RWR-23/2012

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA WE WROCŁAWIU 50-413 Wrocław, ul. Walońska 3-5 tel.(071)344 65 87, (071)34 05 920, fax (071)34 05 922 e-mail: wroclaw@uokik.gov.pl RWR 61-36/11/WS Wrocław, 17 lipca 2012 r. DECYZJA RWR 23 /2012 Na podstawie art. 27 ust.1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r., nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 2 pkt 4 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 107, poz. 887), po przeprowadzeniu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, wszczętego z urzędu przeciwko M. M. [ochrona danych osobowych] prowadzącej działalność gospodarczą pn. „M.M. [ochrona danych osobowych] Rewers – Finanse” z siedzibą w Żaganiu , - działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, uznaje się za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o której nowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2) ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów działanie przedsiębiorcy polegające na naruszeniu obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, w wyniku : zamieszczenia w ulotkach reklamowych pn. „Kredyt bez BIK” za pomocą nieczytelnej czcionki, informacji o cenie brutto za jednostkę rozliczeniową połączenia telefonicznego oraz niezamieszczenia informacji o cenie netto tego połączenia, dokonywanego w ramach tzw. „usługi o podwyższonej opłacie”, co może stanowić naruszenie obowiązku informacyjnego przewidzianego art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo Telekomunikacyjne (Dz. U. Nr 171, poz. 1800 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym do dnia 4 grudnia 2011 r., a przez to również art. 24 ust. 2 pkt 2 powołanej wyżej ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. oraz stwierdza się zaniechanie jej stosowania z dniem 30 czerwca 2011 r. UZASADNIENIE 1.Do Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura we Wrocławiu, zwanego dalej również „Prezesem Urzędu”, wpłynęło pismo Powiatowego Rzecznika Konsumentów w Nowym Tomyślu, zarzucające M.M. [ochrona danych osobowych] , prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą „M.M. [ochrona danych osobowych] Rewers Finanse” z siedzibą w Żarach, zwanej dalej również „Przedsiębiorcą”, naruszenie obowiązku udzielenia konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji w ofercie usługi doradztwa finansowego. Rzecznik poinformował m.in., iż w jego ocenie, koszt połączenia telefonicznego na nr telefonu o podwyższonej opłacie (7,69 zl/min. brutto) jest wprawdzie zamieszczony w ofercie, ale napisany tak małą czcionką, że praktycznie „ dla każdego jest niewidoczny”. Zdaniem Rzecznika, „ Działanie takie stanowi celowy zabieg, mający nie ujawniać rzeczywistej istoty procederu : przedsiębiorca nie zarabia na udzielaniu 2 kredytów, lecz za właściwe źródło dochodu przyjął „naciąganie” potencjalnych kredytobiorców na jak najdłuższe rozmowy telefoniczne o podwyższonej opłacie. Klienci są nieświadomi pułapki zastawianej przez sprytnego przedsiębiorcę ” Dowód – Zawiadomienie k. 1 akt postępowania wyjaśniającego sygn. RWR 403- 26/2011/WS; 1.1. W związku z powyższym stanem faktycznym, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, postanowieniem nr RWR 99/2011 z dnia 29 kwietnia 2011 r., wszczął postępowanie wyjaśniające w sprawie w stępnego ustalenia, czy nastąpiło naruszenie przez M.M. [ochrona danych osobowych] , przepisów ustawy, uzasadniające wszczęcie postępowania w sprawie zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Przeprowadzone następnie pod sygn. akt RWR 403-26/2011/WS postępowanie wyjaśniające uprawdopodobniło postawione w Zawiadomieniu zarzuty. Według wstępnej oceny Prezesa Urzędu wynikało, iż Przedsiębiorca naruszył przepis art. 64 ust. 1 Prawa telekomunikacyjnego, podając informacje o cenie usługi o podwyższonej opłacie", dotyczącą numeru 708 808 362 w sposób nieczytelny dla konsumentów. 