nie zosta ł y uzgodnione pomi ę dzy zainteresowanymi przewo ź nikami. W oparciu o powo ł any powy ż ej przepis rozporz ą dzenia w sprawie wykonywania lotów mi ę dzynarodowych oraz sta ł ego pobytu polskich statków powietrznych za granic ą i obcych statków powietrznych w Polsce zosta ł a wydana przez Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej decyzja o wyznaczeniu Grzegorza Jarczewskiego na koordynatora czasów operacji w polskich portach lotniczych. Ówczesne przepisy prawa powszechnie 1 Mi ę dzynarodowe Zrzeszenie Przewo ź ników Lotniczych, ang. International Air Transport Association . 4 obowi ą zuj ą cego w Polsce nie okre ś la ł y statusu koordynatora, nie precyzowa ł y zakresu realizowanych przez niego zada ń , nie zapewnia ł y mu równie ż jakiegokolwiek wyodr ę bnienia finansowego ani organizacyjnego. Poj ę cia „koordynacja” oraz „koordynator rozk ł adów lotów” zosta ł y wprowadzone do polskiego porz ą dku prawnego dopiero ustaw ą z dnia 3 lipca 2002 r. - Prawo lotnicze, która wesz ł a w ż ycie z dniem 17 listopada 2002 r., zast ę puj ą c ustaw ę z dnia 31 maja 1962 r. Zgodnie z art. 67 ust. 4 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. Prezes Urz ę du Lotnictwa Cywilnego móg ł wprowadzi ć , w drodze decyzji administracyjnej, po uzgodnieniu z zarz ą dzaj ą cym lotniskiem, przedstawicielem s ł u ż b ruchu lotniczego, zainteresowanym przewo ź nikiem lotniczym lub organizacj ą przewo ź ników lotniczych, koordynacj ę rozk ł adów lotów w porcie lotniczym; wprowadzaj ą c w porcie koordynacj ę Prezes ULC obowi ą zany by ł do wyznaczenia koordynatora (art. 67 ust. 5 ww. ustawy). Szczegó ł owe zasady koordynacji rozk ł adów lotów w porcie lotniczym mia ł y zosta ć okre ś lone w drodze rozporz ą dzenia przez ministra w ł a ś ciwego do spraw transportu (art. 67 ust. 7 ww. ustawy) 2 . Wprowadzenie powy ż szych przepisów do ustawy - Prawo lotnicze mia ł o na celu dostosowanie polskiego ustawodawstwa do prawa wspólnotowego, a w szczególno ś ci do rozporz ą dzenia Rady (EWG) nr 95/93 z dnia 18 stycznia 1993 r. w sprawie wspólnych zasad przydzielania czasu na start lub l ą dowanie w portach lotniczych Wspólnoty (Dz. Urz. UE L 14 z dnia 22 stycznia 1993 r., s. 1), które okre ś la ł o warunki oraz tryb wprowadzania koordynacji w portach lotniczych Wspólnoty w przypadku problemów z ich przepustowo ś ci ą . Przedmiotowe rozporz ą dzenie wprowadzi ł o równie ż instytucj ę koordynatora portu lotniczego (ang. coordinator ), okre ś laj ą c jego zadania jako dokonywanie przydzia ł ów czasów na start lub l ą dowanie (ang. slot ) w tzw. portach koordynowanych (ang. coordinated airports ). Rozporz ą dzenie rozró ż nia ł o „koordynowane porty lotnicze” – tj. porty, w których koordynacja mia ł a na celu u ł atwienie dzia ł alno ś ci przewo ź ników lotniczych – od „ca ł kowicie koordynowanych portów lotniczych” – w których dla wykonania operacji lotniczej przez przewo ź nika niezb ę dne by ł o posiadanie przydzia ł u czasu na start lub l ą dowanie przydzielonego przez koordynatora. Ponadto, przepisy rozporz ą dzenia zobowi ą zywa ł y pa ń stwo cz ł onkowskie do zapewnienia, ż e koordynator b ę dzie wykonywa ł swoje obowi ą zki w sposób niezale ż ny oraz ż e b ę dzie dzia ł a ł w sposób neutralny, niedyskryminacyjny i przejrzysty. Kwestia przydzielania czasów na start i/lub l ą dowanie zosta ł a szerzej uregulowana rozporz ą dzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 793/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. (Dz. Urz. UE L 138 z dnia 30 kwietnia 2004, s. 50), zmieniaj ą cym rozporz ą dzenie Rady (EWG) nr 95/93 w sprawie wspólnych zasad przydzielania czasu na start lub l ą dowanie w portach lotniczych Wspólnoty 3 . Rozporz ą dzenie to znios ł o dotychczasowe rozró ż nienie pomi ę dzy koordynacj ą a koordynacj ą ca ł kowit ą , w miejsce tej pierwszej wprowadzaj ą c poj ę cie organizacji rozk ł adów. W my ś l art. 2 lit. i) rozporz ą dzenia nr 95/93 (EWG) w aktualnie obowi ą zuj ą cym brzmieniu organizator rozk ł adów (ang. schedules faciliator ) jest powo ł ywany dla tzw. portów lotniczych organizowanych (ang. schedules faciliated airports ). Jego zadaniem jest doradzanie przewo ź nikom lotniczym i zalecanie im alternatywnych czasów przylotów i/lub odlotów w przypadku zaistnienia prawdopodobie ń stwa wyst ą pienia problemów z przepustowo ś ci ą (art. 4 ust. 4 rozporz ą dzenia). W przeciwie ń stwie do koordynatora, 2 Przepisy wykonawcze reguluj ą ce zasady koordynacji rozk ł adów lotów w porcie lotniczym wesz ł y w ż ycie dopiero w dniu 1 lipca 2006 r. (o czym b ę dzie mowa poni ż ej), na podstawie przepisu art. 67g ustawy - Prawo lotnicze, dodanego ustaw ą z dnia 28 lipca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo lotnicze (Dz. U. Nr 180, poz. 1490). 3 Rozporz ą dzenie Rady (EWG) nr 95/93 w brzmieniu ustalonym rozporz ą dzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 793/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. obowi ą zuje do chwili obecnej. 5 organizator rozk ł adów lotów nie posiada uprawnie ń do przydzielania czasów na start i l ą dowanie, co pozostaje warunkiem dost ę pu do portów lotniczych koordynowanych (art. 4 ust. 5 oraz art. 2 lit. g rozporz ą dzenia). Rozporz ą dzenie nr 95/93 nak ł ada na pa ń stwo cz ł onkowskie obowi ą zek zapewnienia dzia ł ania koordynatora i organizatora rozk ł adów w sposób neutralny, niedyskryminacyjny i przejrzysty (art. 4 ust. 2 lit. a) i c). Przepisy wspólnotowe nie wymagaj ą natomiast, aby organizator rozk ł adów by ł czynno ś ciowo oddzielony od innych zainteresowanych stron oraz aby system finansowania zapewnia ł mu niezale ż ny status – jak ma to miejsce w przypadku koordynatora (art. 4 ust. 2 lit. b) rozporz ą dzenia Rady (EWG) nr 95/93 a contrario ). W dniu 1 maja 2004 r. wesz ł a w ż ycie nowelizacja ustawy - Prawo lotnicze 4 , w wyniku której zmianie uleg ł y miedzy innymi przepisy reguluj ą ce kwestie zwi ą zane z koordynacj ą . Znowelizowany zosta ł przepis art. 67 ust. 4 ww. ustawy, okre ś laj ą cy tryb wprowadzenia w porcie lotniczym koordynacji rozk ł adów lotów. Dodano równie ż przepisy art. 67a i 67b, przyznaj ą ce kompetencj ę do powo ł ywania koordynatora radzie koordynacyjnej, sk ł adaj ą cej si ę z przedstawicieli przewo ź ników lotniczych oraz zarz ą dzaj ą cego lotniskiem. Nowo wprowadzony przepis art. 67c w ust. 1 5 stanowi ł , i ż koordynator dzia ł a na w ł asny rachunek i nie jest przedsi ę biorc ą w rozumieniu przepisów o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej; ust. 