RWA-8/2013

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW w Warszawie RWA-61-46/12/JZ Warszawa, dn. 22 kwietnia 2013 r. DECYZJA Nr RWA-8/2013 I. Na podstawie art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy, po przeprowadzeniu wszczętego z urzędu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, w toku którego zostało uprawdopodobnione, iż Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Mińsku Mazowieckim stosuje praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów, polegające na: 1. naruszeniu obowiązku udzielenia konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji poprzez niezamieszczanie w umowach o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków zawieranych z konsumentami na podstawie wzorców umownych: Umowa nr … o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków 1 , Umowa nr … o zaopatrzenie w wodę 2 , Umowa nr … o odprowadzanie ścieków 3 , wbrew dyspozycji art. 6 ust. 3 pkt 4 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. z 2006 r., Nr 123, poz. 858 ze zm.), postanowień dotyczących procedur i warunków kontroli urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych, co może stanowić praktykę określoną w art. 24 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów; 2. naruszeniu obowiązku udzielenia konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji poprzez niezamieszczenie w umowach o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków zawieranych z konsumentami na podstawie wzorców umownych: Umowa nr … o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków , Umowa nr … o zaopatrzenie w wodę, Umowa nr … o odprowadzanie ścieków, wbrew 1 Spółka posługuje się przedmiotowym wzorcem umownym w trzech następujących wariantach: 1) przyłącza wodociągowo – kanalizacyjne są w posiadaniu odbiorcy; 2) przyłącza wodociągowo – kanalizacyjne są w posiadaniu przedsiębiorstwa; 3) przyłącza wodociągowo – kanalizacyjne i instalacje wewnętrzne są w posiadaniu odbiorcy – zarządcy. Jeśli wyraźnie nie zastrzeżono inaczej, w niniejszym postępowaniu wzorzec umowny Umowa nr … o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków oznacza wszystkie 3 warianty. 2 Spółka posługuje się przedmiotowym wzorcem umownym w dwóch następujących wariantach: 1) przyłącze wodociągowe jest w posiadaniu odbiorcy; 2) przyłącze wodociągowe jest w posiadaniu przedsiębiorstwa. W niniejszym postępowaniu wzorzec umowny Umowa nr … o zaopatrzenie w wodę oznacza oba warianty. 3 Spółka posługuje się przedmiotowym wzorcem umownym w dwóch następujących wariantach: 1) przyłącze kanalizacyjne jest w posiadaniu odbiorcy; 2) przyłącze kanalizacyjne jest w posiadaniu przedsiębiorstwa. W niniejszym postępowaniu wzorzec umowny Umowa nr … o odprowadzanie ścieków oznacza oba warianty. 2 dyspozycji art. 6 ust. 3 pkt 5 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, ustaleń zawartych w zezwoleniu w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków określonych w art. 18 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, co może stanowić praktykę określoną w art. 24 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów; 3. naruszeniu obowiązku udzielenia konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji poprzez niezamieszczenie w umowach o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków zawieranych z konsumentami na podstawie wzorców umownych: Umowa nr … o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków , Umowa nr … o zaopatrzenie w wodę, Umowa nr … o odprowadzanie ścieków, wbrew dyspozycji art. 6 ust. 3 pkt 6 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, postanowień dotyczących odpowiedzialności przedsiębiorstwa wodociągowo – kanalizacyjnego za niedotrzymanie warunków umowy, w tym warunków wypowiedzenia, co może stanowić praktykę określoną w art. 24 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów; 4. stosowaniu w umowach o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków zawieranych z konsumentami na podstawie wzorców umownych: Umowa nr … o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków , Umowa nr … o zaopatrzenie w wodę, Umowa nr … o odprowadzanie ścieków postanowienia, które wbrew dyspozycji art. 6 ust. 3 pkt 6 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków przewiduje, że w razie naruszenia przez odbiorcę usług postanowień umowy przedsiębiorstwo wodociągowo – kanalizacyjne ma prawo do rozwiązania umowy bez zachowania okresu wypowiedzenia, co może stanowić praktykę określoną w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów; 5. stosowaniu w umowach o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków zawieranych z konsumentami na podstawie wzorców umownych: Umowa nr … o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków , Umowa nr … o zaopatrzenie w wodę, Umowa nr … o odprowadzanie ścieków postanowienia, które może być sprzeczne z art. 6 ust. 3 pkt 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków w związku z § 17 ust. 1 rozporządzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie określenia taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozliczeń na zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków (Dz. U. Nr 127, poz. 886) z uwagi na fakt, iż zobowiązuje odbiorcę usług do dokonania zapłaty za dostarczoną wodę lub odprowadzone ścieki w terminie określonym w fakturze , co może stanowić praktykę określoną w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów; 6. stosowaniu w umowach o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków zawieranych z konsumentami na podstawie wzorców umownych: Umowa nr … o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków 4 , Umowa nr … o zaopatrzenie w wodę, Umowa nr … o odprowadzanie ścieków postanowienia, które wbrew dyspozycji § 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Budownictwa w sprawie określenia taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozliczeń na zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków, przewiduje, że w przypadku niesprawności wodomierza głównego lub okresowego braku możliwości odczytu ilość pobranej wody ustala się na podstawie średniego zużycia wody w okresie 12 miesięcy 4 Z wyjątkiem wariantu 3 przedmiotowego wzorca umowy. 3 przed stwierdzeniem niesprawności wodomierza lub średniomiesięcznego poboru wody z faktycznego okresu, jeżeli trwał on krócej niż 12 miesięcy, co może stanowić praktykę określoną w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. oraz po przyjęciu złożonego przez Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością w Mińsku Mazowieckim w toku postępowania zobowiązania Spółki do podjęcia działań zmierzających do zapobieżenia naruszeniom poprzez: a. wprowadzenie do obrotu z udziałem konsumentów nowo opracowanego wzorca umownego Umowa o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków , którego projekt Spółka przekazała przy piśmie z dnia 10 stycznia 2013 r. oraz b. zmianę wszystkich pozostających w obrocie prawnym umów o zaopatrzenie w wodę i/lub odprowadzanie ścieków zawartych na podstawie kwestionowanych wzorców umownych, w terminie do dnia 31 lipca 2013 r., poprzez wysłanie do konsumentów propozycji aneksowania ww. umów lub zawarcia nowych umów w oparciu o nowo opracowany wzorzec umowny Umowa o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków , którego projekt Spółka przekazała przy piśmie z dnia 10 stycznia 2013 r. – w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów nakłada się na Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Mińsku Mazowieckim obowiązek wykonania zobowiązania, o którym mowa:
w pkt. I lit. a sentencji decyzji – od uprawomocnienia się niniejszej decyzji
