RWR-9/2007

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA WE WROC Ł AWIU 50-413 Wroc ł aw, ul. Walo ń ska 3-5 tel.(071)344 65 87, (071)34 05 920, fax (071)34 05 922 e-mail: wroclaw@uokik.gov.pl RWR 411-3/06/ZR Wroc ł aw, 20 kwietnia 2007 DECYZJA RWR 9/2007 I. Na podstawie art. 9 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tj. Dz. U. 2005 r. Nr 244, poz. 2080 ze zm.) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. nr 18 poz. 172 ze zm.), po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego wszcz ę tego z urz ę du przeciwko Wa ł brzyskiemu Przedsi ę biorstwu Wodoci ą gów i Kanalizacji Spó ł ka z o.o. z siedzib ą w Wa ł brzychu przy al. Wyzwolenia 39, - w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznaje si ę za ograniczaj ą c ą konkurencj ę i naruszaj ą c ą zakaz o którym stanowi art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 wymienionej wy ż ej ustawy, praktyk ę polegaj ą c ą na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku us ł ug odprowadzania ś cieków w Gminach Wa ł brzych, Boguszów - Gorce, Czarny Bór, G ł uszyca, Jedlina-Zdrój, Marciszów, Mieroszów, Stare Bogacice, Szczawno-Zdrój, Ś wiebodzice i Walim, i narzucaniu uci ąż liwych warunków umów przynosz ą cych ww. przedsi ę biorcy nieuzasadnione korzy ś ci, poprzez pobieranie op ł at za odprowadzanie ś cieków od odbiorców, którzy nie s ą pod łą czeni do sieci kanalizacji ś ciekowej i nakazuje si ę zaniechanie jej stosowania . II. Na podstawie art. 90 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tj. Dz. U. 2005 r. Nr 244, poz. 2080 ze zm.) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. nr 18 poz. 172 ze zm.), po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego wszcz ę tego z urz ę du przeciwko, Wa ł brzyskiemu Przedsi ę biorstwu Wodoci ą gów i Kanalizacji Spó ł ka z o.o. z siedzib ą w Wa ł brzychu przy al. Wyzwolenia 39, – dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów; decyzji w pkt I nadaje si ę rygor natychmiastowej wykonalno ś ci. III. Na podstawie art. 101 ust.1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tj. Dz. U. 2005 r. Nr 244, poz. 2080 ze zm.) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. nr 18 poz. 172 ze zm.), po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego wszcz ę tego z urz ę du przeciwko, Wa ł brzyskiemu Przedsi ę biorstwu Wodoci ą gów i Kanalizacji Spó ł ka z o.o. z siedzib ą w Wa ł brzychu przy al. Wyzwolenia 39, – dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów; nak ł ada si ę na Wa ł brzyskie Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. z siedzib ą w Wa ł brzychu kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 35 130, 12 PLN (s ł ownie z ł otych: trzydzie ś ci pi ęć tysi ę cy sto trzydzie ś ci, 12/100), p ł atn ą do bud ż etu pa ń stwa, z tytu ł u naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zakresie opisanym w punkcie I sentencji niniejszej decyzji. UZASADNIENIE Postanowieniem Nr 275/2005 z dnia 5 pa ź dziernika 2005 r. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zw. dalej „Prezesem Urz ę du” lub ,,organem antymonopolowym”) wszcz ął post ę powanie wyja ś niaj ą ce w sprawie wst ę pnego ustalenia, czy dzia ł ania Wa ł brzyskiego Przedsi ę biorstwa Wodoci ą gów i Kanalizacji Spó ł ka z o.o. z siedzib ą w Wa ł brzychu polegaj ą ce na naliczaniu i pobieraniu op ł at za odprowadzanie ś cieków od podmiotów, które nie s ą pod łą czone do sieci kanalizacji ś ciekowej mog ą stanowi ć naruszenie ustawy uzasadniaj ą ce wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego. Podj ę cie dzia ł a ń przez Prezesa Urz ę du w ww. zakresie, zwi ą zane by ł o z wyja ś nieniem skargi konsumenta Jana Mile ń skiego z Wa ł brzycha z dnia 30 wrze ś nia 2005 r. dotycz ą cej zasad naliczania op ł at przez Wa ł brzyskie Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów i Kanalizacji Spó ł ka z o.o. (zw. dalej: WPWiK lub Spó ł k ą ), który wskaza ł i ż Spó ł ka pobiera op ł aty za ś cieki których nie odbiera z posesji, wed ł ug stawki za metr sze ś cienny ś cieków wynosz ą cej brutto 2.64 z ł , ustalonej dla podmiotów pod łą czonych do kanalizacji ś ciekowej. Tak wi ę c – w opinii konsumenta - nieruchomo ś ci nie pod łą czone do kanalizacji ś ciekowej s ą obci ąż ane podwójnie za t ą sam ą us ł ug ę z uwagi na konieczno ść ponoszenia dodatkowo kosztów opró ż niania szamba. (dowód: karta 1-12 akt RWR 400-21/06/ZR) W trakcie post ę powania wyja ś niaj ą cego przeprowadzono badanie w zakresie dotycz ą cym sposobu rozliczania przez przedsi ę biorstwa wodno-kanalizacyjne odbiorców nie pod łą czonych do kanalizacji ś ciekowej z tytu ł u op ł at za odprowadzanie ś cieków. Analiz ą obj ę to 17 nast ę puj ą cych przedsi ę biorców z obszaru województwa dolno ś l ą skiego i lubuskiego: 1. Legnickie Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów i Kanalizacji S.A., Legnica 2. „Wodoci ą gi K ł odzkie” Sp. z o.o., K ł odzko 3. Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów i Kanalizacji „Wodnik” Sp. z o.o., Jelenia Góra 4. Miejskie Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. Wroc ł aw 5. Miejska Gospodarka Komunalna Sp. z o.o., Ole ś nica 6. Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o., Gorzów Wlkp. 7. Miejskie Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o., Lubin 8. Zak ł ad Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o., Zielona Góra 9. Zak ł ad Us ł ug Wodno- Ś ciekowych Sp. z o.o. S ł ubice 10. Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o.,G ł ogów 11. Ś widnickie Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o., Ś widnica 12. MZGK w Nowej Soli, Nowa Sól 13. Wodoci ą gi i Kanalizacja Sp. z o.o., Dzier ż oniów 14. Przedsi ę biorstwo Komunalne „PEKOM” S.A. w Ż arach 15. Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów i Kanalizacji „DELFIN” Sp. z o.o., Z ą bkowice Ś l. 16. Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów i Kanalizacji „NYSA” Sp. z o.o., Zgorzelec 2 17. Przedsi ę biorstwo Gospodarki Miejskiej Sp. z o.o., Polkowice (dowód: karta 122-138, 140-334) Na podstawie zebranych informacji i materia ł ów stwierdzono, i ż ż aden z wymienionych. przedsi ę biorców nie nalicza op ł at z tytu ł u odprowadzania ś cieków odbiorcom nie pod łą czonym do kanalizacji ś ciekowej. (dowód: karta 124, 128, 131, 133, 140, 147, 151, 177, 215, 219, 222, 223, 227, 248, 259, 282, 285, 304 akt RWR 400-21/06/ZR) W wyniku analizy materia ł u dowodowego zebranego w trakcie post ę powania wyja ś niaj ą cego, Prezes Urz ę du ustali ł , ż e pobieranie