3 i 4 wskazywa ł y ź ród ł o finansowania kosztów koordynacji w porcie lotniczym, w postaci bud ż etu koordynatora, pochodz ą cego z wp ł at dokonywanych przez przewo ź ników lotniczych oraz zarz ą dzaj ą cych lotniskiem. Zasady powo ł ywania i odwo ł ywania koordynatora, zasady finansowania dzia ł alno ś ci koordynatora oraz wymagania, jakie powinien spe ł nia ć , zgodnie z art. 67c ust. 5 ustawy - Prawo lotnicze mia ł y zosta ć szczegó ł owo okre ś lone w aktach wykonawczych do ustawy 6 . W dniu 15 maja 2004 r. moc utraci ł o rozporz ą dzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej w sprawie wykonywania lotów mi ę dzynarodowych oraz sta ł ego pobytu polskich statków powietrznych za granic ą i obcych statków powietrznych w Polsce, którego § 12 stanowi ł podstaw ę prawn ą decyzji Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej dotycz ą c ą wyznaczenia koordynatora czasów operacji. Kolejna nowelizacja ustawy - Prawo lotnicze 7 wesz ł a w ż ycie w dniu 5 pa ź dziernika 2005 r. Do najwa ż niejszych zmian w zakresie koordynacji rozk ł adów lotów nale ż a ł a rezygnacja z instytucji rady koordynacyjnej i przyznanie kompetencji do powo ł ywania koordynatora Prezesowi ULC (art. 67b ust. 1 ustawy - Prawo lotnicze). Ustawodawca okre ś li ł równie ż warunki, jakie powinien spe ł nia ć koordynator, wprowadzaj ą c m.in. wymóg braku powi ą za ń gospodarczych oraz niepozostawania w stosunku zale ż no ś ci lub dominacji wobec jakiegokolwiek zarz ą dzaj ą cego lotniskiem lub przewo ź nika lotniczego (art. 67b ust. 2 ustawy). Dostosowuj ą c przepisy ustawy do rozwi ą za ń wprowadzonych do rozporz ą dzenia Rady (EWG) nr 95/93 w sprawie wspólnych zasad przydzielania czasu na start lub l ą dowanie w portach lotniczych Wspólnoty rozporz ą dzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 793/2004 wprowadzono równie ż poj ę cie organizacji rozk ł adów lotów, w znaczeniu okre ś lonym w rozporz ą dzeniu nr 95/93 (EWG). Zgodnie z art. 67 ww. ustawy, wprowadzenie organizacji rozk ł adów lotów – tak jak w przypadku koordynacji – nast ę puje w drodze decyzji administracyjnej Prezesa ULC. Natomiast w my ś l art. 67e ust. 1 oraz art. 67b ust. 4 4 Nowelizacji dokonano ustaw ą z dnia 20 kwietnia 2004 r. o zmianie i uchyleniu niektórych ustaw w zwi ą zku z uzyskaniem przez Rzeczpospolit ą Polsk ą cz ł onkostwa w Unii Europejskiej (Dz. U. Nr 96, poz. 959). 5 Obecnie: art. 67c ust. 2 ustawy - Prawo lotnicze (zmiana wprowadzona ustaw ą z dnia 28 lipca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo lotnicze). 6 Por.: przyp. 2 do niniejszej decyzji. 7 Nowelizacji dokonano ustaw ą z dnia 28 lipca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo lotnicze (Dz. U. Nr 180, poz. 1490). 6 w zw. z art. 67e ust. 3 ustawy - Prawo lotnicze Prezes ULC powo ł uje i odwo ł uje organizatora rozk ł adów lotów oraz sprawuje nadzór nad jego dzia ł alno ś ci ą . Organizator lotów dzia ł a na w ł asny rachunek i nie jest przedsi ę biorc ą w rozumieniu przepisów ustawy o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej (art. 67c ust. 2 w zw. z art. 67e ust. 3 ustawy - Prawo lotnicze). Bud ż et organizatora jest zatwierdzany decyzj ą administracyjn ą Prezesa ULC, a zasady pokrywania op ł at przez przewo ź ników lotniczych i zarz ą dzaj ą cych lotniskiem za organizacj ę rozk ł adów lotów s ą ś ci ś le uregulowane w ustawie - Prawo lotnicze (art. 67d w zw. z art. 67e ust. 3 ustawy - Prawo lotnicze). Na mocy art. 67e ust. 3 ustawy do organizatora rozk ł adów lotów odpowiednie zastosowanie maj ą przepisy okre ś laj ą ce warunki, jakie powinien spe ł nia ć koordynator, okre ś lone w art. 67b ust. 2 ustawy. Zgodnie z przepisem przej ś ciowym, zawartym w art. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo lotnicze, do czasu wprowadzenia koordynacji lub organizacji rozk ł adów lotów i powo ł ania koordynatora lub organizatora rozk ł adów lotów, w portach lotniczych, w których wykonywane by ł y czynno ś ci z zakresu koordynacji lub organizacji rozk ł adów lotów, zadania okre ś lone dla koordynatora lub organizatora rozk ł adów lotów wykonywa ć mia ł a osoba wyznaczona przez Prezesa ULC, nie d ł u ż ej jednak ni ż do dnia 1 lipca 2006 r.; do osoby tej zastosowanie mia ł y przepisy okre ś laj ą ce zadania koordynatora lub organizatora rozk ł adów lotów, z pewnymi wy łą czeniami. Szczegó ł owe warunki i sposób powo ł ywania i odwo ł ywania koordynatora i organizatora rozk ł adów lotów oraz sprawowania nadzoru nad ich dzia ł alno ś ci ą okre ś lone zosta ł y w przepisach wykonawczych do ustawy - Prawo lotnicze wydanych w oparciu o upowa ż nienie zawarte w art. 67g ustawy, tj. rozporz ą dzeniu Ministra Transportu z dnia 27 czerwca 2006 r. w sprawie koordynacji i organizacji rozk ł adów lotów (Dz. U. Nr 112, poz. 768), które obowi ą zuje od dnia 1 lipca 2006 r. Grzegorz Jarczewski, zatrudniony w Polskich Liniach Lotniczych LOT S.A. jako Kierownik Dzia ł u Rozk ł adów Lotów, zosta ł wyznaczony na koordynatora czasów operacji w polskich portach lotniczych decyzj ą Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 17 lipca 1998 r. Na mocy przedmiotowej decyzji koordynator zosta ł upowa ż niony do przydzielania czasów operacji przewo ź nikom lotniczym, wykonuj ą cym regularne i nieregularne loty do i z polskich portów lotniczych. Jednocze ś nie zobowi ą zano koordynatora do dokonywania przydzia ł u czasów operacji zgodnie z procedurami ustalania rozk ł adów lotów, okre ś lonymi przez IATA w podr ę czniku „Scheduling Procedures Guide” i w sposób zgodny z wymogami obiektywizmu, bezstronno ś ci i wiedzy fachowej. Okre ś laj ą c zasady obowi ą zuj ą ce przy ustalaniu czasów operacji wskazano ponadto, i ż koordynator powinien zapewnia ć wszystkim przewo ź nikom lotniczym równe mo ż liwo ś ci zaspokojenia ich potrzeb w zakresie rozk ł adów lotów, z uwzgl ę dnieniem istniej ą cych ogranicze ń w danym porcie lotniczym. Kompetencj ę do rozstrzygania spraw spornych, które nie mog ł y by ć uzgodnione przez koordynatora w zwyk ł ym trybie w zwi ą zku ze sprzecznymi postulatami zainteresowanych przewo ź ników lotniczych, przyznano Dyrektorowi Departamentu Lotnictwa Cywilnego Ministerstwa Transportu i Gospodarki Morskiej. Po uchyleniu przepisów rozporz ą dzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 28 stycznia 1994 r. w sprawie wykonywania lotów mi ę dzynarodowych oraz sta ł ego pobytu polskich statków powietrznych za granic ą i obcych statków powietrznych w Polsce, stanowi ą cych podstaw ę prawn ą decyzji o wyznaczeniu Grzegorza Jarczewskiego na koordynatora czasów operacji w polskich portach lotniczych – co, jak wskazano powy ż ej, nast ą pi ł o w dniu 15 maja 2004 r. – Wnioskodawca zwróci ł si ę do Prezesa Urz ę du Lotnictwa Cywilnego, jako do organu uprawnionego w ś wietle obowi ą zuj ą cych przepisów do wprowadzenia w porcie lotniczym koordynacji oraz wyznaczenia w nim koordynatora, w sprawie wyja ś nienia podstaw funkcjonowania koordynatora czasów operacji. 