w pkt. I lit. b sentencji decyzji – w terminie do dnia 31 lipca 2013 r. II. Na podstawie art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy, – w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów nakłada się na Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Mińsku Mazowieckim obowiązek przekazania w terminie do dnia 31 sierpnia 2013 r. informacji o stopniu realizacji zobowiązania nałożonego w punkcie I sentencji niniejszej decyzji poprzez: a. przekazanie informacji o liczbie umów zawartych z wykorzystaniem nowo opracowanego wzorca umownego; b. przekazanie 3 przykładowych umów zawartych z wykorzystaniem nowo opracowanego wzorca umownego, o ile umowy takie zostaną zawarte; c. przekazanie informacji o liczbie konsumentów, którym przedstawiono propozycję zmiany dotychczasowych umów o zaopatrzenie w wodę i/lub odprowadzanie ścieków poprzez ich aneksowanie lub zawarcie nowych umów w oparciu o nowo opracowany wzorzec umowny; d. przekazanie dowodów potwierdzających przekazanie konsumentom propozycji zmiany dotychczasowych umów o zaopatrzenie w wodę i/lub odprowadzanie ścieków poprzez ich aneksowanie lub zawarcie nowych umów w oparciu o nowo opracowany wzorzec umowny. 4 UZASADNIENIE Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej również Prezes UOKiK) przeprowadził postępowanie wyjaśniające (znak: RGD-401-3/11/IW), mające na celu zbadanie sektora usług zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków w zakresie jego organizacji i regulacji. W toku tego postępowania Prezes UOKiK wezwał wybrane przedsiębiorstwa wodociągowo – kanalizacyjne m. in. do przekazania wszystkich wzorców umownych stosowanych w obrocie z indywidualnymi odbiorcami usług w zakresie zaopatrzenia w wodę i odprowadzania ścieków. W odpowiedzi na wezwanie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. z siedzibą w Mińsku Mazowieckim (dalej również: Spółka lub PWiK) przy piśmie z dnia 26 lipca 2011 r. przekazała do UOKiK m. in. następujące wzorce umowne: Umowa nr … o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków , Umowa nr … o zaopatrzenie w wodę, Umowa nr … o odprowadzanie ścieków . Analiza dokumentów i informacji zebranych w toku postępowania wyjaśniającego dała podstawę do przyjęcia, iż mogło nastąpić naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, wobec czego wszczęcie postępowania w sprawie stosowania przez Spółkę praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, stało się konieczne i uzasadnione. Tym samym postanowieniem z dnia 20 grudnia 2012 r. Prezes UOKiK wszczął z urzędu postępowanie w związku z podejrzeniem stosowania przez Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Mińsku Mazowieckim praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, polegających na: 1. naruszeniu obowiązku udzielenia konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji poprzez niezamieszczanie w umowach o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków zawieranych z konsumentami na podstawie wzorców umownych: Umowa nr … o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków , Umowa nr … o zaopatrzenie w wodę, Umowa nr … o odprowadzanie ścieków , wbrew dyspozycji art. 6 ust. 3 pkt 4 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. z 2006 r., Nr 123, poz. 858 ze zm.), postanowień dotyczących procedur i warunków kontroli urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych, co może stanowić praktykę określoną w art. 24 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów; 2. naruszeniu obowiązku udzielenia konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji poprzez niezamieszczenie w umowach o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków zawieranych z konsumentami na podstawie wzorców umownych: Umowa nr … o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków , Umowa nr … o zaopatrzenie w wodę, Umowa nr … o odprowadzanie ścieków, wbrew dyspozycji art. 6 ust. 3 pkt 5 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, ustaleń zawartych w zezwoleniu w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków określonych w art. 18 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, co może stanowić praktykę określoną w art. 24 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów; 3. naruszeniu obowiązku udzielenia konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji poprzez niezamieszczenie w umowach o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków zawieranych z konsumentami na podstawie wzorców umownych: Umowa nr … o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków , Umowa 5 nr … o zaopatrzenie w wodę, Umowa nr … o odprowadzanie ścieków, wbrew dyspozycji art. 6 ust. 3 pkt 6 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, postanowień dotyczących odpowiedzialności przedsiębiorstwa wodociągowo – kanalizacyjnego za niedotrzymanie warunków umowy, w tym warunków wypowiedzenia, co może stanowić praktykę określoną w art. 24 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów; 4. stosowaniu w umowach o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków zawieranych z konsumentami na podstawie wzorców umownych: Umowa nr … o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków , Umowa nr … o zaopatrzenie w wodę, Umowa nr … o odprowadzanie ścieków postanowienia, które wbrew dyspozycji art. 6 ust. 3 pkt 6 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków przewiduje, że w razie naruszenia przez odbiorcę usług postanowień umowy przedsiębiorstwo wodociągowo – kanalizacyjne ma prawo do rozwiązania umowy bez zachowania okresu wypowiedzenia, co może stanowić praktykę określoną w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów; 5. stosowaniu w umowach o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków zawieranych z konsumentami na podstawie wzorców umownych: Umowa nr … o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków , Umowa nr … o zaopatrzenie w wodę, Umowa nr … o odprowadzanie ścieków postanowienia, które może być sprzeczne z art. 6 ust. 3 pkt 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków w związku z § 17 ust. 1 rozporządzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie określenia taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozliczeń na zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków (Dz. U. Nr 127, poz. 886) z uwagi na fakt, iż zobowiązuje odbiorcę usług do dokonania zapłaty za dostarczoną wodę lub odprowadzone ścieki w terminie określonym w fakturze , co może stanowić praktykę określoną w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów; 6. stosowaniu w umowach o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków zawieranych z konsumentami na podstawie wzorców umownych: Umowa nr … o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków , Umowa nr … o zaopatrzenie w wodę, Umowa nr … o odprowadzanie ścieków postanowienia, które wbrew dyspozycji § 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Budownictwa w sprawie określenia taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozliczeń na zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków, przewiduje, że w przypadku niesprawności wodomierza głównego lub okresowego braku możliwości odczytu ilość pobranej wody ustala się na podstawie średniego zużycia wody w okresie 12 miesięcy przed stwierdzeniem niesprawności wodomierza lub średniomiesięcznego poboru wody z faktycznego okresu, jeżeli trwał on krócej niż 12 miesięcy, co może stanowić praktykę określoną w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Postanowieniem z dnia 20 grudnia 2012 r. zaliczono w poczet dowodów w niniejszym postępowaniu pismo Spółki z dnia 26 lipca 2011 r. wraz z załącznikami (wypełniony Kwestionariusz przedsiębiorstwa wodociągowo – kanalizacyjnego oraz wzorce umowne Umowa nr … o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków , Umowa nr … o zaopatrzenie w wodę, Umowa nr … o odprowadzanie ścieków ), uzyskane w toku postępowania wyjaśniającego (znak: RGD-401-3/11/IW). 