1.2. Mając na względzie wyniki postępowania wyjaśniającego, Prezes Urzędu postanowieniem RWR 204/2011 wszczął w dniu 12 września 2011 r. z urzędu przeciwko M.M. [ochrona danych osobowych] postępowanie w sprawie podejrzenia stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, w szczególności naruszających obowiązek udzielenia konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, w wyniku zamieszczenia w ulotkach reklamowych pn. „Kredyt bez BIK” za pomocą nieczytelnej czcionki informacji o cenie brutto za jednostkę rozliczeniową połączenia telefonicznego oraz niezamieszczenia informacji o cenie netto tego połączenia, dokonywanego w ramach tzw. „usługi o podwyższonej opłacie”, co może stanowić naruszenie obowiązku informacyjnego przewidzianego art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo Telekomunikacyjne (Dz. U. Nr 171, poz. 1800 ze zm.), a przez to również art. 24 ust. 2 pkt 2 powołanej wyżej ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, zwanej dalej również „ustawą o ochronie (…)”. W pkt II. postanowienia Prezes Urzędu działając na podstawie art. 123 k.p.a. w zw. z art. 83 ustawy o ochronie (…) oraz art. 73 ust. 1 i 2 pkt 2) i ust. 6 tej ustawy, zaliczył w poczet dowodów całość informacji zebranych w toku postępowania wyjaśniającego prowadzonego pod sygn. akt RWR 403-26/2011/WS. 1.3. Ustosunkowując się do postawionego zarzutu Przedsiębiorca oświadczył, iż reklama usług doradztwa została zaprzestana w czerwcu 2011 r. zaś od 2010 r. nie uzyskuje żadnych dochodów. Ulotki były wzorowane, zgodnie z twierdzeniem Przedsiębiorcy, na ulotkach firm, które świadczyły już usługi o podobnym charakterze. Przedsiębiorca poinformował ponadto, iż za każdym razem po wybraniu numeru infolinii konsument był automatycznie informowany o koszcie połączenia, wobec czego mógł z rozmowy zrezygnować (pismo Przedsiębiorcy z dnia 24 września 2011 r.). 2. Prezes Urzędu ustalił następujący stan faktyczny: 2.1. M.M. [ochrona danych osobowych] była przedsiębiorcą wpisanym w dniu 22 lutego 2011 r. przez Burmistrza Miasta Żagań do ewidencji działalności gospodarczej pod numerem ewidencyjnym 7454/2011. Przedmiotem działalności przedsiębiorcy, była, zgodnie z wpisem do ewidencji działalności gospodarczej, pozostała finansowa działalność usługowa, gdzie indziej niesklasyfikowana, z wyłączeniem ubezpieczeń i funduszów emerytalnych (sklasyfikowana pod nr 64.99.Z wg PKD). Wg oświadczenia Przedsiębiorcy zawartego w piśmie do Urzędu z dnia 8 maja 2011 r. w toku postępowania wyjaśniającego prowadzonego 3 pod sygn. RWR 403-26/2011/WS, prowadzona przez nią działalność polega na pośrednictwie, czyli przygotowaniu czynności zmierzających do zawarcia poprzez klientów umów z bankami i instytucjami finansowymi. Doradztwo to „polega na dobraniu odpowiedniej oferty kredytu w zależności od potrzeb klient. Klient ma możliwość uzyskania opinii na temat posiadanych produktów finansowych (ofert kredytów proponowanych przez banki)”. Dowód – pismo Przedsiębiorcy k. 16, zaświadczenie o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej k. 20 akt postępowania wyjaśniającego sygn. RWR 403-26/2011/WS; 2.2. Przedsiębiorca reklamował swoją działalność poprzez m.in. ulotki reklamowe. Jednym z nich była ulotka koloru żółtego, na którym zawarto następujące informacje : „ KREDYT BEZ BIK NOWOŚĆ! Oferta dla osób w BIK i czarnej listy Spłacamy komorników i windykacje Specjalne warunki dla emerytów i rencistów Złączymy Twoje raty w jedną niższą oraz otrzymasz dodatkową gotówkę. MINIMUM FORMALNOŚCI ! DOJAZD DO KLIENTA! DORADZTWO FINANSOWE TEL : 708 808 362 czynne codziennie od 7.00 do 22.00” Numer telefonu był wyeksponowany poprzez