przez Wa ł brzyskie Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów i Kanalizacji Spó ł ka z o.o. (zw. dalej: Spó ł k ą lub WPWiK) op ł at za odprowadzanie ś cieków od odbiorców, którzy nie s ą pod łą czeni do sieci kanalizacji ś ciekowej, mo ż e odbywa ć si ę z naruszeniem przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów a w szczególno ś ci jej art. 8 ust 2 pkt 6 tej ustawy, uzasadniaj ą cym wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego. (dowód: karta 13 i 335 akt RWR 400-21/06/ZR) W zwi ą zku z powy ż szym, Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów postanowieniem nr 69/2006 z dnia 21 marca 2006 r. wszcz ął z urz ę du post ę powanie antymonopolowe przeciwko Wa ł brzyskiemu Przedsi ę biorstwu Wodoci ą gów i Kanalizacji Spó ł ka z o.o., w sprawie uznania za ograniczaj ą c ą konkurencj ę i nakazania zaniechania stosowania praktyki polegaj ą cej na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku us ł ug dostawy wody i odprowadzania ś cieków poprzez pobieranie op ł at za odprowadzanie ś cieków od odbiorców, którzy nie s ą pod łą czeni do sieci kanalizacji ś ciekowej, co stanowi praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę z art. 8 ust.1 i ust.2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (zw. tak ż e dalej: ustaw ą o ochronie …) polegaj ą c ą na narzucaniu przez przedsi ę biorc ę uci ąż liwych warunków umów przynosz ą cych mu nieuzasadnione korzy ś ci. Jednocze ś nie, na mocy postanowienia nr 70/2006 z dnia 21 marca 2006 r., wszystkie materia ł y uzyskane w trakcie przeprowadzonego post ę powania wyja ś niaj ą cego nr sygn. RWR 400-21/05/ZR, zaliczono w poczet dowodów sprawy. (dowód: karta 1, 2) W odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania antymonopolowego, Spó ł ka, w pi ś mie z dnia 6 kwietnia 2006 r. obja ś ni ł a zasady rozliczania za nieczysto ś ci ciek ł e od odbiorców nie pod łą czonych do kanalizacji ś ciekowej oraz podnios ł a, i ż stosowany przez ni ą system rozlicze ń jest prawid ł owy i nie stanowi praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , polegaj ą cej na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku. Jednocze ś nie Spó ł ka zwróci ł a tak ż e uwag ę na fakt, ż e WPWiK nie jest jedynym odbiorc ą ś cieków od indywidualnych klientów nie pod łą czonych do systemu kanalizacyjnego Spó ł ki, poniewa ż cz ęść ś cieków jest przewo ż onych samochodami asenizacyjnymi do oczyszczalni po ł o ż onych w gminach s ą siednich, np. Nowa Ruda, Ś widnica, le żą cych poza obszarem dzia ł ania Spó ł ki. WPWiK zaznaczy ł tak ż e, i ż „umowa o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków” jest umow ą dobrowoln ą i „nie s ą stosowane zasady rejonizacji”. (dowód: karta 4-9) I. Przeprowadzone przez Prezesa UOKiK post ę powanie dowodowe pozwoli ł o na ustalenie nast ę puj ą cego stanu faktycznego: 1. Wa ł brzyskie Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. z siedzib ą w Wa ł brzychu przy al. Wyzwolenia 39 jest przedsi ę biorc ą w rozumieniu art.4 pkt 1 ustawy o ochronie (…), prowadz ą cym dzia ł alno ść gospodarcz ą w formie jednoosobowej spó ł ki z ograniczon ą odpowiedzialno ś ci ą , zarejestrowanej w Krajowym Rejestrze S ą dowym przy 3 S ą dzie Rejonowym dla Wroc ł awia-Fabrycznej we Wroc