RWR-39/2003

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA WE WROC Ł AWIU 50-413 Wroc ł aw, ul. Walo ń ska 3-5 tel. (0-71) 34 46 587, (0-71) 34 05 920, fax (0-71) 34 05 922 E-mail: wroclaw@uokik.gov.pl RWR 502s-1/03/WS Wroc ł aw, 8 .12.2003 r. Decyzja RWR 39 /2003 I. Na podstawie art. 9 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (j.t. Dz. U. Nr 86, poz. 804 ze zm.) oraz stosowanie do art. 28 ust. 5 i 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. nr 18, poz. 172 ze zm.), po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego wszcz ę tego z urz ę du przeciwko Elektrolux Poland Spó ł ka z o.o. z siedzib ą w Warszawie, ul. Kolejowa 5/7, 01-217 Warszawa, oraz jego dealerom : 1. Przedsi ę biorstwu Produkcyjno-Us ł ugowo-Handlowemu „LASEL” Spó ł ka z o.o. z siedzib ą w Rybniku,, ul. Ż orska 38, 44-203 Rybnik, 2. Centrum Techniki Le ś nej i Ogrodniczej HUBERTECH Spó ł ka z o.o. z siedzib ą w Katowicach, ul. Ś w. Huberta 43/45, 40-543 Katowice, 3. Przedsi ę biorstwu Produkcyjno-Handlowemu „HUSKY” Spó ł ka z o.o. z siedzib ą w Koluszkach, ul. Budowlanych 51, 95-040 Koluszki, 4. „IMPET” Spó ł ka z o.o. z siedzib ą w Grudzi ą dzu, ul. Hallera 23, 86-300 Grudzi ą dz, 5. „A-RENT” Spó ł ka z o.o. z siedzib ą w Warszawie, ul. Floriana 3/5, 04-664 Warszawa, 6. Przedsi ę biorstwu Produkcji Handlu i Us ł ug „POLMAL” Spó ł ka z o.o. z siedzib ą we Wroc ł awiu, ul. B. Krzywoustego 66, 51-166 Wroc ł aw, - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów : 1. uznaje si ę za ograniczaj ą c ą konkurencj ę i naruszaj ą c ą zakaz, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 w.w. ustawy praktyk ę , sprowadzaj ą c ą si ę do zawarcia porozumienia cenowego pomi ę dzy Elektrolux Poland Spó ł ka z o.o. i Przedsi ę biorstwem Produkcyjno-Us ł ugowo- Handlowym „LASEL” Spó ł ka z o.o. z siedzib ą w Rybniku, Centrum Techniki Le ś nej i Ogrodniczej HUBERTECH Spó ł ka z o.o. z siedzib ą w Katowicach, „IMPET” Spó ł ka z o.o. z siedzib ą w Grudzi ą dzu, „A-RENT” Spó ł ka z o.o. z siedzib ą w Warszawie oraz Przedsi ę biorstwem Produkcji Handlu i Us ł ug „POLMAL” Spó ł ka z o.o. z siedzib ą we Wroc ł awiu, na krajowym rynku sprzeda ż y pi ł ł a ń cuchowych r ę cznych, polegaj ą cego na ustalaniu bezpo ś rednio cen odsprzeda ż y (ceny detaliczne) pi ł ł a ń cuchowych r ę cznych (wg PKWiU 29.40.51-50.1, 29.40.52-23, 29.40.52-25, 29.40.52-27) marki Husqvarna i nakazuje zaniechanie jej stosowania , 2. uznaje si ę za ograniczaj ą c ą konkurencj ę i naruszaj ą c ą zakaz, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 6 w.w. ustawy praktyk ę , sprowadzaj ą c ą si ę do zawarcia porozumienia pomi ę dzy Elektrolux Poland Spó ł ka z o.o. i Przedsi ę biorstwem Produkcyjno-Us ł ugowo-Handlowym „LASEL” Spó ł ka z o.o. z siedzib ą w Rybniku, Centrum Techniki Le ś nej i Ogrodniczej HUBERTECH Spó ł ka z o.o. z siedzib ą w Katowicach Przedsi ę biorstwem Produkcyjno- Handlowym „HUSKY” Spó ł ka z o.o. z siedzib ą w Koluszkach, „IMPET” Spó ł ka z o.o. z siedzib ą w Grudzi ą dzu, „A-RENT” Spó ł ka z o.o. z siedzib ą w Warszawie i Przedsi ę biorstwem Produkcji Handlu i Us ł ug „POLMAL” Spó ł ka z o.o. z siedzib ą we Wroc ł awiu, ograniczaj ą cego dost ę p do rynku lub eliminuj ą cego z krajowego rynku sprzeda ż y pi ł ł a ń cuchowych r ę cznych przedsi ę biorców nie obj ę tych porozumieniem, w nast ę pstwie zakazu sprzeda ż y przez ww. dealerów pi ł ł a ń cuchowych r ę cznych (wg PKWiU 29.40.51- 50.1, 29.40.52-23, 29.40.52-25, 29.40.52-27), firm konkurencyjnych w stosunku do marki Husqvarna, i nakazuje zaniechanie jej stosowania II . Na podstawie art. 101 ust. 2 pkt 1 ww ustawy oraz stosowanie do art. 28 ust. 5 i 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego wszcz ę tego z urz ę du przeciwko Elektrolux Poland Spó ł ka z o.o. z siedzib ą w Warszawie, ul. Kolejowa 5/7, 01-217 Warszawa, oraz jego dealerom wymienionym w pkt I, - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów : nak ł ada si ę na Elektrolux Poland Spó ł ka z o.o. kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 200 000 z ł (s ł ownie : dwie ś cie tysi ę cy z ł otych) p ł atn ą do bud ż etu pa ń stwa. III. Na podstawie art. 11 ust. 1 powo ł anej wy ż ej ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz stosowanie do art. 28 ust. 5 i 6 tej ustawy i § 6 powo ł anego wy ż ej rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów : nie stwierdza si ę stosowania przez Elektrolux Poland Spó ł ka z o.o. i Przedsi ę biorstwo Produkcyjno-Handlowe „HUSKY” Spó ł ka z o.o. z siedzib ą w Koluszkach praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , sprowadzaj ą cej si ę do zawarcia porozumienia cenowego polegaj ą cego na ustalaniu bezpo ś rednio cen odsprzeda ż y (ceny detaliczne) pi ł ł a ń cuchowych r ę cznych (wg PKWiU 29.40.51-50.1, 29.40.52-23, 29.40.52-25, 29.40.52-27) marki Husqvarna Uzasadnienie 1. W toku prowadzonego badania rynku produkcji i sprzeda ż y pilarek, w sprawie o sygn. akt RWR 401-1/03/WS, Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwany dalej „organem antymonopolowym”, powzi ął informacj ę o mo ż liwo ś ci naruszenia przez Elektrolux Poland Spó ł ka z o.o. z siedzib ą w Warszawie oraz jego dealerów, ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, zwanej dalej „ustaw ą antymonopolow ą ”. Zebrane w ramach tego post ę powania informacje wskazywa ł y na mo ż liwo ść zawarcia w umowach dystrybucyjnych niedozwolonych klauzul umownych ograniczaj ą cych konkurencj ę , w szczególno ś ci w zakresie ustalania bezpo ś rednio cen detalicznych, jak równie ż zakazu sprzeda ż y towarów firm konkurencyjnych wzgl ę dem marki Husqvarna. 1.1 . W zwi ą zku z powy ż szym organ antymonopolowy postanowieniem z dnia 22 kwietnia 2003 r. wszcz ął post ę powanie antymonopolowe w sprawie praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę , przeciwko Elektrolux Poland Spó ł ka z o.o., zwanemu dalej „Elektrolux”, oraz jego dealerom : 1). Przedsi ę biorstwu Produkcyjno-Us ł ugowo-Handlowemu „LASEL” Spó ł ka z o.o. z siedzib ą w Rybniku,, ul. Ż orska 38, 44-203 Rybnik, 2 2). Centrum Techniki Le ś nej i Ogrodniczej HUBERTECH Spó ł ka z o.o. z siedzib ą w Katowicach, ul. Ś w. Huberta 43/45, 40-543 Katowice, 3). Przedsi ę biorstwu Produkcyjno-Handlowemu „HUSKY” Spó ł ka z o.o. z siedzib ą w Koluszkach, ul. Budowlanych 51, 95-040 Koluszki, 4). „IMPET” Spó ł ka z o.o. z siedzib ą w Grudzi ą dzu, ul. Hallera 23, 86-300 Grudzi ą dz, 5). „A-RENT” Spó ł ka z o.o. z siedzib ą w Warszawie, ul. Floriana 3/5, 04-664 Warszawa, 6). Przedsi ę biorstwu Produkcji Handlu i Us ł ug „POLMAL” Spó ł ka z o.o. z siedzib ą we Wroc ł awiu, ul. B. Krzywoustego 66, 51-166 Wroc ł aw (zwanymi dalej „Dealerami”) w sprawie mo ż liwo ś ci naruszenia przez ww. przedsi ę biorców : a) art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy antymonopolowej poprzez zawarcie porozumienia cenowego pomi ę dzy Elektrolix i Dealerami, w wyniku którego zosta ł y ustalone ceny sprzeda ż y (detaliczne) pi ł ł a ń cuchowych r ę cznych (wg PKWiU 29.40.51-50.1, 29.40.52-23, 29.40.52- 25, 29.40.52-27) u ż ytkownikom ko ń cowym, b) art. 5 ust. 1 pkt 6 ustawy antymonopolowej poprzez zawarcie porozumienia polegaj ą cego na zakazie sprzeda ż y przez Dealerów pi ł ł a ń cuchowych r ę cznych (wg PKWiU 29.40.51-50.1, 29.40.52-23, 29.40.52-25, 29.40.52-27), firm konkurencyjnych wzgl ę dem marki Husqvarna. W toku post ę powania, na skutek uzyskanych informacji i danych, organ antymonopolowy sprecyzowa ł zarzut stosowania porozumienia z art. 5 ust. 1 pkt 1 w ten sposób, i ż opisany zarzut dotyczy ł pi ł ł a ń cuchowych r ę cznych marki Husqvarna dowód – postanowienie z dnia 21 pa ź dziernika 2003 r. k. 189. 