zapisanie go białymi cyframi na czarnym tle. Pod tymi informacjami znajduje się informacja o koszcie połączenia w wysokości 7,69 zł z VAT za 1 min. Informacja jest napisana czcionką kilkukrotnie mniejszą od czcionki, za pomocą której podano numer telefonu i praktycznie nieczytelną. Dowód – ulotki reklamowe k. 2, 23 i 28 akt postępowania wyjaśniającego sygn. RWR 403- 26/2011/WS; Ulotki te zostały dotąd, wg. oświadczenia Przedsiębiorcy, wykorzystane jedynie na terenie województwa lubuskiego, wielkopolskiego, zachodniopomorskiego i przyległych do niego miejscowości (m.in. Grudziądz, Olszyna, Zgorzelec, Przemków). Z założenia działalność Przedsiębiorcy miała objąć obszar całego kraju. Ulotki umieszczane były m.in. na ścianach budynków mieszkalnych, obiektów handlowych słupach oświetleniowych i in. Dowód – pismo Przedsiębiorcy k. 16-18, pismo Straży Miejskiej k. 26, dokumentacja fotograficzna k. 32 – 33 (5 zdjęć) akt postępowania wyjaśniającego sygn. RWR 403- 26/2011/WS, pismo Przedsiębiorcy k. 8 i 19 akt głównych; 2.3. Z tytułu możliwości naruszenia przez Przedsiębiorcę art. 63a Kodeksu Wykroczeń kontakt telefoniczny z M.M. [ochrona danych osobowych] nawiązał funkcjonariusz Straży Miejskiej w Wolsztynie. Rozmowa kosztowała Urząd Miejski 72 zł 57 groszy. Ponadto Straż Miejska wystosowała do Przedsiębiorcy pismo z dnia 12 kwietnia 2011 r. z wezwaniem do 4 usunięcia ulotek informacyjnych z miejsc publicznych na terenie Wolsztyna do 28 kwietnia 2011 r.. Po tej dacie ulotki zostały usunięte („ Art. 63a. § 1. Kto umieszcza w miejscu publicznym do tego nieprzeznaczonym ogłoszenie, plakat, afisz, apel, ulotkę, napis lub rysunek albo wystawia je na widok publiczny w innym miejscu bez zgody zarządzającego tym miejscem, podlega karze ograniczenia wolności albo grzywny. § 2. W razie popełnienia wykroczenia można orzec przepadek przedmiotów stanowiących przedmiot wykroczenia oraz nawiązkę w wysokości do 1.500 złotych lub obowiązek przywrócenia do stanu poprzedniego.” ). Dowód – pismo Straży Miejskiej k. 26 akt postępowania wyjaśniającego sygn. RWR 403- 26/2011/WS; 2.4. W wykazie numerów o podwyższonej opłacie, znajdującym się na stronie internetowej Urzędu Komunikacji Elektronicznej www.uke.gov.pl , umieszczono m.in. następujące informacje : Numer : 708808362 Cena w PLN (netto/brutto), jednostka : 6,25 (netto)/7,59 (brutto) PLN/min Rodzaj i zakres świadczonej usługi : Pośrednictwo kredytowe Operatorzy : Telefonia Dialog S.A. Dostawca treści : M. M. [ochrona danych osobowych] Rewers – Finanse, ul. B. Chrobrego [ochrona danych osobowych] , 68 – 100 Żagań Dowód – wydruk ze strony www.uke.gov.pl k. 28 postępowania wyjaśniającego sygn. RWR 403-26/2011/WS; Przedsiębiorca korzystał z numeru o podwyższonej opłacie („Usługa 708”) na podstawie umowy o świadczenie usług z dnia 23 lutego 2011 r. zawartej z firmą VoxNet S.A. z siedzibą w Zabrzu. Zgodnie z § 7ust. 3 umowy, wynagrodzenie VoxNet S.A. miało stanowić 60% wartości przeprowadzonych wszystkich połączeń przychodzących z sieci stacjonarnej oraz 40% od przeprowadzonych wszystkich połączeń przychodzących z ruchomych sieci telekomunikacyjnych. Dowód – umowa k.23-25 akt głównych; 2.5. Decyzją Burmistrza Żagania z dnia 30 czerwca 2011 r. z ewidencji działalności gospodarczej wykreślony został wpis dotyczący podjęcia działalności gospodarczej przez Przedsiębiorcę tj. wpis pod numerem ewidencyjnym 7454/2011. W tym samym dniu wykreślony został numer REGON nadany Przedsiębiorcy w Głównym Urzędzie Statystycznym. Przyczyną rezygnacji z działalności gospodarczej była choroba Przedsiębiorcy. Dowód – pismo Przedsiębiorcy k. 8, decyzja Burmistrza Żagania k. 10, zaświadczenie GUS k. 12 akt głównych; Po tej dacie Przedsiębiorca nie prowadził działalności gospodarczej, w tym również zaprzestał jej reklamowania poprzez m.in. ulotki reklamowe. Dowód – pisma Przedsiębiorcy k.8 – 9 akt głównych; 5 3. Mając na uwadze zebrany materiał dowodowy, Prezes Urzędu zważył, co następuje: 3. 