6 W odpowiedzi na zawiadomienie o wszczęciu postępowania w związku z podejrzeniem stosowania przez Spółkę praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, w piśmie z dnia 10 stycznia 2013 r., PWiK wniosło o zastosowanie przez Prezesa UOKiK w przedmiotowej sprawie art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z opracowaniem przez Spółkę nowego wzorca umownego i zobowiązaniem Spółki do wymiany wszystkich umów o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków zawartych z dotychczasowymi odbiorcami usług. Jednocześnie Spółka przekazała projekt nowo opracowanego wzorca umownego Umowa o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków . Przy piśmie z dnia 31 stycznia 2013 r. Spółka poinformowała, że w obrocie prawnym pozostaje […] umów zawartych z konsumentami na podstawie kwestionowanych wzorców umownych, które to umowy Spółka zobowiązała się zmienić w oparciu o nowo opracowany wzorzec umowny. Spółka zaproponowała także termin wykonania złożonego przez nią zobowiązania w zakresie procesu aneksowania umów do dnia 31 lipca 2013 r. W dniu 4 kwietnia 2013 r. Prezes Urzędu zakończył postępowanie dowodowe i poinformował Spółkę o możliwości zapoznania się z materiałem zgromadzonym w aktach sprawy w siedzibie Delegatury UOKiK w Warszawie. Spółka nie skorzystała z przysługującego jej uprawnienia. Prezes UOKiK ustalił następujący stan faktyczny: Strona niniejszego postępowania, Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Mińsku Mazowieckim, jest spółką prawa handlowego wpisaną do rejestru przedsiębiorców prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy – XIV Wydział Gospodarczy KRS, pod numerem KRS 0000045805. 100% udziałów w kapitale zakładowym Spółki posiada Miasto Mińsk Mazowiecki. Przedmiotem działania Przedsiębiorstwa jest m. in. pobór, uzdatnianie i dostarczanie wody, odprowadzanie i oczyszczanie ścieków oraz działalność usługowa związana z gospodarką odpadami. Spółka ma status przedsiębiorstwa wodociągowo – kanalizacyjnego w rozumieniu art. 2 pkt 4 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. z 2006 r., Nr 123, poz. 858 ze zm.). Prowadzi działalność gospodarczą w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę lub zbiorowego odprowadzania ścieków, realizując zadania z zakresu wodociągów i zaopatrzenia w wodę, kanalizacji, usuwania i oczyszczania ścieków komunalnych, które w świetle art. 3 ust. 1 ww. ustawy są zadaniem własnym gminy. Spółka działa na terenie gminy miejskiej Mińsk Mazowiecki. Podstawą świadczenia usług w zakresie dostarczania wody i odprowadzania ścieków jest umowa o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków. W przypadku umów o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków minimalna treść stosunku umownego uregulowana została bezwzględnie wiążąco w ustawie z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. z 2006 r., Nr 123, poz. 858 ze zm., dalej również: Ustawa). Ustawa w Rozdziale 2 określa zasady zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków. Stosownie do art. 6 ust. 1 Ustawy dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków odbywa się na podstawie umowy o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków zawartej pomiędzy przedsiębiorstwem wodociągowo – kanalizacyjnym a odbiorcą usług, która zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1-6 Ustawy zawiera w szczególności postanowienia dotyczące: 7 1) ilości i jakości świadczonych usług wodociągowych lub kanalizacyjnych, 2) sposobu i terminów wzajemnych rozliczeń, 3) praw i obowiązków stron umowy, 3a) warunków usuwania awarii przyłączy wodociągowych lub przyłączy kanalizacyjnych będących w posiadaniu odbiorcy usług, 4) procedur i warunków kontroli urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych, 5) ustaleń zawartych w zezwoleniu na prowadzenie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków, 6) okresu obowiązywania umowy oraz odpowiedzialności stron za niedotrzymanie warunków umowy, w tym warunków wypowiedzenia. Innym aktem prawnym regulującym warunki zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków jest rozporządzenie Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie określenia taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozliczeń na zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków (Dz. U. Nr 127, poz. 886, dalej również: Rozporządzenie taryfowe). Prezes Urzędu ustalił, iż od października 2006 r. Spółka zawiera z klientami umowy o zaopatrzenie w wodę i/lub odprowadzanie ścieków na podstawie wzorców umownych: Umowa nr … o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków , Umowa nr … o zaopatrzenie w wodę, Umowa nr … o odprowadzanie ścieków . Po dokonaniu analizy przekazanych przez Spółkę ww. wzorców umownych, Prezes Urzędu stwierdził, iż wzorce te nie spełniają ustawowych wymogów dotyczących treści umowy, jak również zawierają postanowienia, które pozostają w sprzeczności z Ustawą i Rozporządzeniem taryfowym. Szczegółowa analiza treści przedmiotowych wzorców umownych wykazała bowiem, że wzorce te: − nie zawierają postanowień dotyczących procedur i warunków kontroli urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych; − nie zawierają postanowień dotyczących ustaleń zawartych w zezwoleniu w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków określonych w art. 18 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków; − nie zawierają postanowień dotyczących odpowiedzialności przedsiębiorstwa wodociągowo – kanalizacyjnego za niedotrzymanie warunków umowy, w tym warunków wypowiedzenia; − zawierają postanowienie uprawniające Spółkę do rozwiązania umowy bez zachowania okresu wypowiedzenia w przypadku naruszenia przez odbiorcę postanowień umowy - postanowienie to zawarte jest w § 9 ust. 3 i 4 wzorców umownych: Umowa nr … o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków , Umowa nr … o zaopatrzenie w wodę, Umowa nr … o odprowadzanie ścieków ; − zawierają postanowienie, które reguluje sposób i termin wzajemnych rozliczeń, zgodnie z którym odbiorca usług dokonuje zapłaty za dostarczoną wodę lub odprowadzone ścieki w terminie określonym w fakturze – postanowienie to zawarte jest w § 8 ust. 2 wzorców umownych: Umowa nr … o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków , Umowa nr … o zaopatrzenie w wodę, Umowa nr … o odprowadzanie ścieków ; − zawierają postanowienie, zgodnie z którym w przypadku niesprawności wodomierza głównego lub okresowego braku możliwości odczytu ilość pobranej wody ustala się 8 na podstawie średniego zużycia wody w okresie 12 miesięcy przed stwierdzeniem niesprawności wodomierza lub średniomiesięcznego poboru wody z faktycznego okresu, jeżeli trwał on krócej niż 12 miesięcy – postanowienie to zawarte jest w § 7 ust. 4 wzorca Umowa nr … o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków 5 oraz w § 7 ust. 3 wzorców umownych: Umowa nr … o zaopatrzenie w wodę i Umowa nr … o odprowadzanie ścieków . W piśmie z dnia 10 stycznia 2013 r. złożonym w trakcie niniejszego postępowania Spółka zobowiązała się do usunięcia zarzucanych jej naruszeń poprzez wprowadzenie do obrotu z udziałem konsumentów nowo opracowanego wzorca umowy o zaopatrzenie w wodę i/lub odprowadzanie ścieków oraz zmianę wszystkich dotychczasowych umów w oparciu o nowo opracowany wzorzec umowny. Przekazany przez PWiK projekt nowo opracowanego wzorca umowy Umowa o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków modyfikuje kwestionowane przez Prezesa UOKiK wzorce umowne w następujący sposób: − w § 19 nowo