RWR-11/2013

J 1 PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA WE WROCŁAWIU 50-413 Wrocław, ul. Walońska 3-5 tel.(071) 344 65 87, (071) 34 05 920, fax (071) 34 05 922 e-mail: wroclaw@uokik.gov.pl RWR 61-23/12/ZK Wrocław, 6 maja 2013 r. DECYZJA RWR 11/2013 I. Na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 5 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 roku w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 107, poz. 887), po przeprowadzeniu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, wszczętego z urzędu przeciwko Alinie Iwaszkiewicz i Bożenie Gołackiej prowadzącym Prywatną Szkołę Podstawową o Profilu Artystycznym w Gorzowie Wielkopolskim przy ul. Cegielskiego 1 - działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, uznaje się za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów działanie ww. przedsiębiorców polegające na zamieszczeniu we wzorcu umownym p.n. „UMOWA nr…” nastę p ujących postanowień: 1. § 2 ust. 4 „Z dniem 1 września każdego roku szkolnego czesne ulega zmianie o wskaźnik wzrostu cen towarów i usług ogłoszony przez GUS za poprzedni rok kalendarzowy.”; 2. § 3 ust. 4 „W czasie roku szkolnego umowa może być rozwiązana w przypadku: (…) w przypadku rozwiązania umowy z dniem zakończenia roku szkolnego, rodzic zobowiązany jest wnieść opłatę czesnego za miesiące wakacyjne.”; 3. § 4 „W klasach „0” – V czesne opłacane jest przez 12 miesięcy, w klasie VI przez 10 miesięcy kwocie powiększonej o należność za miesiące wakacyjne.”; które są postanowieniami umownymi wpisanymi na podstawie art. 479 45 k.p.c. do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone pod pozycjami 1190 i 1874 i nakazuje się zaniechanie jej stosowania. J 2 II. Na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 5 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 roku w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 107, poz. 887), po przeprowadzeniu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, wszczętego z urzędu przeciwko Alinie Iwaszkiewicz i Bożenie Gołackiej prowadzącym Prywatną Szkołę Podstawową o Profilu Artystycznym w Gorzowie Wielkopolskim przy ul. Cegielskiego 1 - działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, uznaje się za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów działanie ww. przedsiębiorców polegające na zamieszczeniu we wzorcu umownym p.n. „UMOWA nr…” nastę p ujących postanowień: 1. § 3 ust. 3 „W czasie roku szkolnego umowa może być rozwiązana w przypadku: (…) niezapłacenie czesnego przez kolejne dwa miesiące – w trybie natychmiastowym”; 2. § 5 „Wpisowe nie podlega zwrotowi”, które są postanowieniami umownymi wpisanymi na podstawie art. 479 45 k.p.c. do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone pod pozycjami 726 i 1249 i stwierdza zaniechanie jej stosowania z dniem 28 stycznia 2013 roku. III. Na podstawie art. 106 ust.1 pkt 4 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 5 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 roku w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 107, poz. 887), po przeprowadzeniu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, wszczętego z urzędu przeciwko Alinie Iwaszkiewicz i Bożenie Gołackiej prowadzącym Prywatną Szkołę Podstawową o Profilu Artystycznym w Gorzowie Wielkopolskim przy ul. Cegielskiego 1 - w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, 1. nakłada się na Alinę Iwaszkiewicz, z tytułu naruszenia zakazu, o jakim mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zakresie opisanym w punkcie I sentencji decyzji karę pieniężną w wysokości 854 zł (osiemset pięćdziesiąt cztery złote) płatną do budżetu państwa, za zapłatę której odpowiada ona solidarnie z Bożeną Gołacką; 2. nakłada się na Alinę Iwaszkiewicz, z tytułu naruszenia zakazu, o jakim mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zakresie opisanym w punkcie II sentencji decyzji karę pieniężną w wysokości 256 zł (dwieście pięćdziesiąt sześć złotych) płatną do budżetu państwa, za zapłatę której odpowiada ona solidarnie z Bożeną Gołacką. IV. Na podstawie art. 106 ust.1 pkt 4 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 5 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 roku w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 107, poz. 887), po przeprowadzeniu postępowania w sprawie praktyk J 3 naruszających zbiorowe interesy konsumentów, wszczętego z urzędu przeciwko Alinie Iwaszkiewicz i Bożenie Gołackiej prowadzącym Prywatną Szkołę Podstawową o Profilu Artystycznym w Gorzowie Wielkopolskim przy ul. Cegielskiego 1 - w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, 1. nakłada się na Bożenę Gołacką, z tytułu naruszenia zakazu, o jakim mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zakresie opisanym w punkcie I sentencji decyzji karę pieniężną w wysokości 854 zł (osiemset pięćdziesiąt cztery złote) płatną do budżetu państwa, za zapłatę której odpowiada ona solidarnie z Aliną Iwaszkiewicz; 2. nakłada się na Bożenę Gołacką, z tytułu naruszenia zakazu, o jakim mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zakresie opisanym w punkcie I sentencji decyzji karę pieniężną w wysokości 256 zł (dwieście pięćdziesiąt sześć złotych) płatną do budżetu państwa, za zapłatę której odpowiada ona solidarnie z Aliną Iwaszkiewicz. UZASADNIENIE Do wrocławskiej Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wpłynęło pismo Miejskiego Rzecznika Konsumentów w Gorzowie Wielkopolskim wskazujące na możliwość stosowania przez Alinę Iwaszkiewicz prowadzącą Prywatną Szkołę Podstawową o Profilu Artystycznym we wzorcu umowy oferowanym konsumentom postanowienia tożsamego z klauzulą abuzywną wpisaną do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone. W związku z powyższym, Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów, Delegatura we Wrocławiu, działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów [zwanego dalej również Prezesem Urzędu], przeprowadziła postępowanie wyjaśniające w toku którego wstępnie ustaliła, iż działalność przedsiębiorców Aliny Iwaszkiewicz oraz Bożeny Gołackiej – prowadzących Prywatną Szkołę Podstawową o Profilu Artystycznym w Gorzowie Wielkopolskim może odbywać się z naruszeniem przepisów prawa uzasadniającym wszczęcie postępowania w sprawie zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. dowód: akta sprawy RWR 403-13/12/ZK Postanowieniem RWR nr 244/2011 z dnia 26 października 2012 r. - Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, wszczął z urzędu postępowanie w sprawie podejrzenia stosowania przez przedsiębiorców Alinę Iwaszkiewicz oraz Bożenę Gołacką prowadzącym Prywatną Szkołę Podstawową o Profilu Artystycznym w Gorzowie Wielkopolskim, praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o której stanowi art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) [zw. dalej także ustawą o ochronie (...)] polegającej na umieszczeniu w postanowieniach § 2 ust. 4, § 3 ust. 3, § 3 ust. 4, § 4 i § 5 wzorca umowy pn. „UMOWA nr…” postanowień, które są zbieżne z wpisanymi do rejestru postanowieniami wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym stanowi art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego. J 4 dowód: karta 1-2 Ponadto — zgodnie z punktem 2. Postanowienia RWR Nr 244/2012 — Prezes Urzędu zaliczył w poczet dowodów całość materiałów uzyskanych podczas wymienionego wyżej postępowania wyjaśniającego (nr sygn. RWR 403-13/12/ZK). dowód: karta 1-2 W trakcie postępowania, w pismach z dni 12 listopada 2012 roku i 3 stycznia 2013 roku Alina Iwaszkiewicz oraz Bożena Gołacka, działając przez ustanowionego w sprawie pełnomocnika, odniosły się do postawionych im zarzutów wskazując, że stosowane przez nich w obrocie konsumenckim zapisy nie naruszają zbiorowych interesów konsumentów. Ustosunkowując się do poszczególnych kwestionowanych zapisów podniosły, co następuje: 1. Zapis zamieszczony w § 2 ust. 4 wzorca umowy umożliwia podwyższenie czesnego na podstawie zastosowania wskaźnika wzrostu cen towarów i usług ogłoszonego przez GUS za poprzedni rok kalendarzowy, wg. praktyki stosowanej w powszechnym obrocie gospodarczym, w tym również z konsumentami. Dokonywanie tego rodzaju podwyżki cen towarów i usług stanowi najbardziej powszechny i miarodajny sposób ustalania zasad zwiększania wynagrodzenia z powodu istniejącej inflacji. Zdaniem przedsiębiorców, zakwestionowanie przez Prezesa Urzędu tego sposobu waloryzacji wynagrodzenia wydaje się być nieuprawnione i niczym nieuzasadnione. 