ł awiu, IX Wydzia ł Gospodarczy, pod numerem KRS 0000097537. Przedmiotem dzia ł alno ś ci gospodarczej Spó ł ki s ą us ł ugi m.in. w zakresie: 1) Poboru i uzdatniania wody (PKD 41.00. A), 2) Dzia ł alno ś ci us ł ugowej w zakresie rozprowadzania wody (PKD 41.00.B), 3) Odprowadzania i oczyszczania ś cieków (PKD 90.00.D), 4) Prowadzenia bada ń i analiz technicznych (PKD 74.3 OZ) 5) Wykonywania instalacji wodno-kanalizacyjnych (PKD 45.33.B). (dowód: karta 16-20, 36 akt RWR 400-21/05) Spó ł ka prowadzi dzia ł alno ść w wymienionym zakresie na obszarze Gmin Wa ł brzych, Boguszów - Gorce, Czarny Bór, G ł uszyca, Jedlina-Zdrój, Marciszów, Mieroszów, Stare Bogacice, Szczawno-Zdrój, Ś wiebodzice, Walim. Jedynym udzia ł owcem Spó ł ki jest zwi ą zek mi ę dzygminny dzia ł aj ą cy pod nazw ą „Wa ł brzyski Zwi ą zek Wodoci ą gów i Kanalizacji”, utworzony przez gminy Boguszów - Gorce, Czarny Bór, G ł uszyca, Jedlina-Zdrój, Marciszów, Mieroszów, Stare Bogacice, Szczawno-Zdrój, Ś wiebodzice, Walim i Wa ł brzych, w celu wspó1nego wykonywania zada ń s ł u żą cych zaspokajaniu potrzeb mieszka ń ców wymienionych gmin- cz ł onków Wa ł brzyskiego Zwi ą zku Wodoci ą gów i Kanalizacji w zakresie zaopatrzenia w wod ę , usuwania i oczyszczania ś cieków komunalnych oraz utrzymania zwi ą zanych z tym urz ą dze ń . (dowód: karta 16, 21-35 akt RWR 400-21/05/ZR). 2. Na obszarze wymienionych wy ż ej gmin Spó ł ka jest jedynym dostawc ą wody, jest równie ż jedynym odbiorc ą ś cieków od podmiotów pod łą czonych do kanalizacji ś ciekowej. Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków (Dz. U. 2006 Nr 123, poz. 858), zwanej dalej „ustaw ą o zbiorowym zaopatrzeniu (...), „przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo-kanalizacyjne zawiera z odbiorcami ś wiadczonych przez siebie us ł ug umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, na podstawie których odbywa si ę dostarczanie wody lub odprowadzanie ś cieków”. Przedmiotowe umowy zawierane s ą w oparciu o wzorzec umowny pn. „Umowa o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków” , wprowadzony uchwa łą zarz ą du WPWiK Sp. z o.o. nr 10/8/2006r i obowi ą zuj ą cy od dnia 10 marca 2006 r. Od roku 2004 Spó ł ka stosuje stawki cen zawarte w taryfie. Taryfa w roku 2005 zatwierdzona zosta ł a przez WZWiK uchwa łą Nr 1/XV/2005 Zgromadzenia Wa ł brzyskiego Zwi ą zku Wodoci ą gów i Kanalizacji z dnia 14 lipca 2005 r. w sprawie zatwierdzenia taryf za zbiorowe zaopatrzenie W wod ę i zbiorowe odprowadzanie ś cieków na terenie dzia ł ania Wa ł brzyskiego Zwi ą zku Wodoci ą gów i Kanalizacji , w oparciu o rozporz ą dzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 marca 2002 r. w sprawie okre ś lania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozlicze ń za zbiorowe zaopatrzenie wod ę i odprowadzanie ś cieków (Dz.U. Nr 26, poz. 267), które nast ę pnie zosta ł o zast ą pione przez rozporz ą dzenie Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie okre ś lania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozlicze ń za zbiorowe zaopatrzenie wod ę i odprowadzanie ś cieków (Dz.U. Nr 127, poz. 886) oraz w oparciu o koszty przedsi ę biorstwa. Zgodnie z wymienion ą taryf ą , cen ę z tytu ł u odprowadzania ś cieków ustalono na poziomie 2,64 PLN brutto