RWR-7/2024

1 P REZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUM ENTÓW TOMASZ CHRÓSTNY WERSJA JAWNA RWR.610. 4 .2 0 2 4 . ET Wrocław, 20 listopada 202 4 r. Decyzja nr RWR 7 / 202 4 I. Na podstawie art. 27 ust. 1 i ust. 2 , w związku z art. 24 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2 02 4 r. poz. 1616 ) , po przeprowadzeniu wszczętego z urzędu postępowania w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentó w - Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - u znaje za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, działanie Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo - Kredytowej Ziemi Rybnickiej z siedzibą w Czerwionce - Leszczynach , polegające na nieobniża niu całkowitego kosztu kredytu konsumenckiego – udzielonego na podstawie ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (Dz.U. z 202 4 r. poz. 1497 ) – o proporcjonalną wartość tych kosztów (obliczon ych tzw. metodą liniową), która dotyczy okresu, o ja ki skrócono czas obowiązywania umowy w związku ze spłatą kredytu przed terminem określonym w umowie, co narusza art. 49 ust. 1 i ust. 2 ustawy o kredycie konsumenckim oraz godzi w zbiorowe interesy konsumentów i tym samym narusza art. 24 ust. 1 i 2 ww. ust awy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz stwierdza zaniechanie jej stosowania z dniem 23 marca 2024 r . II. Na podstawie art. 26 ust. 2 , w związku z art. 27 ust. 4 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 202 4 r. po z. 1616 ) , po przeprowadzeniu postępowania w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów - Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – nakłada na Spółdzielczą Kasę Oszczędnościowo - Kredytową Ziemi Rybnickiej z siedzibą w Czerwionce – Leszczynach , obowiązek usunięcia trwających skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów , opisanego w pkt I sentencji decyzji , poprzez: 1) ponowne rozliczenie - metodą liniową - kosztów kredytów spłaconych przed terminem określonym w umowi e i rozliczonych wcześniej metodą kapitałową oraz zwrot środków kredytobiorcom, w przypadku gdy rozliczenie metodą liniową jest dla nich korzystniejsze - w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji. 2) złożenie jednokrotnego oświadczenia o następującej treści: 2 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura we Wrocławiu Pl. Strzelecki 25 < 50 - 224 Wrocław tel.: 71 323 63 80, fax: 71 323 63 98 w r oclaw@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl „W związku z decyzją Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów , wydaną w dniu 19 listopada 202 4 r. nr RWR 7 / 202 4 , Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo - Kredytowa Ziemi Rybnickiej z siedzibą w Czerwionce - Leszczynach informuje, że stosowała praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów , polegającą na nieobniżaniu , w przypadku przedterminowej spłaty kredytu konsumenckiego , całkowitego kosztu kredytu o koszty kredytu które dotyczą okresu, o który skrócono czas obowiązywania um owy ( obliczone tzw. metodą liniową) , co jest niezgodne z art. 49 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (Dz.U. z 20 2 4 r. poz. 1497 ) oraz godzi w zbiorowe interesy konsumentów i tym samym narusza art. 24 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 roku o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. z 2024 r. poz. 1616 ) w następujący sposób: [1] czarną czcionką (kod szesnastkowy RGB #000000) ARIAL na białym tle (kod szesnastkowy RGB #ffffff), [2] tekst powyższego oświadczenia wyjustowan y, [3] czcionką pogrubioną (bold) fragment: „ Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo - Kredytowa Ziemi Rybnickiej z siedzibą w Czerwionce - Leszczynach informuje, że stosowała praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów polegającą na nieobniżaniu , w przy padku przedterminowej spłaty kredytu konsumenckiego , całkowitego kosztu kredytu o koszty prowizji , które dotyczą okresu, o który skrócono czas obowiązywania umowy (obliczone tzw. metodą liniową) ”, [4] w górnej części strony głównej domeny https://skokzr.pl/ i na każdej innej stronie internetowej przedsiębiorcy zastępującej tę stronę w przyszłości, z możliwością zamknięcia oświadczenia przez użytkownika poprzez kliknięcie krzyżyka w prawym górnym rogu ramki; oświadczenie ma być widoczne przez cały czas, gdy użytkownik jest na stronie (oświadczenie nie może przybrać formy np. rotacyjnego banera czy slajdera), [5] czcionka powinna odpowiadać wielkości czcionki zwyczajowo używanej na ww . stronie internetowej, tekst umieszczo ny w ramce, o rozmiarze takim, aby była ona w całości wypełniona oświadczeniem, o którym mowa w niniejszym punkcie, z uwzględnieniem marginesu 2,5 cm z każdej strony, [6] fragment: „ Decyzja Prezesa UOKiK nr RWR 7 /20 2 4 ” będzie stanowić hiperłącze prowadząc e do strony internetowej: https://decyzje.uokik.gov.pl/bp/dec_prez.nsf ; [7] powyższe oświadczenie powinno zostać zamieszczone w terminie najpóźniej do 14 dni od daty uprawomocnienia się decyzji i znajdować się na stronie przez okres trzech miesięcy od daty jego zamieszczenia , 3) dokonanie zwrotu części kosztów kredytu (obliczonej tzw. metodą liniową), proporcjonalnie do okresu, o który skrócono czas obowiązywania umowy pożyczki w związku z jej wc ześniejszą spłatą, konsumentom, którzy przed 1 stycznia 2022 r. spłacili przed terminem pożyczkę uzyskaną w Spółdzielczej Kasie Oszczędnościowo - Kredytowej Ziemi Rybnickiej - nie uzyskali takiego zwrotu i złożą wniosek. Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo - Kredytowa Ziemi Rybnickiej d okona zwrotu w terminie 30 (trzydziestu) dni od złożenia wniosku przez konsumenta III. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. z 202 4 r. poz. 1616 ) , Prezes Urzęd u Ochrony Konkurencji i Konsumentów nakłada na Spółdzielczą Kasę Oszczędnościowo - Kredytową Ziemi Rybnickiej z siedzibą w Czerwionce – Leszczynach , karę pieniężną w wysokości 297 60 7 zł (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt siedem tysięcy sześćset siedem zł otych ) z tytułu stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy 3 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura we Wrocławiu Pl. Strzelecki 25 < 50 - 224 Wrocław tel.: 71 323 63 80, fax: 71 323 63 98 w r oclaw@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl konsumentów, o której mowa w punkcie I sentencji decyzji , płatną na rzecz Funduszu Edukacji Finansowej, w terminie 14 (czternastu) dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji . IV. Na pod stawie art. 77 ust. 1 , w związku z art. 80 i 83 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 20 2 4 r. poz. 1616 ) , w związku z art. 263 § 1 i art. 264 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. K odeks postępowania administracyjneg o (Dz. U. z 202 4 r. poz. 572 ) , Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów postanawia obciąż yć Spółdzielcz ą Kas ę Oszczędnościowo – Kredytow ą Ziemi Rybnickiej z siedzibą w Czerwion c e – Leszczynach , kosztami postępowania w sprawie praktyk naruszających z biorowe interes y konsumentów w kwocie 33.20 zł ( słownie : trzydzieści trzy 20/100) i zobowiązuje ww. Przedsiębiorcę do ich zwrotu na swoją rzecz , w terminie 14 (czternastu) dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji. UZASADNIENIE Prezes Urzędu Och rony Konkurencji i Konsumentów (dalej : Prezes Urzędu , Prezes UOKiK ) przeprowadził postępowanie wyjaśniające ( sygn. RWR . 403.2.2023) , mające na celu wstępne ustalenie, czy w związku z działalnością prowadzoną przez Spółdzielczą Kasę Oszczędnościowo - Kredytową Ziemi Rybnickiej z siedzibą w Czerwionce – Leszczynach (dalej: SKOK, Kasa, Przedsiębiorca), nastąpiło naruszenie art. 49 ust. 1 lub art. 52 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (Dz. U. z 202 4 r. poz. 1497 ; dalej: ukk), uzasadniające wszcz ęcie postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, o których stanowi art. 24 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2024 r. poz. 1 616 ; dalej : ustaw a okik ). Powyższe postępow anie wszczęto m.in. w związku z informacją przekazaną przez Urząd Komisji Nadzoru Finansowego (dalej: UKNF) w sprawie możliwych nieprawidłowości w działaniach SKOK , dotyczących rozlicz a nia wcześniej spłaconych kredytów konsumenckich . W wyniku czynności p rzeprowadzonych w toku postępowania wyjaśniającego ustalono , iż SKOK do 1 stycznia 2022 r. nie dokonywał automatycznie rozliczeń kwot zwrotu prowizji w związku z wcześniejszą spłatą kredytu , a przed 1 listopada 202 1 r. - w rozliczeniach dokonywanych na wni osek kredytobiorców - stosował metodę kapitałową , a nie liniową . Po 1 stycznia 2022 r. Przedsiębiorca nie dokonał ponownego rozliczenia wszystkich zwrotów, których wartość obliczono wcześniej metodą kapitałową. Kasa udzielała pożyczek konsolidacyjnych, na preferencyjnych warunkach uzależnionych od zrzeczenia się przez kredytobiorców praw wynikających z art. 49 ukk. W związku z powyższymi ustaleniami, w dniu 1 2 lutego 2024 r . , postanowieniem nr RWR 1 1 /20 2 4 , Prezes Urzędu wszczął postępowanie w sprawie sto sowania przez Spółdzielczą Kasę Oszczędnościowo - Kredytową Ziemi Rybnickiej z siedzibą w Czerwionce – Leszczynach, praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, polegającej na nieobniżaniu całkowitego kosztu kredytu konsumenckiego - udzielonego na po dstawie ukk - o proporcjonalną wartość tych kosztów (obliczonych tzw. metodą liniową), która dotyczy okresu, o jaki skrócono czas obowiązywania umowy w związku ze spłatą kredytu przed terminem określonym w umowie, co może naruszać art. 49 ust. 1 i 2 ukk or az godzić w zbiorowe interesy konsumentów, a tym samym stanowić praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy okik . (dowód: postanowienie nr RWR 1 1 /2 024 , kart y 2 - 6 ) 4 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura we Wrocławiu Pl. Strzelecki 25 < 50 - 224 Wrocław tel.: 71 323 63 80, fax: 71 323 63 98 w r oclaw@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Ponadto – postanowieniem nr RWR 1 2 /20 2 4 z dnia 1 2 lutego 202 4 r. - Prezes Urzędu zaliczył w poczet dowodów w przedmiotowym postępowaniu mater iał dowodowy zebrany w trakcie postępowania wyjaśniającego (sygn. RWR .4 03 . 