1.2. W odpowiedzi na stawiane zarzuty Uczestnicy : Elektrolux i Dealerzy wyja ś nili : - Elektrolux : Spó ł ka wyja ś ni ł a, i ż w ramach sieci sprzedaje przede wszystkim wyroby firmy Husqvarna a ponadto firmy Partner, Jonsered oraz McCulloch (k. 99); łą czny udzia ł w rynku w zakresie wszystkich sprzedawanych przez siebie produktów Spó ł ka oszacowa ł a na 41% w 2001 r. i 35% w 2002 r.; Spó ł ka potwierdzi ł a, i ż wprowadzi ł a sztywne ceny na pilarki Husqvarny, negocjuj ą c z dealerami wysoko ść mar ż y i ustalaj ą c j ą na poziomie 16%; spowodowa ł o to, ż e unikni ę to gwa ł townych ruchów cen, a pilarki spalinowe Husqvarny s ą w Polsce o ok. 20% ta ń sze ni ż w krajach s ą siednich (k. 100); Spó ł ka zakaza ł a w umowach sprzeda ż y pilarek spalinowych konkurencyjnych firm z uwagi na fakt, i ż jest to powszechna zasada handlowa, Spó ł ka ponios ł a wysokie nak ł ady na organizacj ę sieci, st ą d dopuszczenie firm konkurencyjnych (które nak ł adów nie ponios ł y) by ł oby naruszeniem zasad równorz ę dno ś ci podmiotów w dzia ł alno ś ci handlowej a ponadto trudno by ł oby zagwarantowa ć utrzymanie tajemnicy handlowej (mechanicy warsztatów serwisowych otrzymuj ą dokumenty techniczne producenta); zdaniem Spó ł ki z uwagi na fakt, i ż sprzeda ż wyrobów m-ki Husqvarna nie przekracza 30%, nie ma do niej zastosowania art. 5 ustawy antymonopolowej (k.103); ponadto Spó ł ka wyja ś ni ł a, i ż na podstawie umowy dystrybucyjnej rozprowadzane s ą wyroby firmy Husqvarna, za ś wyroby firmy Partner, Jonsered oraz McCulloch sprzedawane s ą w trybie hurtu „otwartego” i nie s ą uwa ż ane za konkurencyjne wzgl ę dem wyrobów firmy Husqvarna (k. 142); Z kolei obj ę ci post ę powaniem Dealerzy zaj ę li nast ę puj ą ce stanowiska : - PPHiU „POLMAL” Sp. z o.o . : ceny na wyroby gotowe s ą ustalane w odniesieniu do pilarek m-ki Husqvarna, s ą to ceny sztywne i s ą przestrzegane, za ś ceny na cz ęś ci zamienne i 3 akcesoria nie maj ą charakteru cen sztywnych; zakaz sprzeda ż y towarów konkurencyjnych wzgl ę dem m-ki Husqvarna jest przestrzegany i przyczynia si ę do rozwoju przedsi ę biorstwa (k. 37 akt g ł ównych); - „IMPET” Sp. z o.o . : ustalanie cen odsprzeda ż y jest korzystne, gdy ż „ klienci maj ą pewno ść , ż e cena w danym punkcie nie jest wygórowana i jest identyczna w s ą siednich punktach dealerskich ” ; ponadto przedsi ę biorca stwierdzi ł , i ż nie ma potrzeby rozszerzania oferty Elektrolux o artyku ł y innych, ani ż eli Husqvarna marek, gdy ż „ wi ąż e si ę to z utrzymaniem bardzo du ż ej ilo ś ci cz ęś ci zamiennych oraz narz ę dzi serwisowych ” (k. 39-40); - PPUH „LASEL” Spó ł ka z o.o : „ Przestrzegamy regu ł y o sztywnych cenach odsprzeda ż y na wyroby gotowe firmy Husqvarna. Nasze do ś wiadczenie z innymi produktami b ę d ą cymi w ofercie naszej spó ł ki (…) przekonuje nas, ż e taka polityka jest s ł uszna ” (k. 62); zdaniem Spó ł ki konkurencja cenowa wewn ą trz sieci nie jest wskazana i powoduje w d ł u ż szej perspektywie czasowej samounicestwienie sieci; zapis o zakazie sprzeda ż y wyrobów firm konkurencyjnych nie jest „najszcz ęś liwszy”, gdy ż decyzj ę o tym nale ż a ł oby pozostawi ć w gestii dealera (k.63); - „A-RENT” Spó ł ka z o.o. : nie odnios ł a si ę do stawianych zarzutów stwierdzaj ą c jedynie, i ż jest dealerem firmy Husqvarna, sprzedaj ą c pilarki firm : Husqvarna, Partner, Jonsered oraz McCulloch (k. 79); - PPH „HUSKY” Spó ł ka z o.o. : Spó ł ka przyzna ł a, i ż w umowie zawarto zapis o stosowaniu cen „nie wy ż szych ni ż uzgodnione z dystrybutorem”, jednak ż e spowodowane to by ł o trosk ą o nabywc ę detalicznego; zdaniem Spó ł ki, dealerzy nie konkuruj ą ze sob ą cenowo, bo jest to „niemoralne”; strony umowy nigdy nie okre ś li ł y, co oznacza zapis o nie sprzedawaniu wyrobów firm konkurencyjnych (k. 116-117); - CTLiO HUBERTECH Spó ł ka z o.o . : jednolite ceny wprowadzono po to, aby klient w ka ż dym punkcie kraju by ł podobnie obs ł u ż ony; Spó ł ka przestrzega zakazu sprzeda ż y wyrobów konkurencyjnych (k. 8 akt o sygn. RWR 502s-2/03/WS). 2. Przeprowadzone przez organ antymonopolowy post ę powanie dowodowe pozwoli ł o na ustalenie nast ę puj ą cego stanu faktycznego : 2.1. Elektrolux Poland Sp. z o.o. jest spó ł k ą prawa handlowego, wpisan ą do rejestru przedsi ę biorców Krajowego Rejestru S ą dowego pod numerem KRS 0000029692 S ą du Rejonowego dla m. st. Warszawy, XX Wydzia ł Gospodarczy Krajowego Rejestru S ą dowego. Przedmiotem podstawowej dzia ł alno ś ci spó ł ki jest m.in. hurtowa sprzeda ż towarów dla le ś nictwa, ogrodnictwa i piel ę gnacji terenów zielonych oraz maszyn specjalistycznych do prac budowlanych i drogowych. Spó ł ka jest importerem i dystrybutorem wyrobów firm g ł ównie Husqvarna, Jonsered, Partner , McCulloch i (w mniejszym zakresie) Marazzini i Flymo. Spó ł ka jest zale ż na od „Aktiebolaget Elektrolux” z siedzib ą w Sztokholmie (Szwecja), który to podmiot posiada 100% udzia ł ów w Elektrolux Poland Sp. z o.o. (tj. 34 321 udzia ł ów) (dowód - pismo Elektrolux k. 3 akt RWR 401-1/03/WS, odpis z rejestru przedsi ę biorców Krajowego Rejestru S ą dowego w aktach RWR 401-1/03/WS). Pozostali Uczestnicy post ę powania - Dealerzy spó ł ki Elektrolux prowadz ą dzia ł alno ść gospodarcz ą w formie spó ł ek z ograniczon ą odpowiedzialno ś ci ą . Przedmiotem dzia ł alno ś ci 4 Uczestników jest m.in. dzia ł alno ść handlowa w zakresie sprzeda ż y pi ł ł a ń cuchowych r ę cznych marki Husqvarna (dowód – pisma uczestników k. 15, 34, 35, 39-40, 62-63, 79, 116-118 akt g ł ównych, k. 8-9 akt o sygn. RWR 502s-2/03/WS, odpisy z rejestrów s ą dowych k. 18, 53-58, 64, 82-84,121- 123 akt g ł ównych i k. 28-30 akt o sygn. RWR 502s-2/03/WS). 2.2. Uczestnicy post ę powania dzia ł aj ą na krajowym rynku sprzeda ż y pilarek, w tym pi ł ł a ń cuchowych r ę cznych (wg PKWiU 29.40.51-50.1, 29.40.52-23, 29.40.52-25, 29.40.52-27). Rynek ten obejmuje sprzeda ż zarówno pilarek elektrycznych jak i pilarek spalinowych r ę cznych. Wspóln ą cech ą tego produktu –pilarek ł a ń cuchowych r ę cznych jest jego pe ł na mobilno ść , zw ł aszcza spalinowych, przejawiaj ą ca si ę w mo ż liwo ś ci r ę cznego, a nie stacjonarnego, ich wykorzystania. Cecha ta w sposób zasadniczy ró ż nicuje ten produkt od pilarek innego rodzaju ze wzgl ę du na cel ich przeznaczenia oraz szerokie pole zastosowania w miejscu u ż ytkowania, których to w ł a ś ciwo ś ci nie posiadaj ą np. pilarki stacjonarne wykorzystywane w tartakach. G ł ównymi konkurentami na tym rynku s ą : - ELECTROLUX (Husqvarna, Jonsered, Partner, Mc Culloch), - STIHL, - MAKITA, - OLEO-MAC, - IKRA, - DOLMAR, - ALPINA, - SOLO, - inne (dowód – akta RWR 401-1/03/WS). Pi ł y ł a ń cuchowe r ę czne dzia ł aj ą cych na rynku firm konkurencyjnych, ze wzgl ę du na przeznaczenie, cel u ż ytkowania, cechy u ż ytkowe i cen ę s ą substytutami. Ich zasadniczym przeznaczeniem jest r ę czna piel ę gnacja drzew, ich ś cinanie oraz r ę czna obróbka drewna. Powy ż sze cechy, w tym przede wszystkim przeznaczenie, odró ż niaj ą pilarki od innych produktów sprzedawanych w sieci Elektrolux, takich jak kosiarki elektryczne i spalinowe (przeznaczone do koszenia trawy), przecinarki (przeznaczone s ą do ci ę cia twardych materia ł ów takich jak kamie ń , beton, asfalt czy stal; u ż ywane g ł . w budownictwie), traktory, trimery elektryczne i spalinowe (s ą to pojazdy przeznaczone do piel ę gnacji trawników, zamiatania, zgarniania ś niegu itp.), urz ą dzenia ogrodnicze (w tym g ł . no ż yce, przeznaczone do piel ę gnacji ż ywop ł otu) i wykaszarki (urz ą dzenia do koszenia trawy). Na rynku polskim wyst ę puj ą m.in. nast ę puj ą ce marki pilarek r ę cznych : Husqvarna, Jonsered, Partner, Mc Culloch oraz Stihl, Bosch, Makita, Alko i in. dowód – materia ł dowodowy w aktach o sygn. RWR 401-1/03/WS oraz sygn. akt RWR 401- 3/03/WS). 2.3. W celu precyzyjnego ustalenia pozycji poszczególnych uczestników rynku sprzeda ż y pi ł ł a ń cuchowych r ę cznych, organ antymonopolowy przeprowadzi ł badanie rynku sprzeda ż y pi ł ł a ń cuchowych r ę cznych na terenie Polski. Wyniki przeprowadzonego badania rynku obrazuj ą poni ż sze tabele i wykresy: 5 Udzia ł w krajowym rynku sprzeda ż y towarów ( pi ł ł a ń cuchowych r ę cznych) w latach 2001 – 2003 (w szt.) tabela nr 1 Ź ród ł o : opracowanie w ł asne na podstawie danych z akt o sygn. RWR 401-3/03/WS [tajemnica przedsi ę biorstwa] Udzia ł w krajowym rynku sprzeda ż y towarów ( pi ł ł a ń cuchowych r ę cznych) w latach 2001 – 2003 wg marek (w szt.) tabela nr 2 [tajemnica przedsi ę biorstwa] Ź ród ł o : opracowanie w ł asne na podstawie danych z akt o sygn. RWR 401-3/03/WS Graficzn ą struktur ę rynku przedstawiaj ą poni ż sze wykresy : Wykres nr 1 [tajemnica przedsi ę biorstwa] Ź ród ł o : opracowanie w ł asne na podstawie danych z akt o sygn. RWR 401-3/03/WS Wykres nr 2 [tajemnica przedsi ę biorstwa] Ź ród ł o : opracowanie w ł asne na podstawie danych z akt o sygn. RWR 401-3/03/WS Z powy ż szych danych wynika, i ż zdecydowanymi liderami na rynku sprzeda ż y pi ł ł a ń cuchowych r ę cznych na terenie Polski s ą Elektrolux, sprzedaj ą ca pilarki pod mark ą Husqvarna, Jonsered, Partner, Mc Culloch – [tajemnica przedsi ę biorstwa] % i Stihl – [tajemnica przedsi ę biorstwa] %. Obaj przedsi ę biorcy posiadaj ą łą cznie [tajemnica przedsi ę biorstwa] % udzia ł w rynku (w roku 2003). Zwa ż ywszy, i ż trzeci co do wielko ś ci sprzeda ż y przedsi ę biorca tj. MAKITA, posiada [tajemnica przedsi ę biorstwa] % udzia ł , jedynie [tajemnica przedsi ę biorstwa] % rynku obejmuj ą wszyscy inni jego uczestnicy. W okresie od stycznia do maja 2003 r. udzia ł y poszczególnych uczestników rynku przedstawia ł y si ę wi ę c nast ę puj ą co: ELECTROLUX (Husqvarna, Jonsered, Partner, Mc Culloch) – [tajemnica przedsi ę biorstwa] - % STIHL – [tajemnica przedsi ę biorstwa] - % MAKITA – [tajemnica przedsi ę biorstwa] - % OLEO-MAC – [tajemnica przedsi ę biorstwa] - % IKRA – [tajemnica przedsi ę biorstwa] - % DOLMAR – [tajemnica przedsi ę biorstwa] 6 - % ALPINA – [tajemnica przedsi ę biorstwa] - % SOLO – [tajemnica przedsi ę biorstwa] - % Inne – [tajemnica przedsi ę biorstwa] - % (dowód - opracowanie w ł asne na podstawie danych z akt o sygn. RWR 401-3/03/WS). Cech ą charakterystyczn ą rynku sprzeda ż y pi ł ł a ń cuchowych r ę cznych w Polsce jest wi ę c przewaga konkurencyjna dwóch przedsi ę biorców, z których udzia ł ka ż dego z osobna w rynku przekracza [tajemnica przedsi ę biorstwa] %. Z uwagi na tak wysoki udzia ł w rynku, nie maj ą do tych przedsi ę biorców zastosowania przepisy Rozporz ą dzenia Rady Ministrów z dnia 13 sierpnia 2002 r. w sprawie wy łą czenia okre ś lonych porozumie ń wertykalnych spod zakazu porozumie ń ograniczaj ą cych konkurencj ę (Dz. U. Nr 142, poz. 1189). Zgodnie bowiem z § 5 ust. 1 Rozporz ą dzenia, wy łą czenie spod zakazu porozumie ń wertykalnych stosuje si ę wówczas, gdy udzia ł dostawcy i grupy kapita ł owej, do której on nale ż y, w rynku w ł a ś ciwym sprzeda ż y towarów obj ę tych porozumieniem, nie przekracza 30%, z zastrze ż eniem ust. 2 i §6. 