opracowanego wzorca umowy dodano postanowienia dotyczące procedury i warunków kontroli urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych; − w § 20 nowo opracowanego wzorca umowy dodano ustalenia zawarte w zezwoleniu w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków i wskazano, iż pełna treść decyzji o zezwoleniu zamieszczona jest na wskazanej stronie internetowej; − w § 15 nowo opracowanego wzorca umowy dodano postanowienie o treści: „Odbiorca usług może domagać się od Przedsiębiorstwa obniżenia należności w razie dostarczenia wody o pogorszonej bądź złej jakości, lub o ciśnieniu niższym niż określone w § 4 ust. 1 niniejszej umowy.” ; − postanowienie o treści: „ w razie naruszenia przez PRZEDSIĘBIORSTWO lub ODBIORCĘ postanowień niniejszej umowy, strona może rozwiązać umowę bez zachowania okresu wypowiedzenia” zostało zastąpione w nowo opracowanym wzorcu umownym postanowieniem o treści: „Umowa może być rozwiązana przez Odbiorcę usług z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia bądź na mocy porozumienia stron.” ; − postanowienia o treści: „ ODBIORCA usług dokonuje zapłaty za dostarczoną wodę w terminie określonym w fakturze” oraz „ ODBIORCA usług dokonuje zapłaty za odprowadzone ścieki w terminie określonym w fakturze” zostały zastąpione w nowo opracowanym wzorcu umownym postanowieniem o treści: „Odbiorca usług dokonuje zapłaty za dostarczoną wodę i odprowadzone ścieki w terminie określonym w fakturze, który nie może być krótszy niż 14dni od daty jej wysłania lub dostarczenia w inny sposób” ; − postanowienie o treści: „w przypadku niesprawności wodomierza głównego lub okresowego braku możliwości odczytu ilość pobranej wody ustala się na podstawie: a) średniego zużycia wody w okresie 12 miesięcy przed stwierdzeniem niesprawności wodomierza (…), b) średniomiesięcznego poboru wody z faktycznego okresu, jeżeli trwał on krócej niż 12 miesięcy.” zostało zastąpione w nowo opracowanym wzorcu umownym postanowieniem o treści: „w przypadku niesprawności wodomierza głównego lub okresowego braku możliwości odczytu ilość pobranej wody ustala się na podstawie średniego zużycia wody w okresie 3 miesięcy przed stwierdzeniem działania niesprawności wodomierza, a gdy nie jest to możliwe - na podstawie średniego zużycia 5 Z wyjątkiem wariantu 3 przedmiotowego wzorca umowy. 9 wody w analogicznym okresie roku ubiegłego lub iloczynu średniomiesięcznego zużycia wody w roku ubiegłym i liczby miesięcy nieprawności wodomierza” . W piśmie z dnia 31 stycznia 2013 r. Spółka poinformowała ponadto, że w obrocie prawnym pozostaje […] umów zawartych na podstawie kwestionowanych wzorców umownych, które to umowy Spółka zobowiązała się zmienić poprzez wystąpienie do konsumentów z propozycją ich aneksowania lub zawarcia nowych umów na podstawie nowo opracowanego wzorca Umowy o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków . W kolejnym piśmie w sprawie Spółka wskazała termin wykonania złożonego przez nią ww. zobowiązania do dnia 31 lipca 2013 r. Mając powyższe na uwadze Prezes UOKiK zważył, co następuje. Przepis art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów stanowi, iż jeżeli w toku postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów zostanie uprawdopodobnione – na podstawie okoliczności sprawy, informacji zawartych w zawiadomieniu lub innych informacji będących podstawą wszczęcia postępowania – że przedsiębiorca stosuje praktykę, o której mowa w art. 24, a przedsiębiorca, któremu jest zarzucane naruszenie tego przepisu, zobowiąże się do podjęcia lub zaniechania określonych działań zmierzających do zapobieżenia tym naruszeniom, Prezes Urzędu może, w drodze decyzji, nałożyć obowiązek wykonania tych zobowiązań. Zgodnie zaś z art. 28 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w decyzji, o której mowa w art. 28 ust. 1, Prezes Urzędu nakłada na przedsiębiorcę obowiązek składania w wyznaczonym terminie informacji o stopniu realizacji zobowiązań. W związku z powyższym, zastosowanie w przedmiotowej sprawie art. 28 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wymaga: I. uprawdopodobnienia stosowania przez Spółkę praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów; II. złożenia przez Spółkę zobowiązania do podjęcia lub zaniechania określonych działań zmierzających do zapobieżenia zarzucanym jej naruszeniom oraz przyjęcie ww. zobowiązania przez Prezesa UOKiK; III. nałożenia na Spółkę obowiązku złożenia w wyznaczonym terminie informacji o stopniu realizacji zobowiązania. Ad I. Uprawdopodobnienie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów Interes publiczny Podstawą do rozstrzygania sprawy w oparciu o przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest uprzednie zbadanie przez Prezesa UOKiK, czy w danej sprawie zagrożony został interes publicznoprawny. Stwierdzenie, że to nastąpiło, pozwala na realizację celu tej ustawy, wskazanego w art. 1 ust. 1, którym jest określenie warunków rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasad podejmowanej w interesie publicznoprawnym ochrony interesów przedsiębiorców i konsumentów. Zdaniem Prezesa UOKiK, rozpatrywana sprawa ma charakter publicznoprawny, albowiem wiąże się z ochroną interesu wszystkich konsumentów, którzy są lub będą klientami skarżonej Spółki. Zatem uzasadnione było w niniejszej sprawie podjęcie przez Prezesa UOKiK działań przewidzianych w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów. 10 Uprawdopodobnienie naruszenia art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Zgodnie z treścią art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, przez które stosownie do definicji zawartej w ust. 2 tego przepisu rozumie się godzące w zbiorowe interesy konsumentów bezprawne działania przedsiębiorcy. Zbiorowe interesy konsumentów podlegają zatem ochronie przed wymierzonymi w nie naruszeniami, polegającymi na sprzecznych z prawem działaniach przedsiębiorców. Same przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie regulują konstrukcji bezprawności działań przedsiębiorcy. Działania te mogą okazać się bezprawne w razie ustalenia, że doszło do naruszenia przepisów innych ustaw, ale także zasad współżycia społecznego i dobrych obyczajów. Bezprawność jest taką cechą działania, która polega na jego sprzeczności z normami prawa lub zasadami współżycia społecznego, bez względu na winę, a nawet świadomość sprawcy. Dla ustalenia bezprawności działania wystarczy ustalenie, że określone zachowanie koliduje z przepisami prawa. (por. J. Szwaja (red.): Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, Komentarz, Wydawnictwo CH BECK, Warszawa 2000, s. 117-118). Prezes Urzędu oceniając zachowanie Przedsiębiorcy pod kątem ewentualnego naruszenia przepisów zakazujących stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, musi stosować inne akty prawa powszechnie obowiązującego i na ich podstawie stwierdzić, czy działanie przedsiębiorcy było bezprawne. Zgodnie z art. 87 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483) źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia. Źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są na obszarze działania organów, które je ustanowiły, akty prawa miejscowego. Prezes Urzędu oceniając zachowanie przedsiębiorcy pod kątem ewentualnego naruszenia przepisów zakazujących stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, musi stosować inne akty prawa powszechnie obowiązującego i na ich podstawie stwierdzić, czy działanie przedsiębiorcy było bezprawne. Jak wyżej wspomniano, art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów definiuje praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów jako godzące w nie bezprawne zachowanie przedsiębiorcy, natomiast w ust. 2 tegoż