dla gospodarstw domowych oraz 3,81 PLN brutto dla pozosta ł ych odbiorców. (dowód: karta 89-90 akt RWR 400-21/05)) 3. Odbiorców dostarczanej wody - klientów WPWiK z którymi Spó ł ka zawiera umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków mo ż na podzieli ć na dwie grupy: 4 1) odbiorcy pod łą czeni do kanalizacji ś ciekowej – woda dostarczana jest przez przedsi ę biorstwo wodno-kanalizacyjne do kilenta za pomoc ą sieci wodoci ą gowej, natomiast ś cieki odprowadzane s ą bezpo ś rednio do oczyszczalni ś cieków za pomoc ą kanalizacji ś ciekowej do oczyszczalni ś cieków; 2) odbiorcy niepod łą czeni do kanalizacji ś ciekowej i zlecaj ą cy na podstawie odr ę bnej umowy z firm ą asenizacyjn ą na wywóz nieczysto ś ci ciek ł ych ze zbiorników przydomowych do oczyszczalni ś cieków, lub wywo żą cy nieczysto ś ci we w ł asnym zakresie. Wzajemne relacje klientów z obu grup i przedsi ę biorstwa wodoci ą gowego mo ż na zilustrowa ć za pomoc ą schematów (na obu rysunkach lini ą przerywan ą zaznaczono proces odprowadzania ś cieków za po ś rednictwem kanalizacji ś ciekowej Spó ł ki): Przeds. wodno-kanalizac. Klient (1 grupa) Oczyszczalnia ś cieków Rys.1. Schemat relacji przedsi ę biorstwa wodno-kanalizacyjnego z grup ą klientów odprowadzaj ą cych ś cieki kanalizacj ą ś ciekow ą . Przeds. wodno-kanalizac. Klient (2 grupa) Firma asenizacyjna Oczyszczalnia ś cieków Punkt zlewowy Punkt zlewowy poza sieci ą WPWiK Wywóz w ł asny (nawo ż enie pól) Rys.2. Schemat relacji przedsi ę biorstwa wodno-kanalizacyjnego z grup ą klientów nie odprowadzaj ą cych ś cieków kanalizacj ą ś ciekow ą 5 4. Jak wskazano na rysunku 2, klienci Spó ł ki z grupy 2, tj. niepod łą czeni do sieci ś ciekowej wywo żą nieczysto ś ci ciek ł e ze zbiorników przydomowych we w ł asnym zakresie (w ł a ś ciciele gospodarstw rolnych wykorzystuj ą nieczysto ś ci do nawo ż enia pól) lub zlecaj ą wywóz nieczysto ś ci ciek ł ych firmie asenizacyjnej, która nast ę pnie zrzuca je do punktu zlewowego nale żą cego do sieci kanalizacji ś ciekowej Spó ł ki, lub poza sie ć kanalizacyjn ą WPWiK (do oczyszczalni w Ś widnicy, Kamiennej Górze lub Nowej Rudzie). W przypadku zrzutu nieczysto ś ci ciek ł ych do punktu zlewowego pod łą czonego do instalacji ś ciekowej Spó ł ki, s ą one nast ę pnie – poprzez sie ć kanalizacyjn ą nale żą c ą do Spó ł ki - odprowadzane do oczyszczalni ś cieków WPWiK w Ś wiebodzicach-Czernie. 5. Klienci z pierwszej grupy, zgodnie z umow ą o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków s ą obci ąż ani op ł at ą z tytu ł u odprowadzania ś cieków, zgodnie z ww. taryf ą – 2,64 (lub 3,81) PLN brutto. Wobec klientów z drugiej grupy, zgodnie z wymienionym wzorcem umownym oraz w oparciu o „Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ś cieków na terenie dzia ł ania Wa ł brzyskiego Zwi ą zku Wodoci ą gów i Kanalizacji” (Uchwa ł a Zgromadzenia Wa ł brzyskiego Zwi ą zku Wodoci ą gów i Kanalizacji z dnia 28 grudnia 2005, wesz ł a w ż ycie 23 lutego 2006 r.) - Spó ł ka ustali ł a, i ż odbiorca niepod łą czony do sieci kanalizacyjnej WPWiK Sp. z o.o., a dowo żą cy je do systemu kanalizacyjnego na podstawie odr ę bnej umowy z firm ą transportuj ą c ą odpady ciek ł e, WPWiK pobiera op ł at ę z tytu ł u odprowadzania ś cieków wed ł ug nast ę