7 W wyst ą pieniu tym Wnioskodawca wyrazi ł pogl ą d, i ż dzia ł alno ść Grzegorza Jarczewskiego jako koordynatora czasów operacji w polskich portach lotniczych po uchyleniu rozporz ą dzenia w sprawie wykonywania lotów mi ę dzynarodowych oraz sta ł ego pobytu polskich statków powietrznych za granic ą i obcych statków powietrznych w Polsce nie znajduje jakiegokolwiek oparcia, tak w prawie krajowym, jak i unijnym. W odpowiedzi na wyst ą pienie PPL Prezes ULC wyja ś ni ł , ż e decyzja Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 17 lipca 1998 r. w cz ęś ci dotycz ą cej wyznaczenia Grzegorza Jarczewskiego na „koordynatora rozk ł adów lotów” 8 zachowa ł a moc obowi ą zuj ą c ą z tym zastrze ż eniem, ż e aktualnie wszystkie czynno ś ci z zakresu przydzielania czasów operacji lotniczych przewo ź nikom lotniczym mog ą by ć dokonywane wy łą cznie w zgodzie z przepisami rozporz ą dzenia Rady (EWG) nr 95/93 z dnia 18 stycznia 1993 r. w sprawie wspólnych zasad przydzielania czasu na start lub l ą dowanie w portach lotniczych Wspólnoty oraz ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. - Prawo lotnicze i aktów wykonawczych do niej. Prezes ULC wyja ś ni ł równie ż , i ż decyzj ą z dnia 17 lipca 1998 r. wprowadzono koordynacj ę we wszystkich polskich portach lotniczych. W zwi ą zku z powy ż szym, w opinii Prezesa ULC, uzna ć nale ż y (uwzgl ę dniaj ą c zmian ę nomenklatury wynikaj ą c ą ze zmiany aktów unijnych reguluj ą cych przedmiotowe zagadnienie), ż e dotychczasowy koordynator rozk ł adów lotów dzia ł a – na mocy ww. decyzji Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej, do czasu wej ś cia w ż ycie przepisów wykonawczych do ustawy - Prawo lotnicze, umo ż liwiaj ą cych powo ł anie nowego koordynatora/organizatora – jako organizator rozk ł adów lotów, podejmuj ą c dzia ł ania w rozumieniu rozporz ą dzenia Rady (EWG) nr 95/93. Prezes ULC wskaza ł ponadto, i ż w chwili obecnej w ż adnym z polskich portów lotniczych nie dzia ł a koordynator w rozumieniu ww. rozporz ą dzenia wspólnotowego, w ż adnym bowiem porcie nie zosta ł a wprowadzona pe ł na koordynacja rozk ł adów lotów. Decyzj ą z dnia 4 stycznia 2006 r., wydan ą w trakcie rozpatrywania przez Prezesa UOKiK wniosku o wszcz ę cie post ę powania w sprawie praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę , w oparciu o przepis art. 2 ustawy o zmianie ustawy - Prawo lotnicze, Prezes ULC wyznaczy ł Grzegorza Jarczewskiego do wykonywania, na czas nie d ł u ż szy ni ż do 1 lipca 2006 r., zada ń organizatora rozk ł adów lotów w nast ę puj ą cych portach lotniczych: 1) im. Fryderyka Chopina w Warszawie, 2) Gda ń sk im. Lecha Wa łę sy, 3) Szczecin – Goleniów, 4) Pozna ń – Ł awica, 5) Wroc ł aw – Strachowice, 6) Katowice – Pyrzowice, 7) Kraków – Balice, 8) Rzeszów – Jasionka. Decyzja wesz ł a w ż ycie z dniem og ł oszenia, tj. w dniu 16 lutego 2006 r. Z momentem jej wej ś cia w ż ycie utraci ł a moc decyzja decyzj ą Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 17 lipca 1998 r. W dniu 5 lipca 2006 r. – a zatem wkrótce po wej ś ciu w ż ycie przepisów wykonawczych do ustawy - Prawo lotnicze, okre ś laj ą cych szczegó ł owe warunki i sposób powo ł ywania i odwo ł ywania organizatora rozk ł adów lotów – Prezes ULC wyda ł decyzj ę o wprowadzeniu w Porcie Lotniczym im. Fryderyka Chopina w Warszawie organizacji rozk ł adów lotów. Uzasadniaj ą c potrzeb ę wprowadzenia organizacji w przedmiotowym porcie Prezes ULC powo ł a ł si ę na wspólnotow ą definicj ę portu lotniczego z organizacj ą rozk ł adów oraz na wyniki analiz wykonanych przez zarz ą dzaj ą cego portem lotniczym w Warszawie, wskazuj ą ce na znacz ą ce braki w przepustowo ś ci portu. Jednocze ś nie na stanowisko tymczasowego organizatora rozk ł adów lotów w Porcie Lotniczym im. Fryderyka Chopina w Warszawie powo ł any zosta ł Pan Ł ukasz Nowaczek. Pan Ł ukasz Nowaczek pe ł ni ł funkcj ę tymczasowego organizatora rozk ł adów lotów do dnia 8 Tak w pi ś mie Prezesa ULC; jak wskazywano powy ż ej, w decyzji Ministra TiGM funkcj ę , do pe ł nienia której powo ł ano Grzegorza Jarczewskiego, okre ś lono jako „koordynator czasów operacji w polskich portach lotniczych”. 8 30 pa ź dziernika 2006 r., tj. do czasu odwo ł ania go przez Prezesa ULC w zwi ą zku ze z ł o ż on ą rezygnacj ą . Odwo ł uj ą c organizatora tymczasowego Prezes ULC jednocze ś nie zniós ł organizacj ę rozk ł adów lotów w Porcie Lotniczym im. Fryderyka Chopina w Warszawie, uzasadniaj ą c t ę decyzj ę rozpocz ę ciem zimowego sezonu rozk ł adowego i wynikaj ą cym z tego zmniejszeniem stopnia obci ąż enia infrastruktury lotniczej w porcie, jak równie ż popraw ą przepustowo ś ci portu w zwi ą zku z oddaniem do u ż ytku cz ęś ci Terminalu 2. Od momentu zniesienia organizacji rozk ł adów lotów za prowadzenie eksploatacji portu w sposób zapewniaj ą cy ci ą g ł o ść ruchu lotniczego odpowiada jego zarz ą dzaj ą cy, którym jest Wnioskodawca. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów zwa ż y ł , co nast ę puje: Post ę powanie antymonopolowe – podobnie jak ka ż de inne post ę powanie administracyjne – toczy si ę z udzia ł em osób maj ą cych przymiot strony. Zgodnie z art. 86 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów stron ą post ę powania antymonopolowego jest ka ż dy, kto wnosi o wydanie decyzji w sprawie praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę , lub wobec kogo zosta ł o wszcz ę te post ę powanie o stosowanie praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę lub naruszenie innych przepisów ustawy. Zatem, rozwa ż aj ą c kwesti ę kompetencji Prezesa UOKiK do rozstrzygni ę cia niniejszej sprawy w pierwszej kolejno ś ci nale ż y zbada ć istnienie po stronie podmiotów wyst ę puj ą cych w niniejszej sprawie legitymacji do udzia ł u w post ę powaniu przed Prezesem UOKiK, tj. legitymacji biernej po stronie podmiotu, którego zarzuca si ę stosowanie praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę , oraz czynnej – po stronie Wnioskodawcy. I. Legitymacja czynna Wnioskodawcy Kr ą g podmiotów uprawnionych do skutecznego żą dania wszcz ę cia post ę powania antymonopolowego w zwi ą zku z podejrzeniem naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów – zatem legitymowanych czynnie w post ę powaniu przed Prezesem UOKiK – zosta ł ś ci ś le okre ś lony przepisami tej ż e ustawy. Zgodnie z jej art. 84 ust. 1, z wnioskiem o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego mo ż e wyst ą pi ć : 1) przedsi ę biorca lub zwi ą zek przedsi ę biorców, którzy wyka żą swój interes prawny; 2) organ samorz ą du terytorialnego; 3) organ kontroli pa ń stwowej; 4) rzecznik konsumentów; 5) organizacja konsumencka. A zatem – w ś wietle powo ł anego przepisu – legitymacj ę czynn ą w post ę powaniu antymonopolowym maj ą takie podmioty b ę d ą ce przedsi ę biorcami w rozumieniu prawa konkurencji, którzy wyka żą swój interes prawny w rozstrzygni ę ciu sprawy. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów zawiera legaln ą definicj ę „przedsi ę biorcy”. Zgodnie z jej art. 4 pkt 1 ustawy w zwi ą zku z art. 86 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. - Przepisy wprowadzaj ą ce ustaw ę o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej (Dz. U. Nr 173, poz. 1808), pod poj ę ciem tym nale ż y rozumie ć przedsi ę biorc ę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej (Dz. U. Nr 173, poz. 1807 z po ź n. zm.) oraz: a) osob ę fizyczn ą , osob ę prawn ą , a tak ż e jednostk ę organizacyjn ą niemaj ą c ą osobowo ś ci prawnej, organizuj ą c ą lub ś wiadcz ą c ą us ł ugi o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej, które nie s ą dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą w rozumieniu przepisów o dzia ł alno ś ci gospodarczej, b) osob ę fizyczn ą wykonuj ą c ą zawód we w ł asnym 9 imieniu i na w ł asny rachunek lub prowadz ą c ą dzia ł alno ść w ramach wykonywania takiego zawodu 9 . Natomiast w my ś l art. 4 ust. 1 ustawy o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej, przedsi ę biorc ą w rozumieniu ustawy jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna nieb ę d ą ca osob ą prawn ą , której odr ę bna ustawa przyznaje zdolno ść prawn ą – wykonuj ą ca we w ł asnym imieniu dzia ł alno ść gospodarcz ą . W ł a ś ciw ą dla przedsi ę biorcy dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą jest zarobkowa dzia ł alno ść wytwórcza, budowlana, handlowa, us ł ugowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze z ł ó ż , a tak ż e dzia ł alno ść zawodowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ci ą g ł y (art. 2 ww. ustawy). Poj ę cie „interesu prawnego” nie zosta ł o zdefiniowane w przepisach ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Ustalaj ą c zatem, czy wnioskodawca ma w żą daniu wszcz ę cia post ę powania antymonopolowego interes prawny, nale ż y mie ć na uwadze znaczenie tego poj ę cia, wypracowane na gruncie prawa administracyjnego. Jak zosta ł o przyj ę te w doktrynie, przez „interes prawny” nale ż y rozumie ć interes faktyczny, który zosta ł wzi ę ty przez prawo w ochron ę polegaj ą c ą na mo ż liwo ś ci żą dania od organu administracji podj ę cia okre ś lonych czynno ś ci maj ą cych na celu zrealizowanie interesu lub usuni ę cie zaistnia ł ego zagro ż enia. Poj ę cie to okre ś la relacj ę pomi ę dzy oczekiwaniami jakiego ś podmiotu w stosunku do organów stosuj ą cych prawo a kompetencjami i mo ż liwo ś ciami tych organów, jakimi dysponuj ą wobec danego podmiotu 10 . Interes prawny musi by ć konkretny, daj ą cy si ę obiektywnie stwierdzi ć , aktualny, znajduj ą cy swoj ą podstaw ę w przepisach prawa materialnego oraz potwierdzenie w okoliczno ś ciach faktycznych 11 . W pi ś miennictwie dotycz ą cym ochrony konkurencji podnosi si ę dodatkowo, i ż wymóg posiadania przez podmiot wyst ę puj ą cy z wnioskiem interesu prawnego w żą daniu wszcz ę cia post ę powania antymonopolowego nie oznacza, ż e wnioskodawc ę musz ą wi ą za ć ze skar ż onym podmiotem bezpo ś rednie stosunki prawne. Wystarczy, aby wykonanie żą danej sankcji administracyjnej – poprzez zaniechanie przez skar ż onego przedsi ę biorc ę stosowania zarzuconej mu praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę – oddzia ł ywa ł o na prawa lub obowi ą zki wnioskodawcy, tak ż e w relacjach z innymi uczestnikami rynku. Uprawnionymi do sk ł adania wniosku mog ą by ć zatem kontrahenci i konkurenci skar ż onego przedsi ę biorcy, ale równie ż przedsi ę biorcy b ę d ą cy kolejnymi (po ś rednimi) ogniwami obrotu, je ż eli tylko okre ś lone dzia ł ania skar ż onego oddzia ł uj ą na ich interes prawny 12 . W ś wietle powo ł anej powy ż ej definicji „przedsi ę biorcy”, zawartej w ustawie o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej, nie ulega w ą tpliwo ś ci, ż e Wnioskodawca jest legitymowany do żą dania wszcz ę cia post ę powania antymonopolowego w niniejszej sprawie. Przepis art. 2 ust. 2 ustawy o przedsi ę biorstwie pa ń stwowym "Porty Lotnicze" przyznaje PPL zdolno ść prawn ą , za ś stosownie do art. 6 ust. 1 i art. 9 ust. 1 ww. ustawy podmiot ten prowadzi dzia ł alno ść gospodarcz ą samodzielnie, we w ł asnym imieniu i na w ł asny rachunek. Wnioskodawca jest zatem przedsi ę biorc ą w rozumieniu przepisów ustawy o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej – tym samym równie ż na gruncie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Rozwa ż aj ą c kwesti ę istnienia po stronie Wnioskodawcy interesu prawnego w żą daniu zainicjowania post ę powania antymonopolowego Prezes UOKiK zwa ż y ł , i ż dzia ł ania podejmowane przez Grzegorza Jarczewskiego w ramach pe ł nionej przez niego funkcji 9 Czwarty cz ł on definicji przedsi ę biorcy zawartej w art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów znajduje zastosowanie wy łą cznie w post ę powaniach w sprawach koncentracji. 10 W. Jakimowicz, Publiczne prawa podmiotowe , Zakamycze 2002, s. 130. 11 B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks post ę powania administracyjnego. Komentarz , Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2000, s. 194. 12 E. Modzelewska-W ą chal, Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz , Twigger, Warszawa 2002, str. 283-284. 