artykułu znajduje się przykładowe wyliczenie zachowań przedsiębiorców uważanych za naruszające zbiorowe interesów konsumentów. W otwartym katalogu zakazanych praktyk ustawodawca umieścił stosowanie postanowień wzorów umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, naruszenie przez przedsiębiorcę obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji. Aby określone zachowanie mogło zostać uznane za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów konieczne jest łączne spełnienie dwóch przesłanek, mianowicie zaistnieć musi - po pierwsze - bezprawne działanie przedsiębiorcy, które - po drugie - narusza zbiorowe interesy konsumentów. Zbiorowy interes dotyczy nieokreślonego ogółu, a naruszenie zbiorowych interesów konsumentów może mieć miejsce, gdy skutkami działań sprzecznych z ustawą o ochronie konkurencji i konsumentów dotknięty jest szerszy krąg uczestników rynku. Należy stwierdzić, iż przesłankami zastosowania normy wyinterpretowanej z artykułu 24 powołanej ustawy jest wykazanie: bezprawności działań przedsiębiorcy, godzenia tych działań w interes konsumenta oraz naruszania zbiorowego interesu konsumentów. Bezprawność to sprzeczność zachowania z przepisami prawa zawartymi w różnych jego gałęziach oraz z zasadami współżycia społecznego. Chodzi więc o sprzeczność z szeroko rozumianym porządkiem prawnym jako całością. Istotnym jest również fakt, iż bezprawność jest czynnikiem o charakterze 11 obiektywnym, niezależnym od wystąpienia szkody czy od zamiaru podmiotu dopuszczającego się działań bezprawnych. Mając na uwadze powyższe, dla uznania określonego zachowania za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów konieczne jest łączne spełnienie następujących przesłanek: a) kwestionowane działanie jest działaniem przedsiębiorcy; b) działanie to jest bezprawne; c) działanie to godzi w zbiorowy interes konsumentów. Na tym tle, w przedmiotowej sprawie Prezes UOKiK zważył, co następuje: a) Status przedsiębiorcy Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów zawiera legalną definicję przedsiębiorcy. Zgodnie z jej art. 4 pkt 1, pod pojęciem tym należy rozumieć przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tj. Dz. U. 2010 r. Nr 220, poz. 1447 ze zm.) a także: (a) osobę fizyczną, osobę prawną, a także jednostkę organizacyjną nie mającą osobowości prawnej, której ustawa przyznaje zdolność prawną, organizującą lub świadczącą usługi o charakterze użyteczności publicznej, które nie są działalnością gospodarczą w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej, (b) osobę fizyczną wykonującą zawód we własnym imieniu i na własny rachunek lub prowadzącą działalność w ramach wykonywania takiego zawodu, (c) osobę fizyczną, która posiada kontrolę, w rozumieniu pkt. 4, nad co najmniej jednym przedsiębiorcą, choćby nie prowadziła działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej, jeżeli podejmuje dalsze działania podlegające kontroli koncentracji, o której mowa w art. 13, (d) związek przedsiębiorców w rozumieniu pkt 2 – na potrzeby przepisów dotyczących praktyk ograniczających konkurencję oraz praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Na tym tle uznać należy, iż Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. w Mińsku Mazowieckim jako spółka prawa handlowego stanowi przedsiębiorcę w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Przedsiębiorstwo prowadzi użyteczną publicznie działalność gospodarczą polegającą na świadczeniu usług wodociągowo – kanalizacyjnych. Wobec powyższego jest ono przedsiębiorcą w rozumieniu przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, a tym samym także w świetle art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Może być zatem stroną postępowania w sprawie naruszenia zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. b) Uprawdopodobnienie bezprawności działania Zarzut 1 : naruszenie art. 24 ust. 2 pkt 2 uokik w zw. z art. 6 ust. 3 pkt 4 Ustawy Analiza postanowień wzorców umownych doprowadziła do postawienia Spółce zarzutu bezprawnego naruszania zbiorowych interesów konsumentów polegającego na naruszeniu obowiązku udzielenia konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji poprzez niezamieszczanie w umowach o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków zawieranych z konsumentami na podstawie wzorców umownych Umowa nr … o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków , Umowa nr … o zaopatrzenie w wodę , wbrew dyspozycji art. 6 ust. 3 pkt 4 Ustawy postanowień dotyczących procedur i warunków kontroli urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych. 12 Art. 6 ust. 3 pkt 4 Ustawy obliguje przedsiębiorstwo wodociągowo – kanalizacyjne do uwzględnienia w umowach z usługobiorcami postanowień określających procedurę i warunki kontroli urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych. Tymczasem Umowa nr … o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków , Umowa nr … o zaopatrzenie w wodę, Umowa nr … o odprowadzanie ścieków , których postanowienia są przedmiotem niniejszego postępowania, nie zawierają żadnych regulacji w tym zakresie. W związku z tym należy uznać, iż Spółka nie wypełnia obowiązku wynikającego z art. 6 ust. 3 pkt 4 Ustawy, co w ocenie Prezesa Urzędu, może stanowić naruszenie obowiązku udzielenia konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji. Tym samym uznać należy za uprawdopodobnione, że powyższe zachowanie Spółki jest działaniem bezprawnym. Zarzut 2 : naruszenie art. 24 ust. 2 pkt 2 uokik w zw. z art. 6 ust. 3 pkt 5 Ustawy Przedmiotem rozważań Prezesa Urzędu stał się również brak postanowień umownych informujących konsumenta o ustaleniach zawartych w zezwoleniu w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków. Art. 6 ust. 3 pkt 5 Ustawy wymaga, aby umowa zawierała te informacje, które są przedmiotem ustaleń zawartych w zezwoleniu, o którym mowa w art. 18 Ustawy. Art. 18 Ustawy określa natomiast jako obligatoryjne postanowienia zezwolenia w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków, następujące kwestie: 1) oznaczenie przedsiębiorstwa wodociągowo – kanalizacyjnego, jego siedzibę i adres, 2) datę podjęcia działalności, 3) wymagania w zakresie jakości usług wodociągowo – kanalizacyjnych, 4) warunki, zakres i tryb kontroli realizacji zezwolenia i przestrzegania regulaminu, o którym mowa w art. 19 ust. 1, 5) warunki wprowadzania ograniczeń dostarczania wody w przypadku wystąpienia jej niedoboru, 6) zobowiązanie do prowadzenia przez przedsiębiorstwo wodociągowo – kanalizacyjne racjonalnej gospodarki w zakresie działalności objętej zezwoleniem, 7) warunki cofnięcia zezwolenia, 8) warunki dotyczące okoliczności, w których zezwolenie może być cofnięte bez odszkodowania. Spośród wymienionych ustaleń, które zawarte są w zezwoleniu, Umowa nr … o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków , Umowa nr … o zaopatrzenie w wodę oraz Umowa nr … o odprowadzanie ścieków czynią przedmiotem swej regulacji zaledwie niektóre dane określone w pkt 1, tj. oznaczenie i siedzibę przedsiębiorstwa. Pozostałe kwestie zostały we wskazanych wzorcach pominięte, a należy uznać je za istotne z punktu widzenia wyczerpującego uregulowania treści stosunku umownego w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków, skoro wymóg taki stał się przedmiotem nakazu ustawowego. W związku z powyższym niedopełnienie obowiązku informacyjnego wynikającego z art. 6 ust. 3 pkt 5 Ustawy poprzez niezamieszczenie w Umowie nr … o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków , Umowie nr … o zaopatrzenie w wodę oraz Umowie nr … o odprowadzanie ścieków informacji dotyczących ustaleń zawartych w zezwoleniu, uprawdopodabnia bezprawne działanie Spółki. 