2.4. Sprzeda ż hurtowa prowadzona jest za po ś rednictwem oddzia ł u spó ł ki Elektrolux Poland sp. z o.o. tj. Oddzia ł u Husqvarna w Warszawie. Sprzeda ż prowadzona jest przez sie ć ok. 250 dealerów, jak równie ż Punkty handlowo-serwisowe Husqvarna, Domy Handlowe (Praktiker, Castorama, Leroy Merlin i OBI), Punkty handlowo-serwisowe Partner Industrial (sprzeda ż jedynie wyrobów Partner Industrial) oraz odbiorców hurtowych. Dystrybucja za po ś rednictwem dealerów odbywa si ę na podstawie zawartych z nimi umów handlowych (dealerskich) oraz na zasadach zakupów bezumownych. Na podstawie umów dealerskich realizowana jest sprzeda ż wyrobów Husqvarna, za ś w trybie bezumownym realizowana jest sprzeda ż towarów pozosta ł ych marek, tj. firm Jonsered, Partner, McCulloch, Marazzini i Flymo (dowód - pismo Elektrolux k. 3 akt RWR 401-1/03/WS, pismo Elektrolux k. 99-103 akt g ł ównych). Elektrolux stosuje jako podstawowy jeden wzór umowy dealerskiej. Umowy wed ł ug wzoru powszechnie obowi ą zuj ą cego obecnie posiadaj ą m.in. Uczestnicy : • Przedsi ę biorstwo Produkcyjno-Us ł ugowo-Handlowe „LASEL” Spó ł ka z o.o. z siedzib ą w Rybniku (umowa z dnia 17 stycznia 1991 r. k. 72-77); • Centrum Techniki Le ś nej i Ogrodniczej HUBERTECH Spó ł ka z o.o. z siedzib ą w Katowicach (umowa z dnia 8 luty 1993 r. k. 144-149); • „IMPET” Spó ł ka z o.o. z siedzib ą w Grudzi ą dzu (umowa z dnia 8 lipca 1991 r. k. 46- 51); • „A-RENT” Spó ł ka z o.o. z siedzib ą w Warszawie (umowa z dnia 5 listopada 1996 r. k. 94-98); • Przedsi ę biorstwo Produkcji Handlu i Us ł ug „POLMAL” Spó ł ka z o.o. z siedzib ą we Wroc ł awiu (umowa z dnia 30 pa ź dziernika 1990 r. k. 27-32); (dowód – umowy k. 27-32, 46-51, 72-77, 94-98, 144-149, pismo Elektrolux k. 3-4 akt o sygn. RWR 401-1/03/WS, wzór umowy w aktach o sygn. RWR 401-1/03/WS ). 7 Przedsi ę biorstwo Produkcyjno-Handlowe „HUSKY” Spó ł ka z o.o. z siedzib ą w Koluszkach posiada umow ę dealersk ą z dnia 10 grudnia 1990 r. podpisan ą z Svenska Teknisk Byra (Szwedzkie Biuro Techniczne) oddzia ł w Warszawie. W dniu 30 listopada 1991 r. prawa i obowi ą zki STB jako dystrybutora wyrobów Husqvarna przej ął Elektrolux Poland Sp. z o.o. Oddzia ł Husqvarna w Warszawie (dowód – pismo HUSKY k. 116). 2.5. System dystrybucji pilarek marki Husqvarna jest oparty na doborze przez Spó ł k ę partnerów detalicznych wed ł ug jednolitych kryteriów jako ś ciowych. Mo ż e w nim uczestniczy ć ka ż dy przedsi ę biorca, który spe ł nia stawiane przez organizatora sieci (tj. Elektrolux) warunki. Do najwa ż niejszych nale żą m.in. : • posiadanie sklepu o powierzchni nie mniejszej ni ż 30m 2 , umo ż liwiaj ą cego sprzeda ż towarów technicznych (maszyn wyposa ż onych w silnik spalinowy), • posiadanie warsztatu serwisowego powierzchni nie mniejszej ni ż 30m 2 oraz o warunkach spe ł niaj ą cych wymagania SANEPID-u dla pomieszcze ń warsztatowych; Elektrolux szczegó ł owo okre ś la przy tym minimalne wyposa ż enie warsztatu, • posiadanie zg ł oszonej dzia ł alno ś ci gospodarczej obejmuj ą cej handel towarami sprzedawanymi przez Elektrolux oraz us ł ugi serwisowe, • zatrudnianie mechanika z uprawnieniami na naprawy urz ą dze ń elektrycznych do 1000W i posiadaj ą cego umiej ę tno ś ci naprawy silników spalinowych ma ł ej mocy, • lokalizacja sklepu zapewniaj ą ca dogodny dojazd do sklepu oraz parkowanie, • lokalizacja w miejscowo ś ci zapewniaj ą cej mo ż liwo ść uzyskania w ł a ś ciwych obrotów; w praktyce chodzi o miejscowo ś ci b ę d ą ce siedzib ą powiatów lub wi ę ksze, • estetyczny wygl ą d obiektu przeznaczonego na sklep, • odbycie szkolenia organizowanego przez Elektrolux z zakresu towaroznawstwa obejmuj ą cego towary sprzedawane przez organizatora sieci oraz uzyskanie ś wiadectwa uko ń czenia takiego szkolenia, • przeciwko kandydatowi na dystrybutora nie mo ż e si ę toczy ć post ę powanie karno- skarbowe lub cywilne w sprawach nadu ż y ć finansowych System ten ma wi ę c wszystkie cechy dystrybucji przynale ż ne dystrybucji selektywnej jako ś ciowej. Stosowanie takiego systemu sprzeda ż y pilarek przez organizatora sieci dystrybucji nie narusza prawnych regu ł konkurencji, gdy ż jest to system otwarty, do którego mo ż e wej ść ka ż da firma handlowa, je ż eli tylko spe ł nia ona kryteria jako ś ciowe okre ś lone przez organizatora sieci. Kryteria za ś ustanowione przez Elektrolux nie budz ą zastrze ż e ń organu antymonopolowego. Utworzenie selektywnej dystrybucji pilarek przez Elektrolux oznacza, ż e sprzeda ż towarów Husqvarna odbywa si ę wy łą cznie w autoryzowanych punktach sprzeda ż y (dealerskich). (dowód – pismo Elektrolux k. 102 akt g ł ., za ł . 1 do pisma Eletrolux z dnia 3 lipca 2003 r. w aktach o sygn. RWR 401-3/03/WS). Formalne uczestnictwo w sieci sprzeda ż y wyrobów marki Husqvarna nast ę puje z dat ą podpisania umowy dealerskiej. Umowa dealerska opracowana zosta ł a, jak wynika to z jej preambu ł y, „ W celu stworzenia optymalnych warunków dla sprzeda ż y i obs ł ugi wyrobów, rozprowadzanych w Polsce przez DYSTRYBUTORA ” i zawierana jest na czas nieokre ś lony, z mo ż liwo ś ci ą jej wypowiedzenia przez ka ż d ą ze stron z trzy miesi ę cznym okresem wypowiedzenia (§ 12 Umowy). Towary obj ę te umow ą mog ą by ć sprzedawane wy łą cznie w 8 formie sprzeda ż y detalicznej (§ 7 Umowy). Dealer zobowi ą zuje si ę w niej m.in. do „ Nie podejmowania dzia ł alno ś ci gospodarczej w zakresie sprzeda ż y i serwisu produktów uznanych przez Dystrybutora za konkurencyjne. Zasada ta dotyczy wszelkich dzia ł a ń gospodarczych wi ążą cych si ę technicznie lub ekonomicznie z osobami b ę d ą cymi wspó ł w ł a ś cicielami firmy obj ę tej (…) umow ą ” (§ 1 ust. 2 pkt 7 Umowy). Zakaz sprzeda ż y wyrobów okre ś lonych jako konkurencyjne uznawany jest za istotny warunek umowy, za ś jego naruszenie – jako ra żą ce naruszenie umowy. Sankcj ą za nieprzestrzeganie zakazu jest mo ż liwo ść rozwi ą zania przez Elektrolux umowy w trybie natychmiastowym (§ 13 Umowy). W Komunikacie 3/00 z dnia 20 stycznia 2000 r. Elektrolux wyja ś ni ł , i ż za towary konkurencyjne uwa ż a ć nale ż y nast ę puj ą ce towary zakupione poza magazynem firmy Elektrolux, firm innych ani ż eli Husqvarna, Partner, Partner-Industrial, Jonsered, Flymo, Dimas, McCulloch i Oregon : • pilarki spalinowe • pilarki elektryczne • pilarki na wysi ę gniku • kosiarki spalinowe • kosiarki elektryczne • kosiarki samojezdne (traktorki i ridery) • no ż yce do ż ywop ł otów spalinowe i elektryczne • traki przewo ź ne • wykaszarki i wycinarki spalinowe i elektryczne • przecinarki do asfaltu i betonu spalinowe i elektryczne • glebogryziarki z w ł asnym silnikiem • uk ł ady tn ą ce do pilarek • olej silnikowy do dwusuwów Jednocze ś nie w powy ż szym Komunikacie Elektrolux potwierdzi ł , i ż sprzeda ż towarów uznanych za konkurencyjne „ traktowana jest jako powa ż ne naruszenie umowy dealerskiej i powoduje jej rozwi ą zanie w trybie natychmiastowym ”. Jednocze ś nie Komunikat informowa ł , i ż w przypadku wprowadzenie do obrotu w ramach sieci wyrobów innych firm lista wyrobów uznawanych za konkurencyjne mo ż e ulec zmianie (w domy ś le : zaw ęż eniu) (dowód – umowa dealerska w aktach o sygn. RWR 401-1/03/WS, Komunikat z dnia 20 stycznia 2000 – za ł . nr 3 do pisma Elektrolux z dnia 28 sierpnia 2003 r. k. 167 akt g ł .). 