2 .202 3 . ET ) , tj. wyszczególnione w tym postanowieniu dokumenty oraz materiał y zebrane w trakcie wystąpienia z zakresu ochrony konsumentów o sygn. RWR. 641.42.2022.ET . (dowód: postanowienie nr RWR 1 2 /2 4 , karta 7 ) W toku postępowania ustalono następujący stan faktyczny : 1. Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo – Kredytowa Ziemi Rybnickiej z siedzibą w Czerwionce - Leszczynach jest przedsiębiorcą działającym w formie spółdzielczej kasy oszczędnościowo - kredytowej, zarejestrowanym przez Sąd Rejonowy w Gliwicach, X Wydział Gospodarczy w Rejestrze Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego pod n umerem 0000058775 (data rejestracji: 6 listopada 2001 r.), który w zakresie swojej działalności gospodarczej m.in. udziela swoim członkom pożyczek i kredytów. SKOK działa głównie na obszarze województwa śląskiego, opolskiego, świętokrzyskiego i małopolskie go. Według stanu na dzień 14 lutego 2023 r., do SKOK należało [ informacja prawnie chroniona] członków. (dowód: Wydruk z KRS - karty 10 - 14, karta - 15) 2. W stosowanych przez SKOK od 8 stycznia 2019 r. w obrocie konsumenckim wzorcach umów pożyczki , za mieszczono postanowienia o tre ści: „Pożyczkobiorca ma prawo w każdym czasie do spłaty całości lub części pożyczki przed terminem określonym w umowie (…). W przypadku spłaty pożyczki przed terminem określonym w umowie, w braku odmiennej dyspozycji Pożyczkobiorcy, dokonane wpłaty zostan ą zaliczone na poczet spłaty kapitału w taki sposób, że wpłata zostanie przeznaczona w następującej kolejności na: a) spłatę najbliższej wymaganej raty w kwocie odpowiadającej jej wysokości pomniejszonej o odsetki za okres od dnia dokonania wcześniejszej spłaty do dnia wymagalności raty, b) spłatę kapitału pożyczki w taki sposób, że czas obowiązywania umowy ulegnie skróceniu; w takim przypadku całkowity koszt pożyczki ulegnie obniżeniu proporcjonalnie do okresu, o który skrócono czas obowiązywania umowy li cząc od momentu spłaty pożyczki przed terminem. Pożyczkobiorca poprzez złożenie oświadczenia, którego wzór stanowi załącznik nr 5, może złożyć odmienną dyspozycję w zakresie wcześniejszej spłaty pożyczki. Rozliczenie z Pożyczkobiorcą z tytułu spłaty nastąp i w terminie 14 dni od dnia dokonania wcześniejszej spłaty pożyczki w całości (…). Z tytułu spłaty pożyczki przed terminem SKOK nie pobiera prowizji ani opłat.” Ww. postanowienie znajdowało się we wzorcach pn. • Umowa pożyczki Powitalnej Nr… (z ubezpieczeni em) – zał. nr 1 do uchwały nr 4 z dnia 08.01.2019 r., • Umowa pożyczki restrukturyzacyjnej Nr….(z ubezpieczeniem) – zał. nr 1 do Uchwały z dn i a 15.01.2019 r. , • Umowa pożyczki Nr…(z ubezpieczeniem) – zał. nr 1 do uchwały nr 12 z dnia 20.11.2019 r. , • Umowa pożyc zki Nr… (bez ubezpieczenia) – zał. nr 1 do uchwały nr 13 z dnia 20.11.2019 r. , • Umowa pożyczki restrukturyzacyjnej Nr…(bez ubezpieczenia) - zał. nr 1 do uchwały nr3 z dnia 10.12.2019 r. , • Umowa pożyczki Nr….(EKOpożyczka) – zał. nr 1 do uchwały nr 2 z dnia 10 .03.2020 r., 5 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura we Wrocławiu Pl. Strzelecki 25 < 50 - 224 Wrocław tel.: 71 323 63 80, fax: 71 323 63 98 w r oclaw@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl • Umowa pożyczki gotówkowej – zał. do Uchwały nr 8 z dnia 22.02.2022r., • Umowa pożyczki gotówkowej – zał. do Uchwały nr 5 z dnia 10.05.2022 r., • Umowa pożyczki gotówkowej - zał. do Uchwały nr 1 z dnia 17.08.2022 r., • Umowa pożyczki gotówkowej - zał. do Uchwały nr 2 z dnia 17.08.2022 r., • Umowa pożyczki gotówkowej - zał. do Uchwały nr 3 z dnia 17.08.2022 r., • Umowa pożyczki gotówkowej - zał. do Uchwały nr 4 z dnia 17.08.2022 r. (dowód: karty 20 - 108 ) 3. Zgodnie z wyjaśnieniami SKOK, d o 2 grudnia 2019 r. „ nie funkcjonowały sformalizowane zasady postępowania w zakresie rozliczania kosztów początkowych pobranych przez Kasę z tytułu udzielenia pożyczki/kredytu w przypadku wcześniejszej spłaty przez Klienta zobowiązań (…)”. W piśmie z dnia 13 października 2023 r. SKOK wskazał, że pierwszego zwrotu prowizji z tytułu wcześniejszej spłaty kredytu konsumenckiego dokonano w dniu 14 października 2019 r . (dowód: karta 119 ) 4. U chwał ą Zarządu SKOK nr 7 (z dnia 26 listopada 2019 r. ) w sprawie określenia zasad dotyczący ch postępowania w zakresie rozliczania kosztów początkowych pobranych przez SKOK Ziemi Rybnickiej w Czerwionce - Leszczynach z tytułu udzielenia pożyczki/kredytu w przypadku ich wcześniejszej spłaty (dalej: uchwała nr 7) , o d 2 grudnia 2019 r. wprowadzono d o rozliczania kosztów tzw. metodę kapitałową . Zgodnie z § 7 uchwały nr 7: „W celu rozliczenia kosztów początkowych pożyczki/kredytu w przypadku ich wcześniejszej spłaty przyjmuje się następującą metodologię wyliczania kwoty należnej do zwrotu: Prowizja d o zwrotu =A*(C - B)/C gdzie: A - prowizja (inne koszty) B - suma wartości kapitału wg stanu faktycznego na koniec każdego dnia od otwarcia rachunku kredytowego do jego zamknięcia C - suma wartości kapitału wg. harmonogramu spłaty na koniec każdego dnia od otwar cia rachunku kredytowego do planowanej daty końca.” Metodą tą rozliczono [informacja prawnie chroniona] kredyty. Zgodnie z § 4 uchwały nr 7, wnioski, które dotyczyły spłat po wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: TSUE) z dnia 11 września 2019 r. w sprawie C - 383 /18 rozpatrywano jako wnioski członkowskie, a wnioski dotyczące spłat sprzed ww. wyroku TSUE rozpatrywano w trybie reklamacji. (dowód: karty 119 - 120 i 136 - 138 ) . 5. SKOK poinformował, że kredyty rozliczone metodą kapitałową (404) dotyczyły 305 członków K asy (niektórzy mieli po kilka kredytów) . Każdy z nich otrzymał pisemną informację o możliwości zwrócenia się do Kasy z wnioskiem o dokonanie ponownego rozliczenia kosztów kredytu metodą liniową ( [ informacja prawn ie chroniona] kredytobiorców otrzymało taką informację w okresie od lis topada 2023 r. do 1 kwietnia 2024 r., a [informac ja prawnie chroniona] w dniu 23 maja 2024 r.). Informację nt. możliwości złożenia wniosku umieszczono też na tablicach ogłoszeń w oddziałach SKOK i stronie internetowej Kasy . Na dzień 1 czerwca 2024 r. ponownego rozliczenia metodą lin iową kredytów rozliczonych wcześniej metodą kapitałową , dokonano w przypadku 27 z [ informacja prawnie chroniona] kredytów. (dowód: karty 110 , 204 , 233 ) 6 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura we Wrocławiu Pl. Strzelecki 25 < 50 - 224 Wrocław tel.: 71 323 63 80, fax: 71 323 63 98 w r oclaw@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 6 . Zmiany w ww. uchwale nr 7 wprowadzono Uchwałą nr 1 Zarządu SKOK z dnia 11 sierpnia 2020 r. w sprawie zmiany zasad dotyczących postępowania w zakresie rozliczania kosztów początkowych pobranych przez SKOK Ziemi Rybnickiej w Czerwionce - Leszczynach z tytułu udzielenia pożyczki/ kredytu w przypadku ich wcześniejszej spłaty. Dotyczyły one treści § 4 uchwały nr 7 i polegały na wskaza niu, iż „rozliczenie kosztów początkowych pożyczek/kredytów realizowane jest w oparciu o postanowienia Procedury obsługi reklamacji” (bez względu na termin wcześniejszej spłaty kredytu ). (dowód: karta 139 ) 7 . Od 2 listopada 2021 r. - do obliczania wysokoś ci zwrotu kosztów kredytów - SKOK wprowadził metodę liniową - zakładającą proporcjonalne obniżenie całkowitego kosztu kredytu o te koszty, które dotyczą okresu, o który skrócono okres kredytowania (po rekomendacji jej stosowania przez UKNF w lipcu 2021 r.) . Podstawą do wprowadzenia zmiany była Uchwała nr 1 Zarządu SKOK Ziemi Rybnickiej z 27 października 2021 r. w sprawie zmiany zasad dotyczących postępowania w zakresie rozliczania kosztów początkowych pobranych przez SKOK Ziemi Rybnickiej w Czerwionce - Les zczynach z tytułu udzielenia pożyczki kredytu w przypadku ich wcześniejszej spłaty (uchwała weszła w życie 2 listopada 2021 r.). Zgodnie § 3 pkt 1 tej uchwały (nr 1 z 2021 r.): „Koszty początkowe obejmują wszystkie koszty, które zostały nałożone na konsume ntów związku z udzieleniem pożyczki/kredytu (np. pobraną prowizję, koszty ubezpieczenia pożyczki/kredytu, opłatę przygotowawczą).” Natomiast § 3 pkt 2 tej uchwały (nr 1 z 2021r.) podaje, że: „Procedura rozliczenia kosztów początkowych pożyczek/kredytów nas tępuje w oparciu o pisemne wystąpienie w tej sprawie przez uprawniony podmiot (…).” , któr e może być złożon e „ w dowolnym punkcie kasowym SKOK Ziemi Rybnickiej”. § 4 tej uchwały stanowi: „Rozliczanie kosztów początkowych pożyczek/kredytów realizowane jest w oparciu o postanowienia „Procedury obsługi reklamacji”. (dowód: karty 139 - 140 ) 8 . Ponowna zmiana, w przyjętej przez SKOK metodzie działania, dotyczyła kredytów spłaconych przed terminem określonym w umowie , po 1 stycznia 2022 r. W ich przypadku SKOK wprow adził automatyczne naliczanie - metodą liniową - zwrotu należnej