10 koordynatora czasów operacji w portach lotniczych zarz ą dzanych przez Wnioskodawc ę mog ą wp ł ywa ć na zainteresowanie przewo ź ników wykonywaniem lotów z danego portu, a zatem – w istocie – korzystaniem z us ł ug ś wiadczonych przez Wnioskodawc ę . Poprzez dokonywanie przedmiotowych dzia ł a ń skar ż ony podmiot niew ą tpliwie mo ż e oddzia ł ywa ć na sytuacj ę ekonomiczn ą Wnioskodawcy. Jednocze ś nie, w ocenie Prezesa UOKiK, powo ł any przez Wnioskodawc ę interes faktyczny podlega ochronie na gruncie prawa antymonopolowego. Zaniechanie przez skar ż ony podmiot stosowania zarzuconej mu praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę b ę dzie bowiem wywiera ć wp ł yw na sfer ę praw i obowi ą zków Wnioskodawcy w relacjach z innymi uczestnikami rynku. Bior ą c pod uwag ę powy ż sze okoliczno ś ci Prezes UOKiK uzna ł , i ż PPL wykaza ł swój interes prawny w żą daniu wszcz ę cia post ę powania w sprawie praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę . Wobec tego nie ulega w ą tpliwo ś ci, i ż Wnioskodawcy przys ł uguje uprawnienie do wyst ą pienia z wnioskiem, o którym mowa w art. 84 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. II. Legitymacja bierna podmiotu, któremu zarzuca si ę stosowanie praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę Ustalaj ą c zatem zakres podmiotowy stosowania ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nale ż y mie ć na wzgl ę dzie cel regulacji jej norm, jakim jest przeciwdzia ł anie, w formach w ł adczych, antykonkurencyjnym zachowaniom profesjonalnych uczestników rynku, prowadz ą cych dzia ł alno ść gospodarcz ą . Przepisy wprowadzaj ą ce zakaz stosowania praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę , zawarte w art. 5 i 8 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, stosuje si ę zatem jedynie do przedsi ę biorców i ich zwi ą zków. Rozwa ż aj ą c kwesti ę uznania Grzegorza Jarczewskiego za przedsi ę biorc ę w rozumieniu ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w pierwszej kolejno ś ci nale ż y ustali ć , jak kszta ł towa ł si ę jego status oraz jaki by ł zakres wykonywanych przez niego zada ń , w aspekcie przepisów prawnych reguluj ą cych kwesti ę przydzielania czasów na operacje lotnicze w prawodawstwie polskim i wspólnotowym. Jak wynika z ustale ń faktycznych dokonanych w niniejszej decyzji, Grzegorz Jarczewski pe ł ni ł funkcj ę koordynatora czasów operacji lotniczych w polskich portach lotniczych, na podstawie decyzji Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej, w okresie od dnia 17 lipca 1998 r. do dnia 3 stycznia 2006 r. Nast ę pnie, w okresie od dnia 4 stycznia 2006 r. do dnia 1 lipca 2006 r., w oparciu o decyzj ę Prezesa ULC wykonywa ł zadania organizatora rozk ł adów lotów w wyznaczonych portach lotniczych. Maj ą c na wzgl ę dzie zakres zada ń wykonywanych przez Grzegorza Jarczewskiego oraz obowi ą zuj ą ce w powy ż szym czasie regulacje prawne stwierdzi ć nale ż y, i ż przez ca ł y wskazany powy ż ej okres – tj. od dnia 17 lipca 1998 r. do dnia 1 lipca 2006 r. – pe ł ni ł on funkcj ę odpowiadaj ą c ą w istocie organizatorowi rozk ł adów lotów w znaczeniu, jakie poj ę ciu temu nadaj ą obecnie obowi ą zuj ą ce przepisy ustawy - Prawo lotnicze oraz rozporz ą dzenia Rady (EWG) nr 95/93. Maj ą c powy ż sze na uwadze Prezes UOKiK dokona ł oceny dzia ł alno ś ci Grzegorza Jarczewskiego w aspekcie trzech cz ł onów definicji przedsi ę biorcy zawartej w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów, tj. pod k ą tem definicji przedsi ę biorcy w rozumieniu przepisów ustawy o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej, definicji przedsi ę biorcy jako osoby fizycznej ś wiadcz ą cej us ł ugi o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej, nieb ę d ą ce dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą , a tak ż e definicji przedsi ę biorcy jako osoby fizycznej wykonuj ą cej zawód we w ł asnym imieniu i na w ł asny rachunek lub prowadz ą cej dzia ł alno ść w ramach wykonywania takiego zawodu. 11 W ś wietle art. 4 ust. 1 i art. 2 ustawy o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej za przedsi ę biorc ę uzna ć nale ż y podmiot spe ł niaj ą cy łą cznie nast ę puj ą ce kryteria: a) b ę d ą cy osob ą fizyczn ą , osob ą prawn ą i jednostk ą organizacyjn ą nieb ę d ą c ą osob ą prawn ą , której odr ę bna ustawa przyznaje zdolno ść prawn ą ; b) wykonuj ą cy we w ł asnym imieniu dzia ł alno ść gospodarcz ą , tj. dzia ł alno ść zarobkow ą (a zatem komercyjn ą , ukierunkowan ą na maksymalizacj ę zysku) – w postaci dzia ł alno ś ci wytwórczej, budowlanej, handlowej, us ł ugowej oraz poszukiwania, rozpoznawania i wydobywania kopalin ze z ł ó ż , a tak ż e dzia ł alno ś ci zawodowej – w sposób zorganizowany i ci ą g ł y. Maj ą c na wzgl ę dzie wskazane powy ż ej przes ł anki nale ż y stwierdzi ć , ż e dla ustalenia, czy Grzegorz Jarczewski wykonuj ą c zadania organizatora rozk ł adów lotów by ł przedsi ę biorc ą w rozumieniu ustawy o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej, decyduj ą ce znaczenie ma rozstrzygni ę cie, czy jego dzia ł alno ść w przedmiotowym zakresie posiada ł a cechy dzia ł alno ś ci gospodarczej. Bior ą c powy ż sze pod uwag ę Prezes UOKiK stan ął na stanowisku, i ż nie sposób uzna ć , by dzia ł ania podejmowane przez koordynatora czasów operacji w polskich portach lotniczych mia ł y charakter dzia ł alno ś ci zarobkowej. Przepisy reguluj ą ce jego dzia ł alno ść , w postaci rozporz ą dzenia w sprawie wykonywania lotów mi ę dzynarodowych oraz sta ł ego pobytu polskich statków powietrznych za granic ą i obcych statków powietrznych w Polsce, nie zapewnia ł y mu bowiem wówczas jakiegokolwiek wyodr ę bnienia finansowego. Powy ż sze rozwa ż ania znajduj ą odniesienie równie ż w przypadku organizatora rozk ł adów lotów, którego zadania wykonywa ł Grzegorz Jarczewski w okresie od dnia 4 stycznia do dnia 1 lipca 2006 r. W my ś l przepisów ustawy - Prawo lotnicze koszty organizacji rozk ł adów lotów pokrywane s ą z op ł at wnoszonych do bud ż etu, zatwierdzanego przez organ w ł adzy pa ń stwowej w drodze decyzji administracyjnej. W zwi ą zku z tym nie ponosi ł on ż adnego ryzyka finansowego prowadzonej dzia ł alno ś ci. Z tych wzgl ę dów nie sposób przyj ąć , aby dzia ł ania organizatora mog ł yby w jakikolwiek sposób zmierza ć do maksymalizacji zysku, co jest cech ą charakterystyczn ą dzia ł alno ś ci zarobkowej. Co wi ę cej, Prezes UOKiK zwa ż y ł , i ż zadania wykonywane tak przez koordynatora czasów operacji w polskich portach lotniczych, jak i przez organizatora rozk ł adów lotów, w istocie sprowadzaj ą si ę do wykonywania w ł adzy publicznej. Rozwa ż aj ą c przedmiotow ą kwesti ę nale ż y mie ć na wzgl ę dzie, i ż regu ł y prawa konkurencji nie obejmuj ą dziedziny suwerennej w ł adzy pa ń stwowej 13 . Odró ż nienie rodzajów dzia ł alno ś ci