2.6. W zakresie cen odsprzeda ż y umowa dealerska przewidywa ł a, i ż dealer „ zobowi ą zuje si ę do stosowania uzgodnionych cen detalicznych okre ś lonych przez Dystrybutora ” (§ 2 ust. 2 Umowy). W zakresie gotowych maszyn i urz ą dze ń cen ę zarówno detaliczn ą jak i hurtow ą ustala Elektrolux. Cena detaliczna zawiera narzut doliczany do ceny hurtowej w wysoko ś ci ok. 16% ceny. Jednocze ś nie strony ustali ł y, i ż narzut mo ż e by ć zmniejszony w wypadku cen promocyjnych i cen na poszczególne typy maszyn, sprzedawanych w „szczególnych warunkach” (§ 3 ust. 1 Umowy). W przypadku zezwolenia dealerowi na dalsz ą sprzeda ż poszczególnych grup towarów w formie hurtowej lub komisowej, Elektrolux okre ś la tylko ceny hurtowe tych towarów. W takim przypadku organizator sieci informuje dealera o zalecanych cenach detalicznych, które nie s ą obligatoryjne dla dealera (§ 3 ust. 4 Umowy). Zmiany cen hurtowych i detalicznych oraz narzutów og ł aszana jest, zgodnie z Umow ą , w formie komunikatu co najmniej na 5 dni 9 przed ich wprowadzeniem (§ 3 ust. 5 Umowy). Naruszenie zakazu stosowania przez dealera cen niezgodnych z okre ś lonymi przez Elektrolux cenami detalicznymi strony uzna ł y za ra żą ce naruszenie umowy, daj ą ce organizatorowi sieci prawo do jej rozwi ą zania ze skutkiem natychmiastowym (§ 13 pkt 2 Umowy). Powy ż sza sankcja nie dotyczy stosowania cen detalicznych sugerowanych (dowód – umowa dealerska w aktach o sygn. RWR 401-1/03/WS, pismo Elektrolux k. 100 akt g ł ., Komunikat nr 33/01 k. 17 akt o sygn. RWR 502s-2/03/WS). Zapisy o stosowaniu sztywnych cen detalicznych s ą przez strony umowy przestrzegane. Pewnym ich z ł agodzeniem jest przyj ę ta zasada, i ż dealerzy mog ą stosowa ć rabaty rzeczowe o niewielkiej warto ś ci (do 1,5% warto ś ci pilarki) oraz mog ą stosowa ć upusty cenowe w wypadku uczestniczenia w przetargach (dowód – pismo Elektrolux k. 102 akt g ł .). Wszyscy uczestnicy post ę powania, za wyj ą tkiem PPH Husky Sp. z o.o. w Koluszkach, posiadaj ą umowy podpisane wed ł ug jednolitego wzoru. PPH Husky Sp. z o.o. posiada umow ę dystrybucyjn ą z dnia 10 grudnia 1990 r. zawart ą ze Szwedzkim Biurem Technicznym w Warszawie. W dniu 30 listopada 1992 r. Elektrolux wyda ł Komunikat Nr S3/92 informuj ą cy dealerów, i ż jest wy łą cznym dystrybutorem produktów Husqwarna i przejmuje wszelkie prawa i obowi ą zki wynikaj ą ce z umów dealerskich podpisanych przez Szwedzkie Biuro Techniczne. Przedstawiciel PPH Husky Sp. z o.o. podpisa ł Komunikat i odt ą d Spó ł ka uwa ż ana jest za dealera Elektrolux (dowód – umowa k. 128-130, Komunikat k. 133, pismo PPH Husky Sp. z o.o. k. 116, pismo Elektrolux k. 142). Umowa zawarta przez PPH Husky Sp. z o.o. i wykonywana zarówno przez Spó ł k ę jak i Elektrolux, zawiera w ust ę pie 2 pkt 3 równie ż zapis, i ż : „ Dealer zobowi ą zuje si ę do nie sprzedawania wyrobów uznanych przez Dystrybutora za konkurencyjne ”. Uzupe ł nieniem tego zapisu by ł o postanowienie, i ż „ Dealer mo ż e prowadzi ć sprzeda ż wyrobów nie b ę d ą cych produktem firmy HUSQVARNA po ustaleniu z Dystrybutorem czy nie s ą one konkurencyjne ” (ust. 3 Umowy). W zakresie cen w ust. 2 pkt 4 Umowy zawarto zapis, i ż Dealer zobowi ą zuje si ę do „ stosowania cen nie wy ż szych ni ż ceny maksymalne uzgodnione z Dystrybutorem ”. W praktyce PPH Husky Sp. z o.o. dzia ł a na takich zasadach, jak pozostali dealerzy (dowód - pismo Elektrolux k. 142). 3. Maj ą c na uwadze zebrany materia ł dowodowy, Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów zwa ż y ł , co nast ę puje : 3.1. Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy antymonopolowej, ustawa okre ś la warunki rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasady podejmowanej w interesie publicznym ochrony interesów przedsi ę biorców i konsumentów. Niniejsza sprawa dotyczy zarzutu zawarcia sprzecznych z prawem ochrony konkurencji porozumie ń , opisanych w art. 5 ust. 1 pkt 1 i pkt 6 ustawy antymonopolowej. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy zakazane s ą porozumienia, polegaj ą ce na ustalaniu, bezpo ś rednio lub po ś rednio, cen i innych warunków zakupu lub sprzeda ż y towarów. Z kolei 10 zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 6 ustawy, zakazane s ą porozumienia, których celem lub skutkiem jest wyeliminowanie, ograniczenie lub naruszenie w inny sposób konkurencji na rynku, w szczególno ś ci polegaj ą ce na ograniczaniu dost ę pu do rynku lub eliminowaniu z rynku przedsi ę biorców nie obj ę tych porozumieniem. Obj ę te post ę powaniem porozumienia, kwalifikowane jako praktyki ograniczaj ą ce konkurencj ę , s ą zakazane prawem antymonopolowym, poniewa ż uderzaj ą one wprost w konkurencj ę , eliminuj ą c j ą lub znacznie ograniczaj ą c. Ich funkcjonowanie sprzeczne jest wi ę c z interesem publicznym. W interesie publicznym le ż y bowiem to, aby konkurencja na rynku by ł a efektywna. Dlatego Prezes Urz ę du przeciwdzia ł aj ą c ograniczaniu, eliminowaniu b ą d ź zniekszta ł caniu konkurencji, wype ł nia cel art. 1 ust. 1 ustawy. Art. 6 ust. 1 ustawy antymonopolowej stanowi, i ż zakazu o którym mowa w art. 5 nie stosuje si ę do : 1. porozumie ń zawieranych mi ę dzy konkurentami, których łą czny udzia ł w rynku w roku kalendarzowym poprzedzaj ą cym zawarcie porozumienia nie przekracza 5%, 2. porozumie ń zawieranych mi ę dzy przedsi ę biorcami dzia ł aj ą cymi na ró ż nych szczeblach obrotu, których łą czny udzia ł w rynku w roku kalendarzowym poprzedzaj ą cym zawarcie porozumienia nie przekracza 10% (porozumienia wertykalne). Przedmiotowe post ę powanie antymonopolowe kwalifikowane jest jako dotycz ą ce porozumie ń tzw. pionowych (wertykalnych), w zwi ą zku z czym odnosz ą si ę do niego przepisy wymienione powy ż ej w pkt 2. Wed ł ug tych przepisów porozumieniami ograniczaj ą cymi konkurencj ę mog ą by ć porozumienia przedsi ę biorców których łą czny udzia ł w rynku przekracza 10%. Poniewa ż łą czny udzia ł w rynku w ł a ś ciwym firmy Elektrolux (i jego dystrybutorów), przekroczy ł nie tylko próg 10%, ale jest tak ż e wi ę kszy ni ż [tajemnica przedsi ę biorstwa] %, st ą d do zawartych mi ę dzy nimi porozumie ń maj ą w pe ł ni zastosowanie przepisy art. 5 ust. 1 pkt 1 i pkt 6 ustawy antymonopolowej. W ś wietle art. 4 pkt 4 ustawy antymonopolowej przez porozumienia rozumie si ę sprzeczne z ustaw ą : • umowy zawierane mi ę dzy przedsi ę biorcami, mi ę dzy zwi ą zkami przedsi ę biorców oraz mi ę dzy przedsi ę biorcami i ich zwi ą zkami albo niektóre postanowienia tych umów, • uzgodnienia dokonane w jakiejkolwiek formie przez dwóch lub wi ę cej przedsi ę biorców lub ich zwi ą zki, • uchwa ł y lub inne akty zwi ą zków przedsi ę biorców lub ich organów statutowych. W my ś l tego przepisu porozumieniem jest umowa, uzgodnienie lub podj ę cie uchwa ł y przez co najmniej dwóch przedsi ę biorców, bez wzgl ę du na jakim szczeblu obrotu gospodarczego si ę znajduj ą . Art. 4 pkt 5 ustawy antymonopolowej definiuje z kolei porozumienia dystrybucyjne jako porozumienia zawierane mi ę dzy przedsi ę biorcami dzia ł aj ą cymi na ró ż nych szczeblach obrotu, których celem jest zakup towarów dokonywany z zamiarem ich dalszej odsprzeda ż y. 3.2. W zwi ą zku z poczynionymi powy ż ej uwagami, dla prawnego bytu praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę opisanej w art. 5 ust. 1 pkt 1 niezb ę dne jest wi ę c łą czne wyst ą pienie nast ę puj ą cych przes ł anek : 11 1) zawi ą zanie si ę porozumienia wed ł ug zasad okre ś lonych w cytowanym wy ż ej artykule 4 pkt 4 i art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy ; 2) łą czny udzia ł w rynku uczestników porozumienia przekraczaj ą cy 10%; 3) wynikaj ą ce z tego porozumienia - którego celem jest wyeliminowanie, ograniczenie lub naruszenie w inny sposób konkurencji na rynku w ł a ś ciwym - ustalenie bezpo ś rednio lub po ś rednio, cen i innych warunków zakupu lub sprzeda ż y towarów, 4 ) nie obj ę cie porozumienia wy łą czeniem przez rozporz ą dzenie, wydane przez Rad ę Ministrów na podstawie art. 7 ustawy antymonopolowej, tj. Rozporz ą dzenie Rady Ministrów z dnia 13 sierpnia 2002 r. w sprawie wy łą czenia okre ś lonych porozumie ń wertykalnych spod zakazu porozumie ń ograniczaj ą cych konkurencj ę (Dz. U. Nr 142, poz. 1189), zwanego dalej „Rozporz ą dzeniem”. Na gruncie ustawy antymonopolowej praktyki ograniczaj ą ce konkurencj ę mo ż na podzieli ć na praktyki indywidualne oraz porozumienia, w zale ż no ś ci od tego, czy uczestnikiem zakazanego ustaw ą zachowania jest jeden podmiot gospodarczy, czy te ż grupa takich podmiotów, wspó ł dzia ł aj ą ca ze sob ą z zamiarem osi ą gni ę cia celu zakazanego ustaw ą . W praktyce wy ł ania si ę czasem kwestia, jak w sprawie niniejszej, w jakich sytuacjach ocena konkretnej czynno ś ci prawnej jest praktyk ą indywidualn ą , a kiedy porozumieniem ograniczaj ą cym konkurencj ę . Organ antymonopolowy podziela pogl ą d wyra ż ony przez s ę dziego Stanis ł awa Gronowskiego, i ż z porozumieniem ograniczaj ą cym konkurencj ę mamy do czynienia wówczas, gdy przynajmniej zasadniczo udzia ł w nim ze strony wszystkich uczestników jest dobrowolny i skierowany przeciwko innym uczestnikom rynku. (St. Gronowski ,,Ustawa antymonopolowa w orzecznictwie” wyd. C.H. Beck W-wa 1996 r. s.7). W niniejszej sprawie - zdaniem Prezesa Urz ę du - poprzez zawarcie umów dystrybucyjnych nast ą pi ł o porozumienie