kredytobiorcom części kosztów kredytu przy jego rozliczaniu. Jej podstawę stanowi Uchwała nr 2 Zarządu SKOK z dnia 15 grudnia 2021 r. w sprawie zmiany zasad dotyczących postępowania w zakresi e rozliczania kosztów początkowych pobranych przez SKOK Ziemi Rybnickiej w Czerwionce - Leszczynach z tytułu udzielenia pożyczki / kredytu w przypadku ich wcześniejszej spłaty (uchwała weszła w życie od 1 stycznia 2022 r.). Zgodnie z jej regulacjami, dla poż yczek spłaconych przed terminem określonym w umowie po 1 stycznia 2022 r. , SKOK dokon ywał rozliczenia kosztów kredytu do 14 dni od dnia jego spłaty i przeka zywał je na rachunek bankowy wskazany przez uprawnionego. W przypadku natomiast kredytów, spłaconych przed terminem określonym w umowie do 31 grudnia 2021 r. , rozlicze nie kosztów następowało metodą liniową (co wynika z § 4 uchwały) , według „Procedury obsługi reklamacji”, czyli na wniosek (§ 6). W § 2 tej uchwały podano: „Zasady rozliczenia kosztów począt kowych, o których mowa w niniejszej Uchwale nie mają zastosowania do: - pożyczek/kredytów wypłaconych przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 12.05.2011 r. o kredycie konsumenckim (tj. przed dniem 18.12.2011 r.) , a spłaconych po tej dacie.” Zgodnie natom iast z § 3 tej uchwały: „Koszty początkowe obejmują wszystkie koszty, które zostały nałożone w związku z udzieleniem pożyczki/kredytu (np. pobraną prowizję, koszty ubezpieczenia pożyczki/kredytu, opłatę przygotowawczą)”. (dowód: karta 118 ) 7 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura we Wrocławiu Pl. Strzelecki 25 < 50 - 224 Wrocław tel.: 71 323 63 80, fax: 71 323 63 98 w r oclaw@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 9. SK OK poinfor mował, że do dnia 1 czerwca 2024 r. nie dokonał częściowego zwrotu kosztów kredytu, w przypadku całkowitej spłaty kredytu - w odniesieniu do [informacja prawnie chroniona] kredytów spłaconych przed terminem określonym w umowie w okresie od dnia 16 maja 2016 r. do dnia 11 września 2019 r. Kredyty dotyczyły [informacja prawnie chroniona] Członków SKOK . (dowód: karta 232 ) 10. N a dzień 1 czerwca 202 4 r. , SKOK nie rozlicz ył również kosztów 17 666 kredytów spłaconych przed terminem określonym w umowie w okresie od 11 września 2019 r. do 1 stycznia 2022 r. ( d otycz y ł y one [informacja prawnie c hroniona ] kredytobiorcó w). W ciągu ok. roku , na wniosek rozliczono [informacja prawnie chroniona] kredyt y z tego okresu ( 45 z tych kredytów rozliczono w okresie od 21 lutego do 1 czerwca 2024 r. ). (dowód: karty 114 , 193 i 234 ) 11. SKOK poinformował, że kredytobiorcom, którzy spła cili kredyt przed terminem określonym w umowie w okresie od 16 maja 2016 r do 31 grudnia 2021r. powinien zwrócić z tytułu nadpłaconych przez nich kosztów kredytu łącznie kwotę [informacja prawnie chron iona ] zł. (dowód: kart a 241 ) 1 2 . SKOK podał ponadto, że: „Kasa udziela po życzek na preferencyjnych warunkach uzależnionych od zrzeczenia się praw wynikających z art. 49 ust. 1 ukk w przypadkach gdy członek wyraża chęć konsolidacji wewnętrznego zadłużenia w SKOK Ziemi Rybnickiej. Przed udzieleniem takich pożyczek SKOK podpisuje z konsumentami „Porozumienia w zakresie określenia warunków rozliczenia kosztów pożyczki/ - ek nr … z dnia … w ramach preferencyjnej oferty konsolidacyjnej ” ( dalej: Porozumienia ) . Pierwsz a tak a po życzka została udzielona w dniu 10 kwietnia 2020 r. D o 31 styc znia 202 4 r. zawarto [informacja prawnie chroniona] Porozumie ń . SKOK podał, że stanowiły one wtedy ok. 8% wszystkich udzielonych pożyczek we wskazanym okresie. W następnym piśmie SKOK poinformował , że łącznie zawarł [inf ormacja prawnie chroniona] porozumień konsolidacyjnych na preferencyjnych warunkach. (dowód: karty 116 , 194 , 206 i 246 ) 1 3 . W punkcie 7 Porozumienia podano: „Z uwagi na preferencyjne warunki złożonej przez Kasę oferty konsolidacyjnej, Pożyczkobiorca dla skorzystania z niej oświadcza, że umowę/ - y pożyczki / - ek, wskazaną/ - ne w ust. 1 za rozli czoną/ - ne w całości z chwilą dokonania jej/ich spłaty. Tym samym Pożyczkobiorca uznaje swoje prawo wskazane w art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (tj. Dz.U.2019 poz. 1083), za zaspokojone w całości i zrzeka się jego dochodz enia w przyszłości, na co Kasa wyraża zgodę.” (dowód: karty 112 i 113) 1 4 . Na pytanie Prezesa UOKiK, czy w przypadku oferowania Porozumień stosowane są określone procedury, Kasa podała, iż nie stosuje procedur w przedmiotowym zakresie i „preferencyjne war unki” określa w aktualnej ofercie. Treść Porozumienia jest określana przez Kasę. Porozumienie zawiera: kwotę zwrotu kosztów kredytu przysługującą kredytobiorcom z tytułu wcześniejszej spłaty kredytu obliczoną metodą liniową, warunki „preferencyjnej oferty konsolidacyjnej”, korzyści, jakie kredytobiorca osiągnie w wyniku wcześniejszej spłaty posiadanego w SKOK kredytu kredytem konsolidacyjnym oraz postanowienie o treści: „Z uwagi na preferencyjne warunki złożonej przez Kasę oferty konsolidacyjnej, Pożyczkobi orca dla skorzystania z niej oświadcza, że uznaje umowę/ - y pożyczki/ - ek, wskazaną/ - ne w ust. 1 za rozliczoną/ - ne w całości, z chwilą dokonania jej/ich spłaty. Tym samym Pożyczkobiorca uznaje swoje prawo wskazane w art. 49 ust. 1 a 8 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura we Wrocławiu Pl. Strzelecki 25 < 50 - 224 Wrocław tel.: 71 323 63 80, fax: 71 323 63 98 w r oclaw@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl dnia 12 maja 2011 r. o kr edycie konsumenckim (tj. Dz.U. 2019 r. poz. 1083), za zaspokojone w całości i zrzeka się jego dochodzenia w przyszłości , na co Kasa wyraża zgodę.” (podkr. UOKiK). (dowód: karty 110 - 113 ) 1 5 . W dniu 19 marca 2024 r. Zarząd SKOK podjął Uchwałę nr 3 w sprawie wycofania Porozumień w zakresie określenia warunków rozliczenia pożyczek w ramach preferencyjnej oferty konsolidacyjnej. Z mianę wprowadzono z dniem 25 marca 2024 r. O statni kredyt konsolidacyjny , przyznany na preferencyjnych warunkach w związku z zrzeczen iem się przez kredytobiorcę praw wynikających z art. 49 ust 1 ukk , zawarto w dniu 22 marca 2024 r . (dowód: karta 236 ) 1 6 . Przesłane przez SKOK, wskazane powyżej (pkt 2) wzorce umów nie zawierają postanowień dotyczących Porozumień, jako „ugodowej” procedur y rozliczania zwrotu prowizji. (dowód: karty 20 - 108 ) 1 7 . Wprowadzane przez SKOK, opisane powyżej, procedury dotyczyły również częściowej wcześniejszej spłaty kredytu konsumenckiego, która skutkuje skróceniem okresu kredytowania. W piśmie z dnia 13 paździe rnika 2023 r. SKOK podał , że w takich przypadkach „Dokonanie wpłaty ostatniej raty wymusza automatyczne rozliczenie należnej konsumentowi prowizji wynikającej ze skróconego kredytowania”. (dowód: karta 122 ) 1 8 . Do wszystkich konsumentów, którzy spłacili kredyt przed terminem określonym w umowie, w okresie od 11 września 2019 r. do 1 stycznia 2022 r. i którzy nie otrzymali zwrotu części kosz tów kredytu , SKOK wys łał informację o praw ie do ich zwrotu ( zestawienie potwierdzające tę wysyłkę dołączono do pisma skierowanego do UOKiK ) . P isemną informację nt. możliwości zwrócenia się o częściowy zwrot kosztów kredytu , SKOK wystosował również do [informacja prawnie chroniona] z [informacja prawnie chroniona] osób , których kredyt został spłacon y przed terminem określonym w umowie, w okresie od 16 maja 2016 r. do 11 w rze śnia 2019 r. SKOK poinformował, że „na bieżąco, lecz z terminem do końca wrześ nia 2024 r.” informację taką wystosuje do pozostałych [informacja p rawnie chroniona] osób. W piśmie do UOKiK z 30 sierpnia 2024 r. SKOK poinformował, że w okresie od 19 lipca do 19 sierpnia 2024 r. wys tosował pisma w tej sprawie do następnych [informacja prawnie chroniona] członków . W piśmie z dnia 24 października 2024 r. SKOK potwierdził jej otrzymanie przez pozostałe osoby, którym przysługiwał zwrot kosztów. ( dowód: karty 205, 208 - 223, 232 , 242 i 246 ) Stanowisko Przedsiębior cy W toku postępowania Przedsiębiorca, w pi śmie z dnia 28 marca 2024 r. ustosunkował się do postawionego zarzutu. SKOK przyznał, że nie zwracał częściowych kosztów kredytów w sposób zgodny z wyrokiem TSUE z dnia 11 września 2019 r., dla kredytów udzielony ch na podstawie ustawy o kredycie konsumenckim . Wskazał, że „ taka praktyka wynikała z ówczesnej wykładni art. 49 ustawy o kredycie konsumenckim, wytycznych organu nadzoru, praktyk rynkowych, oraz orzecznictwa sądów powszechnych, w tym Sądu Okręgowego w Gli wicach (sygn. Akt III Ca 1489/17) ” . Po wyroku TSUE , który zdaniem SKOK „ przedstawił właściwą wykładnię przepisów prawa oraz stanowiska Prezesa UOKiK ” , wdr o ż ono 9 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura we Wrocławiu Pl. Strzelecki 25 < 50 - 224 Wrocław tel.: 71 323 63 80, fax: 71 323 63 98 w r oclaw@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl „ rozwiązania pozwalające na właściwe stosowanie praktyk rynkowych w zakresie zwrotu prowizji prz y wcześniej spłacie kredytu konsumenckiego” : - dla kredytów spłaconych w okresie od 2 grudnia 2019 r. do 1 listopada 2021 r. wprowadzono rozliczenie kosztów wcześniej spłaconych kredytów metodą kapitałową; - od 2 listopada 2021 r. metodę kapitałową zastąp iono metodą liniową ; - o d 2 stycznia 2022 r. przy rozliczeniu wcześniej spłaconego kredytu rozpoczęto automatyczne naliczanie - metodą liniową - zwrotu należnej kredytobiorcom części jego kosztów ; - w przypadku kredytów spłaconych przed terminem określony m w umowie do dnia 31 grudnia 2021 r. częściowe koszt y kredytów należne