o charakterze gospodarczym od tych, które s ą zwi ą zane z wykonywaniem przez podmiot w ł adzy publicznej, mo ż e by ć dokonywane nie tylko przez badanie prawnych form dzia ł ania, ale równie ż charakteru funkcji, dla realizacji których pa ń stwo nada ł o danemu podmiotowi prawa wy łą czne lub specjalne 14 . Jak wskazuje si ę w literaturze przedmiotu, cz ę sto dzia ł ania materialne administracji publicznej maj ą ce na celu realizacj ę zada ń za pomoc ą innych ś rodków ni ż ś rodki prawne zlecane s ą podmiotom zewn ę trznym (administracja publiczna sensu largo ); dzia ł ania te nie przekszta ł caj ą sytuacji prawnej okre ś lonych podmiotów, cho ć mog ą na ni ą istotnie wp ł ywa ć . Dzia ł ania, o których mowa, mog ą mie ć zró ż nicowany charakter: informacyjny, wykonawczy w stosunku do podj ę tych przez administracj ę aktów i czynno ś ci prawnych, a tak ż e organizatorsko-wykonawczy w stosunku do dzia ł a ń niewymagaj ą cych podejmowania aktów prawnych, w tym w szczególno ś ci ś wiadczenia us ł ug publicznych. Podmiot wykonuj ą cy funkcj ę o charakterze 13 V. Emmerich [w]: M.A. Dauses, Prawo gospodarcze Unii Europejskiej , Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 1999. 14 M. Stefaniuk, Publicznoprawne regu ł y konkurencji , Oficyna Wydawnicza VERBA, Lublin 2005, s. 115. 12 publicznym powinien by ć powo ł any z mocy ustawy do rozstrzygania spraw okre ś lonego rodzaju oraz, co do zasady, rozstrzyga ć je w takiej formie, jak czyni ą to organy administracji publicznej. Za istotne nale ż y uzna ć uczestniczenie omawianego podmiotu w procesie realizacji dobra wspólnego, podejmowane ze wzgl ę du na wa ż ne racje merytoryczne lub sprawno ś ciowe 15 . Bior ą c powy ż sze pod uwag ę Prezes UOKiK stwierdzi ł , ż e zadania wykonywane przez koordynatora czasów operacji/organizatora rozk ł adów lotów maj ą charakter w ł adztwa publicznego. Podmiot ten realizuje zadania wyznaczone ustawowo, za ś celem jego dzia ł ania nie jest maksymalizacja zysku, lecz wykonywanie w interesie publicznym funkcji polegaj ą cej na organizacji rozk ł adu lotów w porcie lotniczym w sposób niedyskryminacyjny i przejrzysty. Powy ż sza analiza prawna jednoznacznie wskazuje, ż e zarówno koordynatora rozk ł adów lotów, jak i organizatora rozk ł adów lotów, nale ż y uzna ć za podmioty, którym powierzono wykonywanie zada ń nale żą cych do suwerennej w ł adzy pa ń stwowej, zale ż ne od organu administracji publicznej, jakim w przypadku koordynatora by ł Minister Transportu i Gospodarki Morskiej, za ś w przypadku organizatora jest Prezes ULC. Z tego wzgl ę du podmiot wykonuj ą cy zadania zwi ą zane z organizacj ą rozk ł adów lotów w porcie lotniczym nie mo ż e zosta ć uznany za przedsi ę biorc ę w rozumieniu przepisów ustawy o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej. Dodatkowo Prezes UOKiK zwa ż y ł , i ż przedsi ę biorc ą w rozumieniu ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest tak ż e osoba fizyczna, która organizuje lub ś wiadczy us ł ugi o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej, nieb ę d ą ce dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą w rozumieniu przepisów o dzia ł alno ś ci gospodarczej (art. 4 pkt 1 lit. a ww. ustawy). Definicja legalna „us ł ug o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej” nie zosta ł a zawarta ani w ustawie o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej, ani w przepisach ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Pomocna w tym zakresie jest natomiast ustawa z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej (Dz. U. Nr 9, poz. 43 z pó ź n. zm.), wskazuj ą ca w art. 1 ust. 2, i ż gospodarka komunalna obejmuje w szczególno ś ci zadania o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej, których celem jest bie żą ce i nieprzerwane zaspokajanie zbiorowych potrzeb ludno ś ci w drodze ś wiadczenia us ł ug powszechnie dost ę pnych. Z ust. 1 przywo ł anego artyku ł u wynika, i ż gospodarka komunalna jednostek samorz ą du terytorialnego polega na wykonywaniu przez te jednostki zada ń w ł asnych, w celu zaspokojenia zbiorowych potrzeb wspólnoty samorz ą dowej 16 . Poj ę cie „u ż yteczno ś ci publicznej” przybli ż a równie ż ustawa z dnia 25 wrze ś nia 1981 r. o przedsi ę biorstwach pa ń stwowych (tekst jedn.: Dz. U. z 2002 r. Nr 112, poz. 981 z pó ź n. zm.), której art. 6 stanowi, ż e celem dzia ł alno ś ci przedsi ę biorstw u ż yteczno ś ci publicznej jest przede wszystkim bie żą ce i nieprzerwane zaspokajanie potrzeb ludno ś ci, w szczególno ś ci w zakresie: in ż ynierii sanitarnej, komunikacji miejskiej, zaopatrzenia ludno ś ci w energi ę elektryczn ą , gazow ą i ciepln ą , zarz ą du pa ń stwowymi zasobami lokalowymi, zarz ą du pa ń stwowymi terenami zielonymi, us ł ug pogrzebowych i utrzymania urz ą dze ń cmentarnych, us ł ug kulturalnych. W kwestii rozumienia poj ę cia „zada ń o charakterze publicznym” stanowisko zaj ął równie ż Trybuna ł Konstytucyjny. W uchwale z dnia 12 marca 1997 r. w sprawie sygn. akt W 8/96 17 Trybuna ł stwierdzi ł , ż e poj ę cie to nale ż y rozumie ć jak najszerzej, uto ż samiaj ą c je z zadaniami publicznymi, których realizacja ci ąż y na administracji rz ą dowej i samorz ą dowej. Do zada ń tych nale ż y zaspokajanie potrzeb zbiorowych spo ł ecze ń stwa, w tym m.in.: 15 Z. Niewiadomski, Prawo administracyjne. Cz ęść ogólna , Wydawnictwo Prawnicze Lexis-Nexis, Warszawa 2002. 16 Katalog zada ń w ł asnych (gminy) zawarto w art. 7 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorz ą dzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 z pó ź n. zm.). 17 Publ.: Orzecznictwo Trybuna ł u Konstytucyjnego 1997/1/15. 