cenowe pomi ę dzy Elektrolux a jego dealerami. Elektrolux posiada bowiem niew ą tpliwie silniejsz ą pozycj ę rynkow ą ni ż pozostali uczestnicy post ę powania (Dealerzy), jednak ż e nie posiada na krajowym rynku sprzeda ż y pi ł ł a ń cuchowych r ę cznych (wg PKWiU 29.40.51-50.1, 29.40.52-23, 29.40.52-25, 29.40.52-27) pozycji dominuj ą cej, która pozwala ł aby narzuca ć okre ś lone zachowania pozosta ł ym podmiotom dzia ł aj ą cym na przedmiotowym rynku. Jednocze ś nie nale ż y zaakcentowa ć , i ż dealerzy Elektrolux w trakcie post ę powania nie podnie ś li, i ż ww. przepis umowy dystrybucyjnej dotycz ą cy stosowania cen producenta zosta ł im przez Spó ł k ę narzucony. Nale ż y wi ę c przyj ąć ż e powy ż szy przepis zosta ł przez wszystkich Dealerów przyj ę ty (przynajmniej zasadniczo) w sposób dobrowolny , co powoduje, i ż w niniejszej sprawie mamy niew ą tpliwie do czynienia z porozumieniem ograniczaj ą cym konkurencj ę , a nie z indywidualn ą praktyk ą . Spe ł niona zosta ł a tym samym pierwsza przes ł anka zastosowania normy art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy. 3.3. Poniewa ż zachowania przedsi ę biorców odbywaj ą si ę w strukturze rynkowej, istotne znaczenie ma okre ś lenie rynku w ł a ś ciwego w niniejszej sprawie. Art. 4 pkt 8 ww. ustawy rynek w ł a ś ciwy definiuje jako rynek towarów, które ze wzgl ę du na swe przeznaczenie, cen ę oraz w ł a ś ciwo ść , w tym jako ść , s ą uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz s ą oferowane na obszarze, na którym, ze wzgl ę du na rodzaj oraz w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i koszty transportu, panuj ą zbli ż one warunki konkurencji. Rynek w ł a ś ciwy sk ł ada si ę z rynku geograficznego i produktowego. 12 W rozpatrywanej sprawie, z uwagi na to, i ż sprzeda ż pi ł ł a ń cuchowych r ę cznych odbywa si ę na terenie ca ł ego kraju rynkiem w uj ę ciu geograficznym jest obszar Polski. Je ż eli chodzi o wyznaczanie rynku produktowego podstawow ą zasad ą w post ę powaniu antymonopolowym jest stosowanie w ą skich kryteriów segmentacji takiego rynku. Kryteria te musz ą wynika ć z obiektywnych parametrów produktu, maj ą cych zasadniczy wp ł yw na ich zakup przez nabywców. W danej sprawie s ą nimi przede wszystkim przeznaczenie i parametry u ż ytkowe. Cechy te pozwalaj ą nabywcom ł atwo identyfikowa ć produkty, odró ż nia ć od siebie i ewentualnie traktowa ć jako bliskie substytuty. Bior ą c pod uwag ę powy ż sze kryteria organ antymonopolowy stan ął na stanowisku, i ż rynkiem produktowym w niniejszej sprawie s ą pi ł y ł a ń cuchowe r ę czne (wg PKWiU 29.40.51-50.1, 29.40.52-23, 29.40.52-25, 29.40.52-27), co zosta ł o szczegó ł owiej uzasadnione w ust ę pie 2.2. Decyzji. Tak wi ę c w wymiarze produktowym Elektrolux i Dealerzy operuj ą na rynku sprzeda ż y pi ł ł a ń cuchowych r ę cznych (wg PKWiU 29.40.51-50.1, 29.40.52-23, 29.40.52-25, 29.40.52-27), a w wymiarze geograficznym na obszarze Polski. Rynkiem w ł a ś ciwym w niniejszej sprawie jest wi ę c krajowy rynek sprzeda ż y pi ł ł a ń cuchowych r ę cznych (wg PKWiU 29.40.51-50.1, 29.40.52-23, 29.40.52-25, 29.40.52- 27). Przeprowadzone przez organ antymonopolowy badanie ww. rynku pozwoli ł o na ustalenie, i ż udzia ł porozumie ń obj ę tych niniejszym post ę powaniem na krajowym rynku sprzeda ż y pi ł ł a ń cuchowych w 2001 r. wynosi ł , co najmniej [tajemnica przedsi ę biorstwa]%, w 2002 r. [tajemnica przedsi ę biorstwa]%, za ś do maja 2003 r. wyniós ł [tajemnica przedsi ę biorstwa] %. Wyja ś nienia wymaga, i ż przy obliczaniu łą cznego udzia ł u w rynku w ł a ś ciwym przedsi ę biorców, przeciwko którym prowadzone jest niniejsze post ę powanie antymonopolowe, wzi ę to pod uwag ę nie tylko sprzeda ż pi ł ł a ń cuchowych marki Husgvarna, ale równie ż sprzeda ż marek Jonsered, Partner, McCulloch, które Elektrolux sprzedaje na rynku polskim w swojej sieci dealerskiej. Czyli, mierz ą c si łę rynkow ą przedsi ę biorców bior ą cych udzia ł porozumieniu wertykalnych organ antymonopolowy zsumowa ł udzia ł y w rynku wymienionych marek handlowych sprzedawanych przez spó ł k ę Elektrolux na rynku polskim (tab. 1 i 2). Wynika to z faktu, i ż pi ł y ł a ń cuchowe sprzedawane przez Elektrolux pod wymienionymi markami handlowymi, charakteryzuj ą si ę tzw. blisk ą substytutywno ś ci ą , ze wzgl ę du na cel zakupu, przeznaczenie i zastosowanie, cechy u ż ytkowe i cen ę . S ą , wi ę c one wymienialne z punktu widzenia celu i zastosowania ich przez nabywc ę . Tym niemniej, nawet bez sumowania pozosta ł ych marek, udzia ł w rynku przedsi ę biorców b ę d ą cych stronami porozumie ń wertykalnych liczony na podstawie sprzeda ż y pi ł ł a ń cuchowych marki Husqvarna wyniós ł w roku 2001 – [tajemnica przedsi ę biorstwa] % , w roku 2002 – [tajemnica przedsi ę biorstwa] %, za ś w okresie od stycznia do maja 2003 - tajemnica przedsi ę biorstwa] % (tabela nr 2). Przekroczony zosta ł wi ę c próg 10%, o którym mówi art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy antymonopolowej, co oznacza, ż e do rozpatrywanych porozumie ń maj ą zastosowanie przepisy art. 5 ustawy, a jednocze ś nie rodzaj kwestionowanych porozumie ń (ceny i zakaz prowadzenia sprzeda ż y konkurencyjnej) nie podlegaj ą wy łą czeniu spod zakazu tego art. na podstawie art. 7 ustawy i przepisów Rozporz ą dzenie Rady Ministrów z dnia 13 sierpnia 2002 r. w sprawie wy łą czenia okre ś lonych porozumie ń wertykalnych spod zakazu porozumie ń ograniczaj ą cych konkurencj ę . A zatem nie ulega w ą tpliwo ś ci, i ż na krajowym rynku sprzeda ż y pi ł ł a ń cuchowych r ę cznych Uczestnicy porozumienia maj ą łą czny udzia ł w rynku przekraczaj ą cy 30% - zw ł aszcza i ż , zgodnie z art. 6 ust. 2 ustawy antymonopolowej w przypadku porozumie ń dystrybucyjnych zawieranych przez przedsi ę biorc ę co najmniej z dwoma innymi przedsi ę biorcami (tak jak w niniejszej sprawie) łą czny udzia ł w rynku tych przedsi ę biorców, podlega sumowaniu - a wi ę c 13 podlegaj ą zakazom wynikaj ą cym z art. 5 ww. ustawy i jednocze ś nie nie podlegaj ą , co ju ż wcze ś niej zaznaczono, wy łą czeniu na podstawie art. 6 ust. 1 i powo ł anego wy ż ej Rozporz ą dzenia. W zwi ą zku z powy ż szym zosta ł a spe ł niona druga przes ł anka art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy antymonopolowej, tj. posiadanie przez Uczestników porozumienia ponad 10 % udzia ł u w rynku. 3.4. Wi ę kszo ść firm, które zosta ł y obj ę te przez organ antymonopolowy badaniem krajowego rynku sprzeda ż y pi ł ł a ń cuchowych, stosuje dystrybucj ę selektywna jako ś ciow ą , tzn., sprzedaje swoje produkty tylko za po ś rednictwem okre ś lonej liczby odsprzedawców wybieranych (selekcjonowanych) wed ł ug okre ś lonych kryteriów i zobowi ą zanych do okre ś lonych dzia ł a ń handlowych i promocyjnych (s. 9 decyzji). Zgodnie z § 2 pkt 4 Rozporz ą dzenia dystrybucja selektywna jest to system dystrybucji, w którym dostawca bezpo ś rednio lub po ś rednio zobowi ą zuje si ę sprzedawa ć towary obj ę te porozumieniem jedynie dystrybutorom wybranym wed ł ug okre ś lonych kryteriów jako ś ciowych, którzy zobowi ą zuj ą si ę nie sprzedawa ć tych towarów dystrybutorom nienale żą cym do tego systemu . Przedmiotem selektywnej dystrybucji s ą towary posiadaj ą ce szczególne w ł a ś ciwo ś ci, których w normalnych warunkach obrotu i u ż ytkowania nie mo ż e zna ć ich przeci ę tny nabywca ( np. samochody, sprz ę t elektroniczny, komputery), a tak ż e towary wysokiego spo ł ecznego presti ż u (np. kosmetyki czy bi ż uteria). Specyfika obrotu tymi towarami wymaga zatem wyspecjalizowanej i rzeczowej pomocy ze strony sprzedawcy, który pomo ż e nabywcy dokona ć racjonalnego zakupu, informuj ą c go jednocze ś nie o w ł a ś ciwo ś ciach towaru, sposobie u ż ytkowania itp. Nie ulega w ą tpliwo ś ci, i ż za towary stanowi ą ce przedmiot selektywnej dystrybucji mog ą by ć uznane tak ż e pi ł y ł a ń cuchowe r ę czne. Wspomniana forma dystrybucji, przynajmniej na rynku Unii Europejskiej, a tym bardziej w Polsce, nie zosta ł a dostatecznie wyodr ę bniona pod wzgl ę dem prawnym. Dlatego selektywna dystrybucja w praktyce funkcjonuje obok sprzeda ż y na zasadach wy łą czno ś ci lub dystrybucji na zasadach franchisingu. Systemy te mog ą si ę cz ęś ciowo pokrywa ć , uzupe ł nia ć lub przenika ć . Nale ż y wskaza ć , i ż Kodeks Cywilny zna instytucj ę wy łą czno ś ci sprzeda ż y i zakupu (por. art. 550 k.c.). Tak ż e ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów nie traktuje samo przez si ę wy łą czno ś ci za przejaw praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę . Z uwagi na znaczenie gospodarcze transakcji wy łą cznych, w których wynikaj ą ce z nich korzy ś ci gospodarcze, z regu ł y przewa ż aj ą nad negatywnymi skutkami ograniczenia konkurencji oraz brak na gruncie polskiej ustawy szczególnych regulacji dotycz ą cych tej formy organizacji