kredytobiorcom są obliczane na ich wniosek - zgodnie z Procedur ą obsługi reklamacji . Podano: „Kasa dołożyła wszelkich starań, aby każdy Członek SKOK został poinformowany o możliwości z łożenia wniosku w tym zakresie ” . Odnosząc się zaś do podpisywania P orozumień dot. kredytów konsolidacyjnych „ na preferencyjnych warunkach” , Kasa podn i os ła, że produkt dedykowany był wyłącznie c złonkom, którzy mieli trudności w spłacie zobowiązań zaciągnię tych w SKOK , a jego celem było ułatwienie spłaty wcześniej zaciągniętych zobowiązań . Wskazano też, że „ Klienci mieli pełną informacje o wadach i zaletach produkt u oraz mogli skorzystać ze standardowej oferty Kasy ” . W opinii SKOK , takie działanie nie narusz ało praw kredytobiorców . Mając jednak na względzie przedstawiony w postanowieni u Prezesa UOKiK nr RWR 11/2024 zarzut - Kasa podała, że w celu dostosowania się do oczekiwań UOKiK, wycofała ww. produkt z e swojej oferty. Pismem z dnia 14 października 2024 r., Prezes Urzędu zawiadomił stronę postępowania o zakończeniu zbierania materiału dowodowego oraz o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji co do zebranych dowodów . Z tego prawa SKOK nie skorzystał. ( dowód: zawia domienie z dnia 14 października 2024 r., karta nr 245 ). Ocena prawna ustalonego stanu faktycznego Naruszenie interesu publicznego Treść art. 1 ust. 1 ustawy okik ogranicza zastosowanie jej przepisów wyłącznie do ochrony interesów przedsiębiorców i konsu mentów, podejmowanej w interesie publicznym. Oznacza to, że warunkiem koniecznym do uruchomienia procedur i zastosowania instrumentów określonych w tej ustawie jest zaistnienie takiego stanu faktycznego, w którym działania przedsiębiorców – naruszając jej przepisy – stanowią potencjalne zagrożenie interesu publicznego. Podnieść należy, że pomimo tego, iż SKOK udziela pożyczek tylko swoim członkom, to jednak okoliczność powyższa nie oznacza, iż w sprawie nie zachodzi zagrożenie naruszenia interesu publiczne go. Członkostwo w SKOK ma bowiem charakter otwarty, co oznacza, że członkiem Kasy może zostać każda osoba pełnoletnia. Jak wynika z informacji zamieszczonej na stronie Kasy https://skokzr.pl/o - nas/zasady - dzialania - kasy/ „Aby zostać członkiem SKOK Ziemi Ryb nickiej należy: - W ypełnić deklarację przystąpienia do SKOK Ziemi Rybnickiej, - W ypełnić deklarację przystąpienia do Stowarzyszenia na Rzecz Wspierania Rozwoju Spółdzielczych Kas Oszcz ę dnościowo - Kredytowych , 10 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura we Wrocławiu Pl. Strzelecki 25 < 50 - 224 Wrocław tel.: 71 323 63 80, fax: 71 323 63 98 w r oclaw@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl - Wpłacić wpisowe (20 zł), wykupić 1 udział (89 zł), wnieść wkład członkowski (1zł) oraz wnieść wpisowe ( 2 zł ) oraz roczną składkę członkowską w związku z prz y st ą pieniem do Sto war zyszenia na Rzecz Wspierania Rozwoju Spółdzielczych Kas Oszczędnościowo - Kredytowych (12 zł). W przypadku wystąpienia z Kasy u dział i wkład członkowski są zwracane. ” Zatem, o ile uzyskanie pożyczki w Kasie uzależnione jest od członkostwa w SKOK, to nawiązanie tego stosunku jest łatwo dostępne, niesformalizowane oraz nie jest uzależnione od spełniania dodatkowych warunków, poza koniecznością wypełnienia deklaracji członkowskiej oraz opłacenia „wpisowego”. Należy w tym miejscu przywołać także przepis art. 4 ustawy z dnia 5 listopada 2009 r. o Spółdzielczych Kasach Oszczędnościowo - Kredytowych (Dz.U. z 202 4 r., poz. 512 ) stanowiący, iż do stosunków zobowiązaniowych pomiędzy kasami a ich członkami stosuje się przepisy ustawy okik w zakresie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Rozpatrywana sprawa ma zatem charakter publicznoprawny, albowiem wiąże się z ochroną interesu wszystkich konsumentów, którzy są lub mogą być klientami SKOK. Działania te nie dotyczą więc interesów poszczególnych osób, których sprawy miałyby charakter jednostkowy, indywidualny i nie dający się porównać z innymi, ale kręgu konsumentów, których sytua cja jest identyczna. Interes publicznoprawny przejawia się także w postaci zbiorowego interesu konsumentów, co oznacza, iż każde naruszenie zbiorowego interesu konsumentów jest jednocześnie naruszeniem interesu publicznoprawnego. Zatem w niniejszej sprawi e uzasadnione było podjęcie przez Prezesa Urzędu działań przewidzianych w ustawie okik . Naruszenie art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy okik, zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interes y konsumentów. Jednocześnie zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy okik, przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie sprzeczne z prawem lub dobrymi obyczajami zachowanie przedsiębiorcy. Na gruncie niniejszej sprawy zbiorowe interesy konsumentów podlegają zatem ochronie przed wymierzonymi w nie naruszeniami, polegającymi na sprzecznych z prawem działaniach przedsiębiorcy. Stwierdzenie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów wymaga zatem łącznego zaistnie nia następujących przesłanek: 1) kwestionowane zachowania są działaniami przedsiębiorcy, 2) zachowania te są sprzeczne z prawem lub dobrymi obyczajami, 3) zachowania te naruszają zbiorowe interesy konsumentów. Status przedsiębiorcy Zgodnie z przepisem art. 4 pkt 1) ustawy okik, ilekroć w ustawie jest mowa o przedsiębiorcy, rozumie się przez to przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz.U. z 202 4 r. poz. 2 36 ), a także m.in.: osobę fizyczną, osobę prawną , a także jednostkę organizacyjną niemającą osobowości prawnej, której ustawa przyznaje zdolność prawną, organizującą lub świadczącą usługi o charakterze użyteczności publicznej, które nie są działalnością gospodarczą w rozumieniu przepisów ustawy Prawo pr zedsiębiorców. SKOK, jako podmiot działający w formie spółdzielczej kasy oszczędnościowo - kredytowej, będący osobą prawną, wpisaną do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego 11 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura we Wrocławiu Pl. Strzelecki 25 < 50 - 224 Wrocław tel.: 71 323 63 80, fax: 71 323 63 98 w r oclaw@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl – (nr KRS 0000058775) jest przedsiębiorcą prowadzącym we własnym imien iu działalność gospodarczą. Tym samym SKOK przy wykonywaniu działalności gospodarczej podlega rygorom określonym w ustawie okik, a jego działania mogą podlegać ocenie w aspekcie naruszenia zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsument ów. Sprzeczność zachowania przedsiębiorcy z prawem lub dobrymi obyczajami Na gruncie ustawy okik , n aruszenie przez przedsiębiorcę przepisów prawa stanowionego lub dobrych obyczajów jest jednocześnie wyrazem naruszenia obowiązującego porządku prawnego, który obejmuje zarówno nakazy i zakazy wynikające z norm prawa powszechnie obowiązującego, jak i nakazy i zakazy wynikające z zasad współżycia społecznego i dobrych obyczajów. Rozważenia wymaga zatem kwestia, czy zachowanie przedsiębiorcy było zgodne czy t eż niezgodne z obowiązującymi zasadami porządku prawnego lub dobrymi obyczajami. Ustawodawca w art. 24 ust. 2 ustawy okik nie wskazuje konkretnie, jakiego rodzaju sprzeczność z prawem zachowania przedsiębiorcy stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów. Przedmiotem niniejszego rozstrzygnięcia Prezesa Urzędu jest wykazanie, że w ustalonym stanie faktycznym SKOK dopuścił się naruszenia art. 49 ukk, poprzez nieobniżanie w przypadku przedterminowej spłaty kredytu konsumenckiego całkowitego koszt u kredytu o proporcjonalną wartość tych kosztów (obliczonych tzw. metodą liniową) , które dotyczą okresu, o który skrócono czas obowiązywania umowy. Zgodnie z art. 49 ust. 1 ukk : „W przypadku spłaty całości kredytu przed terminem określonym w umowie, całk owity koszt kredytu ulega obniżeniu o te koszty, które dotyczą okresu, o który skrócono czas obowiązywania umowy, chociażby konsument poniósł je przed tą spłatą”. Ponadto, stosownie do art. 49 ust. 2 ukk: „W przypadku spłaty części kredytu przed terminem o kreślonym w umowie, ust. 1 stosuje się odpowiednio”. Powyższy przepis został zamieszczony w ukk w wyniku implementacji do polskiego porządku prawnego art. 16 ust. 1 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie u mów o kredyt konsumencki oraz uchylającej dyrektywę Rady 87/102/EWG (Dz.U. 2008, L 133, s.66, dalej: Dyrektywa). Zgodnie z art. 16 ust. 1 Dyrektywy, konsument ma prawo w każdym czasie spłacić w całości lub w części swoje zobowiązania wynikające z umowy o k redyt. W takich przypadkach jest on uprawniony do uzyskania obniżki całkowitego kosztu kredytu, na którą składają się odsetki i koszty przypadające na pozostały okres obowiązywania umowy. W kwestii interpretacji art. 49 ust. 1 ukk, Prezes UOKiK przedstawił wspomniane wcześniej stanowisko z dnia 16 maja 2016 r., które zostało opublikowane na stronie internetowej Urzędu, pod adresem: https://www.uokik.gov.pl/aktualnosci.php?news_id=12368 . Zgodnie z nim, art. 49 ust. 1 ukk należy rozumieć w ten sposób, że w przypadku wcześniejszej spłaty kredytu konsumenckiego następuje obniżenie wszystkich możliwych kosztów składających się na całkowity koszt takiego kredytu, niezależnie od ich charakteru i niezależnie od tego, kiedy koszty te zostały faktycznie poniesione przez kredytobiorcę, z tym , że redukcja ta ma charakter proporcjonalny, tj. odnosi się do okresu od dnia faktycznej spłaty kredytu do dnia ostatecznej spłaty określonej w umowie - i to sta nowi jedyny wskazany w ukk ogranicznik ustalenia redukcji kosztu kredytu związanego z jego wcześniejsza spłatą. Przedstawione rozważania dotyczące przedterminowej spłaty całego kredytu mają w pełni zastosowanie również w odniesieniu do przedterminowej sp łaty części kredytu (o której mowa w art. 49 ust. 2 ukk). Należy wskazać, że zgodnie z literalnym brzmieniem art. 49 ust. 1 ukk, przepis ten obejmuje swoim zakresem całkowity 12 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura we Wrocławiu Pl. Strzelecki 25 < 50 - 224 Wrocław tel.: 71 323 63 80, fax: 71 323 63 98 w r oclaw@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl koszt kredytu. Definicja całkowitego kosztu kredytu zawarta została z kolei w art . 