13 Zarzut 3 : naruszenie art. 24 ust. 2 pkt 2 uokik w zw. z art. 6 ust. 3 pkt 6 Ustawy Przedmiotem kolejnego postawionego Spółce zarzutu jest naruszenie zbiorowych interesów konsumentów polegające na naruszeniu obowiązku udzielenia konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji poprzez nieuregulowanie w umowach o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków zawieranych z konsumentami na podstawie wzorców umownych Umowa nr … o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków , Umowa nr … o zaopatrzenie w wodę, Umowa nr … o odprowadzanie ścieków - wbrew nakazowi sformułowanemu w art. 6 ust. 3 pkt 6 Ustawy - odpowiedzialności przedsiębiorstwa wodociągowo – kanalizacyjnego za niedotrzymanie warunków umowy, w tym warunków wypowiedzenia. Zgodnie z art. 6 ust. 3 pkt 6 Ustawy umowa powinna zawierać postanowienia dotyczące okresu jej obowiązywania oraz odpowiedzialności stron za niedotrzymanie warunków umowy, w tym warunków wypowiedzenia. O ile wśród postanowień wzorców umownych stosowanych przez Spółkę znajdują się regulacje dotyczące okresu obowiązywania umowy, tak pominięte zostały całkowicie kwestie ewentualnej odpowiedzialności Spółki w przypadku niewykonania lub nienależytego wykonania przez nią zobowiązań umownych. W świetle ustawowego nakazu uregulowania w umowie odpowiedzialności stron za niedotrzymanie warunków umowy, w tym warunków wypowiedzenia powyższe okoliczności przesądzają o naruszeniu przez Spółkę art. 6 ust. 3 pkt 6 Ustawy, co może stanowić, w ocenie Prezesa Urzędu, naruszenie obowiązku udzielenia konsumentom rzetelnej prawdziwej i pełnej informacji. Tym samym uznać należy za uprawdopodobnione, że powyższe zachowanie Spółki jest działaniem bezprawnym. Zarzut 4 : naruszenie art. 6 ust. 3 pkt 6 Ustawy Kolejny postawiony Spółce zarzut wynika z podejrzenia naruszania przez nią zbiorowych interesów konsumentów poprzez stosowanie w umowach o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków zawieranych z konsumentami na podstawie wzorców umownych Umowa nr … o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków , Umowa nr … o zaopatrzenie w wodę, Umowa nr … o odprowadzanie ścieków postanowienia, które wbrew dyspozycji art. 6 ust. 3 pkt 6 Ustawy przewiduje, że w razie naruszenia przez odbiorcę usług postanowień umowy przedsiębiorstwo wodociągowo – kanalizacyjne może rozwiązać umowę bez zachowania okresu wypowiedzenia. Zgodnie z art. 6 ust. 3 pkt 6 Ustawy umowa powinna zawierać postanowienia dotyczące okresu jej obowiązywania oraz odpowiedzialności stron za niedotrzymanie warunków umowy, w tym warunków wypowiedzenia. Mając na względzie cytowany powyżej przepis Ustawy należy zauważyć, że ustawodawca nie wskazał wprost, że umowa o zaopatrzenie w wodę i odprowadzenie ścieków powinna określać warunki i tryb wypowiedzenia, natomiast wskazał, że jednym z elementów, które składają się na niedotrzymanie warunków umowy jest naruszenie warunków wypowiedzenia. Skoro zaś umowa o zbiorowe zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków powinna zawierać postanowienia w zakresie odpowiedzialności stron za niedotrzymanie jej warunków, w tym warunków wypowiedzenia, to uznać należy, że zgodnie z wolą racjonalnego ustawodawcy umowa taka powinna określać również wspomniane warunki wypowiedzenia. Warunkiem wypowiedzenia jest m. in. okres wypowiedzenia rozumiany jako 14 czas, który musi upłynąć od złożenia oświadczenia woli o wypowiedzeniu umowy do jej rozwiązania. Tymczasem zgodnie z postanowieniem zawartym w § 9 ust. 3 wzorców umownych: Umowa nr … o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków , Umowa nr … o zaopatrzenie w wodę, Umowa nr … o odprowadzanie ścieków „w razie naruszenia przez PRZEDSIĘBIORSTWO lub ODBIORCĘ postanowień niniejszej umowy, strona może rozwiązać umowę bez zachowania okresu wypowiedzenia” . Jak wynika z powołanego wyżej postanowienia wzorców umownych, Spółka przyznaje sobie uprawnienie do rozwiązania umowy w tzw. trybie natychmiastowym, czyli bez zachowania okresu wypowiedzenia. Podstawą do podjęcia takich działań przez Spółkę może być jakiekolwiek naruszenie przez odbiorcę usług postanowień umowy. Stąd - w ocenie Prezesa Urzędu - pozbawienie konsumentów przysługującej z mocy Ustawy ochrony przed natychmiastowym zaprzestaniem świadczenia usług poprzez sprzeczne z art. 6 ust. 3 pkt 6 Ustawy określanie w umowach zawieranych z konsumentami na podstawie wzorców umownych: Umowa nr … o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków , Umowa nr … o zaopatrzenie w wodę, Umowa nr … o odprowadzanie ścieków trybu rozwiązania umowy przez przedsiębiorstwo wodociągowo – kanalizacyjne, uprawdopodabnia bezprawne działanie Spółki. Zarzut 5 : naruszenie art. 6 ust. 3 pkt 2 Ustawy w zw. z § 17 ust. 1 Rozporządzenia taryfowego Zastrzeżenia Prezesa Urzędu wzbudziła również regulacja § 8 ust. 2 kontrolowanych wzorców umownych, którego analiza doprowadziła do postawienia Spółce zarzutu naruszania zbiorowych interesów konsumentów poprzez stosowanie w umowach o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków zawieranych z konsumentami na podstawie wzorców umownych: Umowa nr … o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków , Umowa nr … o zaopatrzenie w wodę, Umowa nr … o odprowadzanie ścieków postanowienia, które może być sprzeczne z art. 6 ust. 3 pkt 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków w związku z § 17 ust. 1 rozporządzenia Ministra Budownictwa w sprawie określenia taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozliczeń na zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków z uwagi na fakt, iż zobowiązuje odbiorcę usług do dokonania zapłaty za dostarczoną wodę lub odprowadzone ścieki w terminie określonym w fakturze. Zgodnie z art. 6 ust. 3 pkt 2 Ustawy umowa o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków powinna zawierać postanowienia dotyczące sposobu i terminów wzajemnych rozliczeń. Szczególną regulację w tym zakresie zawiera natomiast § 17 ust. 1 Rozporządzenia taryfowego, według którego „ Odbiorca usług dokonuje zapłaty za dostarczoną wodę lub odprowadzone ścieki w terminie określonym w fakturze, który nie może być krótszy niż 14 dni od daty jej wysłania lub dostarczenia w inny sposób .” W przedmiotowej sprawie Spółka wskazując jedynie w § 8 ust. 2 Umowy nr … o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków , że „ ODBIORCA usług dokonuje zapłaty za dostarczoną wodę i odprowadzone ścieki w terminie określonym w fakturze” , w § 8 ust. 2 Umowy nr … o zaopatrzenie w wodę , że „ ODBIORCA usług dokonuje zapłaty za dostarczoną wodę w terminie określonym w fakturze”, zaś w § 8 ust. 2 Umowy nr … o odprowadzanie ścieków , że „ ODBIORCA usług dokonuje zapłaty za odprowadzone ścieki w terminie określonym w fakturze”, pominęła istotną część postanowienia § 17 ust. 1 Rozporządzenia taryfowego, która stanowi o minimalnej długości terminu przewidzianego na zapłatę oraz o sposobie ustalania jego biegu. Nieokreślenie we wzorcach umownych minimalnych 15 wymogów w zakresie terminu płatności przewidzianych przepisami prawa działa na niekorzyść konsumenta. Rozwiązanie przyjęte przez Spółkę dopuszcza bowiem możliwość, iż termin zapłaty Spółka będzie określać w wystawianych przez nią rachunkach w sposób dowolny, w oderwaniu od powszechnie obowiązujących przepisów. To z kolei może prowadzić teoretycznie do sytuacji, w której roszczenie wobec odbiorcy usług stanie się wymagalne zanim będzie on miał możliwość zapoznania się z wystawioną za wykonane usługi fakturą. Może bowiem zaistnieć taka hipotetyczna sytuacja, że wystawiona faktura w krańcowym przypadku nie zostanie wysłana lub dostarczona odbiorcy przed upływem określonego w niej terminu na zapłatę. W takiej