13 zaopatrywanie ludno ś ci w wod ę , energi ę elektryczn ą , gazow ą i ciepln ą , utrzymanie dróg i komunikacji, rozwój nauki, zapewnienie o ś wiaty, opieki zdrowotnej i pomocy spo ł ecznej, realizacja ró ż nego rodzaju potrzeb kulturalnych itp. Trybuna ł podkre ś li ł przy tym, i ż realizacja przedmiotowych zada ń mo ż e si ę odbywa ć w ró ż nych formach organizacyjnych, a nie tylko formie prawnej przedsi ę biorstwa u ż yteczno ś ci publicznej, okre ś lonej w ustawie o przedsi ę biorstwach pa ń stwowych. W ocenie Trybuna ł u, istotne jest bowiem to, ż e dzia ł alno ść polegaj ą ca na wykonywaniu zada ń tego typu nie jest nastawiona na maksymalizacj ę zysku. Uwzgl ę dniaj ą c powy ż sze cechy charakteryzuj ą ce zadania o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej Trybuna ł sformu ł owa ł wyk ł adni ę „pa ń stwowych i komunalnych jednostek organizacyjnych wykonuj ą cych zadania o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej”, wyja ś niaj ą c, i ż pod poj ę ciem tym nale ż y rozumie ć wszystkie jednostki, których celem jest zaspokajanie potrzeb zbiorowych spo ł ecze ń stwa o charakterze ogólnym, nale żą cych do zada ń publicznych, a których dzia ł alno ść nie jest nastawiona na maksymalizacj ę zysku. Podsumowuj ą c powy ż sze nale ż y stwierdzi ć , i ż u ż yteczno ść publiczna zasadniczo jest dzia ł alno ś ci ą podejmowan ą w celach niezarobkowych (niekomercyjn ą ). Przes ą dza to o uznaniu, i ż ś wiadczenie us ł ug o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej nie jest dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą , jednak ż e jednostki ś wiadcz ą ce te us ł ugi posiadaj ą status przedsi ę biorcy na mocy art. 4 pkt 1 lit a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów 18 . Przyczyn ą takiej regulacji jest okoliczno ść , i ż jednostki te ś wiadcz ą us ł ugi dost ę pne na rynku, wchodz ą tym samym w stosunki gospodarcze z innymi uczestnikami obrotu (przedsi ę biorcami oraz konsumentami) i posiadaj ą mo ż liwo ść wp ł ywania na warunki konkurencji na rynku w ł a ś ciwym. Nie ulega w ą tpliwo ś ci, i ż dzia ł alno ść tak koordynatora czasów operacji lotniczych, jak i organizatora rozk ł adów lotów, dotyczy sfery imperium , a nie dominium pa ń stwa. Ta pierwsza obejmuje dzia ł ania organów administracji publicznej ( sensu largo ) o charakterze w ł adczym, kszta ł tuj ą ce w wybrany przez nie sposób sytuacj ę faktyczn ą i prawn ą podmiotów, których dzia ł ania te dotycz ą . Na dominium natomiast sk ł ada si ę aktywno ść organów sektora publicznego zwi ą zana z uprawnieniami w ł a ś cicielskimi pa ń stwa, realizowana poprzez uczestnictwo w obrocie konsumenckim i profesjonalnym – z udzia ł em przedsi ę biorców 19 . Ponadto, zadania wykonywane przez koordynatora (organizatora) z pewno ś ci ą nie s ą ukierunkowane na bie żą ce i nieprzerwane zaspakajanie potrzeb zbiorowych spo ł ecze ń stwa, za ś ś wiadczone przeze ń „us ł ugi” nie maj ą charakteru powszechnie dost ę pnego, dotykaj ą bowiem wy łą cznie sfery interesów ś ci ś le okre ś lonego kr ę gu profesjonalnych uczestników rynku, obejmuj ą cego przewo ź ników lotniczych operuj ą cych w danym porcie lotniczym oraz – po ś rednio – zarz ą dzaj ą cego tym portem. Maj ą c powy ż sze na uwadze Prezes UOKiK stwierdzi ł , i ż nie sposób uzna ć osoby wykonuj ą cej zadania z zakresu organizacji rozk ł adów lotów za podmiot ś wiadcz ą cy us ł ugi u ż yteczno ś ci publicznej. Z przedstawionych powy ż ej wzgl ę dów nie mo ż na równie ż uzna ć organizatora rozk ł adów lotów za osob ę fizyczn ą wykonuj ą c ą zawód we w ł asnym imieniu i na w ł asny 18 Por.: R.W. Kaszubski, K. Radzikowski, Wolno ść gospodarcza i warunki dopuszczalno ś ci jej ogranicze ń , cz. I ., Glosa 2000, nr 3, s. 1 i n.; J. Fr ą ckowiak, Poj ę cie, powstanie i ustanie podmiotowo ś ci. Zagadnienia cywilnoprawne , Rejent 1998, nr 5, s. 26; M. Szyd ł o, Konkurencja w dzia ł alno ś ci komunalnej na przyk ł adzie us ł ug wodoci ą gowo-kanalizacyjnych , Samorz ą d Terytorialny 2003 nr 6, s. 5 i n. Tak ż e w orzecznictwie organów antymonopolowych stwierdzono, i ż ś wiadczenie przez gmin ę us ł ug o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej nie jest dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą (wyrok S ą du Antymonopolowego z dnia 21 listopada 2001 r., sygn. ak XVII Ama 5/01, LEX nr 56472). 19 Por. wyrok S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 7 lipca 2004 r., sygn. akt XVII Ama 65/03 (Wokanda 2005/9/53), w którym SOKiK zaj ął stanowisko w kwestii rozró ż nienia dzia ł a ń o charakterze w ł adczym i maj ą tkowym, podejmowanych przez gmin ę . 14 rachunek lub prowadz ą c ą dzia ł alno ść w ramach wykonywania takiego zawodu. Osob ę tak ą uznaje si ę za przedsi ę biorc ę dla celów post ę powania przed Prezesem UOKiK stosownie do art. 4 pkt 1 lit. b) ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Jak podnosi si ę w doktrynie, celem tego przepisu by ł o obj ę cie zakresem stosowania ustawy antymonopolowej podmiotów wykonuj ą cych tzw. wolne zawody, czyli np. adwokatów, architektów, bieg ł ych rewidentów, doradców podatkowych, lekarzy, radców prawnych, notariuszy 20 . Ustawodawca polski zrezygnowa ł z próby wprowadzenia do obowi ą zuj ą cego porz ą dku prawnego definicji normatywnej poj ę cia „wolnego zawodu”, decyduj ą c si ę na rozwi ą zanie polegaj ą ce na ka ż dorazowym okre ś leniu wykazu zawodów uznanych jako wolne na u ż ytek okre ś lonych przepisów. Zdaniem Prezesa UOKiK, nie ulega w ą tpliwo ś ci, i ż dzia ł alno ść koordynatora czasów operacji w polskich portach lotniczych, polegaj ą ca na realizacji zada ń typowo przynale ż nych w ł adzy pa ń stwowej, nie mie ś ci ł a si ę w zakresie poj ę cia wykonywania wolnego zawodu, ani – tym bardziej – prowadzenia dzia ł alno ś ci w ramach wykonywania takiego zawodu. Ustosunkowuj ą c si ę do argumentów podniesionych przez Wnioskodawc ę , który w celu uzasadnienia mo ż liwo ś ci uznania koordynatora czasów operacji lotniczych za osob ę fizyczn ą ś wiadcz ą c ą us ł ugi u ż yteczno ś ci publicznej powo ł a ł si ę na przepisy art. 2 pkt 17 i 18 ustawy - Prawo lotnicze, nale ż y stwierdzi ć , i ż nie s ą one trafne. Powo ł ane przez Wnioskodawc ę przepisy wprowadzaj ą definicj ę „portu lotniczego” jako lotniska u ż ytku publicznego oraz poj ę cie „obowi ą zku u ż yteczno ś ci publicznej”, polegaj ą cego na okre ś lonych zobowi ą zaniach, które mog ą by ć nak ł adane na przewo ź ników lotniczych oraz zarz ą dzaj ą cych lotniskami. Przepisy te nie maj ą ż adnego zwi ą zku z zadaniami wykonywanymi przez koordynatora czasów operacji w polskich portach lotniczych oraz organizatora rozk ł adów lotów, ani te ż nie dotycz ą funkcjonowania tych podmiotów. Z tego wzgl ę du, w ocenie Prezesa UOKiK, powy ż sze przepisy w ż aden sposób nie wp ł ywaj ą na mo ż liwo ść uznania Grzegorza Jarczewskiego za przedsi ę biorc ę w rozumieniu przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Poddaj ą c analizie dzia ł alno ść Grzegorza Jarczewskiego w aspekcie przypisania mu statusu przedsi ę biorcy w rozumieniu polskiego prawa konkurencji Prezes UOKiK zwa ż y ł nadto, i ż analogiczne zagadnienie by ł o przedmiotem analizy prawnej, dokonanej przez Europejski Trybuna ł Sprawiedliwo ś ci w sprawach dotycz ą cych zarzutów naruszenia wspólnotowego prawa konkurencji. W sprawie SAT Fluggesellschaft mbH przeciwko Eurocontrol 