5 pkt 6 tej ustawy i zgodnie z tym przepisem obejmuje: „wszelkie koszty, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową o kredyt, w szczególności: a. odsetki, opłaty, prowizje, podatki i marże jeżeli są znane kredytodawcy b. koszty usług dodatkow ych, w szczególności ubezpieczeń, w przypadku gdy ich poniesienie jest niezbędne do uzyskania kredytu lub do uzyskania go na oferowanych warunkach – z wyjątkiem kosztów opłat notarialnych ponoszonych przez konsumenta”. Powyższe stanowisko Prezesa UOKiK, w przedmiocie wykładni art. 49 ust. 1 ukk, zostało potwierdzone przez: TSUE w wyroku z dnia 11 września 2019 r., sygn. akt C - 383/18 (Lexitor) . Trybunał wskazał, że art. 16 ust. 1 Dyrektywy należy interpretować w ten sposób, że prawo konsumenta do obniżki ca łkowitego kosztu kredytu w przypadku wcześniejszej spłaty kredytu obejmuje wszystkie koszty, które zostały nałożone na konsumenta. Jak wskazał Trybunał, obniżka całkowitego kosztu kredytu obejmuje również koszty, których wysokość nie jest zależna od okresu obowiązywania umowy. Mając na uwadze zasadę prowspólnotowej wykładni prawa, w taki sam sposób rozumieć zatem należy art. 49 ukk. Jednoznaczne rozstrzygnięcie przez organ uprawniony wątpliwości w zakresie właściwej interpretacji przepisów Dyrektywy przesąd za jednocześnie o sposobie interpretacji implementujących je przepisów prawa krajowego. Uzasadniając rozstrzygnięcie Trybunał przypomniał, że celem Dyrektywy jest zapewnienie wysokiego poziomu ochrony konsumentów. Ów system ochrony opiera się na założeniu, że konsument jest stroną słabszą niż przedsiębiorca zarówno pod względem możliwości negocjacyjnych, jak i ze względu na stopień poinformowania. W celu zagwarantowania tej ochrony art. 22 ust. 3 Dyrektywy zobowiązuje państwa członkowskie do zapewnienia, ab y przepisy przyjmowane przez nie w celu wykonania Dyrektywy nie mogły być obchodzone poprzez sposób formułowania umów . Mając na względzie doniosłość prawną ww. wyroku TSUE i jego znaczenie dla konsumentów (z uwagi na rozpatrywanie pytania prejudycjalnego, złożonego przez polski sąd), jak również zróżnicowaną praktykę podmiotów rynku finansowego, wynikającą z interpretacji tego orzeczenia – Prezes UOKiK przedstawił dnia 2 marca 2020 r. „Stanowisko w sprawie interpretacji art. 49 ustawy o kredycie konsumencki m w kontekście wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 11 września 2019 r. w sprawie C - 383/18 (Lexitor)”, opublikowane pod adresem: https://finanse.uokik.gov.pl/kredyty - konsumenckie/stanowisko - prezesa - uokik - ws - interpretacji - art - 49 - ustawy - o - kredycie - konsumenckim - w - kontekscie - wyroku - tsue/. Dodatkowo zauważyć należy, że art. 49 ukk winien być interpretowany w sposób możliwie najprostszy dla konsumentów, gdyż to ich ochronę, ze względu na słabszą pozycję, mają zapewniać zapisy Dyrektywy. Dla tego Prezes UOKiK stoi na stanowisku, że metoda obliczania kwoty obniżenia kosztów kredytu, która zapewni odpowiednio wysoki poziom ochrony konsumentów, to metoda liniowa. Metoda ta zakłada proporcjonalne obniżenie całkowitego kosztu kredytu o te koszty, k tóre dotyczą okresu, o który skrócono okres kredytowania. Według słownika języka polskiego „proporcjonalny” oznacza: mający określony stosunek części do całości, wyrażający określony stosunek do jakiejś wielkości; pozostający w takim stosunku do innej wiel kości, że gdy tę drugą zwiększymy lub zmniejszymy pewną liczbę razy, pierwsza zwiększy się lub zmniejszy taką samą liczbę razy. Formuła obliczenia kwoty obniżenia kosztów kredytu – przy użyciu metody liniowej – będzie wymagała ustalenia: • jaka część ponie sionych kosztów kredytu przypada na jeden dzień kalendarzowy; 13 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura we Wrocławiu Pl. Strzelecki 25 < 50 - 224 Wrocław tel.: 71 323 63 80, fax: 71 323 63 98 w r oclaw@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl • liczby dni, o które skrócono okres kredytowania (liczba dni od daty faktycznej spłaty kredytu do określonego w umowie terminu spłaty kredytu). Kwota obniżenia powinna stanowić iloczyn kosztu p rzypadającego na 1 dzień kalendarzowy i liczby dni, o które skrócono okres kredytowania. Metoda liniowa powinna znaleźć odpowiednie zastosowanie również w przypadku spłaty części kredytu przed terminem określonym w umowie. Zdaniem Prezesa UOKiK, taka metod ologia jest zrozumiała i przejrzysta dla konsumentów. Warto też podkreślić, że analogiczne rozwiązanie (liniowy zwrot opłaty) znajduje zastosowanie w odniesieniu do produktów ubezpieczeniowych, w przypadku wypowiedzenia przez ubezpieczającego umowy ubezpie czenia w trakcie okresu ochrony ubezpieczeniowej oraz związanym z tym zwrotem składki. Stosowanie różnych metod wprowadzałoby dodatkową konfuzję na rynku finansów osobistych. Powyższe potwierdza, że metoda liniowa jest nie tylko zrozumiała i łatwa do zasto sowania, ale też – w ocenie Prezesa UOKiK – najlepiej oddaje równowagę stron, jak również zapewnia transparentność oraz niepodatność na manipulację w zakresie struktury rat kredytowych. Twierdzenia i ocena prawna zawarte w tym stanowisku odnoszą się równie ż do sprawy będącej przedmiotem postępowania w zakresie zarzutu ujętego w sentencji decyzji. Stanowisko pierwotnie prezentowane przez SKOK (tj. do dnia wydania ww. wyroku TSUE) oraz opisane działania SKOK stały w oczywistej sprzeczności zarówno z brzmienie m art. 49 ukk , jak i art. 16 ust. 1 Dyrektywy. Z przedstawionego stanu faktycznego sprawy wynika bowiem , że: • od 18 grudnia 2011 r. (data wejścia w życie ukk) do 14 października 2019 r. SKOK nie zwracał częściowych kosztów kredytów, dla kredytów spłaconych przed terminem spłaty określonym w umowie i udzielonych na podstawie ukk; • od 2 grudnia 2019 r. do 2 listopada 2021 r. SKOK stosował procedurę rozliczenia kosztów dla kredytów spłaconych w tym okresie, a przed terminem określonym w umowie, zgodnie z którą rozliczenie następowało metodą kapitałową. Taką metodą rozliczono [ informacja prawnie chroniona] kredyty. Efektem jej użycia było otrzymanie przez kredytobiorców kwoty zwrotu innej od obliczonej metodą liniową. W przypadku tych kredytów zwrot kosztów kredytów wypłacony kredytobiorc om nie obejmował „pełnej” przysługującej im kwoty. Przy użyciu metody liniowej, na wniosek kredytobiorców , SKOK rozliczył ponownie tylko 28 kredytów (rozliczonych wcześniej metodą kapitałową) - dane na dzień 8 maja 2024 r. Od 2 listopada 2021 r. w rozlicze niach nadpłaconych kosztów zaczęto stosować metodę liniową, a le automatyczne (tj. bez konieczności złożenia wniosku) rozlicz enia tą metodą (dla wszystkich wcześniej spłaconych kredytów) , wprowadzono dopiero od 1 stycznia 2022 r. ; • w swojej ofercie, do dnia 22 marca 2024 r. SKOK przewidywał udzielanie pożyczek konsolidacyjnych, na preferencyjnych warunkach, uzależnionych od zrzeczenia się przez konsumentów praw wynikających z art. 49 ust. 1 ukk. Z ustalo nego stanu faktycznego wynika, iż do dnia 14 październ ika 2019 r. SKOK nie uznawał prawa do zwrotu części kosztów pożyczki w przypadku jej wcześniejszej spłaty przez konsumenta. Wskazuje to wprost na naruszenie art. 49 ust. 1 i 2 ukk. Wprowadzone od 2 grudnia 2019 r. przez SKOK procedury dotyczące zwrotu częś ci kosztów kredytu skutkowały uznaniem przez Przedsiębiorcę tego prawa - z wrot następował jednak na wniosek kredytobiorcy. Istotne jest, że w przypadku kredytów spłaconych między 2 grudnia 2019 r. a 2 listopada 2021 r. SKOK – dla obliczenia wartości zwrotu części kosztów kredytu - 14 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura we Wrocławiu Pl. Strzelecki 25 < 50 - 224 Wrocław tel.: 71 323 63 80, fax: 71 323 63 98 w r oclaw@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl stosował metodę kapitałową, która skutkowała ich wyliczeniem w niższej kwocie, niż przy zastosowaniu metody liniowej. Od 2 listopada 2021 r. w rozliczeniach nadpłaconych kosztów kredytów zaczęto stosować metodę liniową . Automatycz ne rozliczenia tą metodą wprowadzono dopiero od 1 stycznia 2022 r. SKOK , pomimo wprowadzenia procedur dot. zwrotu części kosztów wcześniej spłaconych kredytów w grudniu 2019 r. - od 10 kwietnia 2020 r. rozpoczął zawieranie z konsument ami tzw. Porozumień , w ramach których osoby dokonujące wcześniejszej spłaty kredytu i zamierzające zawrzeć kolejną umowę o kredyt konsumencki, w zamian za „preferencyjne warunki umowy”, zrzek ały się uprawnień wynikających z art. 49 ukk. Należy wskazać, że art. 49 ukk nie prze widuje żadnych sytuacji, w których k redytobiorców można byłoby pozbawić takiego zwrotu. Każda wcześniejsza spłata kredytu powoduje bowiem obniżenie poziomu kosztów kredytu, do których ponoszenia konsument był zobowiązany. Istotne jest także, że zgodnie z a rt. 47 ukk postanowienia umowne nie mogą wyłączać ani ograniczać uprawnień konsumenta przewidzianych w tej ustawie. Postanowienia umowy mogą więc zmieniać dyspozycje