obrotu towarowego, nie ma przeszkód dla interpretowania przepisów ustawy antymonopolowej dla uwzgl ę dnienia tak ż e pozytywnych do ś wiadcze ń wynikaj ą cych z wypracowanych w tym wzgl ę dzie standardów prawnych funkcjonuj ą cych w Unii Europejskiej. Porozumienia o wy łą cznej sprzeda ż y i zakupie doczeka ł y si ę tam grupowego zwolnienia, jako nie naruszaj ą ce art. 81 (dawniej art. 85)Traktatu o Wspólnocie Europejskiej (TWE). Niemniej jednak niedozwolone s ą postanowienia umów dystrybucyjnych zawieranych pomi ę dzy Elektrolux i jego Dealerami dotycz ą ce ustalania cen odsprzeda ż y. Istnieje bowiem pewna grupa praktyk cenowych które prawo antymonopolowe traktuje jako szczególnie godz ą ce w konkurencj ę . Do powy ż szych praktyk nale ż y m.in. : • stosowanie cen drapie ż nych (dumpingowych), 14 • dyskryminacja cenowa, • ustalanie cen odsprzeda ż y, • pobieranie cen nadmiernie wygórowanych. Ustalanie cen odsprzeda ż y nale ż y do grupy praktyk okre ś lanych mianem porozumie ń wertykalnych. Ograniczenia w nich zawarte uszczuplaj ą wolno ść gospodarcz ą - szczególnie handlow ą - dystrybutorów, co nale ż y kwalifikowa ć jako wyst ę pek przeciwko zasadom efektywnej konkurencji. Ograniczenie autonomii gospodarczej przedsi ę biorców w relacjach rynkowych zawsze bowiem oznacza w praktyce ograniczenie konkurencji. Jest to sposób panowania producenta nad rynkiem poprzez wyznaczanie sprzedawcy ceny, po jakiej maj ą by ć sprzedawane jego wyroby. Ustalanie cen rynkowych w sposób przymusowy ogranicza dzia ł anie naturalnego mechanizmu popytu i poda ż y. Dzi ę ki temu zniekszta ł cone zostaj ą warunki efektywnej konkurencji, w wyniku czego naruszone zostaj ą równie ż interesy konsumentów . Rynek jest bowiem konkurencyjny je ś li posiada co najmniej trzy g ł ówne charakterystyki : • decyzje cenowe s ą decyzjami indywidualnymi, • ż aden uczestnik rynku nie jest pewien decyzji swoich konkurentów, • nie istniej ą sztuczne bariery wej ś cia na rynek. Z tego punktu widzenia praktyka ustalania cen odsprzeda ż y przez Elektrolux i jego Dealerów, sprzeniewierzaj ą si ę dwom pierwszym cechom chronionej w prawie antymonopolowym efektywnej konkurencji. Sztywne ceny odsprzeda ż y pozbawiaj ą bowiem jednego z uczestników rynku tj. dystrybutora (dealera) zdolno ś ci do bezpo ś redniego kszta ł towania w relacji z nabywc ą cen sprzedawanych przez siebie produktów. Tym samym producent pozbawiaj ą c samodzielno ś ci cenowej swoich dystrybutorów (dealerów) sprawia, ż e ceny nie mog ą by ć zró ż nicowane, czyli eliminuje mo ż liwo ść cenowej konkurencji mi ę dzy nimi. W ten sposób najistotniejszy mechanizm gospodarki rynkowej - mechanizm cenowy ulega usztywnieniu, staje si ę ma ł o wra ż liwy na zmiany w popycie i poda ż y, co w istocie ogranicza konkurencj ę i w konsekwencji mechanizm ten przestaje skutecznie pe ł ni ć funkcje alokacyjne. Przedsi ę biorstwa maj ą co prawda prawo do poszukiwania takich konfiguracji swoich zachowa ń rynkowych, które podnosz ą ich skuteczno ść ekonomiczn ą , lecz poprawa ta nie mo ż e by ć otrzymana przez strategie handlowe, które s ą restrykcyjne dla konkurencji. Takimi restrykcyjnymi strategiami s ą bez w ą tpienia strategie oparte na budowaniu sieci dystrybucyjnych, w których obowi ą zuj ą klauzule o przymusowych cenach odsprzeda ż y (Z. Jurczyk ,,Cenowe praktyki monopolistyczne”, Rzeczpospolita Nr 163 z 15 lipca 1996 r.). Zgodnie z orzecznictwem S ą du Antymonopolowego (wyrok S.A. z 31 maja 2000 r. sygn. akt XVII Ama 49/99 ) praktyk ę narzucenia dystrybutorowi ceny odsprzeda ż y towarów ś ci ś le wed ł ug ceny z cennika nale ż y uzna ć za niedozwolon ą ingerencj ę w te decyzje uczestnika sieci, które musz ą pozosta ć w sferze jego swobodnego wyboru. Tylko w takim przypadku, gdy ż aden z uczestników rynku nie jest pewien decyzji cenowych swoich konkurentów mo ż na mówi ć o regulacyjnej roli rynku i swobodzie konkurencji. Zgodnie z powy ż szym wyrokiem S ą du, na sam ą istot ę omawianej praktyki nie ma nawet wp ł ywu okoliczno ść niekarania dystrybutorów za nieprzestrzeganie narzuconych cen odsprzeda ż y. Tak ż e w wyroku S ą du Antymonopolowego z 25 czerwca 1997 r. (sygn. akt XVII Ama 19/97) stwierdza si ę , i ż narusza prawo porozumienie tworz ą ce sie ć handlow ą , je ż eli zawiera po stronie odsprzedawcy klauzule restrykcyjne, a w szczególno ś ci stosowania ś ci ś le okre ś lonych cen. Doda ć nale ż y, i ż podobne stanowisko w zakresie stosowania w ramach porozumie ń wertykalnych cen sztywnych zaj ął równie ż S ą d Najwy ż szy w wyroku z dnia 16 stycznia 2003 r. (sygn. akt I CKN 1200/00). We wskazanym wyroku SN stwierdzi ł , i ż 15 „ narzucanie (…) ceny odsprzeda ż y (…) ś ci ś le wed ł ug cennika (…) jest niedozwolon ą ingerencj ą w ich (dystrybutorów) samodzielno ść handlow ą , która usprawiedliwia uznanie jej za praktyk ę monopolistyczn ą , wymienion ą w art. 5 ust. 1 pkt 1 cytowanej ustawy. Nale ż y ona do grupy praktyk, okre ś lanych w pi ś miennictwie mianem porozumie ń wertykalnych, na podstawie których producent zapewnia sobie kontrol ę rynku poprzez wyznaczenie sprzedawcy ceny, po jakiej ten ma sprzedawa ć jego wyroby. Prowadzi to do zak ł ócenia naturalnych mechanizmów rynkowych, kszta ł towanych prawami poda ż y i popytu, pozbawiaj ą c sprzedawc ę mo ż liwo ś ci indywidualizacji cen. Antykonkurencyjne ostrze takich praktyk jest wi ę c oczywiste (…)” W ś wietle ustawy antymonopolowej zakazane jest ju ż samo zawarcie (istnienie) porozumienia ukierunkowanego na ograniczenie konkurencji, nie za ś osi ą gni ę cie takiego skutku, a sam efekt ograniczenia konkurencji wcale nie musi wyst ą pi ć . Do ś wiadczenie uczy, i ż profesjonalni uczestnicy rynku - jakimi niew ą tpliwie s ą Uczestnicy post ę powania, zawi ą zuj ą cy porozumienie ograniczaj ą ce konkurencj ę , dobrze znaj ą rynek i swoje mo ż liwo ś ci wp ł ywania na niego. Tote ż ju ż samo udowodnienie zawarcia porozumienia ograniczaj ą cego konkurencj ę winno powodowa ć uznanie tej czynno ś ci za bezprawn ą . Takie rozwi ą zania, zakazuj ą ce na równi porozumie ń , których rezultatem lub celem by ł oby ograniczenie b ą d ź zniekszta ł cenie konkurencji, funkcjonuj ą w USA i w UE (S. Gronowski, Ustawa antymonopolowa. Komentarz, Wydawnictwo C.H. BECK, W-wa 1996, s. 52-53). W konsekwencji uzna ć nale ż y, i ż równie ż trzecia przes ł anka uznania porozumienia za praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę z art. 5 ust. 1 pkt 1 zosta ł a spe ł niona. 3.5. Czwarta przes ł anka naruszenia art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy antymonopolowej – tj. nie obj ę cie porozumienia wy łą czeniem przez rozporz ą dzenie, wydane przez Rad ę Ministrów na podstawie art. 7 ustawy antymonopolowej, tj. Rozporz ą dzenie Rady Ministrów z dnia 13 sierpnia 2002 r. w sprawie wy łą czenia okre ś lonych porozumie ń wertykalnych spod zakazu porozumie ń ograniczaj ą cych konkurencj ę – ma charakter negatywny . Obj ę cie porozumienia ww Rozporz ą dzeniem powoduje zalegalizowanie porozumienia wertykalnego. Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy antymonopolowej, Rada Ministrów mo ż e, w drodze rozporz ą dzenia, wy łą czy ć spod zakazu, o którym mowa w art. 5, porozumienia, które przyczyniaj ą si ę do polepszenia produkcji, dystrybucji towarów lub do post ę pu technicznego lub gospodarczego, zapewniaj ą nabywcy lub u ż ytkownikowi odpowiedni ą cz ęść wynikaj ą cych st ą d korzy ś ci i które: 1) nie nak ł adaj ą na zainteresowanych przedsi ę biorców ogranicze ń , które nie s ą niezb ę dne do osi ą gni ę cia tych celów; 2) nie stwarzaj ą tym przedsi ę biorcom mo ż liwo ś ci wyeliminowania konkurencji na rynku w ł a ś ciwym w zakresie znacznej cz ęś ci okre ś lonych towarów. Na powy ż szej podstawie wydane zosta ł o m.in. Rozporz ą dzenie Rady Ministrów z dnia 13 sierpnia 2002 r. w sprawie wy łą czenia okre ś lonych porozumie ń wertykalnych spod zakazu porozumie ń ograniczaj ą cych konkurencj ę (Dz. U. Nr 142, poz. 1189). W niniejszej sprawie rozwa ż enia wymaga mo ż liwo ść wy łą czenia zarzucanych Uczestnikom porozumienia praktyk na podstawie ww Rozporz ą dzenia Rady Ministrów. Rozporz ą dzenie okre ś la: 1) warunki, jakie musz ą by ć spe ł nione, aby porozumienia wertykalne zosta ł y uznane za wy łą czone spod zakazu, o którym mowa w art. 5 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, zwanej dalej „ustaw ą ” ; 16 2) klauzule, których wyst ę powania w porozumieniu nie uznaje si ę za naruszenie art. 5 ustawy (klauzule dozwolone); 3) klauzule, których wyst ę powanie w porozumieniu stanowi naruszenie art. 5 ustawy (klauzule niedozwolone); 4) okres obowi ą zywania wy łą czenia. Ogóln ą , najistotniejsz ą zasad ą ustanowion ą przez Rozporz ą dzenie jest regu ł a, i ż : a) porozumienia wertykalne, w szczególno ś ci zawieraj ą ce zobowi ą zania wy łą cznego zakupu lub wy łą cznej