1. Zagrożenie interesu publicznoprawnego . Podstawą do rozstrzygania sprawy w oparciu o przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest uprzednie zbadanie przez Prezesa Urzędu, czy w danej sprawie zagrożony został interes publicznoprawny. Stwierdzenie, że to nastąpiło pozwala na realizację celu tej ustawy, wskazanego w art. 1 ust. 1, którym jest określenie warunków rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasady podejmowanej w interesie publicznoprawnym ochrony interesów przedsiębiorców i konsumentów. Zdaniem Prezesa Urzędu rozpatrywana sprawa ma charakter publicznoprawny, albowiem wiąże się z ochroną interesu wszystkich konsumentów, którzy byli lub potencjalnie mogli być klientami Przedsiębiorcy. Interes publicznoprawny przejawia się także w postaci zbiorowego interesu konsumentów. Innymi słowy - naruszenie zbiorowego interesu konsumentów jest jednocześnie naruszeniem interesu publicznoprawnego. Zatem uzasadnione było w niniejszej sprawie podjęcie przez Prezesa Urzędu działań przewidzianych w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów. 3. 2. Oznaczenie przedsiębiorcy Zgodnie z art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie (…), pod pojęciem przedsiębiorcy należy rozumieć przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej. Natomiast art. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2010 r. Nr 220, poz. 1447 ze zm.), definiuje działalność gospodarczą jako zarobkową działalność wytwórczą, handlową, budowlaną, usługową oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i eksploatacja zasobów naturalnych, a także działalność zawodową wykonywaną w sposób zorganizowany i ciągły. Przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4 ust. 1 tej ustawy jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna nie będąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną - wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą. Ponadto, zgodnie z art. 14 ust. 1 tej ustawy przedsiębiorca może podjąć działalność gospodarczą w dniu złożenia wniosku o wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej albo po uzyskaniu wpisu do rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym. Przepis art. 14 ust. 1 wszedł w życie – zgodnie z art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 173, poz. 1808 ze zm.) – dopiero z dniem 1 lipca 2011 r. Do tego czasu zachowały moc przepisy ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 1178 ze zm.) dotyczące m.in. zasad prowadzenia ewidencji działalności gospodarczej. Na podstawie zachowującego moc do 1 lipca 2011 r. przepisu art. 7b ust. 1 ww. ustawy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta, dokonywał wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Wpis ten był warunkiem rozpoczęcia działalności gospodarczej przez osobę fizyczną. A zatem w okresie od 22 lutego 2011 r. (data wpisu działalności gospodarczej Przedsiębiorcy do ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej przez burmistrza Żagania) do dnia 30 czerwca 2011 r. (data wykreślenia tej działalności z ewidencji działalności gospodarczej przez burmistrza Żagania), M.M. [ochrona danych osobowych] była przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie (…), prowadzącym działalność gospodarczą pod nazwą „M.M. [ochrona danych osobowych] Rewers – Finanse”. Oznacza to, iż przepisy tej ustawy odnoszą się do ww. przedsiębiorcy wprost. 3. 