przepisów ukk, lecz jedynie na korzyść konsumenta. Omawiany przepis ma przy tym charakter bezwzględnie obowiązujący i znajduje zastosowanie także w odniesieniu do zagadnienia sformułowanego w art. 49 ukk. Mając powyższe na uwadze, w ocenie Prezesa UOKiK, taki sposób postępowania, kiedy SKOK warunkuje otrzymanie przez kredytobiorcę nowego, pre ferencyjnego kredytu konsolidacyjnego zrzeczeniem się przez niego prawa do zwrotu przysługujących mu środków, świadczy również o naruszeniu przepisu art. 49 ukk ( p ierwszy tego typu kredyt zawarto 10 kwietnia 2020 r. , a wycofano go z oferty SKOK 23 marca 20 24 r. ) Zauważyć trzeba, że skutkiem rozwiązania stosowanego przez SKOK do tego czasu by ło osiąganie dodatkowych , nienależnych mu dochodów (w postaci niezwróconych kredytobiorcom kwot dotyczących kosztów kredytu). Należy podnieść, że w zawieranych Porozumie niach wyeksponowano wyłącznie korzyści kredytobiorców z tytułu związania się z Kasą następnym kredytem, podkreślając jego atrakcyjność, poprzez porównanie do warunków spłacanego kredytu (zawieranego w odmiennych warunkach rynkowych), a nie do aktualnej ofe rty rynkowej innych kredytodawców. Zauważyć także należy, iż przesłane przez SKOK, wskazane powyżej, wzorce umów kredytu konsumenckiego nie przewidują „ugodowej”, czyli innej niż przewidziano w art. 49 ukk, procedury rozliczania zwrotu kosztów kredytu - na podstawie Porozumień. Konsument był więc zask akiwany otrzymaną od SKOK propozycją i mógł błędnie ocenić jej atrakcyjność. W ocenie Prezesa Urzędu, taki sposób działania SKOK był sprzeczny z art. 49 ukk , a zatem bezprawny. Skutkiem przyjęcia opisanego p owyżej modelu działania, jest co najmniej kilkadziesiąt tysięcy spłaconych przed terminem kredytów, dla których SKOK nie dokonał częściowego zwrotu kosztów (dla okresu od 1 6 maja 2016 r. do 1 stycznia 2022 r. jest ich ok 63000 ) , rozliczenie części kredytów mniej korzystną dla kredytobiorców metodą kapitałową oraz pozbawienie kredytobiorców podpisujących Porozumienia częściowego zwrotu kosztów konsolidowanych kredyt ów . Reasumując, działanie SKOK polegające na nieobniżaniu, w przypadku przedterminowej spłaty kredytu konsumenckiego, całkowitego kosztu kredytu o koszty (obliczone tzw. metodą liniową), które dotyczą okresu, o który skrócono czas obowiązywania umowy, dla kredytów konsumenckich spłaconych (częściowo i całkowicie) przed 1 stycznia 2022 r. 15 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura we Wrocławiu Pl. Strzelecki 25 < 50 - 224 Wrocław tel.: 71 323 63 80, fax: 71 323 63 98 w r oclaw@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl należy uz nać za niezgodne z art. 49 ust. 1 ukk, a w konsekwencji za bezprawne. Za takie należy uznać również oferowanie członkom SKOK w okresie od 10 kwietnia 2020 r. do 22 marca 20 24 r. „ korzystnych ” kredytów konsolidacyjnych pod warunkiem zrzeczenia się przez kre dytobiorców praw wynikających z art. 49 ukk. Naruszenie zbiorowego interesu konsumentów. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie podaje definicji „zbiorowego interesu konsumentów”, wskazując jednak w przepisie art. 24 ust. 3, że nie jest nim suma indywidualnych interesów konsumentów. Dla stwierdzenia naruszenia zbiorowych interesów konsumentów istotne jest ustalenie, że konkretne działanie przedsiębiorcy nie ma ściśle określonego adresata, lecz zostało skierowane do nieoznaczonego z góry kręgu pod miotów. Ponadto nie ilość faktycznych, potwierdzonych naruszeń, ale przede wszystkim ich charakter, a w związku z tym już sama możliwość wywołania negatywnych skutków wobec określonej zbiorowości przesądza o naruszeniu zbiorowego interesu. Wskazana praktyk a SKOK dotyczy ła nieoznaczonej grupy konsumentów, którzy zawarli z Kasą umowę o kredyt konsumencki oraz zdecydowali się na skorzystanie z uprawnienia do przedterminowej spłaty kredytu, a także tych, którzy mogli zdecydować się na wcześniejszą spłatę kredyt u, ale w związku z kwestionowaną praktyką – ostatecznie nie skorzystali z takiej możliwości (z uwagi na brak rozliczenia części kosztów pożyczki). W niniejszej sprawie SKOK naruszył ekonomiczny interes konsumentów , poprzez niezwracanie im, w przypadku spła ty kredytów przed terminem określonym w umowach, tej części kosztów kredytu/pożyczki , która dotyczy okresu, o który skrócono czas obowiązywania umów. K onsumenci pozbawieni zostali wymiernych korzyści finansowych, które wiązać powinny się dla nich ze spłatą pożyczki w części lub całości przed terminem jej obowiązywania. Reasumując, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i ustalony na jego podstawie stan faktyczny dają podstawę do przyjęcia, iż w opisanej sprawie doszło do naruszenia przepisów ustawy okik, a zachowanie SKOK spełnia wszystkie przesłanki umożliwiające stwierdzenie, że stosował on praktyk ę naruszając ą zbiorowe interesy konsumentów . Stwierdzenie zaniechania stosowania przez SKOK praktyk i naruszając ej zbiorowe interesy konsumentów , wskazanej w pkt I. sentencji decyzji. Zgodnie z art. 27 ust. 1 i ust. 2 ustawy okik, w przypadku zaprzestania stosowania przez przedsiębiorcę praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów nie wydaje się decyzji, o której mowa w art. 26 ustawy okik, natomiast Pr ezes Urzędu wydaje w tym przypadku decyzję o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, jednocześnie stwierdzając zaniechanie jej stosowania. W toku postępowania, w pi śmie z 3 kwietnia 2023 r. SKOK poinformował, że od 1 stycznia 2022 r. przy rozliczeniu kredytu spłaconego przed terminem określonym w umowie , dokonuje automatycznego obliczenia ( metodą liniową ) oraz zwrotu należn ych kredytobiorcom kosztów dotyczących tego kredytu. W piśmie z 28 maja 2024 r. Przedsiębiorca podał, że w dniu 22 marca 2024 r. zawarł ostatnią umowę o kredyt konsolidacyjny na preferencyjnych warunkach proponowanych kredytobiorcom po podpisaniu P orozumienia, w którym zrzekają się z praw wynikających z art. 49 ust 1 ukk. Reasumując, wprowadzone zmiany dają podsta wy do stwierdzenia, że SKOK zaprzestał stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów , opisanej w pkt I sentencji decyzji, z dniem 23 marca 2024 r. 16 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura we Wrocławiu Pl. Strzelecki 25 < 50 - 224 Wrocław tel.: 71 323 63 80, fax: 71 323 63 98 w r oclaw@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Mając powyższe na względzie, orzeczono jak w sentencji decyzji. Usunięcie skutków naruszeń W przypadku decyzji wydawanych na podstawie art. 27 ust. 1 i ust. 2 ustawy okik, przepis art. 26 ust. 2 ustawy okik znajduje odpowiednie zastosowanie. Decyzja o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzająca zaniechanie jej s tosowania może zatem określać środki usunięcia trwających skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów, m.in. w postaci: zobowiązania przedsiębiorcy do złożenia jednokrotnego lub wielokrotnego oświadczenia o określonej treści lub formie. Katalog śro dków usunięcia trwających skutków naruszenia jest przykładowy. W związku z tym Prezes UOKiK może nałożyć na przedsiębiorcę inne niż wymienione w ustawie środki usunięcia trwających skutków naruszenia, które są adekwatne do rodzaju stwierdzonego naruszenia oraz skutków, które naruszenie wywołało. Ocena adekwatności działań zmierzających do usunięcia skutków niedozwolonego zachowania musi być dokonana z uwzględnieniem możliwie najszerszego kontekstu postępowania przedsiębiorcy, któremu zarzucana jest praktyka o trwających skutkach. W niniejszej sprawie Prezes Urzędu zdecydował o zastosowaniu środków usunięcia trwających skutków stosowania praktyk i naruszając ej zbiorowe interesy konsumentów, stwierdzon ej w pkt. I sentencji decyzji. Na Przedsiębiorcę nałożony został obowiązek ponownego rozliczenia - metodą liniową - kosztów kredytów spłaconych przed terminem określonym w umowie i rozliczonych wcześniej metodą kapitałową oraz zwrot środków kredytobiorcom, w przypadku gdy rozliczenie metodą liniową jest dla nich korzystniejsze oraz zwrot środków kredytobiorcom, w przypadku gdy rozliczenie metodą liniową jest dla nich korzystniejsze. SKOK zobowiązano również do zwrotu części kosztów kredytu (obliczonej tzw. metodą liniową) konsumentom, którzy przed 1 stycznia 2022 r. spłacili przed terminem pożyczkę, nie uzyskali takiego zwrotu i złożą wniosek. Jednocześnie SKOK zobligowano do opublikowania na jego oficjalnej stronie internetowej oświadcze nia informując ego o możliwości wystąpienia z wnioskiem o zwrot środków przy sługujących konsumentom ( z tytułu wcześniejszej spłaty kredytu ) oraz o wydaniu tej decyzji przez Prezesa UOKiK . Nakładając na Przedsiębiorcę ww. środki usunięcia trwających skutków naruszenia, Prezes Urzędu miał na uwadze, iż powinny być one proporcjonaln e do wagi i rodzaju naruszenia oraz konieczne do usunięcia jego skutków. Środki te spełniają wszystkie wymienione przesłanki. Przede wszystkim za niezbędne uznano poinformowani e o praktyce stosowanej przez SKOK wszystkich konsumentów , tak by c i z nich, kt órzy spłacili kredyt przed terminem określonym w umowie - przed 1 stycznia 2022r. - mogli skorzystać z przysługujących im uprawnień i wystąpić do Przedsiębiorcy z odpowiednim wnioskiem o zwrot nadpłaconej części kosztów kredytu. Z przykładów wymienionych w art. 26 ust. 2 ustawy okik wynika, że konsumenci mają prawo dowiedzieć o stwierdzeniu przez Prezesa UOKiK takich naruszeń. W ramach usunięcia trwających skutków stosowania niedozwolonych praktyk, Prezes UOKiK może zobowiązać przedsiębiorcę do poinformowan