sytuacji - zgodnie z rozwiązaniem przyjętym przez Spółkę w stosowanych przez nią wzorcach umownych - usługobiorca popada w zwłokę i naraża się z tego tytułu na odpowiedzialność cywilnoprawną bez świadomości zaistnienia takiej sytuacji. Taka koncepcja jest - zdaniem Prezesa Urzędu - błędna i stoi w sprzeczności z regulacją wynikającą z Ustawy oraz Rozporządzenia taryfowego w zakresie prawidłowego określania sposobu i terminów wzajemnych rozliczeń. Tym samym uznać należy za uprawdopodobnione, że powyższe zachowanie Spółki jest działaniem bezprawnym. Zarzut 6 : naruszenie § 18 ust. 1 Rozporządzenia taryfowego Następny zarzut postawiony Spółce odnosi się do stosowania w umowach o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków zawieranych z konsumentami na podstawie wzorców umownych Umowa nr … o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków 6 , Umowa nr … o zaopatrzenie w wodę, Umowa nr … o odprowadzanie ścieków postanowienia, które w sposób sprzeczny z Rozporządzeniem taryfowym reguluje kwestię ustalenia ilości zużytej wody na wypadek niesprawności wodomierza głównego lub okresowego braku możliwości odczytu. W kwestionowanym postanowieniu § 7 ust. 4 wzorca Umowa nr … o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków 7 oraz § 7 ust. 3 wzorców umownych: Umowa nr … o zaopatrzenie w wodę i Umowa nr … o odprowadzanie ścieków przyjęto, że „w przypadku niesprawności wodomierza głównego lub okresowego braku możliwości odczytu ilość pobranej wody ustala się na podstawie: a) średniego zużycia wody w okresie 12 miesięcy przed stwierdzeniem niesprawności wodomierza (…), b) średniomiesięcznego poboru wody z faktycznego okresu, jeżeli trwał on krócej niż 12 miesięcy.”. Tymczasem zgodnie z § 18 ust. 1 Rozporządzenia taryfowego „ w przypadku stwierdzenia nieprawidłowego działania wodomierza głównego ilość pobranej wody ustala się na podstawie średniego zużycia wody w okresie 3 miesięcy przed stwierdzeniem działania niesprawności wodomierza, a gdy nie jest to możliwe na podstawie średniego zużycia wody w analogicznym okresie roku ubiegłego lub iloczynu średniomiesięcznego zużycia wody w roku ubiegłym i liczby miesięcy nieprawidłowego działania wodomierza .” W przedmiotowej sprawie istnieje sprzeczność między rozwiązaniem umownym, a tym, które wynika z Rozporządzenia taryfowego. Sprzeczność ta działa na niekorzyść konsumenta, ponieważ dopuszcza nawet czterokrotnie dłuższy niż przewidziany przez ustawodawcę okres, który jest uwzględniany przy wyliczaniu średniego zużycia wody w przypadku awarii wodomierza. Z tego powodu uznać należy za uprawdopodobnione, że powyższe zachowanie Spółki jest działaniem bezprawnym. Reasumując, w okolicznościach przedmiotowej sprawy uprawdopodobniono zatem, że analizowane zachowania PWiK są bezprawne. 6 Z wyjątkiem wariantu 3 przedmiotowego wzorca umowy. 7 Z wyjątkiem wariantu 3 przedmiotowego wzorca umowy. 16 c) Uprawdopodobnienie naruszenia zbiorowych interesów konsumentów W celu uprawdopodobnienia stosowania przez Spółkę praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, konieczne jest w dalszej kolejności wykazanie, że zachowania te mogą godzić w interesy konsumentów jako zbiorowości. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów określa zasady podejmowanej w interesie publicznym ochrony interesów konsumentów oraz reguluje zasady i tryb przeciwdziałania praktykom naruszającym zbiorowe interesy konsumentów, co wynika z treści art. 1 ust. 1 i 2 tej ustawy. Zbiorowy interes konsumentów oznacza interes dotyczący ogółu, a naruszenie tego interesu może mieć miejsce, gdy skutkami działań sprzecznych z ustawą o ochronie konkurencji i konsumentów dotknięty jest szerszy krąg uczestników rynku – konsumentów. O tym, czy naruszony został interes zbiorowy, nie zawsze przesądza kryterium ilościowe, ponieważ niekiedy jeden ujawniony przypadek naruszenia prawa konsumenta może być przejawem często lub nawet powszechnie stosowanej praktyki naruszającej interes zbiorowy. Do naruszenia zbiorowych interesów konsumentów konieczne jest, by działanie przedsiębiorcy zostało skierowane nie do konkretnego adresata, lecz do adresata, którego nie da się z góry oznaczyć indywidualnie. Wobec tego działanie to jest w stanie wywołać niekorzystne następstwa w odniesieniu do każdego z konsumentów (a nie jedynie wobec określonego konsumenta) i zagraża ono, przynajmniej potencjalnie, interesom każdego z członków zbiorowości konsumentów. W ocenie Prezesa UOKiK, działania PWiK opisane w sentencji decyzji mogą naruszać interes konsumentów. Działania te polegają bowiem na wykorzystywaniu w obrocie postanowień, które pozostają w sprzeczności z przepisami Ustawy i Rozporządzenia taryfowego. W niniejszej sprawie bez wątpienia mamy do czynienia z naruszeniem praw licznej grupy konsumentów – wszystkich konsumentów będących klientami Spółki, jak i potencjalnych zainteresowanych, którzy mogą zawrzeć z nią umowę. Działania te są zatem skierowane do z góry nieograniczonej i nieokreślonej liczby konsumentów. Oferta handlowa Spółki ma charakter ogólnie dostępny, kierowana jest bowiem do wszystkich potencjalnych klientów. Tym samym kwestionowane przez Prezesa UOKiK działania PWiK mogą naruszać interes nieograniczonej liczby konsumentów, których nie sposób zindywidualizować. Oczywistym jest zatem, że bezprawne zachowanie Spółki nie dotyczy interesów poszczególnych osób, których sprawy mają charakter jednostkowy czy indywidualny, ani też grupy takich osób, lecz narusza ono uprawnienia szerokiego kręgu nieprofesjonalnych uczestników rynku. Powyższe wskazuje na prawdopodobieństwo naruszenia w przedmiotowej sprawie zbiorowego interesu konsumentów, przez który należy rozumieć prawo wszystkich konsumentów do ukształtowania stosunku prawnego zgodnie z przepisami prawa powszechnie obowiązującego. Mając na uwadze powyższe okoliczności, za uprawdopodobnione należy uznać, iż zawieranie przez Spółkę umów o zaopatrzenie w wodę i/lub odprowadzanie ścieków na podstawie kwestionowanych w niniejszym postępowaniu wzorców umownych wypełnia znamiona praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 oraz art. 24 ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. 17 Ad II. Zobowiązanie Spółki do podjęcia lub zaniechania określonych działań zmierzających do zapobieżenia naruszeniom art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów W piśmie z dnia 10 stycznia 2013 r. złożonym w toku niniejszego postępowania PWiK wniosło o zastosowanie przez Prezesa UOKiK w przedmiotowej sprawie art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z opracowaniem przez Spółkę nowego wzorca umownego i zobowiązaniem się Spółki do wymiany wszystkich umów o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków zawartych z dotychczasowymi odbiorcami usług. Jednocześnie Spółka przekazała projekt nowo opracowanego wzorca umownego Umowa o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków . W ocenie Prezesa UOKiK przedstawiony przez PWiK nowo opracowany wzorzec umowny został zmodyfikowany w ten sposób, że nie zawiera już naruszeń zarzucanych Spółce w niniejszym postępowaniu. Szczegółowa analiza ww. wzorca wykazała, co następuje: − w § 19 nowo opracowanego wzorca umowy dodano postanowienia dotyczące procedury i warunków kontroli urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych, co w ocenie Prezesa UOKiK jest zgodne z art. 7 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, a tym samym z art. 6 ust. 3 pkt 4 Ustawy; − w § 20 nowo opracowanego wzorca umowy dodano ustalenia zawarte w zezwoleniu w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków i wskazano, iż pełna treść decyzji o zezwoleniu zamieszczona jest na wskazanej stronie internetowej, co w