2. Celem zamieszczenia w stosowanym wzorcu umowy postanowienia § 3 ust. 3 jest przede wszystkim ochrona interesów Szkoły, będącej placówką prywatną, utrzymującą się głównie z czesnego. Stosowanie kwestionowanego zapisu jest o tyle zasadne, iż pozbawienie przedsiębiorców możliwości rozwiązania umowy w trybie natychmiastowym mogłoby zachwiać równowagę finansową szkoły. Przedsiębiorcy podnieśli również, że klauzula abuzywna wpisana do rejestru pod poz. 726 dotyczy szkoły wyższej, sytuacji konsumentów powyżej 18 roku życia, dla których nauka jest dobrowolna. Tymczasem kwestionowane przez Prezesa Urzędu postanowienie dotyczy konsumentów poniżej 18 roku życia, dla których nauka jest obligatoryjna. Nawet zatem w przypadku rozwiązania umowy z takim konsumentem, będzie on mógł kontynuować edukację w szkole publicznej. 3. Odnosząc się do zastrzeżeń zawartych w postanowieniu o wszczęciu postępowania a dotyczących zapisu § 4 wzorca umowy, prowadzący szkołę wskazały, że zgodnie z art. 63 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz.U. z 2004r., Nr 256, poz. 2572 ze zm.) rok szkolny we wszystkich szkołach i placówkach rozpoczyna się z dniem 1 września każdego roku, a kończy z dnia 31 sierpnia następnego roku. Zdaniem przedsiębiorców zapis ten jednoznacznie wskazuje, że w miesiącach wakacyjnych uczeń nadal pozostaje uczniem danej szkoły, a zatem zasadne jest pobieranie za te miesiące czesnego, bowiem umowę zawiera się na okres całego roku szkolnego. Inny zapis, w przypadku edukacji obowiązkowej powodowałby, że uczniowie szkół niepublicznych w miesiącach wakacyjnych nie podlegaliby obowiązkowi szkolnemu, co byłoby sprzeczne z zapisami ustawy o systemie oświaty. Zdaniem stron postępowania, powyższe uwagi dotyczą również absolwentów ostatnich klas. 4. Odpowiadając na zastrzeżenia Prezesa Urzędu odnośnie brzmienia § 5 wzorca umowy stosowanego przez prowadzące szkołę, wskazały one, że klauzula wpisana do rejestru pod poz. 1249 również dotyczy szkół wyższych. Ponadto, zgodnie z Decyzją Prezesa Urzędu z dnia 19.10.2010r. zapis o braku zwrotu wpisowego w przypadku szkoły podstawowej nie J 5 stanowi klauzuli niedozwolonej. Prowadzące wyjaśniły ponadto, iż ze względu na charakter (profil artystyczny) Szkoła rozpoczyna nabór – na 6 miesięcy wcześniej – przed rozpoczęciem kolejnego roku szkolnego. W tym okresie zawierane są umowy z rodzicami. „Wpisowe zaś przeznaczane jest na pokrycie wydatków związanych z rozpoczęciem roku szkolnego, a w szczególności stanowi kwotę przeznaczoną na przygotowanie miejsca pracy ucznia, strój szkolny, wstępne testy kwalifikacyjne etc. Zważywszy, że wpłacone wpisowe zwykle zostanie skonsumowane w całości, powyższy zapis wydaje się być uzasadniony”. W załączeniu do pisma z dnia 12 listopada 2012 roku, Alina Iwaszkiewicz i Bożena Gołacka przedłożyły nowy wzorzec umowy. W piśmie z dnia 3 stycznia 2013 roku, prowadzące szkołę sprecyzowały, że nowy wzorzec umowy zostanie wprowadzony do obrotu konsumenckiego z rozpoczęciem nowego semestru nauki w szkole, tj. od dnia 1 lutego 2013 roku. Uprzednio zawarte umowy zostaną zastąpione nowymi umowami. Przedsiębiorcy podtrzymali twierdzenie, że „dotychczas stosowana praktyka umowna nie naruszała zbiorowych interesów konsumentów, nowy zaś wzór wprowadzony został w celu uporządkowania zapisów.” Alina Iwaszkiewicz i Bożena Gołacka wniosły, w przypadku uznania, że stosowany wzorzec umowy w jakiejkolwiek części naruszał zbiorowe interesy konsumentów, o wydanie decyzji w trybie art. 27 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, a z daleko posuniętej ostrożności procesowej o wydanie decyzji w trybie art. 28 ww. ustawy, z uwagi na wprowadzenie nowego wzorca umowy od dnia 1 lutego 2013 roku. dowód: pismo z dnia 12.11.2012r.: 7-9, pismo z dnia 3.01.2013r.: k. 24; I . Prezes Urzędu ustalił następujący stan faktyczny: Alina Iwaszkiewicz oraz Bożena Głowacka są osobami prowadzącymi Prywatną Szkołę Podstawową o Profilu Artystycznym w Gorzowie przy ul. Cegielskiego 1. Działalność tę powyższe osoby prowadzą na podstawie zawartej w dniu 4 listopada 1996 roku umowy spółki cywilnej oraz na podstawie wpisu do ewidencji szkół i placówek niepublicznych prowadzonej przez Kuratora Oświaty w Gorzowie Wielkopolskim. dowód: zaświadczenie o wpisie do ewidencji szkół i placówek niepublicznych: k. 22, Aneks 11/08 do zaświadczenia o wpisie do ewidencji szkół i placówek niepublicznych: k. 21; wydruki z systemu komputerowego Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej: k. 19-20; Umowa spółki cywilnej wraz z aneksem: k. 49-50 akt postępowania o sygn. RWR 403-13/12/ZK; Szkoła realizuje programy nauczania przedmiotów ogólnokształcących z zakresu szkoły podstawowej oraz dodatkowo autorskie programy nauczania plastyki, muzyki i tańca. Aktualnie w ww. Szkole uczy się 98 uczniów. Zgodnie z treścią statutu szkoły, wpisowe pobierane jest po podpisaniu umowy i wydatkowane na działalność statutową szkoły. W piśmie z dnia 12 listopada 2012 roku Alina Iwaszkiewicz i Bożena Gołacka wyjaśniły, iż „ze względu na charakter (profil artystyczny) Szkoła rozpoczyna nabór – na 6 miesięcy wcześniej – przed rozpoczęciem kolejnego roku szkolnego. W tym okresie zawierane są umowy z rodzicami. „Wpisowe zaś przeznaczane jest na pokrycie wydatków związanych z rozpoczęciem roku szkolnego, a w szczególności stanowi kwotę przeznaczoną na przygotowanie miejsca pracy ucznia, strój szkolny, wstępne testy kwalifikacyjne etc. Zważywszy, że wpłacone wpisowe zwykle zostanie skonsumowane w całości, powyższy zapis wydaje się być uzasadniony”. Czesne opłacane jest przez 12 miesięcy w roku. Umowy z przedstawicielami ustawowymi J 6 uczniów zawierane są na cały okres kształcenia w szkole podstawowej na podstawie wzorca umowy o nazwie „UMOWA nr…”. Nauka w szkle realizowana jest zgodnie z przepisami ustawy z dnia 7 września 1991 roku o systemie oświaty (t.j. Dz.U. z 2004r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.). a tym samym zajęcia prowadzone są zgodnie z komunikatem Ministerstwa Edukacji Narodowej w sprawie organizacji roku szkolnego 2012/2013. Zgodnie z jego treścią ferie letnie trwają w Szkole od 29 czerwca do 31 sierpnia 2013 roku. dowód: pismo z dnia 27.06.2012r.: k. 17, pismo z dnia 10.09.2012r.: k. 59, wzorzec umowny p.n. „UMOWA nr…”: k. 16 akt postępowania o sygn. RWR 403-13/12/ZK, „Statut Prywatnej Szkoły Podstawowej o Profilu Artystycznym w Gorzowie Wielkopolskim”: k. 28-48 akt postępowania o