3. Przesłanki zastosowania art. 24 ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie (…) Art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów stanowi, iż „ Zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów.”, natomiast zgodnie z art. 6 24 ust. 2 pkt 2 przedmiotowej ustawy, przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy, a w szczególności m.in. naruszanie obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji. Do stwierdzenia zatem praktyki z art. 24 ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie (...) konieczne jest wykazanie, że spełnione zostały łącznie następujące przesłanki: 1. określone działanie przedsiębiorcy musi nosić znamiona bezprawności poprzez naruszanie obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji i godzić w interes konsumentów; 2. działanie to musi naruszać zbiorowy interesy konsumentów. Zaniechanie zamieszczenia w stosowanych ulotkach reklamowych pn. „Kredyt bez BIK” prawem nakazanych informacji może zatem stanowić praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów. Ad. 1) Bezprawność działań Przedsiębiorcy Naruszenie obowiązków informacyjnych określonych w art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo Telekomunikacyjne (Dz. U. Nr 171, poz. 1800 ze zm.) Nie ulega wątpliwości, iż Przedsiębiorca posiadał zawartą z operatorem publicznym umowę, obejmującą usługę telekomunikacyjną z dodatkowym świadczeniem, zwaną w ustawie z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo Telekomunikacyjne (Dz. U. Nr 171, poz. 1800 ze zm.) "usługą o podwyższonej opłacie", dotyczącą numeru 708 808 362. Usługę tą wprowadził art. 64 ww ustawy, zgodnie z którym, w brzmieniu obowiązującym do dnia 4 grudnia 2011 r.: Art. 64. 1. Dostawca publicznie dostępnej usługi telekomunikacyjnej obejmującej usługę telekomunikacyjną z dodatkowym świadczeniem, zwanej dalej "usługą o podwyższonej opłacie", jest obowiązany podawać wraz z numerem tej usługi podawanym do publicznej wiadomości cenę za jednostkę rozliczeniową połączenia ze wskazaniem ceny netto i brutto. 2. Dostawca usługi o podwyższonej opłacie powinien zapewnić, aby użytkownik końcowy w stacjonarnej publicznej sieci telefonicznej był każdorazowo informowany, przed rozpoczęciem naliczania opłat, o cenie jednostki rozliczeniowej połączenia do numeru danej usługi. 3. Świadczenie usługi o podwyższonej opłacie odbywa się na podstawie umowy zawartej w sposób określony w art. 56 ust. 2 zdanie drugie. W doktrynie podkreślało się, iż „ Dostawca publicznie dostępnej usługi telekomunikacyjnej świadczący usługę telekomunikacyjną o podwyższonej opłacie jest obowiązany podawać wraz z numerem tej usługi podawanym do publicznej wiadomości cenę za jednostkę rozliczeniową połączenia ze wskazaniem ceny netto i brutto. Pojęcie dostawcy należy interpretować szeroko z uwagi na cel przepisu art. 64, którym jest zapewnienie informacji o rzeczywistych kosztach usługi. Słusznie wskazuje się, że obowiązek przewidziany w art. 64 ust. 1 dotyczy zarówno dostawcy treści, jeżeli podejmuje on działania informacyjne, jak i dostawcy usługi transmisyjnej, który w praktyce zajmuje się detalicznym rozliczeniem usługi z użytkownikiem (S. Piątek, Prawo telekomunikacyjne..., s. 458-459). Obowiązek informowania o cenie usługi jest powiązany z numerem konkretnej usługi, którym jest numer z planu numeracji krajowej. Powiązanie numeru usługi z ceną pozwala użytkownikowi zorientować się ile kosztuje połączenie z konkretnego numeru pozwalającego na skorzystanie z usługi o podwyższonej opłacie. Dostawca powinien podać do publicznej wiadomości cenę za jednostkę rozliczeniową połączenia (Kawałek Krzysztof, Rogalski Maciej. Komentarz do ustawy Prawo telekomunikacyjne. LEX 2010) 7 Nie ulega zatem wątpliwości, iż powołany wyżej przepis art. 64 ust. 1 Prawa Telekomunikacyjnego wprowadził po stronie m.in. dostawcy treści, zawierających informację o numerze telefonii stacjonarnej wraz z usługą o podwyższonej opłacie, obowiązek informowania o