ocenie Prezesa UOKiK jest zgodne z art. 18 Ustawy, a tym samym z art. 6 ust. 3 pkt 6 Ustawy; − w § 15 nowo opracowanego wzorca umowy dodano postanowienie o treści: „Odbiorca usług może domagać się od Przedsiębiorstwa obniżenia należności w razie dostarczenia wody o pogorszonej bądź złej jakości, lub o ciśnieniu niższym niż określone w § 4 ust. 1 niniejszej umowy.” , które w ocenie Prezesa UOKiK reguluje odpowiedzialność Spółki w przypadku niewykonania lub nienależytego wykonania przez nią zobowiązań umownych, a zatem wypełnia dyspozycję art. 6 ust. 3 pkt 6 Ustawy; − postanowienie o treści: „ w razie naruszenia przez PRZEDSIĘBIORSTWO lub ODBIORCĘ postanowień niniejszej umowy, strona może rozwiązać umowę bez zachowania okresu wypowiedzenia” zostało zastąpione w nowo opracowanym wzorcu umownym postanowieniem o treści: „Umowa może być rozwiązana przez Odbiorcę usług z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia bądź na mocy porozumienia stron.” , które w ocenie Prezesa UOKiK eliminuje możliwość rozwiązania przez Spółkę umowy bez zachowania okresu wypowiedzenia, natomiast przyznaje odbiorcy usług uprawnienie do rozwiązania umowy z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia, co jest zgodne z art. 6 ust. 3 pkt 6 Ustawy; − postanowienia o treści: „ ODBIORCA usług dokonuje zapłaty za dostarczoną wodę w terminie określonym w fakturze” oraz „ ODBIORCA usług dokonuje zapłaty za odprowadzone ścieki w terminie określonym w fakturze” zostały zastąpione w nowo opracowanym wzorcu umownym postanowieniem o treści: „Odbiorca usług dokonuje zapłaty za dostarczoną wodę i odprowadzone ścieki w terminie określonym w fakturze, który nie może być krótszy niż 14dni od daty jej wysłania lub dostarczenia w inny 18 sposób” , które w ocenie Prezesa UOKiK jest zgodne z § 17 ust. 1 Rozporządzenia taryfowego, a tym samym z art. 6 ust. 3 pkt 2 Ustawy; − postanowienie o treści: „w przypadku niesprawności wodomierza głównego lub okresowego braku możliwości odczytu ilość pobranej wody ustala się na podstawie: a) średniego zużycia wody w okresie 12 miesięcy przed stwierdzeniem niesprawności wodomierza (…), b) średniomiesięcznego poboru wody z faktycznego okresu, jeżeli trwał on krócej niż 12 miesięcy.” zostało zastąpione w nowo opracowanym wzorcu umownym postanowieniem o treści: „w przypadku niesprawności wodomierza głównego lub okresowego braku możliwości odczytu ilość pobranej wody ustala się na podstawie średniego zużycia wody w okresie 3 miesięcy przed stwierdzeniem działania niesprawności wodomierza, a gdy nie jest to możliwe - na podstawie średniego zużycia wody w analogicznym okresie roku ubiegłego lub iloczynu średniomiesięcznego zużycia wody w roku ubiegłym i liczby miesięcy nieprawności wodomierza” , które w ocenie Prezesa UOKiK jest zgodne z § 18 ust. 1 Rozporządzenia taryfowego. Przy piśmie z dnia 31 stycznia 2013 r. Spółka poinformowała, że w obrocie prawnym pozostaje […] umów zawartych z konsumentami na podstawie kwestionowanych wzorców umownych, które to umowy Spółka zobowiązała się zmienić poprzez wystąpienie do konsumentów z propozycją aneksowania ww. umów lub zawarcia nowych umów w oparciu o nowo opracowany wzorzec umowny. W kolejnym piśmie w sprawie Spółka wskazała termin wykonania złożonego przez nią zobowiązania w zakresie obowiązku aneksowania umów pozostających w obrocie z konsumentami do dnia 31 lipca 2013 r. Z uwagi na powyższe, w ocenie Prezesa Urzędu należy uznać, że przyjęte przez Spółkę rozwiązania są równoznaczne z podjęciem działań zmierzających do zapobieżenia uprawdopodobnionym w toku niniejszego postępowania naruszeniom art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Z tego też względu, istnieje możliwość skorzystania z instrumentu prawnego przewidzianego art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zobowiązanie Spółki ma na celu wyeliminowanie z obrotu prawnego z udziałem konsumentów wzorców umownych zawierających postanowienia naruszające przepisy powszechnie obowiązującego prawa oraz zmianę umów zawartych na ich podstawie. Stosownie zaś do przepisu art. 28 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów „ w decyzji (…) Prezes Urzędu może określić termin wykonania zobowiązań. ” Mając powyższe na uwadze, Prezes Urzędu zobowiązał Spółkę do wykonania złożonego przez nią zobowiązania, o którym mowa w pkt. I lit. a sentencji niniejszej decyzji, tj. wprowadzenia do obrotu z udziałem konsumentów nowo opracowanego wzorca umowy o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków, począwszy od uprawomocnienia się niniejszej decyzji. Prezes UOKiK uznał bowiem, iż Spółka dysponuje już projektem nowo opracowanego wzorca, który w ocenie Prezesa Urzędu nie zawiera naruszeń zarzucanych Spółce w niniejszym postępowaniu, zatem jego wprowadzenie do obrotu powinno nastąpić najpóźniej z chwilą uprawomocnienia się niniejszej decyzji. Z kolei w zakresie zobowiązania, o którym mowa w pkt. I lit. b sentencji niniejszej decyzji, tj. zmiany wszystkich pozostających w obrocie prawnym umów o zaopatrzenie w wodę i/lub odprowadzanie ścieków zawartych na podstawie kwestionowanych wzorców umownych poprzez wysłanie do konsumentów propozycji aneksowania ww. umów lub zawarcia nowych umów w oparciu o nowo opracowany wzorzec umowny, Prezes UOKiK nałożył na Spółkę obowiązek jego wykonania w terminie do dnia 31 lipca 2013 r. Wyznaczając powyższy termin Prezes Urzędu uwzględnił propozycję Spółki, biorąc pod uwagę możliwość przeprowadzenia przez PWiK czynności, do których został zobowiązany w kontekście liczby dotychczas zawartych i pozostających w obrocie prawnym umów o zaopatrzenie w wodę i/lub odprowadzanie ścieków. W ocenie Prezesa Urzędu, 19 wyznaczony termin jest wystarczający do wykonania nałożonego na Spółkę zobowiązania w zakresie aneksowania […] umów pozostających w obrocie prawnym. Stąd też należało orzec, jak w punkcie I sentencji niniejszej decyzji. Ad III. Zobowiązanie do złożenia sprawozdania o stopniu realizacji zobowiązania Stosownie do art. 28 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w decyzji (…) Prezes Urzędu nakłada na przedsiębiorcę obowiązek składania w wyznaczonym terminie informacji o stopniu realizacji zobowiązań. Zgodnie z powołanym przepisem Spółka została zobowiązana do przekazania w terminie do dnia 31 sierpnia 2013 r. informacji o stopniu realizacji zobowiązania nałożonego w punkcie I sentencji decyzji poprzez: a. przekazanie informacji o liczbie umów zawartych z wykorzystaniem nowo opracowanego wzorca umownego; b. przekazanie 3 przykładowych umów zawartych z wykorzystaniem nowo opracowanego wzorca umownego, o ile umowy takie zostaną zawarte; c. przekazanie informacji o liczbie konsumentów, którym przedstawiono propozycję zmiany dotychczasowych umów o zaopatrzenie w wodę i/lub odprowadzanie ścieków poprzez ich aneksowanie lub zawarcie nowych umów w oparciu o nowo opracowany wzorzec umowny; d. przekazanie dowodów potwierdzających przekazanie konsumentom propozycji zmiany dotychczasowych umów o zaopatrzenie w wodę i/lub odprowadzanie ścieków poprzez ich aneksowanie lub zawarcie nowych umów w oparciu o nowo opracowany wzorzec umowny. Stąd należało orzec, jak w punkcie II sentencji niniejszej decyzji. Pouczenia: Stosownie do treści art. 51 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów dowodem z dokumentu może być tylko oryginał dokumentu lub jego kopia poświadczona przez organ administracji publicznej, notariusza, adwokata, radcę prawnego lub upoważnionego pracownika przedsiębiorcy. Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od daty jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury w Warszawie. Dyrektor Delegatury UOKiK w Warszawie Dorota Grudzień-Barbachowska /podpis/