sygn. RWR 403-13/12/ZK, pismo z dnia 12.11.2012r.: k. 7-9; pismo z dnia 28.01.2013r.: k. 29, Kalendarz roku szkolnego 2012/2013: k. 30-34; Wzorzec umowny p.n. „Umowa nr…” zawiera m.in. następujące postanowienia: 1. § 2 ust. 4 „Z dniem 1 września każdego roku szkolnego czesne ulega zmianie o wskaźnik wzrostu cen towarów i usług ogłoszony przez GUS za poprzedni rok kalendarzowy.”; 2. § 3 ust. 3 „W czasie roku szkolnego umowa może być rozwiązana w przypadku: (…) niezapłacenie czesnego przez kolejne dwa miesiące – w trybie natychmiastowym”; 3. § 3 ust. 4 „W czasie roku szkolnego umowa może być rozwiązana w przypadku: (…) w przypadku rozwiązania umowy z dniem zakończenia roku szkolnego, rodzic zobowiązany jest wnieść opłatę czesnego za miesiące wakacyjne.”; 4. § 4 „W klasach „0” – V czesne opłacane jest przez 12 miesięcy, w klasie VI przez 10 miesięcy kwocie powiększonej o należność za miesiące wakacyjne.”; 5. § 5 „Wpisowe nie podlega zwrotowi”, dowód: wzorzec umowny p.n. „Umowa nr…”: k. 16 akt postępowania o sygn. RWR 403-13/12/ZK. W rejestrze postanowień wzorców umowy uznanych z niedozwolone znajdują się między innymi następujące postanowienia: • 1190: „Kwoty opłat wymienione w niniejszym Regulaminie mogą ulec zmianie w miarę ogólnego wzrostu cen, nie częściej niż raz w semestrze.”; • 726 „Nieusprawiedliwione zaleganie z uiszczeniem czesnego lub innych opłat spowoduje skreślenie z listy studentów.”; • 1874 „Opiekun zobowiązuje się do opłaty ustalonego przez właściciela czesnego przez okres 12 miesięcy (tj. od IX do VIII) do 6-go dnia każdego miesiąca”; • 1249 „W przypadku rezygnacji z nauki w terminie przed rozpoczęciem zajęć, zwrot wniesionych opłat nie przysługuje.” W załączeniu do pisma z dnia 12 listopada 2012 roku Alina Iwaszkiewicz i Bożena Gołacka przedstawiły zmieniony wzorzec umowy wskazując, że zostanie on wprowadzony do obrotu konsumenckiego z dniem 1 lutego 2013 roku poprzez zastąpienie umów obecnie funkcjonujących w obrocie konsumenckim przez nowe umowy zawarte na jego podstawie. W załączeniu zaś do pisma z dnia 22 lutego 2013 roku wskazały, że nowy wzorzec został wprowadzony do obiegu od początku nowego semestru a rodzice podpisywali nowe umowy przez pierwsze trzy tygodnie nauki. J 7 Wzorzec ten zawiera m.in. następujące postanowienia: 1. § 3 ust. 1 „Szkoła prowadzi naukę odpłatnie. Czesne pobierane jest za rok szkolny.”; 2. § 3 ust. 2 „Definicję roku szkolnego określa art. 63 ustawy o systemie oświaty, który rozpoczyna się z dniem 1 września każdego roku, a kończy – z dniem 31 sierpnia następnego roku.”; 3. §3 ust. 4 „Na początek każdego roku szkolnego czesne podlega waloryzacji o wskaźnik wzrostu cen towarów i usług ogłoszony przez GUS za poprzedni rok kalendarzowy.”; 4. §3 ust. 6 „W przypadku niepodjęcia przez Ucznia nauki w Szkole z dniem rozpoczęcia pierwszego roku edukacji, z przyczyn od Szkoły niezależnych – wpłacone wpisowe nie podlega zwrotowi.”; 5. § 4 ust. 2 pkt b) „W trakcie trwania roku szkolnego Umowa może być rozwiązana przez Szkołę po uprzednim pisemnym wezwaniu, tylko w przypadku: braku zapłaty czesnego w wysokości dwóch kolejnych rat.”; 6. § 4 ust. 3 zd. 2 „W przypadku rozwiązania umowy w ostatnim miesiącu prowadzenia zajęć lekcyjnych (czerwiec), Rodzice małoletniego zobowiązani są do uiszczenia rat czesnego w kwocie równej dwóch rat. dowód: wzorzec umowy p.n. „Umowa nr…”: k. 20-21, pismo z dnia 22.02.2013r.: k. 48, Umowa nr 3P/02/13: k. 49- 50, Umowa nr 2P/02/13: k. 51-52; Bożena Gołacka, z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej osiągnęła w 2012 roku osiągnęła przychód w wysokości (…) zł. Pochodził on w (…) z działalności polegającej na prowadzeniu prywatnej Szkoły Podstawowej w Gorzowie Wielkopolskim. Alina Iwaszkiewicz, z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej osiągnęła w 2012 roku osiągnęła przychód w wysokości (…) zł. Pochodził on w całości z działalności polegającej na prowadzeniu prywatnej Szkoły Podstawowej w Gorzowie Wielkopolskim. dowód: zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2012: k. 39-41 i 43-45, informacje o wysokości dochodu (poniesionej straty) z pozarolniczej działalności gospodarczej w roku podatkowym 2012: k. 38 i 42; II. Mając na uwadze zebrany materiał dowodowy, Prezes Urzędu zważył, co następuje: Zagrożenie interesu publicznoprawnego . Podstawą do rozstrzygania sprawy w oparciu o przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest uprzednie zbadanie przez Prezesa Urzędu, czy w danej sprawie zagrożony został interes publicznoprawny. Stwierdzenie, że to nastąpiło pozwała na realizację celu tej ustawy, wskazanego w art. 1 ust. 1, którym jest określenie warunków rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasady podejmowanej w interesie publicznoprawnym ochrony interesów przedsiębiorców i konsumentów. Zdaniem Prezesa Urzędu rozpatrywana sprawa ma charakter publicznoprawny, albowiem wiąże się z ochroną interesu wszystkich konsumentów, którzy są lub będą klientami Aliny Iwaszkiewicz i Bożeny Gołackiej. Interes publicznoprawny przejawia się także w postaci zbiorowego interesu konsumentów. Innymi słowy - naruszenie zbiorowego interesu konsumentów jest jednocześnie naruszeniem interesu publicznoprawnego. Zatem uzasadnione było w niniejszej sprawie podjęcie przez Prezesa Urzędu działań przewidzianych w J 8 ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów. Przesłanki naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów stanowi, iż „Zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów.” , natomiast art. 24 ust. 2 tej ustawy określa, iż „Przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy, w szczególności: 1) stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. — Kodeks postępowania cywilnego. (...).„ Do stwierdzenia praktyki o której mowa w art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów konieczne jest wykazanie, iż przedsiębiorca stosuje we wzorcu umownym postanowienia, które zostały wpisane do prowadzonego przez Prezesa Urzędu rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone. Zbiorowe interesy konsumentów podlegają ochronie przed działaniami przedsiębiorców, które są sprzeczne z prawem, tj. przepisami określonych aktów prawnych a także sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i dobrymi obyczajami. Jak wspomniano wyżej, zgodnie z art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów „za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów uważa się w szczególności stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego”. Należy w tym miejscu wskazać, iż wzorce umowne wykorzystywane przy zawieraniu umów z konsumentami mogą być poddane kontroli abstrakcyjnej. Kontroli abstrakcyjnej wzorca jako takiego (art. 479 36 — 479 45 k.p.c.) dokonuje się niezależnie od tego, czy postanowienia wzorca były, czy też nie były zastosowane przy konkretnej umowie . Kontrola taka obejmuje klauzule pojedyncze lub zbiorowe (cały wzorzec lub jego fragment). Oceny postanowień w wypadku kontroli abstrakcyjnej dokonuje Sąd Okręgowy w Warszawie — Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wyłącznie do kompetencji tego Sądu należy uznanie postanowień wzorców umownych za niedozwolone. Art. 479 43 k.p.c. rozszerza prawomocność wyroku wydanego w sprawie o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone na osoby trzecie. Skutek tzw. prawomocności rozszerzonej następuje od chwili wpisania wzorca umowy do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, prowadzonego przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c. Konsekwencją umieszczenia postanowienia umownego w w/w rejestrze jest to, że posłużenie się nim będzie miało skutek wprowadzenia do umowy elementu bezwzględnie przez prawo zakazanego. Wpis do rejestru niedozwolonych postanowień umownych oznacza, że od tego momentu stosowanie takiej klauzuli jest zakazane we wszystkich wzorcach umownych. Powyższe stanowisko Prezesa Urzędu zgodne jest z orzecznictwem Sądu Najwyższego, który w uchwale z dnia 13 lipca 2006 r. (sygn. akt III SZP 3/06) stwierdził, iż „(...) stosowanie postanowień wzorców umów o treści tożsamej z treścią postanowień uznanych za niedozwolone prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanych do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 § 2 kp.c., może być uznane w stosunku do innego przedsiębiorcy za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów (...)”