cenie brutto oraz netto połączenia. Za dostawcę takich treści w niniejszej sprawie uznać należy Przedsiębiorcę, który swoje usługi reklamował m.in. poprzez kwestionowane ulotki reklamowe. Podkreślenia wymaga, iż ulotki te nie dość, iż nie zawierały informacji o cenie netto usługi, to informację o cenie brutto podawały w sposób praktycznie niewidoczny (nieczytelny). Informacje podawane w taki sposób (tj. nieczytelny), uznać należy za informacje, które w istocie nie zostały podane do wiadomości konsumentów (podobny pogląd był już wyrażany np. w decyzji Prezesa Urzędu nr RWR 16/2010). Należy podnieść, iż ulotki reklamowe umieszone były w miejscach publicznych, m.in. na ścianach budynków mieszkalnych, obiektów handlowych słupach oświetleniowych i in. – a zatem w miejscach o ograniczonej widoczności – co czyniło dodatkowo informacje o koszcie usługi niewidocznymi. Tak skonstruowanie reklamy, zdaniem Prezesa Urzędu, przesądzają o tym, że przeciętny konsument odbierający w tym samym czasie główny komunikat („Kredyt bez BIK”) oraz wyeksponowany numer telefonu (białe cyfry na czarnym tle :„708 808 362”), które w zamyśle Przedsiębiorcy miały przyciągnąć uwagę konsumenta i zachęcić do skorzystania z jego usług oraz kontaktu telefonicznego, mogły koncentrować jego uwagę, pomijając jednocześnie informację (i tak nieczytelną) o koszcie połączenia. Znamiennym jest także, iż nawet dla bardzo uważnego i ostrożnego konsumenta prawidłowe odczytanie przedmiotowej informacji było w praktyce niemożliwe. Tym samym Przedsiębiorca naruszył przewidziany art. 64 ust. 1 Prawa telekomunikacyjnego w brzmieniu obowiązującym do 4 grudnia 2011 r. obowiązek informacyjny. Wypada wskazać, iż w wyniku nowelizacji art. 64 Prawa telekomunikacyjnego, obowiązek informacyjny podmiotów podających do publicznej wiadomości informacje o usłudze o podwyższonej opłacie po dniu 4 grudnia 2011 r. należy wiązać z podstawą normatywną zawartą w art. 64 ust. 2 i 3. Zgodnie bowiem z dokonaną ustawą z dnia 16 września 2011 r. ustawą (Dz. U. Nr 234, poz. 1390) o zmianie ustawy – Prawo telekomunikacyjne, nowelizacją art. 64 ust. 1 – 3 uzyskał on brzmienie : " Art. 64. 1. Dostawca publicznie dostępnej usługi telekomunikacyjnej obejmującej usługę telekomunikacyjną z dodatkowym świadczeniem, które może być realizowane przez inny podmiot niż dostawca usługi telekomunikacyjnej, zwanej dalej "usługą o podwyższonej opłacie", jest obowiązany podawać wraz z numerem tej usługi przekazywanym bezpośrednio abonentom, cenę za jednostkę rozliczeniową usługi albo cenę za połączenie, w przypadku usługi taryfikowanej za całe połączenie, ze wskazaniem ceny brutto oraz nazwę podmiotu realizującego dodatkowe świadczenie. 2. Podmiot podający do publicznej wiadomości informację o usłudze o podwyższonej opłacie jest obowiązany podawać wraz z numerem tej usługi cenę za jednostkę rozliczeniową usługi albo cenę za połączenie, w przypadku usługi taryfikowanej za całe połączenie, ze wskazaniem ceny brutto oraz nazwę podmiotu realizującego dodatkowe świadczenie. 3. W przypadku gdy informacja o usłudze o podwyższonej opłacie, o której mowa w ust. 2, podawana jest do publicznej wiadomości w sposób graficzny: 1) tło informacji nie może utrudniać lub uniemożliwiać zapoznania się z ceną za jednostkę rozliczeniową usługi albo ceną za połączenie, w przypadku usługi taryfikowanej za całe połączenie, 2) rozmiar czcionki ceny za jednostkę rozliczeniową usługi albo ceny za połączenie, w przypadku usługi taryfikowanej za całe połączenie, nie może być mniejszy niż 60% rozmiaru czcionki numeru tej usługi oraz 8 3) czas prezentacji ceny za jednostkę rozliczeniową usługi albo ceny za połączenie, w przypadku usługi taryfikowanej za całe połączenie, nie może być krótszy niż czas prezentacji numeru tej usługi.” W