21 ETS dokona ł oceny istnienia podstaw do uznania za podmiot odpowiedzialno ś ci antymonopolowej Eurocontrol 22 – organizacj ę mi ę dzynarodow ą zrzeszaj ą c ą w chwili obecnej trzydzie ś ci cztery pa ń stwa, której najwa ż niejszym celem jest zapewnienie bezpiecze ń stwa ż eglugi powietrznej oraz rozwój spójnego i skoordynowanego systemu kontroli ruchu lotniczego w Europie. Dzia ł alno ść Eurocontrol polega na kontrolowaniu i koordynowaniu przelotów samolotów oraz pobieranie op ł at z tego tytu ł u. ETS dokonuj ą c rozstrzygni ę cia w powy ż szej sprawie uzna ł , ż e tego rodzaju dzia ł alno ść typowo przynale ż y w ł adzy pa ń stwowej. W powo ł anym powy ż ej orzeczeniu Trybuna ł stwierdzi ł , i ż fakt pobierania przez Eurocontrol op ł at od przewo ź ników nie mo ż e by ć poddawany ocenie w oderwaniu od podstawowych zada ń przedmiotowej organizacji. Ponadto, op ł aty nale ż ne na rzecz Eurocontrol nie s ą przez ni ą samodzielnie ustalane, lecz 20 E. Modzelewska-W ą chal, op.cit. , str. 36. 21 Wyrok ETS z dnia 19 stycznia 1994 r. w sprawie C-364/92 SAT Fluggesellschaft mbH przeciwko Eurocontrol, ECR 1994, I-43. 22 Europejska Organizacja d/s Bezpiecze ń stwa Ż eglugi Powietrznej (ang. European Organisation for the Safety of Air Navigation ) 15 wynikaj ą z regu ł narzuconych przez pa ń stwa b ę d ą ce cz ł onkami tej organizacji. Z powy ż szych wzgl ę dów ETS uzna ł , ż e Eurocontrol nie mo ż e by ć uznana za przedsi ę biorstwo 23 w rozumieniu regu ł konkurencji zawartych w Traktacie ustanawiaj ą cym Wspólnot ę Europejsk ą . W tym miejscu nale ż y podnie ść , i ż zadania organizatora ruchu lotniczego maj ą charakter zbli ż ony do funkcji pe ł nionych przez Eurocontrol. Celem dzia ł ania obu tych podmiotów jest zapewnienie bezpiecze ń stwa i porz ą dku w ruchu lotniczym. Wobec tego przedstawione powy ż ej tezy wynikaj ą ce z wyroku ETS maj ą zastosowanie równie ż do organizatora rozk ł adów lotów. Wobec tego, w ocenie Prezesa UOKiK, negatywne stanowisko w przedmiocie mo ż liwo ś ci obj ę cia odpowiedzialno ś ci ą antymonopolow ą koordynatora czasów operacji oraz organizatora rozk ł adów lotów znajduje dodatkowo potwierdzenie w orzecznictwie powsta ł ym na gruncie wspólnotowego prawa konkurencji. Nale ż y przy tym zauwa ż y ć , i ż dzia ł ania powy ż szych podmiotów mog ą potencjalnie wp ł ywa ć na handel mi ę dzy pa ń stwami cz ł onkowskimi w rozumieniu art. 82 Traktatu ustanawiaj ą cego Wspólnot ę Europejsk ą 24 , co dodatkowo przemawia za uwzgl ę dnieniem dorobku orzecznictwa s ą dów wspólnotowych w analizowanym zakresie. Bior ą c pod uwag ę wszystkie wy ż ej powo ł ane okoliczno ś ci Prezes UOKiK stan ął na stanowisku, i ż na gruncie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów koordynatora czasów operacji w polskich portach lotniczych oraz organizatora rozk ł adów lotów – jak równie ż osoby tymczasowo wykonuj ą cej zadania organizatora rozk ł adów lotów – nie mo ż na traktowa ć jako przedsi ę biorcy w rozumieniu ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Skutkuje to konieczno ś ci ą stwierdzenia, i ż podmiot, któremu Wnioskodawca zarzuci ł stosowanie praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę , nie posiada legitymacji biernej w post ę powaniu przed Prezesem UOKiK – nie mo ż e by ć zatem stron ą takiego post ę powania. Zgodnie z art. 85 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes UOKiK mo ż e, w drodze decyzji, odmówi ć wszcz ę cia post ę powania antymonopolowego, je ż eli w sposób oczywisty z zawartych we wniosku oraz posiadanych przez Prezesa UOKiK informacji wynika, ż e nie naruszono zakazu okre ś lonego w art. 5, w zakresie niewy łą czonym na podstawie art. 6 i 7, lub zakazu okre ś lonego w art. 8. Dla zastosowania dyspozycji normy wynikaj ą cej z powo ł anego przepisu nale ż y stwierdzi ć , ż e wniosek o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego – z ł o ż ony przez podmiot uprawniony w ś wietle art. 84 ust. 1 ustawy – jest oczywi ś cie bezzasadny. Jak podnosi si ę w literaturze przedmiotu, bezzasadno ść wniosku mo ż e wyst ą pi ć w szczególno ś ci wówczas, gdy sprawa nie ma charakteru antymonopolowego, co ma miejsce np. w sytuacji, gdy wniosek skierowany zosta ł przeciwko podmiotowi nieb ę d ą cemu przedsi ę biorc ą ani zwi ą zkiem przedsi ę biorców w rozumieniu art. 4 pkt 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów lub nie dotyczy naruszenia interesu publicznoprawnego, albo te ż nie naruszono przepisów ustawy statuuj ą cych zakaz stosowania praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę , co mo ż e by ć stwierdzone na podstawie przed ł o ż onych przez wnioskodawc ę informacji i dowodów oraz dotychczasowego orzecznictwa w podobnych sprawach 25 . W niniejszej sprawie wniosek z ł o ż ony przez Przedsi ę biorstwo Pa ń stwowe „Porty Lotnicze” skierowany zosta ł przeciwko podmiotowi, który nie jest przedsi ę biorc ą ani zwi ą zkiem przedsi ę biorców w rozumieniu przepisów ustawy o ochronie konkurencji 23 Wspólnotowe prawo konkurencji pos ł uguje si ę terminem „przedsi ę biorstwo” (ang. undertaking ), natomiast polskie prawo antymonopolowe przyj ęł o termin „przedsi ę biorca”. Oba te poj ę cia nale ż y rozumie ć to ż samo. 24 Por.: Obwieszczenie Komisji: Wytyczne dotycz ą ce koncepcji handlu zawartej w art. 81 i 82 Traktatu (Dz. Urz. UE C 101 z dnia 27 kwietnia 2004 r., uwaga 98). 25 E. Modzelewska-W ą chal, op. cit. , str. 288. 16 i konsumentów – co zosta ł o w sposób nie budz ą cy w ą tpliwo ś ci ustalone w oparciu o informacje zawarte we wniosku o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego oraz informacje znajduj ą ce si ę w posiadaniu Prezesa UOKiK. Przedmiotowa okoliczno ść skutkuje konieczno ś ci ą stwierdzenia, ż e w sprawie, której dotyczy wniosek Przedsi ę biorstwa Pa ń stwowego „Porty Lotnicze”, w sposób oczywisty nie naruszono zakazu okre ś lonego w art. 8 ust. 2 pkt 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Wniosek PPL o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego nale ż y zatem uzna ć za bezzasadny, w zwi ą zku z czym brak jest podstaw do podj ę cia na jego podstawie post ę powania w sprawie praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę . Maj ą c powy ż sze na wzgl ę dzie orzeka si ę , jak w sentencji. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 K.p.c., od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury w Warszawie. Otrzymuje: Przedsi ę biorstwo Pa ń stwowe „Porty Lotnicze” ul. Ż wirki i Wigury 1 00-906 Warszawa 17