dostawy lub tworz ą ce systemy dystrybucji selektywnej lub franchisingowej – uznane zostaj ą za wy łą czone spod zakazu, o którym mowa w art. 5 ustawy antymonopolowej, o ile spe ł niaj ą wymogi ilo ś ciowe podane w Rozporz ą dzeniu (§ 3 Rozporz ą dzenia); innymi s ł owy, porozumienia wertykalne spe ł niaj ą ce kryteria wy łą czenia okre ś lone w Rozporz ą dzeniu s ą legalne na gruncie prawa ochrony konkurencji; warunki ilo ś ciowe wy łą czenia wymienia § 5 Rozporz ą dzenia; b) pewne klauzule uznane za wybitnie antykonkurencyjne wyj ę te s ą spod wy łą czenia niezale ż nie od udzia ł u w rynku zaanga ż owanych przedsi ę biorców (ale maj ą cych łą czny udzia ł przekraczaj ą cy 10%); innymi s ł owy porozumienia wertykalne w zakresie tych klauzul s ą nielegalne na gruncie prawa ochrony konkurencji; klauzule te wymienione zosta ł y w Rozdziale 4 Rozporz ą dzenia; c) pewne klauzule uznane s ą za nie maj ą ce charakteru antykonkurencyjnego, bez wzgl ę du na udzia ł w rynku zaanga ż owanych przedsi ę biorców; innymi s ł owy, porozumienia wertykalne w zakresie tych klauzul s ą legalne na gruncie prawa ochrony konkurencji nawet wówczas, gdy udzia ł w rynku zaanga ż owanych przedsi ę biorców przekracza 30%; klauzule te wymienione zosta ł y w Rozdziale 3 Rozporz ą dzenia. Zgodnie z § 5 ust. 1 Rozporz ą dzenia, wy łą czenie stosuje si ę do porozumie ń wertykalnych, je ż eli udzia ł dostawcy i grupy kapita ł owej, do której nale ż y dostawca, w rynku w ł a ś ciwym sprzeda ż y towarów obj ę tych porozumieniem, nie przekracza 30%. Z uwagi na norm ę art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy antymonopolowej (ustawy nie stosuje si ę w ogóle do porozumie ń zawieranych mi ę dzy przedsi ę biorcami dzia ł aj ą cymi na ró ż nych szczeblach obrotu, których łą czny udzia ł w rynku w roku kalendarzowym poprzedzaj ą cym zawarcie porozumienia nie przekracza 10%), wy łą czeniu na podstawie Rozporz ą dzenia podlegaj ą porozumienia wertykalne, w których udzia ł dostawcy i grupy kapita ł owej, do której nale ż y dostawca, w rynku w ł a ś ciwym sprzeda ż y towarów obj ę tych porozumieniem, przekracza 10% a nie przekracza 30%. Udzia ł y w rynku oblicza si ę wed ł ug regu ł podanych w § 7 ust. 1 Rozporz ą dzenia, tj. „ na podstawie warto ś ci sprzeda ż y lub zakupu towarów obj ę tych porozumieniem i towarów uznawanych za ich substytuty” . W sprawie niniejszej nie budzi w ą tpliwo ś ci, i ż powy ż sze ilo ś ciowe regu ł y wy łą czenia porozumienia wertykalnego spod zakazu art. 5 ustawy antymonopolowej nie zosta ł y spe ł nione. Udzia ł dostawcy (Elektrolux) w rynku sprzeda ż y pi ł ł a ń cuchowych r ę cznych wynosi ł w 2001 r. - [tajemnica przedsi ę biorstwa] %, w 2002 r. – [tajemnica przedsi ę biorstwa] %, za ś w okresie od stycznia do maja 2003 r. – ponownie [tajemnica przedsi ę biorstwa] %. Z uwagi, zatem na fakt, i ż udzia ł Dostawcy (uczestników porozumienia) przekracza 30% udzia ł w rynku w ł a ś ciwym w latach 2001 – 2003 (do czerwca), nie stosuje si ę wy łą czenia, o którym mowa w Rozporz ą dzeniu . 17 Niezale ż nie od tego, klauzula ustalaj ą ca ceny sztywne odsprzeda ż y stanowi niedozwolon ą klauzul ę antykonkurencyjn ą , uniemo ż liwiaj ą c ą wy łą czenie porozumienia w tym zakresie spod dzia ł ania zakazu, o którym mowa w art. 5 ustawy antymonopolowej nawet wtedy, gdy udzia ł uczestników porozumienia jest ni ż szy, ni ż 30%, ale wy ż szy ni ż 10%. W Rozdziale 4 Rozporz ą dzenia zamieszczony zosta ł wykaz klauzul bezwzgl ę dnie zakazanych (nawet pomimo formalnego wy łą czenia ca ł ego porozumienia na podstawie § 5 Rozporz ą dzenia). Zgodnie z § 10 pkt 1 wy łą czenia nie stosuje si ę do porozumie ń wertykalnych, które bezpo ś rednio lub po ś rednio, samodzielnie lub w powi ą zaniu z innymi okoliczno ś ciami zale ż nymi od stron tych porozumie ń , maj ą na celu lub powoduj ą ograniczenie prawa nabywcy do ustalania ceny sprzeda ż y przez narzucenie przez dostawc ę minimalnych lub o okre ś lonej wysoko ś ci (sztywnych) cen sprzeda ż y towarów obj ę tych porozumieniem. Powy ż sza klauzula bezwzgl ę dnie zakazana identyfikowana musi by ć z porozumieniem, zakwestionowanym przez Prezesa Urz ę du w ust. I pkt. 1 Decyzji, dlatego te ż – porozumienie w zakresie ustalania cen odsprzeda ż y pi ł ł a ń cuchowych r ę cznych nie mo ż e by ć zalegalizowane równie ż z powodów wy ż ej podniesionych. W tej sytuacji Rozporz ą dzenie nie wy łą cza kwestionowanych porozumie ń spod dzia ł ania ustawy antymonopolowej, a skoro tak – spe ł niona jest równie ż ostatnia z przes ł anek zastosowania w sprawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy antymonopolowej. Nale ż y zauwa ż y ć , i ż powy ż sze regu ł y wy łą cze ń s ą zbli ż one do regu ł obowi ą zuj ą cych w ramach Unii Europejskiej. Chodzi tu o Rozporz ą dzenie Nr 19/65/EWG Rady z dnia 2 marca 1965 r. w sprawie stosowania art. 85 ust. 3 Traktatu do okre ś lonych grup porozumie ń i praktyk uzgodnionych, zmienione Rozporz ą dzeniem (WE) Nr 1215/1999 Rady z dnia 10 czerwca 1999 r. (Dz. Urz. WE Nr 36, 06.03.1965, s. 533; zm. Dz. Urz WE 1999 L 148/1) oraz wydane na tej podstawie Rozporz ą dzenie (WE) Nr 2790/1999 Komisji z dnia 22 grudnia 1999 r. w sprawie stosowania art. 81 ust. 3 Traktatu do grup wertykalnych porozumie ń i praktyk Uzgodnionych - Dz. Urz. WE L 336/21 (Tadeusz Skoczny. Prawo konkurencji Wspólnoty Europejskiej. Tom 1. Wydawnictwo Naukowe Wydzia ł u Zarz ą dzania Uniwersytetu Warszawskiego. Warszawa 2002, strony 135 - 153). 3.6. Odno ś nie postawionego uczestnikom post ę powania zarzutu z art. 5 ust. 1 pkt 6 ustawy antymonopolowej, zosta ł on okre ś lony w ustawie jako porozumienie, którego celem lub skutkiem jest wyeliminowanie, ograniczenie lub naruszenie w inny sposób konkurencji na rynku, w szczególno ś ci polegaj ą ce na ograniczaniu dost ę pu do rynku lub eliminowaniu z rynku przedsi ę biorców nie obj ę tych porozumieniem. W zwi ą zku z powy ż szym - w niniejszej sprawie - dla prawnego bytu praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę opisanej w art. 5 ust. 1 pkt 6 w zwi ą zku z art. 4 pkt 4 i 5 oraz art. 6, niezb ę dne jest łą czne wyst ą pienie nast ę puj ą cych przes ł anek : 1) zawi ą zanie si ę porozumienia wed ł ug zasad okre ś lonych w cytowanym wy ż ej artykule 4 pkt 4 i art. 5 ust. 1 pkt 6 ustawy ; 2) łą czny udzia ł w rynku uczestników porozumienia przekraczaj ą cy 10%; 3) wynikaj ą ce z tego porozumienia - którego celem jest wyeliminowanie, ograniczenie lub naruszenie w inny sposób konkurencji na rynku w ł a ś ciwym - ograniczanie dost ę pu do rynku lub eliminowaniu z rynku przedsi ę biorców nie obj ę tych porozumieniem, 4 ) nie obj ę cie porozumienia wy łą czeniem przez Rozporz ą dzenie, wydane przez Rad ę Ministrów na podstawie art. 7 ustawy antymonopolowej. 18 Organ antymonopolowy przyjmuje wywody poczynione w pkt. 3.2 i 3.3. równie ż jako uzasadnienie dwóch pierwszych przes ł anek zastosowania w sprawie art. 5 ust. 1 pkt 6 ustawy antymonopolowej. Odno ś nie przes ł anki trzeciej stwierdzi ć nale ż y, i ż równie ż ona zosta ł a w sprawie spe ł niona. Wy łą czno ść zakupów stanowi ograniczenie konkurencji przez to, i ż zwi ą zany handlowiec nie jest ju ż jako po ś rednik zbytu w dyspozycji dla konkuruj ą cych producentów, w ten sposób wi ę c zamyka si ę dla nich okre ś lony kana ł dystrybucji. Zakaz ten jest tym dotkliwszy, i ż sie ć dystrybucyjna Elektrolux jest najwi ę ksza na rynku krajowym. Antykonkurencyjne skutki tego typu praktyki to : - ograniczenie wyboru ź róde ł poda ż y; - ograniczenie dost ę pu innych producentów - sprzedawców pilarek do rynku zbytu; - uniemo ż liwianie dealerom wyboru dostawców pilarek, co sprawia, i ż ogranicza to konkurencj ę , co do ceny i warunków sprzeda ż y pomi ę dzy sprzedawcami, za ś nabywcy ko ń cowi natrafiaj ą na mniejsz ą lini ę asortymentow ą oraz na mo ż liwo ść bezpo ś redniego porównywania substytucyjnych pilarek w zakresie parametrów, co ma miejsce, gdy towary substytucyjne (marki) sprzedawane s ą w tym samym punkcie sprzeda ż y. Podnie ść nale ż y, i ż tego rodzaju praktyki zakwestionowane zosta ł y równie ż w orzecznictwie SN. W powo ł ywanym ju ż wyroku z dnia 16 stycznia 2003 r. (sygn. akt I CKN 1200/00) S ą d Najwy ż szy wyja ś ni ł , i ż ju ż sama silna pozycja rynkowa organizatora sieci dystrybucyjnej powoduje, i ż nie ma on prawa zobowi ą zywa ć samodzielnych dystrybutorów do zaopatrywania si ę wy łą cznie w jego wyroby i zakazywa ć im handlowania wyrobami konkurentów. Zdaniem S ą du, te ograniczenia „ maj ą wyra ź ny charakter antykonkurencyjny ” i nie mog ą by ć usprawiedliwione nawet np. walk ą z konkurencja zagraniczn ą . Nale ż y doda ć , i ż strony przywi ą zuj ą du żą wag ę do utrzymania tego zakazu, zdaj ą c sobie spraw ę z jego skuteczno ś ci w walce z konkurencj ą . Zakaz ten obwarowany zosta ł klauzul ą w postaci rozwi ą zania umowy z dystrybutorem ze skutkiem natychmiastowym. Z uwagi na wybitnie antykonkurencyjny charakter tej praktyki organ antymonopolowy stwierdzi ł wype ł nienie trzeciej przes ł anki zastosowania art. 5 ust. 1 pkt 6 ustawy antymonopolowej . 