chwili obecnej obowiązki informacyjne podmiotów prowadzących działalność gospodarczą nie muszą być więc „wyinterpretowywane” z treści normy art. 64 ust. 1, gdyż zapisano je wprost w znowelizowanym art. 64 ust. 2 i 3 ustawy Prawo telekomunikacyjne. W konsekwencji należy przyjąć, iż Przedsiębiorca naruszył ww. przepis art. 64 ust. 1 Prawa telekomunikacyjnego w brzmieniu obowiązującym do dnia 4 grudnia 2011 r., podając za pomocą nieczytelnej czcionki, informacje o cenie brutto za jednostkę rozliczeniową połączenia telefonicznego oraz niezamieszczając informacji o cenie netto tego połączenia, dokonywanego w ramach tzw. „usługi o podwyższonej opłacie”. Godzenie w interes konsumentów Opisane wyżej działania godzą w interes konsumentów, gdyż na skutek braku informacji o faktycznym koszcie połączenia telefonicznego byli oni narażeni na wysokie opłaty z tytułu połączeń telefonicznych. Powyższego wniosku nie uchylał ustawowy obowiązek dostawcy usługi o podwyższonej opłacie informowania przed rozpoczęciem naliczania opłat, o cenie jednostki rozliczeniowej (obowiązek wynikający z art. 64 ust. 2 Prawa telekomunikacyjnego w brzmieniu do dnia 4 grudnia 2011 r.), albowiem nie zawsze konsument jest w stanie „na gorąco”, w trakcie uzyskiwania tej informacji, zrozumieć jej znaczenie i przerwać połączenie. Istotą wszakże regulacji z art. 64 ust. 1 Prawa telekomunikacyjnego jest wcześniejsze umożliwienie m.in. konsumentom podjęcia decyzji o wykonaniu połączenia, w oparciu o spokojną, rzeczową analizę uzyskanych informacji o faktycznym jego koszcie. Ad . 2) Naruszenie zbiorowego interesu konsumentów Jak wskazywano już powyżej, w myśl art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów praktyką naruszającą zbiorowe interesy konsumentów jest naruszanie obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji. Mówiąc o „zbiorowym interesie konsumentów” należy zaznaczyć, iż ustawa o ochronie (…) nie podaje jego definicji, wskazując jednak w art. 24 ust. 3, że nie jest nim suma indywidualnych interesów konsumentów. O tym, czy naruszony został interes zbiorowy, nie zawsze przesądza kryterium ilościowe, ponieważ niekiedy jeden ujawniony przypadek naruszenia prawa konsumenta może być przejawem często lub nawet powszechnie stosowanej praktyki naruszającej interes zbiorowy. W niniejszej sprawie bez wątpienia mamy do czynienia z prawami licznej grupy konsumentów, tj. wszystkich konsumentów, którzy zadzwonili pod numer 708 808 362 lub zamierzali skorzystać z tej formy uzyskania informacji o reklamowanych przez Przedsiębiorcę usługach doradztwa finansowego. W rozpatrywanym stanie faktycznym zachowanie nie dotyczy interesów poszczególnych osób, których sprawy mają charakter jednostkowy, indywidualny i nie dający się porównać z innymi, lecz mamy do czynienia z uprawnieniami określonego kręgu konsumentów, których sytuacja jest identyczna i wspólna dla całej grupy osób zainteresowanych uzyskaniem telefonicznej informacji o oferowanych przez Przedsiębiorcę usługach. Podsumowując powyższe uznać należało, iż spełnione zostały wszystkie przesłanki uznania wyżej opisanego działania Przedsiębiorcy za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. 9 Jednocześnie Prezes Urzędu skorygował w sentencji decyzji zarzut stawiany Przedsiębiorcy, poprzez doprecyzowanie oznaczenia treści aktu prawnego, którego naruszenie zarzucono Przedsiębiorcy. Doprecyzowanie sprowadziło się do stwierdzenia, iż naruszenie obowiązku informacyjnego przewidzianego art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo Telekomunikacyjne (Dz. U. Nr 171, poz. 1800 ze zm.), dotyczy treści tego przepisu w brzmieniu obowiązującym do dnia 4 grudnia 2011 r. Konieczność korekty spowodowana została faktem, iż ocena działalności Przedsiębiorcy powinna być dokonana według