ia uprawnionych konsumentów o takiej praktyce. Prezes UOKiK decyduje też o sposobie poinformowania konsumentów. Z punktu widzenia interesu publicznego – istotne jest to, aby był to skuteczny sposób dotarcia do adresatów tej informacji. W ocenie Prezesa Urz ędu, choć Kasa podjęła czynności informacyjne , zmierzające do usunięcia trwających skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów (przesłano 17 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura we Wrocławiu Pl. Strzelecki 25 < 50 - 224 Wrocław tel.: 71 323 63 80, fax: 71 323 63 98 w r oclaw@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl kredytobiorcom informację o możliwości złożenia wniosku o zwrot kosztów kredytu lub dokonanie ponownego rozlic zenia kosztów kredytu metodą liniową, gdy rozliczon o go wcześniej metodą kapitałową , taką informację zamieszczono też na stronie internetowej SKOK i tablicach informacyjnych) to nie przyniosły one oczekiwanego rezultatu. Niewielu kredytobiorców otrzyma ło p rzysługując y im zwrot kosztów kredytu, a SKOK w dalszym ciągu dysponuje ich środk ami - pochodzącymi z tytułu nie rozlicz e nia kosztów kilkudziesięciu tysięcy kredyt ów konsumenckich , spłaconych przed terminem określonym w umowie oraz środkami należnymi kredyt obiorcom z tytułu zastosowania w rozliczeniach metody kapitałowej zamiast liniowej. Tym samym, w dacie wydania niniejszej decyzji nieusunięte pozostają - w stosunku do l icznej grupy kredytobiorców (ponad [informacja prawnie chroniona] nierozliczonych , wcześniej spłaconych kredytó w w okresie od 1 6 maja 2016 r. do 1 stycznia 2022 r. ) , ekonomiczne skutki dokonanego przez SKOK naruszenia. Przeciętny konsument objęty stwierdzonymi praktykami może nie być w dalszym ciągu świadomy negatywnych dla niego efektów działania SKOK. K onieczne j est zatem ponowne skierowanie do konsumentów jasnego i zrozumiałego komunikatu, który wskaże im przedmiot rozstrzygnięcia Prezesa UOKiK oraz skutki, wynikające dla nich po jego uprawomocnieniu się . Nałożone obowiązki informacyjne pozwolą zrealizować ten ce l wobec konsumentów, gdyż prowadzić będą do przekazania możliwie najszerszemu kręgowi odbiorców informacji o działaniach SKOK, uznanych za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów. Oświadczenie zostanie zaprezentowane na stronie internetowej Prze dsiębiorcy, na której publikowane są wszelkie informacje dotyczące jego działalności. W ocenie Prezesa UOKiK, strona internetowa to medium o licznym gronie odbiorców, które przez swoją powszechność i nieograniczoną czasowo dostępność, jest w stanie najskut eczniej dotrzeć do świadomości odbiorców . Wskazać także należy, że nałożone na SKOK obowiązki informacyjne pozwolą na zrealizowanie celu edukacyjnego , a także prewencyjnego wobec innych przedsiębiorców, prowadzących podobną działalność. Zakres nałożonych n a SKOK obowiązków publikacyjnych jest jednocześnie proporcjonalny do możliwości organizacyjnych i finansowych Przedsiębiorcy, a przy tym współmierny do wagi naruszeń. Informacje przekazane przez Przedsiębiorcę powinny przełożyć się na ilość składanych prze z konsumentów wniosków o zwrot przysługuj ą cych im środków. W ocenie Prezesa UOKiK, nałożony na SKOK środek w opisanym powyżej kształcie, pozostaje w korelacji do przypisanego naruszenia i zmierza do przynajmniej częściowego przywrócenia równowagi stron st osunku prawnego w zakresie usunięcia trwających skutków naruszenia. Mając powyższe na względzie, Prezes Urzędu uznał za konieczne zobowiązać SKOK do działań wyszczególnionych w pkt II. decyzji. Rozstrzygnięcie o karze pieniężnej w pkt . III. sentencji dec yzji Zgodnie z art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy okik, Prezes Urzędu może nałożyć na przedsiębiorcę, w drodze decyzji, karę pieniężną w wysokości nie większej niż 10 % obrotu osiągniętego w roku obrotowym poprzedzającym rok nałożenia kary, jeżeli przedsiębiorc a ten, choćby nieumyślnie, dopuścił się naruszenia zakazu określonego w art. 24 ustawy okik . Kara pieniężna za naruszenie zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, o którym mowa w art. 24 ustawy okik, ma charakter fakultatywny . O tym, czy w konkretnej sprawie w odniesieniu do wskazanego przedsiębiorcy zasadne jest nałożenie kary pieniężnej decyduje, w ramach uznania administracyjnego, Prezes Urzędu. W niniejszej sprawie Prezes Urzędu uznał za zasadne nałożenie kary za stosowani e praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w pkt. I. sentencji niniejszej decyzji. 18 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura we Wrocławiu Pl. Strzelecki 25 < 50 - 224 Wrocław tel.: 71 323 63 80, fax: 71 323 63 98 w r oclaw@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Art. 106 ust. 3 ustawy okik, wskazujący sposób obliczania obrotu, przewiduje m.in. w pkt 1, że obrót oblicza się jako sumę przychodów wykazanych w rachunku zysków i strat - w przypadku przedsiębiorcy sporządzającego taki rachunek na podstawie przepisów o rachunkowości. Art. 106 ust. 5 ustawy okik stanowi przy tym, że w przypadku gdy przedsiębiorca w roku obrotowym poprzedzającym rok nałożenia kary n ie osiągnął obrotu lub osiągnął obrót w wysokości nieprzekraczającej równowartości 100.000 euro, Prezes Urzędu nakładając karę pieniężną na podstawie ust. 1 uwzględnia średni obrót osiągnięty przez przedsiębiorcę w trzech kolejnych latach obrotowych poprze dzających rok nałożenia kary. Z przedstawionego przez przedsiębiorcę dokumentu wynika, iż obrót SKOK w roku 202 3 wyniósł [ informacja prawnie chroniona] zł, co - uwzględniając średni kurs euro ogłoszony przez Narodowy Bank Polski w dniu 29 grudnia 202 3 r., tj. 4, 3480 zł - stanowi po zaokrągleniu równowartość [informac ja prawnie chroniona] euro. Obrót ten jest więc wyższy niż 100 000 euro, co uzasadnia zastosowanie przy nałożeniu na przedsiębiorcę kary pieniężnej art. 106 ust. 1 ustawy okik, bez odniesienia do szczegółowych zasad ustalania wy sokości kary, przewidzianych w ust. 5 i 6 tego przepisu. Zgodnie z art. 106 ust. 1 ustawy okik, kara pieniężna może być nałożona, jedynie w przypadku gdy do naruszenia przepisów tej ustawy doszło co najmniej nieumyślnie. Zgodnie z art. 111 ust. 1 pkt 1 us tawy okik, wysokość nakładanej kary pieniężnej ustalana jest z uwzględnieniem w szczególności okoliczności naruszenia przepisów tej ustawy oraz uprzedniego naruszenia, a także okresu, stopnia i skutków rynkowych naruszenia przepisów ustawy, przy czym stopi eń naruszenia Prezes UOKiK ocenia, biorąc pod uwagę okoliczności dotyczące natury naruszenia i działalności przedsiębiorcy, która stanowiła przedmiot naruszenia. Ustalając wysokość kar pieniężnych Prezes Urzędu bierze również pod uwagę okoliczności łagodz ące oraz obciążające, które wystąpiły w sprawie. Zgodnie z art. 111 ust. 3 pkt 2 ustawy okik, okolicznościami łagodzącymi są w szczególności: dobrowolne usunięcie skutków naruszenia, zaniechanie stosowania zakazanej praktyki przed wszczęciem postępowania l ub niezwłocznie po jego wszczęciu, podjęcie z własnej inicjatywy działań w celu zaprzestania naruszenia lub usunięcia jego skutków oraz współpraca z Prezesem Urzędu w toku postępowania, w szczególności przyczynienie się do szybkiego i sprawnego przeprowadz enia postępowania. Wśród zamkniętego katalogu okoliczności obciążających art. 111 ust. 4 pkt 2 ustawy okik wymienia: znaczny zasięg terytorialny naruszenia lub jego skutków, znaczne korzyści uzyskane przez przedsiębiorcę w związku z dokonanym naruszeniem, dokonanie uprzednio podobnego naruszenia oraz umyślność naruszenia. W ocenie Prezesa Urzędu, w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do wymierzania kary pieniężnej z uwagi na cele prewencji indywidualnej i ogólnej, jak również cel represyjny. Nałożenie k ary pieniężnej służyć będzie zatem jako środek odstraszający od stosowania podobnych praktyk w przyszłości (prewencja indywidualna). Co więcej, kara pieniężna spełni również funkcję represyjną, to znaczy stanowić będzie dolegliwość dla strony niniejszego p ostępowania uzasadnioną stwierdzeniem naruszenia interesów konsumentów. Ustalając wysokość kary pieniężnej, o której mowa w pkt. III. sentencji decyzji, Prezes UOKiK uwzględnił przede wszystkim ujawnione w toku postępowania okoliczności skutkujące naruszen iem przepisów ustawy okik, które zostały opisane szczegółowo w treści niniejszej decyzji . Prezes Urzędu miał również na uwadze, iż SKOK dotychczas nie podejmował działań naruszających przepisy ustawy okik. 19 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura we Wrocławiu Pl. Strzelecki 25 < 50 - 224 Wrocław tel.: 71 323 63 80, fax: 71 323 63 98 w r oclaw@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Naruszenie określone w pkt. I. decyzji ujawnia się na etapie wykonywania umowy, a działalność P rzedsiębiorcy adresowana jest do szerokiego grona odbiorców, członków SKOK (w liczbie ok . [informacja prawnie chroni ona ] tys.). Istotą zachowania SKOK było działanie polegające na wykorzystaniu przewagi kontraktowej, a skutkiem sprzecznego z prawem zachowania przedsiębiorcy mogło być podjęcie przez konsumentów decyzji dotyczących umowy, ekonomicznie dla nich niekorzystne j (niewystępowanie o zwrot części kosztów wcześniej spłaconego kredytu lub rezygnacja ze zwrotu w przypadku Porozumienia ) . Należy podkreślić, iż w zakresie praktyki opisanej w pkt. I. sentencji decyzji przedmiotem ochrony jest ważny interes konsumentów , wyrażający się w prawie do obniżenia, w przypadku przedterminowej spłaty kredytu konsumenckiego, całkowitego kosztu kredytu o koszty, które dotyczą okresu, o który skrócono czas obowiązywania umowy. Takie uprawnienie konsumenta wynika – co potwierdził TSUE w wyroku w sprawie C - 383/18 – wprost z przepisów prawa. Z tego powodu w agę praktyki SKOK należy określić jako poważną , ze w zględu na skutki, które wywoływała w sferze interesów konsumentów. W ocenie Prezesa Urzędu naruszenie, o jakim mowa powyżej, trwa jące co najmniej od 16 maja 2016 r. ( tj. daty wydania wspólnego stanowiska Prezesa UOKiK oraz Rzecznika Finansowego nt. interp retacji wykładni art. 49 ust . 