. W uzasadnieniu do powyższej uchwały Sąd uznał m.in., że „(..) praktyka naruszająca J 9 zbiorowe interesy konsumentów art. 23a u.ok.ik. [obecnie art. 24] obejmuje również przypadki wprowadzania jedynie zmian kosmetycznych polegających na przestawieniu wyrazów lub zastąpieniu jednych wyrazów innymi, jeżeli tylko wykładnia postanowienia pozwoli stwierdzić, że jego treść mieści się w hipotezie zakazanej klauzuli. Stosowanie klauzuli o zbliżonej treści do klauzuli wpisanej do rejestru godzi przecież tak samo w interesy konsumentów, jak stosowanie klauzuli identycznej, co wpisana do rejestru (..). Przyjęta powyżej rozszerzająca wykładnia art. 23a u.ok.ik. znajduje również uzasadnienie w dyrektywach 93/13 oraz 98/27 a także orzecznictwie ETS dotyczącym zasady efektywności (..) „. Nie jest zatem konieczna dokładna, literalna identyczność klauzuli wpisanej do rejestru i klauzuli z nią porównywanej i stąd niedozwolone będą także takie postanowienia umów, które mieszczą się w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru, której treść zostanie ustalona w oparciu o dokonaną jej wykładnię. Przedmiotem niniejszego postępowania jest wykazanie, że zakwestionowane przez Prezesa Urzędu postanowienia wzorca umownego pn. „Umowa nr…” stosowanego przez Bożenę Gołacką i Alinę Iwaszkiewicz przy zawieraniu umów o świadczenie usług dydaktyczno – wychowawczych, są tożsame z treścią postanowień uznanych za niedozwolone prawomocnymi wyrokami Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanym do Rejestru, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego pod pozycją 1190, 1249, 726 i 1874. W wyroku z dnia 1 marca 2007r. (sygn. akt XVII Amc 12/06) Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznał za niedozwolone postanowienie, które następnie zostało wpisane pod poz. 1190 do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone o treści: „Kwoty opłat wymienione w niniejszym Regulaminie mogą ulec zmianie w miarę ogólnego wzrostu cen, nie częściej niż raz w semestrze.” W uzasadnieniu powyższego orzeczenia Sąd wskazał, iż przedmiotowe postanowienie dopuszcza do zmian wysokości opłat za naukę w sposób ogólnikowy oraz nieokreślający w dostatecznym stopniu przyczyn ewentualnej zmiany umowy. Sąd orzekając powołał się przy tym na pogląd wyrażony przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 9 marca 2006 roku (I CSK 135/05), zgodnie z którym zastrzeżenie przez przedsiębiorcę uprawnień do zmiany czesnego w przyszłych semestrach bez wskazania kryteriów takiej zmiany, prowadzi do ukształtowania obowiązków finansowych uczących się w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami. Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, iż przedmiotowe postanowienie jest niedozwolonym postanowieniem umownym, o jakim mowa w art. 385 3 pkt 10 k.c. Wskazał również, iż postanowienie to jest niedozwolonym postanowieniem umownym opisanym w art. 385 3 pkt 20 k.c. w zakresie, w jakim nie przewiduje uprawnienia konsumenta do odstąpienia od umowy w przypadku podwyższenia czesnego za naukę. Tak bowiem uprawnienie przedsiębiorcy do zmiany wysokości czesnego i innych opłat za naukę powinno łączyć się każdorazowo z przyznaniem konsumentowi prawa do odstąpienia od umowy bez konieczności ponoszenia z tego tytułu dodatkowych konsekwencji finansowych. Wskazać należy, iż § 2 ust. 4 wzorca umowy p.n. „Umowa nr…” w sposób tożsamy, jak przytoczona powyżej klauzula umowna wpisana do Rejestru, przewiduje zwyżkę wysokości czesnego należnego Alinie Iwaszkiewicz i Bożenie Gołackiej za świadczone usługi edukacyjne, już w trakcie wykonywania umowy. Zapis ten rezygnuje przy tym w ogóle ze wskazania powodów, uprawniających przedsiębiorców do podwyższenia należnego im wynagrodzenia. Co prawda, omawiane postanowienie zastrzega, iż zmiana wysokości czesnego będzie następować w odstępach rocznych oraz wskazuje kryterium wprowadzenia podwyżki, to jednak mieć należy na uwadze, iż kryterium to nie jest wartością stałą. W takiej sytuacji, konsument na etapie J 10 zawierania z prowadzącymi szkołę umowy, nie jest w stanie obliczyć wartości, o którą realnie każdego roku wzrośnie jego obowiązek pieniężny. A zatem omawiane postanowienie wprowadza takie samo, jak klauzula abuzywna wpisana do rejestru klauzul niedozwolonych pod poz. 1190, sprzeczne z dobrymi obyczajami, rozwiązanie naruszające interesy ekonomiczne konsumentów. Tożsamość z ww. klauzulą abuzywną polega również na tym, iż w przypadku obu porównywanych postanowień, brak jest zagwarantowanego prawa konsumenta do odstąpienia od zawartej umowy, na wypadek podwyższenia opłaty za świadczenie usług. Skutek stosowania omawianego postanowienia jest zatem również w tym zakresie tożsamy ze skutkiem postanowienia wpisanego do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone pod nr. 1190. Biorąc powyższe pod uwagę, mimo różnic w sformułowaniu treści, należy stwierdzić, iż zachodzi tożsamość porównywanych powyżej zapisów. W wyroku z dnia 27 lutego 2006r. (sygn. akt XVII AmC 105/04) Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznał za niedozwolone postanowienie, które następnie zostało wpisane pod poz. 726 do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone o treści: „ Nieusprawiedliwione zaleganie z uiszczeniem czesnego lub innych opłat spowoduje skreślenie z listy studentów” . Wydając powyższe orzeczenie Sąd uznał za uzasadniony pogląd wyrażony przez powoda – Prezesa Urzędu – w złożonym pozwie, zgodnie z którym umowa o świadczenie usług edukacyjnych jest umową wzajemną, do której stosuje się przepisy kodeksu cywilnego dotyczące zobowiązań, w tym regulujące skutki niewykonania zobowiązań. Po myśli art. 491§1 k.c. jeżeli jedna ze stron dopuszcza się zwłoki w wykonaniu ciążącego na niej zobowiązania, druga strona może wyznaczyć jej odpowiedni termin do wykonania, z zagrożeniem, iż w razie bezskutecznego upływu wyznaczonego terminu będzie uprawniona do odstąpienia od umowy. Zastrzeżenie przez Szkołę we wzorcu umownym postanowienia, zgodnie z którym w przypadku zwłoki w zapłacie czesnego nastąpi skreślenie z listy studentów, jest sprzeczne z dobrymi obyczajami i zwyczajami handlowymi takimi jak pewność i stabilność warunków kontraktu. Narusza też usprawiedliwione oczekiwanie, iż przedsiębiorca, jako profesjonalista, będzie działał na rynku zgodnie z obowiązującymi przepisami prawnymi. Podobnie, w wyroku z dnia 25 sierpnia 2005r. (sygn. akt XVII AmC 99/04) Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznał za niedozwolone postanowienie, które następnie zostało