przepisów obowiązujących w dacie jego działania lub zaniechania. W ocenie Prezesa Urzędu zmiana taka jest dopuszczalna bez konieczności zmiany postanowienia nr RWR 204/11 z dnia 12 września 2011 r. o wszczęciu postępowania - gdyż granice przedmiotowe postępowania pozostają bez zmian. Podobne stanowisko zajmuje SOKiK, który np. w wyroku z dnia 16 lutego 2012 r., sygn, akt XVII AmA 139/11 uznał, iż ,,W odniesieniu do wszczęcia postępowania w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, postanowienie powinno, więc wskazywać na podmiot, przeciwko któremu postępowanie będzie się toczyć a także praktykę, która będzie jego przedmiotem. Oczywistym jest także, że treść postanowienia o wszczęciu postępowania wyznacza zakres rozstrzygnięcia zawartego w decyzji kończącej postępowanie. (…) Zdaniem Sądu zbędne było wydanie kolejnego postanowienia określającego zakres zarzucanej praktyki, skoro miało ono na względzie jedynie językową korektę zarzucanej powodowi praktyki a nie zmieniało zakresu przedmiotowego postępowania.” Dodać wypada, iż zmiana treści art. 64 ustawy Prawo telekomunikacyjne nastąpiła już po dacie wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie. 3.4. Zaniechanie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów . Zgodnie z art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie wydaje się decyzji, o której mowa w art. 26, jeżeli przedsiębiorca zaprzestał stosowania praktyki, o której mowa w art. 24, w takim przypadku Prezes Urzędu wydaje decyzję o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzającą zaniechanie jej stosowania. Jednocześnie, w myśl art. 27 ust. 3 ustawy o ochronie (…) ciężar udowodnienia okoliczności, iż przedsiębiorca zaniechał stosowania praktyki, o której mowa w art. 24 ustawy o ochronie (…) spoczywa na tymże przedsiębiorcy. Stanowi to konsekwencję tego, iż to przedsiębiorca wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne z udowodnienia okoliczności, o której mowa w przedmiotowym przepisie. Jak już wskazywano powyżej w pkt. 2.5. niniejszej Decyzji, dnia 30 czerwca 2011 r. z ewidencji działalności gospodarczej wykreślony został wpis dotyczący podjęcia działalności gospodarczej przez Przedsiębiorcę, w tym samym dniu wykreślony został numer REGON nadany Przedsiębiorcy w Głównym Urzędzie Statystycznym i jednocześnie z tą datą Przedsiębiorca faktycznie zakończył prowadzenie działalności gospodarczej. W tym stanie rzeczy należało uznać, iż spełnione zostały warunki do wydania Decyzji w oparciu o przepisy art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie (…). Jednocześnie w ocenie Prezesa Urzędu, wydania decyzji zawierającej merytorycznie rozstrzygnięcie nie tamował fakt, iż M.M. [ochrona danych osobowych] utraciła przymiot przedsiębiorcy z dniem 30 czerwca 2011 r. (a więc jeszcze przed datą wszczęcia postępowania objętego niniejszą Decyzją), z uwagi na treść normy art. 105 ustawy o ochronie (…). Zgodnie z powołanym przepisem nie wszczyna się postępowania w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, jeżeli od końca roku, w którym zaprzestano ich stosowania, upłynął rok. A contrario, we wszystkich pozostałych przypadkach brak jest przeszkód prawnych do wszczęcia i prowadzenia postępowań w oparciu o zarzut naruszenia zbiorowych interesów konsumentów. 10 Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie (…) , w związku z art. 479 28 § 2 k.p.c., od niniejszej decyzji przysługuje stronie odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w terminie dwutygodniowym od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów we Wrocławiu. Otrzymuje : M.M. [ochrona danych osobowych] ul. Bolesława Chrobrego [ochrona danych osobowych] 68 – 100 Żagań Z up. Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury we Wrocławiu Zbigniew Jurczyk