3.7. W zakresie czwartej przes ł anki zastosowania art. 5 ust. 1 pkt 6 ustawy antymonopolowej antymonopolowej – tj. nie obj ę cie porozumienia wy łą czeniem przez Rozporz ą dzenie Rady Ministrów z dnia 13 sierpnia 2002 r. w sprawie wy łą czenia okre ś lonych porozumie ń wertykalnych spod zakazu porozumie ń ograniczaj ą cych konkurencj ę – to równie ż ona zosta ł a w sprawie spe ł niona. Podtrzymuj ą c tak ż e na u ż ytek omawianego porozumienia z art. 5 ust. 1 pkt 6 ustawy antymonopolowej wywody poczynione w ust. 3.5. decyzji, nale ż y powtórzy ć konkluzj ę , i ż z uwagi na fakt, i ż udzia ł dostawcy (uczestników porozumienia) przekracza 30% udzia ł w rynku, nie stosuje si ę wy łą czenia, o którym mowa w Rozporz ą dzeniu . Niezale ż nie od tego, klauzula ustalaj ą ca zakaz sprzeda ż y przez uczestników porozumienia pi ł ł a ń cuchowych r ę cznych firm konkurencyjnych wzgl ę dem marki Husgvarna, stanowi niedozwolon ą klauzul ę antykonkurencyjn ą , uniemo ż liwiaj ą c ą wy łą czenie porozumienia w tym zakresie spod dzia ł ania zakazu, o którym mowa w art. 5 ustawy antymonopolowej. Zgodnie z § 9 ust. 1 pkt 2) Rozporz ą dzenia wy łą czenia nie stosuje si ę równie ż do klauzul zawartych w porozumieniach, które bezpo ś rednio lub po ś rednio zakazuj ą dystrybutorom dzia ł aj ą cym w systemie dystrybucji selektywnej sprzeda ż y towarów tylko niektórych konkurentów dostawcy. Poj ę cie konkurentów oznacza przedsi ę biorców, którzy wprowadzaj ą lub mog ą wprowadza ć albo nabywaj ą lub mog ą nabywa ć , w tym samym czasie, towary na rynku w ł a ś ciwym (art. 4 pkt 10 ustawy antymonopolowej). Stwierdzi ć nale ż y, i ż 19 przedsi ę biorcy Jonsered, Partner, Mc Culloch s ą formalnie konkurentami dla pilarek Huskwarna dystrybuowanych przez Elektrolux, jednak ż e zakaz konkurowania dotyczy jedynie – jak wynika to m.in. z Komunikatu nr 3/00 - jedynie wyrobów innych konkurentów a wi ę c np. Stihl, Makita, Alpina i in. Uzna ć nale ż y zatem, i ż powy ż sza klauzula bezwzgl ę dnie zakazana, identyfikowana musi by ć z porozumieniem, zakwestionowanym przez Prezesa Urz ę du w ust. I pkt. 2. Decyzji. W ś wietle przedstawionych powy ż ej faktów oraz doktryny Prezes UOKiK uzna ł , ż e zosta ł y spe ł nione łą cznie wszystkie wymagane przes ł anki dla zakwalifikowania dzia ł a ń Elektrolux i jego Dealerów jako praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę okre ś lonej w art. 5 ust. 1 pkt 6 ustawy antymonopolowej. 3.8. Zgodnie z art. 101 ust. 2 pkt 1) ustawy antymonopolowej, Prezes Urz ę du mo ż e na ł o ż y ć , w drodze decyzji, na przedsi ę biorc ę kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci stanowi ą cej równowarto ść od 1 000 do 5 000 000 euro, jednak nie wi ę kszej ni ż 10% przychodu osi ą gni ę tego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary, je ż eli dopu ś ci ł si ę naruszenia zakazu okre ś lonego w art. 5, w zakresie niewy łą czonym na podstawie art. 6 i 7. Przez „przychód” nale ż y przy tym rozumie ć przychód uzyskany w roku podatkowym poprzedzaj ą cym dzie ń wszcz ę cia post ę powania na podstawie ustawy antymonopolowej, w rozumieniu obowi ą zuj ą cych przepisów o podatku dochodowym (art. 4 pkt 15). Bior ą c pod uwag ę znaczny stopie ń naruszenia interesu publicznego w wyniku stosowania opisanych w decyzji praktyk ograniczaj ą cych konkurencje, organ antymonopolowy postanowi ł na ł o ż y ć na Elektrolux kar ę pieni ęż n ą . Prezes UOKiK wymierzy ł Elektrolux Poland Spó ł ka z o.o. kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci [tajemnica przedsi ę biorstwa] % przychodu osi ą gni ę tego w roku 2002, przeliczaj ą c warto ść euro wg zasad okre ś lonych w art. 115 ustawy antymonopolowej, tj. wg kursu ś redniego walut obcych og ł oszonego w NBP w ostatnim dniu roku kalendarzowego poprzedzaj ą cego rok na ł o ż enia kary. Wymierzaj ą c kar ę temu przedsi ę biorcy organ antymonopolowy wzi ął pod uwag ę fakt, i ż by ł on organizatorem sieci dystrybucyjnej oraz w istocie równie ż projektodawc ą zakwestionowanych inicjatorem zawarcia zakwestionowanych porozumie ń dystrybucyjnych. Organ antymonopolowy uwzgl ę dni ł przy tym fakt, i ż zakazane praktyki mia ł y charakter cenowy – pierwsza – bezpo ś rednio, druga – po ś rednio. Wa ż ne jest równie ż to, ż e porozumienie dotyczy cen sztywnych odsprzeda ż y oraz sprzeda ż y towarów tylko niektórych konkurentów dostawcy – za ś tego typu praktyki uznawane s ą za jedno z najci ęż szych narusze ń regu ł chroni ą cych swobod ę konkurencji. Podejmuj ą c decyzj ę o wymierzeniu kary pieni ęż nej organ antymonopolowy wzi ął ponadto pod uwag ę , i ż zakwestionowane klauzule stosowane s ą od wielu lat, tj. pocz ą tku funkcjonowania sieci dystrybucyjnej. Wreszcie, wymierzaj ą c kar ę Prezes Urz ę du kierowa ł si ę równie ż wzgl ę dami prewencyjnego jej oddzia ł ywania nie tylko na strony zakwestionowanego porozumienia, lecz tak ż e na innych uczestników rynku, w tym tworz ą cych konkurencyjne sieci dystrybucyjne. Kar ę wymierzono w dolnej granicy ustawowego zagro ż enia, gdy ż Elektrolux wspó ł pracowa ł z Urz ę dem w toku post ę powania, dostarczaj ą c żą dane informacje i deklaruj ą c wol ę z ł o ż enia wyczerpuj ą cych wyja ś nie ń w sprawie, jak równie ż z za ł o ż enia g ł ównie prewencyjny – a jedynie w dalszej kolejno ś ci represyjny – charakter kary. 3.9. Prezes Urz ę du nie stwierdzi ł w pkt. 4 Decyzji stosowania przez Elektrolux Poland Spó ł ka z o.o. i Przedsi ę biorstwo Produkcyjno-Handlowe „HUSKY” Spó ł ka z o.o. z siedzib ą w Koluszkach praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , sprowadzaj ą cej si ę do zawarcia porozumienia cenowego polegaj ą cego na ustalaniu bezpo ś rednio cen odsprzeda ż y (ceny detaliczne) pi ł ł a ń cuchowych r ę cznych (wg PKWiU 29.40.51-50.1, 29.40.52-23, 29.40.52-25, 20 29.40.52-27) marki Husqvarna. Jak wynika to z zebranego w sprawie materia ł u dowodowego ww strony wi ąż e umowa zawieraj ą ca zapis o stosowaniu maksymalnych cen odsprzeda ż y. Ceny maksymalne odsprzeda ż y nale żą do klauzul dopuszczalnych na gruncie ww Rozporz ą dzenia – i to bez wzgl ę du na posiadany udzia ł rynkowy uczestników porozumienia wertykalnego. Zgodnie z § 8 pkt 1 rozporz ą dzenia (zamieszczonym w jego Rozdziale 3.) wy łą czenie spod zakazu, o którym mowa w art. 5 ustawy antymonopolowej, stosuje si ę do klauzul ograniczaj ą cych konkurencj ę , zawartych w porozumieniach wertykalnych, które ograniczaj ą prawa nabywcy do ustalania ceny sprzeda ż y przez okre ś lenie przez dostawc ę maksymalnych lub zalecanych cen sprzeda ż y towarów obj ę tych porozumieniem. Sytuacja okre ś lona w powy ż szym przepisie ma miejsce w niniejszej sprawie, gdy ż umowa z dnia 10 grudnia 1990 r. zobowi ą zuje Przedsi ę biorstwo Produkcyjno-Handlowe „HUSKY” Spó ł ka z o.o. jedynie do „ stosowania cen nie wy ż szych ni ż ceny maksymalne uzgodnione z Dystrybutorem ”. Z formalnego punktu widzenia porozumienie zawarte pomi ę dzy Elektrolux i PPH „HUSKY” Sp. z o.o. dotyczy wi ę c dozwolonych cen maksymalnych odsprzeda ż y, wobec czego porozumienie w tym zakresie podlega wy łą czeniu spod stosowania art. 5 ustawy antymonopolowej. Maj ą c powy ż sze na uwadze Prezes Urz ę du w pkt 4. decyzji nie stwierdzi ł praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę . Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów - w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura we Wroc ł awiu. Stosownie do tre ś ci art. 105 ust. 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów – kar ę pieni ęż n ą nale ż y ui ś ci ć w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji, na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie : NBP O/O Warszawa nr : 51101010100078782231000000. Z up. Prezesa UOKiK Dyrektor Delegatury UOKiK we Wroc ł awiu Zbigniew Jurczyk Otrzymuje : 1. Przedsi ę biorstwu Produkcyjno-Us ł ugowo-Handlowemu „LASEL” Spó ł ka z o.o., ul. Ż orska 38, 44-203 Rybnik, 2. Centrum Techniki Le ś nej i Ogrodniczej HUBERTECH Spó ł ka z o.o., ul. Ś w. Huberta 43/45, 40-543 Katowice, 3. Przedsi ę biorstwu Produkcyjno-Handlowemu „HUSKY” Spó ł ka z o.o., ul. Budowlanych 51, 95-040 Koluszki, 4. „IMPET” Spó ł ka z o.o., ul. Hallera 23, 86-300 Grudzi ą dz, 5. „A-RENT” Spó ł ka z o.o., ul. Floriana 3/5, 04-664 Warszawa, 6. Pe ł nomocnik Przedsi ę biorstwa Produkcji Handlu i Us ł ug „POLMAL” Spó ł ka z o.o. p. Stanis ł aw Bezr ą k ul. B. Krzywoustego 66, 51-166 Wroc ł aw, 7. Pe ł nomocnik Elektrolux Poland Spó ł ka z o.o. 21 radca prawny Adam Nowakowski, Biuro Prawne MAXIMUS T. Rympalska-Nosek Spó ł ka Komandytowa, pl. Powsta ń ców Ś l ą skich 16-18, Wroc ł aw 22