wpisane pod poz. 576 do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone o treści: „ W ósmym dniu po upływie terminu określonego przez kanclerza do wniesienia opłaty czesnego następuje skreślenie z listy studentów. Przywrócenie prawa do studiowania po skreśleniu z listy może nastąpić dopiero po wniesieniu dodatkowej opłaty w wysokości 300 zł.” . Wydając powyższe orzeczenie Sąd również uznał, iż zastrzeżenie przez Szkołę we wzorcu umownym postanowienia, zgodnie z którym w przypadku zwłoki w zapłacie czesnego nastąpi skreślenie z listy studentów, jest sprzeczne z dobrymi obyczajami, w zakresie, w jakim nie przewiduje obowiązku wystosowania uprzedniego wezwania do konsumenta o zapłatę zaległych kwot. Postanowienie zamieszczone w § 3 ust. 3 wzorca umownego stosowanego przez Bożenę Gołacką i Alinę Iwaszkiewicz przewiduje, w sposób tożsamy, jak wyżej przytoczone klauzule abuzywne, uprawnienie przedsiębiorców do rozwiązania umowy o świadczenie usług edukacyjnych w przypadku braku zapłaty czesnego przez konsumenta. Uprawnienie to aktualizuje się przy tym bez konieczności wystąpienia przez przedsiębiorców wobec konsumenta, z uprzednim dodatkowym wezwaniem do zapłaty określającym rygor braku wypełnienia żądania. Jak uznał w ww. wyroku Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów, takie rozwiązanie nie tylko narusza przepis art. 491 § 3 k.c. ale także dobre obyczaje. Tak bowiem, w każdym przypadku J 11 zwłoki konsumenta w zapłacie czesnego powinien on zostać uprzednio wezwany do zapłaty zaległości w wyznaczonym terminie i pod rygorem wykonania przez przedsiębiorcę uprawnienia do odstąpienia od umowy. Omawiane postanowienie zwalnia zaś Alinę Iwaszkiewicz i Bożenę Gołacką z obowiązku dokonania takiej czynności. Tym samym, konsument nie jest informowany o możliwych ujemnych następstwach swych zaniedbań, ma ograniczoną zdolność do należytego rozpoznania swojej sytuacji prawnej. Skutek stosowania omawianego zapisu jest tożsamy ze skutkiem stosowania postanowienia zamieszczonego w rejestrze klauzul niedozwolonych pod nr. 726. Kształtują one prawa i obowiązki konsumentów w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając ich interesy. Biorąc powyższe pod uwagę, mimo różnic w sformułowaniu treści, należy stwierdzić tożsamość porównywanych powyżej zapisów. Zaprezentowanej oceny Prezesa Urzędu nie mogą zmienić argumenty przedstawione przez przedsiębiorców wskazujących na brak tożsamości pomiędzy porównywanymi zapisami, z tego względu, że stosowane są one we wzorcach dotyczących różnych rodzajów szkół. Co prawda uczeń uczęszczający do placówki prowadzonej przez Alinę Iwaszkiewicz i Bożenę Gołacką jest objęty obowiązkiem edukacyjnym, lecz możliwość kontynuowania przez niego nauki w szkole publicznej nie znosi bezprawnego charakteru zakwestionowanego postanowienia wzorca umowy. Oczywistym jest bowiem, iż przedstawiciele małoletniego zawierają umowę z ww. przedsiębiorcami m.in. ze względu na realizowany w niej program autorski, którego nie oferują szkoły publiczne. Niedozwolony skutek stosowanego przez przedsiębiorców postanowienia przejawia się w umożliwieniu rozwiązania zawartej z konsumentem umowy w sposób naruszający dobre obyczaje i występuje on niezależnie od tego, czy konsument ten objęty jest obowiązkiem edukacyjnym. W wyroku z dnia 19 marca 2007 roku Sąd Najwyższy rozpatrując skargę kasacyjną Prezesa Urzędu od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 20 lipca 2006 roku (sygn. akt VI ACa 634/06) wskazał, iż za niedozwolone postanowienie umowne uznać należy postanowienie o treści: „W przypadku rezygnacji z nauki w terminie przed rozpoczęciem zajęć, zwrot wniesionych opłat nie przysługuje.”. W uzasadnieniu do wyroku Sąd Najwyższy wskazał, iż ocena abuzywności postanowienia wzorca umownego w ramach kontroli abstrakcyjnej wymaga dokonania weryfikacji „przyzwoitości” konkretnej klauzuli. Jeżeli konsument byłby – na podstawie ogólnych przepisów – w lepszej sytuacji, gdyby konkretnego postanowienia wzorca nie było, należy przyjąć, że ma ono charakter abuzywny. W rozpatrywanej sprawie Sąd Najwyższy wskazał, iż standard zgodnego z prawem ukształtowania obowiązków konsumenta w przypadku umów polegających na świadczeniu usług edukacyjnych wskazuje m.in. art. 746§1 k.c. Zgodnie z nim, jeżeli dający zlecenie wypowiedział je bez ważnych powodów, obowiązany jest 1) zwrócić przyjmującemu zlecenie wydatki, które ten poczynił w celu należytego wykonania zlecenia; 2) uiścić przyjmującemu zlecenie część wynagrodzenia odpowiadającą jego dotychczasowym czynnościom; 3) naprawić szkodę. Jeżeli wypowiedzenie zlecenia uzasadnione było ważnymi powodami, dający zlecenie nie ponosi odpowiedzialności odszkodowawczej. Odnosząc powyższe do treści postanowienia będącego przedmiotem jego rozstrzygnięcia uznał, iż w sposób rażący narusza ono interes konsumentów w zakresie, w jakim przewiduje przepadek uiszczonych opłat bez względu na ich charakter i bez względu na fakt, czy zleceniobiorca poczynił już jakiekolwiek czynności dla wykonania umowy. Przyjmując powyższe rozważania Sądu Najwyższego dla rozstrzygnięcia, czy regulacja zawarta w postanowieniu § 5 wzorca umowy p.n. „Umowa nr…” jest tożsama z klauzulą wpisaną do Rejestru pod nr. 1249 wskazać należy, iż przewiduje ono obowiązek uiszczenia przez konsumentów opłaty wpisowej płaconej po podpisaniu umowy i jednocześnie zastrzega, że jest J 12 to opłata bezzwrotna. Prowadzące szkołę, w toku niniejszego postępowania wskazały, iż wpisowe pobierane jest po podpisaniu umowy (nabór rozpoczyna się na 6 miesięcy przed rozpoczęciem roku szkolnego) oraz przeznaczane jest na pokrycie wydatków związanych z rozpoczęciem roku szkolnego, a w szczególności na przygotowanie miejsca pracy ucznia, strój szkolny, wstępne testy kwalifikacyjne. Przedsiębiorcy wskazali również, że „wpłacone wpisowe zwykle zostaje skonsumowane”. W świetle powyższego, wyżej wymienione wydatki uznać należy za wydatki czynione przez zleceniobiorcę w celu należytego wykonania zlecenia. Jeśli zatem zleceniodawca (konsument) wypowie umowę zlecenia bez ważnych powodów jeszcze przed rozpoczęciem świadczenia usług, Alina Iwaszkiewicz oraz Bożena Gołacka, po myśli art. 746 k.c., będzie uprawniona do zatrzymania całości lub tej części pobranej opłaty wpisowej, która zostanie już spożytkowana na realizację umowy. Jednocześnie jednak w każdym wypadku, gdy z tytułu uiszczenia opłaty wpisowej konsument nie otrzymałby realnie żadnych świadczeń wzajemnych, opłata ta winna być zwracana. W tym miejscu wskazać należy, iż zgodnie z oświadczeniem przedsiębiorców złożonym w toku postępowania zawarcie umowy na podstawie stosowanego przez nich wzorca umowy nastąpić może nawet na 6 miesięcy przed rozpoczęciem roku szkolnego, a zatem rozpoczęciem jej realizacji. Wtedy też wnoszona jest przez konsumentów na ich rzecz opłata wpisowa. Od tego czasu, do chwili rozpoczęcia realizacji umowy (wrzesień) opłata ta przeznaczana jest na finansowanie poszczególnych ww. wydatków. Mając zatem na uwadze powyższe, oczywistym jest, iż w przypadku, gdyby do wypowiedzenia przez konsumenta zawartej umowy doszło jeszcze przed rozdysponowaniem przez Iwonę Iwaszkiewicz i Bożenę Gołacką opłaty wpisowej na poczet przygotowań do świadczenia tej usługi, skutkować to powinno zwrotem odpowiedniej jej części na rzecz konsumenta. Taka sama zasada, po myśli art. 746 k.c. powinna być zastosowana do wszelkich wydatków, na poczet których ww. przedsiębiorcy pobiera opłatę