1 ukk ) należy uznać za długotrwałe - trwające ponad 8 lat (tj. co najmniej od maja 2016 r. ) co miało wpływ na zwielokrotnienie jej skutków (tj. powiększanie się liczby poszkodowanych klientów w okresie od 16 maja 2016 r. do 22 marca 2024 r.) . Trzeba przy tym zaznaczyć, że skala przypisanego SKOK naruszenia nie była w tym czasie jednakowa. Po dacie wydania wyroku TSUE, SKOK zaczął zmieniać politykę dotyczącą zasad postępowania. Najbardziej dotkliwe , z punktu widzenia naruszenia i nteresów konsumentów działania , zostały zaprzestane od 1 stycznia 2022 r. Od tej daty, przy wcześniejszej spłacie kredytu , zwrot częściowych kosztów kredytu następuje automatycznie. Przy ustalaniu kary u względniono zatem okoliczność, że w dacie wszczęcia p ostępowania przez Prezesa UOKiK (tj. 12 lutego 2024 r. ), praktyka dotyczyła niewielkiej części kredytobiorców , tj. osób z którymi SKOK podpisywał Porozumienia (podpisywania Porozumień zaniechano we wstępnej fazie prowadzonego postępowania , tj. 23 marca 202 4 r. ). W zięto także pod uwagę fakt , iż w odniesieniu do SKOK nie stwierdzono uprzednio naruszenia przepisów ustawy okik. Uwzględniono też lokalny zasięg działalności P rzedsiębiorcy ( Górny Śląsk i Małopolska ). Z uwagi na powyższe, Prezes Urzędu ustalił kwot ę bazową kary na poziomie [informacja prawnie chroniona] % obrotu Kas y, tj. [informacja prawnie chron iona ] zł (słownie: [ informacja prawnie chroniona] złotych ). W dalszym etapie kalkulacji kary rozważono, czy kwota bazowa powinna podlegać miarkowaniu uwzględniaj ą cemu okoliczności obciążające i łagodzące. Za okolicznoś ci łagodząc e Prezes Urzędu uznał zaniechanie zarzucanej praktyki oraz fakt, iż po dacie wydania wyroku TSUE (11.09.2019 r.), SKOK z własnej inicjatywy zaczął stopniowo zmieniać politykę dotyczącą zasad postępowania i wyliczania zwrotu kosztów kredytu . D ziałania te doprowadziły do wprowadzenia z dniem 1 stycznia 2022 r., automatycznego rozliczania kosztów kredytu metodą liniową w przypadku wcześniejszej jego spłaty . SKOK , z własnej inicjatywy , podejmował też działania zmierzaj ą ce do usunięcia skutków naruszenia (akcja informacyjna dot. możliwości wystąpienia przez Kredytobiorców z wnioskiem o zwrot nierozliczonych kosztów kredytu , przesłanie w tej sprawie pism do ponad 6 tys . członków ) . Omawian e okolicznoś ci uzasadnia j ą obniżenie kwoty bazowej o [ informacja prawnie chroniona] %, ([ o informacja prawnie chroniona] % zmniejszono karę z powodu zaniechania 20 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura we Wrocławiu Pl. Strzelecki 25 < 50 - 224 Wrocław tel.: 71 323 63 80, fax: 71 323 63 98 w r oclaw@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl praktyki, a o [informacja prawnie chroniona] % z powodu podjętych przez SKOK z własnej inicjatywy działań mających na celu usunięcie skutków naruszenia). Jednocześnie, za okolicznoś ć obciążając ą uznano : um yślność naruszenia . Uzasadnia to podwyższenie kary o [ informacj a prawnie chr oniona] % . W związku z tym, że okoliczności wpływające na podwyższenie i obniżenie kary zrównoważyły się procentowo - kara pozostała na poziomie kwoty bazowej. Uwzględniając powyższe, Prezes Urzędu ustalił wy sokość kary za stosowanie praktyki określonej w pkt. I sentencji decyzji na kwotę 297 60 7 zł (słownie złotych: dwieście dziewięćdziesiąt siedem tysięcy sześćset s iedem ) . Kwota ustalonej kary stanowi [informacja prawnie chroniona] % obrotu osiągniętego przez przedsiębiorcę w 202 3 r. oraz stanowi [informacja prawnie chreoniona] % maksymalnego wymiaru kary, przewidzianego w art. 106 ust. 1 ustawy okik. Kara ta jest adekwatna do stopnia naruszenia przepisów ustawy okik i współmierna do możliwości finansowych SKOK . W związku z powyższym Prezes Urzędu orzekł jak w pkt. III. sentencji decyzji. Nałożoną karę pieniężną SKOK obowiązany jest wpłacić - zgodnie z przepisem art. 112 ust. 2 i 3 ustawy okik - na rzecz Funduszu Edukacji Finansowej, na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: NBP O/O Warszawa nr 51 1010 1010 0078 7822 3100 0000, w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji . Koszty postępowania Zgodnie z art. 80 ustawy okik, Prezes Urzędu rozstrzyga o kosztach, w drodze postanowienia, które może być zamieszczone w decyzji kończącej po stępowanie. Natomiast w myśl art. 77 ust. 1 ustawy okik, jeżeli w wyniku postępowania Prezes UOKIK stwierdził naruszenie przepisów ustawy, przedsiębiorca, który dopuścił się tego naruszenia, jest obowiązany ponieść koszty postępowania. Analogicznie - stoso wnie do treści przepisu art. 264 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 202 4 r. poz. 572, dalej: kpa) - jednocześnie z wydaniem decyzji organ administracji publicznej ustali w drodze postanowienia wysokość kos ztów postępowania, osoby zobowiązane do ich poniesienia oraz termin i sposób ich uiszczenia. Do kosztów postępowania – zgodnie z art. 263 § 1 kpa - zalicza się (…) również koszty doręczenia stronom pism urzędowych. Postępowanie w sprawie stosowania przez S KOK praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów zostało wszczęte z urzędu, a w jego wyniku Prezes Urzędu stwierdził naruszenie przepisów ustawy okik. Kosztami postępowania są wydatki związane z korespondencją prowadzoną przez Prezesa Urzędu ze stro ną i w związku z tym postanowiono obciążyć SKOK kosztami postępowania w wysokości 33,20 zł (słownie złotych: trzydzieści trzy 2 0/100 ) . Mając powyższe na uwadze, Prezes Urzędu orzekł jak w pkt IV. decyzji. Koszty postępowania SKOK obowiązana jest wpłacić na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie: NBP O/O Warszawa 51 1010 1010 0078 7822 3100 0000. Pouczenia: Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w związku z art. 479 28 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (2024 r. poz. 1568; dalej: kpc ) – od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie miesiąca od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Preze sa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury we Wrocławiu. 21 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura we Wrocławiu Pl. Strzelecki 25 < 50 - 224 Wrocław tel.: 71 323 63 80, fax: 71 323 63 98 w r oclaw@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl W przypadku kwestionowania wyłącznie postanowienia o kosztach, zawartego w pkt V sentencji decyzji, na podstawie art. 264 § 2 kpc, w zw. z art. 83 i art. 81 ust. 5 uokik, w zw. z art. 4 79 32 § 1 i § 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 959 z późn. zm.; dalej: uokssc ), Spółce przysługuje prawo wniesienia zażalenia do Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsume ntów, w terminie tygodnia od dnia doręczenia niniejszej decyzji, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury we Wrocławiu. Zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 9, w związku z art. 32 ust. 1 uokssc, odwołanie od decyzji Prezesa Urz ędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów podlega opłacie stałej w kwocie 1000 zł. Z kolei, zgodnie z art. 32 ust. 2 tej ustawy, zażalenie na postanowienie Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów podlega opłacie stałej w kwocie 500 zł. Opłatę od odwoł ania lub zażalenia należy uiścić na rachunek bankowy Sądu Okręgowego w Warszawie albo w kasie tego sądu lub w inny sposób, zgodnie z informacjami podanymi przez Sąd. Na stronie internetowej Sądu Okręgowego w Warszawie oraz na tablicy ogłoszeń w budynku Sąd u dostępne informacje o: 1) funkcjonujących kasach sądu, w których można uiścić opłatę sądową; 2) możliwych sposobach uiszczania opłat sądowych w formie bezgotówkowej; 3) numerach rachunków bieżących dochodów sądu, na które można dokonywać wpłat. Zgodnie z art. 103 ust. 1 uokssc, Sąd może przyznać zwolnienie od kosztów sądowych osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej niebędącej osobą prawną, której ustawa przyznaje zdolność prawną, jeżeli wykazała, że nie ma dostatecznych środków na ich uiszczenie. Zgod nie z art. 105 ust. 1 uokssc , wniosek o przyznanie zwolnienia od kosztów sądowych należy zgłosić na piśmie lub ustnie do protokołu w sądzie, w którym sprawa ma być wytoczona lub już się toczy. Stosownie do treści art. 117 § 1, § 3 i § 4 zd. 1 kpc, strona zwolniona przez sąd od kosztów sądowych w całości lub części, może domagać się ustanowienia adwokata lub radcy prawnego. Osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna, której ustawa przyznaje zdolność sądową, niezwolniona przez sąd od kosztów sądowych, moż e się domagać ustanowienia adwokata lub radcy prawnego, jeżeli wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów wynagrodzenia adwokata lub radcy prawnego. Wniosek o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego strona zgłasza wraz z wnioskiem o zw olnienie od kosztów sądowych lub osobno, na piśmie lub ustnie do protokołu, w sądzie, w którym sprawa ma być wytoczona lub już się toczy. Otrzymuje: SKOK Ziemi Rybnickiej ul. 3 Maja 1A 44 - 230 Czerwionka - Leszczyny