wpisową. Omawiane postanowienie wzorca umownego, tak jak klauzula wpisana do Rejestru pod nr. 1249 przesądza jednak o bezzwrotnym charakterze opłaty wpisowej, niezależnie od zaistnienia okoliczności powołanych powyżej. Tym samym skutek jej stosowania jest tożsamy ze skutkiem wywoływanym przez ww. klauzulę i w konkretnych okolicznościach prowadzić do bezpodstawnego wzbogacenia przedsiębiorcy kosztem konsumenta. W każdym bowiem przypadku, jeśli z przyczyn leżących po stronie konsumenta nie dochodzi do faktycznego wykonania zawartej umowy, a nie można przy tym uznać, aby uiszczona opłata wpisowa została spożytkowana na wydatki poczynione w związku z przygotowaniem do należytego wykonania umowy (wpłacone wpisowe nie zostaje skonsumowane w całości”. W takim zakresie zapis §5 wzorca umownego p.n. „Umowa nr…” jest tożsamy z postanowieniem umownym wpisanym do Rejestru postanowień umowy uznanych za niedozwolone pod pozycją 1249. W wyroku z dnia 26 listopada 2009r. (sygn. akt XVII AmC 341/09) Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznał za niedozwolone postanowienie, które następnie zostało wpisane pod poz. 1874 do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone o treści: „Opiekun zobowiązuje się do opłaty ustalonego przez właściciela czesnego przez okres 12 miesięcy (tj. od IX do VII) do 6-go dnia każdego miesiąca”. W uzasadnieniu do wyroku Sąd wskazał, iż postanowienie to wypełnia dyspozycję niedozwolonego postanowienie umownego, o jakim mowa w art. 385 3 pkt 22 k.c., bowiem stanowi o obowiązku wykonania zobowiązania przez konsumenta mimo niewykonania zobowiązania przez przedsiębiorcę w okresie J 13 wakacyjnym. Postanowienia zamieszczone w § 3 ust. 4 i § 4 wzorca umowy stosowanego przez Alinę Iwaszkiewicz i Bożenę Gołacką, podobnie jak klauzula wpisana do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, kształtuje obowiązek zapłaty przez konsumentów czesnego za okres, w którym prowadzące szkołę nie wykonują świadczenia wzajemnego. Spełnienie świadczenia przez konsumentów, których dzieci uczęszczają do klas 1 – V ma nastąpić w okresie wakacyjnym, zaś spełnienie świadczenia przez konsumentów, których dzieci uczęszczają do klasy VI ma nastąpić poprzez doliczenie należnej kwoty do kwot czesnego należnych za miesiące poprzedzające okres wakacyjny. Jednocześnie, nawet w przypadku rozwiązania umowy z dniem zakończenia roku szkolnego konsument zobowiązany jest do wniesienia opłaty za miesiące wakacyjne. Bez wątpienia zatem pomimo świadczenia usług edukacyjnych przez 10 miesięcy w ciągu roku, prowadzące szkołę pobierają wynagrodzenie także za okres, w którym żadnych świadczeń już na rzecz konsumentów nie wykonują. Tym samym skutek zastosowania kwestionowanych postanowień jest tożsamy z niedozwolonym skutkiem postanowienia wpisanego od Rejestru postanowień niedozwolonych pod nr. 1874. Biorąc powyższe pod uwagę, mimo różnic w sformułowaniu treści, należy stwierdzić tożsamość porównywanych powyżej zapisów. W uznaniu Prezesa Urzędu, powyżej zaprezentowanej oceny nie może zmienić fakt, iż zgodnie z art. 63 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2004r., Nr 256, poz. 2572 j.t. ze zm.) rok szkolny we wszystkich szkołach i placówkach rozpoczyna się z dniem 1 września każdego roku, a kończy – z dniem 31 sierpnia następnego roku. Rozdzielić należy bowiem pojęcie roku szkolnego od pojęcia zajęć w roku szkolnym. Ten pierwszy trwa, tak jak wskazują to przedsiębiorcy przez 12 miesięcy. Jednakże istotnym w niniejszej sprawie jest, że z analizy stosowanych w obrocie konsumenckim wzorców umowy oraz obowiązującego w placówce kalendarza zajęć wynika, iż prowadzą oni zajęcia szkolne (świadczą usługi) przez okres 10 miesięcy w roku pobierając jednocześnie opłaty za okres, w którym takich usług już nie świadczą. Dodać należy, iż Prezes Urzędu nie kwestionuje możliwości pobierania przez przedsiębiorców opłat czesnego za miesiące wakacyjne w ogólności. Działalność polegająca na prowadzeniu szkoły podstawowej generuje przecież ponoszenie przez nich kosztów stałych, także w tym okresie (np. koszty wynagrodzeń nauczycieli, utrzymanie budynku w stanie gotowości, opłaty związane z dostarczaniem energii, wody). Jednakże, bez wątpienia, czesne za te miesiące powinno zostać pomniejszone z uwzględnieniem faktu braku ponoszenia przez przedsiębiorców niektórych kosztów stałych i zmiennych związanych z prowadzeniem zajęć dydaktycznych, które w okresie wakacyjnym nie występują. Ta różnica powinna być uwzględniona w kształtowaniu wysokości czesnego za miesiące wakacyjne. Podkreślić również trzeba, iż zasada ta nie będzie miała zastosowania do przypadków, gdy wraz z zakończeniem roku szkolnego rozwiązana zostanie umowa o świadczenie usług edukacyjnych. W takim przypadku, w uznaniu Prezesa Urzędu, zobowiązanie konsumenta do uiszczania opłaty czesnego za miesiące wakacyjne, nie znajduje uzasadnienia prawnego. Podkreślić trzeba, iż powyższe stanowisko Prezesa Urzędu nie przekreśla tożsamości postanowień zamieszczonych w § 3 ust. 4 oraz § 4 wzorca umowy stosowanego przez Alinę Iwaszkiewicz i Bożenę Gołacką z klauzulą abuzywną wpisaną do rejestru pod nr. 1874, gdyż postanowienia te przewidują, co do zasady, konieczność uiszczania przez konsumentów zapłaty czesnego w sytuacji braku świadczenia wzajemnego przedsiębiorców. Mając powyższe na względzie, Prezes Urzędu uznał, iż kwestionowane powyżej zapisy umowne mieszczą się w hipotezach wymienionych klauzul wpisanych do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone: • treść § 2 ust. 4 wzorca umowy p.n. „Umowa nr…”, w treści klauzuli z poz. 1190; J 14 • treść § 3 ust. 3 wzorca umowy p.n. „Umowa nr…” w treści klauzuli z poz. 726; • treść § 3 ust. 3 i § 4 wzorca umowy p.n. „Umowa nr…” w treści klauzuli z poz. 1874; • treść § 5 wzorca umowy p.n. „Umowa nr… w treści klauzuli z poz. 1249. Zbiorowy interes konsumentów W myśl art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów stosowanie postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone jest praktyką naruszającą zbiorowe interesy konsumentów. Mówiąc o „zbiorowym interesie konsumentów” należy zaznaczyć, iż ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie podaje jego definicji, wskazując jednak w art. 24 ust. 3, że nie jest nim suma indywidualnych interesów konsumentów. O tym, czy naruszony został interes zbiorowy, nie zawsze przesądza kryterium ilościowe, ponieważ niekiedy jeden ujawniony przypadek naruszenia prawa konsumenta może być przejawem często lub nawet powszechnie stosowanej praktyki naruszającej interes zbiorowy. W niniejszej sprawie bez wątpienia mamy do czynienia z naruszeniem praw licznej grupy konsumentów, wszystkich konsumentów będących klientami Aliny Iwaszkiewicz oraz Bożeny Gołackiej, jak i potencjalnych zainteresowanych, którzy mogą zawrzeć z nimi umowę o świadczenie usług edukacyjnych. Tak więc, w rozpatrywanym stanie faktycznym zachowanie nie dotyczy interesów poszczególnych osób, których sprawy mają charakter jednostkowy, indywidualny i nie dający się porównać z innymi, lecz mamy do czynienia z naruszonymi uprawnieniami określonego kręgu konsumentów, których sytuacja jest identyczna i wspólna dla całej, licznej grupy obecnych i przyszłych kontrahentów przedsiębiorcy. Reasumując, skoro wykazano powyżej, iż kwestionowane zapisy wzorca umowy stosowanego przez Alinę Iwaszkiewicz oraz Bożenę Gołacką są tożsame z klauzulami wpisanymi do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, to posługiwanie się nimi w obrocie konsumenckim uznać należy za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i nakazać zaniechanie jej stosowania. W myśl art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów stosowanie postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone jest praktyką naruszającą zbiorowe interesy konsumentów. Mówiąc o „zbiorowym interesie konsumentów” należy zaznaczyć, iż ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie podaje jego definicji, wskazując jednak w art. 24 ust. 3, że nie jest nim suma indywidualnych interesów konsumentów. O tym, czy naruszony został interes zbiorowy, nie zawsze przesądza kryterium ilościowe, ponieważ niekiedy jeden ujawniony przypadek naruszenia prawa konsumenta może być przejawem często lub nawet powszechnie stosowanej praktyki naruszającej interes zbiorowy. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie I i II sentencji decyzji. Zgodnie z treścią art. 26 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu wydaje decyzję o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i nakazującą zaniechanie jej stosowania, jeżeli stwierdzi naruszenie zakazu określonego w art. 24. J 15 Jednocześnie, po myśli art. 27 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie wydaje się decyzji, o której mowa w art. 26, jeżeli przedsiębiorca zaprzestał stosowania praktyki, o której mowa w art. 24. Jak już powyżej wykazano, w uznaniu Prezesa Urzędu, Bożena Gołacka i Alina Iwaszkiewicz stosowały praktykę polegającą na zamieszczeniu we wzorcu umownym p.n. „UMOWA nr…” postanowień tożsamych z postanowieniami wpisanymi do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, to jest praktykę opisaną w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Rozstrzygając niniejszą sprawę Prezes Urzędu miał na uwadze, iż w toku postępowania przedsiębiorcy przedstawili nowy wzorzec umowy, który w świetle nadesłanych informacji wszedł do obrotu konsumenckiego w miejsce dotychczasowego, a w którym ww. postanowienia zostały zmienione. Postanowienia zamieszczone w nowym wzorcu umowy zostały poddane analizie w niniejszym postępowaniu, co miało wpływ na zapadłe w sprawie rozstrzygnięcie. I tak, uznać należy, iż zmieniony wzorzec umowy nadal zawiera postanowienie tożsame z klauzulą abuzywną wpisaną do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone pod nr. 1190. Nowe postanowienie zamieszczone w § 3 ust. 4 wzorca umowy wprowadza bowiem do stosunków konsumenckich rozwiązanie tożsame, jak uprzednio kwestionowane postanowienie zamieszczone w § 2 ust. 4, a sprowadzające się do przyznania przedsiębiorcom, w sposób ogólnikowy, prawa podwyższenia należnego im wynagrodzenia w trakcie trwania umowy, bez jednoczesnego przyznania konsumentom prawa do odstąpienia od umowy. Podobnie, postanowienia zamieszczone obecnie w § 3 ust. 1 w zw. z § 3 ust. 2 oraz w § 4 ust. 3 zd. 2 zmienionego wzorca umowy, są nadal tożsame z klauzulą abuzywną zamieszczoną w ww. Rejestrze pod pozycją 1874. Regulacja w nich zawarta wywołuje te same skutki, jak kwestionowane postanowienia zamieszczone uprzednio w § 3 ust. 4 oraz § 4 wzorca umowy. Nadal bowiem konsumenci zobowiązani są do płacenia czesnego w pełnej wysokości również za miesiące wakacyjne, to jest za okres, w którym nie otrzymują świadczenia wzajemnego w postaci usług edukacyjnych. W przypadku zaś, gdy wraz z zakończeniem roku szkolnego rozwiązana zostanie umowa (§ 4 ust. 3 zd. 2), konsumenci zobowiązani są do uiszczenia miesięcznej opłaty czesnego w podwójnej wysokości, co nie znajduje uzasadnienia. Mając powyższe na uwadze uznać należało, iż mimo wprowadzenia przez przedsiębiorców zmian do wzorca umowy nadal stosują oni, w omówionym powyżej zakresie praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów, o których mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i rozstrzygnąć, jak w punkcie I sentencji niniejszej decyzji. Prezes Urzędu miał jednocześnie na uwadze pozostałe zmiany wprowadzone przez Bożenę Gołacką i Alinę Iwaszkiewicz do stosowanego w obrocie konsumenckim wzorca umowy. Analiza zmienionych postanowień, zamieszczonych obecnie w § 3 ust. 6 oraz § 4 ust. 2 pkt b) wzorca umowy, daje podstawy do stwierdzenia, że postanowienia te nie są już tożsame z klauzulami abuzywnymi wpisanymi do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone pod poz. 726 oraz 1249. Z powyższych powodów należało rozstrzygnąć, jak w punkcie II sentencji decyzji mając przy tym na uwadze, iż datą zaniechania stosowania zarzucanej praktyki jest data wprowadzenia do obrotu zmienionego wzorca umowy, to jest 28 stycznia 2013 roku. Kara pieniężna Zgodnie z art.106 ust.1 pkt.4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes J 16 Urzędu może nałożyć na przedsiębiorcę, w drodze decyzji karę pieniężną w wysokości nie większej niż 10 % przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary, jeżeli przedsiębiorca ten, choćby nieumyślnie dopuścił się stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24 . Z treści przepisu wynika, iż ww. kara ma charakter fakultatywny. W związku z tym Prezes Urzędu w ramach uznania administracyjnego decyduje, czy zasadne jest w danej sprawie nałożenie kary. Ustawa nie zawiera katalogu przesłanek, od których uzależniona jest decyzja o nałożeniu kary. W art. 111 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jedynie wskazano, iż ustalając wysokość kary Prezes Urzędu winien wziąć pod uwagę okres, stopień oraz okoliczności uprzedniego naruszenia przepisów ustawy. W rozpatrywanej sprawie, w punkcie I sentencji decyzji stwierdzono, że Alina Iwaszkiewicz oraz Bożena Gołacka naruszyły zakaz, o którym mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji konsumentów. Zakaz ten ma charakter bezwzględny, zatem nie istnieją przesłanki natury prawnej, które umożliwiały zalegalizowanie tych praktyk. Spełniona jest zatem podstawowa przesłanka warunkująca nałożenie kary pieniężnej. Prezes Urzędu uznał więc za uzasadnione w niniejszej sprawie, wobec uznania, iż Alina Iwaszkiewicz i Bożena Gołacka stosowały praktyki opisane w punkcie I i II sentencji decyzji nałożenie na nich kary pieniężnej za przypisane praktyki. Wskazać należy, iż fakt nałożenia kary podkreślać ma naganność zachowania podmiotu, który dopuścił się stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, a tym samym naruszył ustawę o ochronie konkurencji i konsumentów. Kara pieniężna nakładana przez Prezesa Urzędu pełni funkcję represyjną, prewencyjną oraz edukacyjną. Funkcja represyjna ma stanowić dolegliwość dla przedsiębiorcy łamiącego prawo oraz ma na celu przymuszenie go do powstrzymania się od podobnych działań. Funkcja prewencyjna oraz edukacyjna mają na celu powstrzymanie przedsiębiorcy stosującego praktykę oraz innych przedsiębiorców przed stosowaniem w przyszłości tego typu praktyk w obrocie z konsumentami. Na wstępie wskazać należy, że przedstawione poniżej, uzasadnienie wymierzenia kary, jak i ustalenie jej wysokości jest wspólne zarówno dla Aliny Iwaszkiewicz, jak i Bożeny Kołackiej, gdyż zarówno wysokość osiągniętego przez nie przychodu z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, jak i okoliczności brane przez Prezesa Urzędu przy wymiarze kary pieniężnej są dla nich tożsame. Przy wymierzaniu kar za powyższe praktyki przede wszystkim wzięto pod uwagę fakt, iż naruszenie przez przedsiębiorców zbiorowych interesów konsumentów polegało na stosowaniu postanowień umownych tożsamych z klauzulami abuzywnymi. W przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z sytuacją, w której konsument zainteresowany ofertą przedsiębiorców udaje się do szkoły z zamiarem podpisania umowy o świadczenie usług edukacyjnych na rzecz podopiecznych, zatem wyraża zamiar zawarcia kontraktu. Z kolei działanie przedsiębiorców to stosowanie praktyki polegającej na takim opracowaniu wzorca umowy, który zawiera w swojej treści zapisy tożsame z zapisami uznanymi przez Sąd Ochrony Konkurencji Konsumentów za niedozwolone. Konsument podejmując decyzję o zawarciu umowy w oparciu o narzucony mu przez przedsiębiorcę wzorzec zawierający bezprawne zapisy nie ma możliwości rzeczywistego wpływu na istnienie i treść zawartych w nim postanowień. Strona zawierająca umowę według narzuconego wzorca jest nim związana z chwilą zawarcia umowy. Na przedsiębiorcy prowadzącym działalność gospodarczą, jako na profesjonaliście ciąży obowiązek działania zgodnie z obowiązującymi normami prawa. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie III.1 oraz IV.1 sentencji decyzji. J 17 W niniejszej decyzji, w jej punkcie I zakwestionowano trzy postanowienia zamieszczone we wzorcu umownym o nazwie „UMOWA nr…”. Wpływają one w istotny sposób na sytuację prawną konsumentów, a w szczególności na ich interesy ekonomiczne, gdyż przewidują konieczność uiszczania przez nich czesnego w sytuacji braku świadczenia wzajemnego po stronie przedsiębiorców oraz umożliwiają podwyższenie wysokości czesnego bez przyznania konsumentom prawa do odstąpienia od umowy. Wymierzając karę w niniejszej sprawie Prezes Urzędu wziął po uwagę również fakt, iż stwierdzona praktyka była stosowana przez przedsiębiorcę od co najmniej 2010 roku, co wynika z dokumentów nadesłanych przez Miejskiego Rzecznika Konsumentów i Spraw Mieszkańców w Gorzowie Wielkopolskim. Mając powyższe na uwadze Prezes Urzędu uznał, iż waga omawianych naruszeń w niniejszej sprawie kształtuje się na poziomie (…) % przychodu osiągniętego przez Alinę Iwaszkiewicz oraz Bożenę Gołacką, każdej z tych osób oddzielnie. Tym samym ustalona przez Prezesa Urzędu kwota bazowa stanowiąca równowartość (…) % przychodu osiągniętego przez każdego z przedsiębiorców wynosi (po zaokrągleniu do zł.) (…) zł. Dokonując ustalenia ostatecznego wymiaru kary pieniężnej nałożonej na każdego z przedsiębiorców Prezes Urzędu miał na uwadze całokształt zebranego w postępowaniu materiału dowodowego jednak nie dopatrzył się w niniejszej sprawie okoliczności, które mogłyby spowodować złagodzenie lub też zaostrzenie kary. Po myśli art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów maksymalną karą, jaką mógłby w niniejszej sprawie zastosować Prezes Urzędu byłaby kara na poziomie 10% przychodu uzyskanego przez każdego z przedsiębiorców w 2012 roku, to jest kara w wysokości (…) zł. Kara pieniężna orzeczona w punkcie III.1 i IV.1 sentencji niniejszej Decyzji stanowi (…) % przychodu każdego z przedsiębiorców za rok 2012 r. czyli (…) % kary jaka mogłaby być w tym przypadku nałożona. Zdaniem Prezesa Urzędu, tak określona kara spełni zarówno rolę represyjną, jako sankcja i dolegliwość za naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jak i prewencyjną, zapobiegając ponownemu ich naruszeniu. Nie bez znaczenia jest też jej walor wychowawczy, w tym wymiar ogólny, odstraszający dla innych przedsiębiorców działających w branży przed podobnym naruszaniem słusznych interesów konsumentów. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie III.2 oraz IV.2 sentencji decyzji. W niniejszej decyzji, w jej punkcie II zakwestionowano dwa postanowienia zamieszczone we wzorcu umownym o nazwie „UMOWA nr…”. Wpływały one w istotny sposób na sytuację prawną konsumentów, a w szczególności na ich interesy ekonomiczne, gdyż przewidywały konieczność uiszczania przez nich czesnego w sytuacji braku świadczenia wzajemnego po stronie przedsiębiorców oraz umożliwiają podwyższenie wysokości czesnego bez przyznania konsumentom prawa do odstąpienia od umowy. Wymierzając karę w niniejszej sprawie Prezes Urzędu wziął po uwagę również fakt, iż stwierdzona praktyka była stosowana przez przedsiębiorcę od co najmniej 2010 roku, co wynika z dokumentów nadesłanych przez Miejskiego Rzecznika Konsumentów i Spraw Mieszkańców w Gorzowie Wielkopolskim. Mając powyższe na uwadze Prezes Urzędu uznał, iż waga omawianych naruszeń w J 18 niniejszej sprawie kształtuje się na poziomie (…) % przychodu osiągniętego przez Alinę Iwaszkiewicz oraz Bożenę Gołacką, każdej z tych osób oddzielnie. Tym samym ustalona przez Prezesa Urzędu kwota bazowa stanowiąca równowartość (…) % przychodu osiągniętego przez każdego z przedsiębiorców wynosi (po zaokrągleniu do zł.) (…) zł. Dokonując ustalenia ostatecznego wymiaru kary pieniężnej nałożonej na każdego z przedsiębiorców Prezes Urzędu miał na uwadze całokształt zebranego w postępowaniu materiału dowodowego jednak nie dopatrzył się w niniejszej sprawie okoliczności, które mogłyby spowodować zaostrzenie kary. Wymierzając kary za stosowanie przedmiotowej praktyki uwzględnić jednak należało fakt zaniechania jej stosowania. Co prawda, do zaniechania stosowania praktyki doszło dopiero na późnym etapie postępowania, jednakże mieć należało na uwadze, że już w załączeniu do pisma z dnia 12 listopada 2012 roku przedsiębiorcy przedstawili projekt zmian do wzorca umowy, które następnie zostały wprowadzone w życie. Uwzględnienie powyższej okoliczności spowodowało obniżenie wymierzonych kar o 30%, to jest o kwotę (…) zł – do kwoty (…) zł (słownie: (…)). Po myśli art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów maksymalną karą, jaką mógłby w niniejszej sprawie zastosować Prezes Urzędu byłaby kara na poziomie 10% przychodu uzyskanego przez każdego z przedsiębiorców w 2012 roku, to jest kara w wysokości (…) zł. Kara pieniężna orzeczona w punkcie III.1 i IV.1 sentencji niniejszej Decyzji stanowi (…) % przychodu każdego z przedsiębiorców za rok 2012 r. czyli (…) % kary jaka mogłaby być w tym przypadku nałożona. Zdaniem Prezesa Urzędu, tak określona kara spełni zarówno rolę represyjną, jako sankcja i dolegliwość za naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jak i prewencyjną, zapobiegając ponownemu ich naruszeniu. Nie bez znaczenia jest też jej walor wychowawczy, w tym wymiar ogólny, odstraszający dla innych przedsiębiorców działających w branży przed podobnym naruszaniem słusznych interesów konsumentów. Kary wymierzone Alinie Iwaszkiewicz oraz Bożenie Gołackiej wynoszą łącznie 1 110 zł dla każdej z nich. Przyjmując wspomniane powyżej okoliczności naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jak również fakt, iż kara winna być orzekana na poziomie wystarczającym do osiągnięcia zamierzonego celu i odczuwalna dla przedsiębiorcy, Prezes Urzędu postanowił nałożyć kary w wysokości określonej jak w punkcie III i IV sentencji decyzji. Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów karę pieniężną należy uiścić w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Warszawie: NBP O/O Warszawa 51101010100078782231000000 . Stosownie do treści art. 81 ust 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w związku art. 479 28 k.p.c., od niniejszej decyzji przysługuje stronie odwołanie do sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w terminie dwutygodniowym od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów we Wrocławiu. J 19 otrzymuje: Kancelaria Radcy Prawnego „Adviser” r.pr. (…) Ul. Mieszka 1-go 39 66-400 Gorzów Wielkopolski