puj ą cych zasad: 1) z osadników przydomowych w ilo ś ci odpowiadaj ą cej 60% pobranej wody, 2) z suchych ust ę pów w ilo ś ci lm 3 na 1 osob ę miesi ę cznie. (dowód: karta 4,5 oraz karta 5, 6, 20-48 akt RWR-402-12/06/ZR) Powy ż szy system rozlicze ń dotyczy ok. 1 500 podmiotów znajduj ą cych si ę na obszarze dzia ł alno ś ci WPWiK (ok. 8% ogó ł u odbiorców wody rozprowadzanej przez WPWiK), tj. nie pod łą czonych do kanalizacji ś ciekowej. Z tej liczby przedsi ę biorstwo zawar ł o umowy tylko na dostaw ę wody z grup ą ok. 60 odbiorców, którzy odprowadzaj ą ś cieki z osadników przydomowych do innych zlewni ni ż zlewnie WPWiK Sp. z o.o. oraz na w ł asne grunty – i w zwi ą zku z tym Spó ł ka nie pobiera od nich op ł at za odprowadzenie ś cieków. Wcze ś niej jednak taki odbiorca musia ł z ł o ż y ć o ś wiadczenie, i ż nie dowozi ś cieków z osadnika przydomowego do zlewni Spó ł ki. (dowód: karta 73, 74, 84, 88, 92, 126, 127, 135, 159, 165, 167, 170, 177, 179, 196, 198, 200, 202, 204, 206, 208, 210, 212, 215, 218, 222) Zgodnie z wyja ś nieniami Spó ł ki, ka ż dy z klientów WPWiK ma mo ż liwo ść z ł o ż enia takiego o ś wiadczenia i przedsi ę biorstwo na jego podstawie nie pobiera wówczas op ł at z tytu ł u odprowadzania ś cieków. (dowód: karta 48) 6. W ramach opisanego systemu rozlicze ń , Spó ł ka nie pobiera op ł at z tytu ł u odprowadzania ś cieków od firm asenizacyjnych do sieci kanalizacyjnej lub bezpo ś rednio do oczyszczalni. Z kolei przewo ź nicy pobieraj ą op ł at ę za odbiór i transport nieczysto ś ci ciek ł ych na podstawie odr ę bnej umowy z w ł a ś cicielem zbiornika przydomowego, którzy – wed ł ug wskazanych wy ż ej zasad – s ą równie ż obci ąż ani przez Spó ł k ę op ł atami z tytu ł u odprowadzania ś cieków kanalizacj ą ś ciekow ą nale żą c ą do Spó ł ki, wed ł ug stawki okre ś lonej w taryfie. Spó ł ka o ś wiadczy ł a, ż e w ramach opisanego wy ż ej systemu, stosuje zasad ę wyznaczania miejsca zrzutu ś cieków maksymalnie blisko od szamba. Zrzut ś cieków nie jest wi ę c dokonywany bezpo ś rednio do oczyszczalni ś cieków, lecz miejscem zrzutu s ą zlewnie 6 (punkty zrzutu), np. dla miasta Wa ł brzycha – punktem zrzutu jest studnia rewizyjna przy ul. Piotrowskiego. W zwi ą zku z tym Spó ł ka ponosi koszty odprowadzenia tych ś cieków za pomoc ą swojej sieci kanalizacyjnej na odcinku od miejsca zrzutu ś cieków do oczyszczalni w Ś wiebodzicach-Czernie, co skutkuje naliczaniem nale ż no ś ci z tego tytu ł u tak ż e wobec podmiotów niepod łą czonych do sieci kanalizacyjnej. Przywo ł uj ą c powy ż sze argumenty, Spó ł ka wskaza ł a, i ż w niektórych sytuacjach, transport wozem asenizacyjnym mo ż e odbywa ć si ę na d ł ugo ś ci kilkuset metrów, podczas gdy dalszy transport ś cieków sieci ą kanalizacyjn ą do oczyszczalni w mo ż e si ę ga ć nawet kilkunastu kilometrów. (dowód: karta 18 akt 400-21/05/ZR) 7. Jak ju ż wspomniano, transport nieczysto ś ci ciek ł ych do punktów zrzutu jest prowadzony przez firmy zewn ę trzne, na podstawie odr ę bnych umów zgodnie z którymi w ł a ś ciciel zbiornika przydomowego zleca firmie asenizacyjnej wywóz nieczysto ś ci p ł ynnych, wed ł ug okre ś lonego umownie harmonogramu lub na konkretne zlecenie (dowód: przyk ł adowe umowy: karta 32, 40). Na obszarze dzia ł ania Spó ł ki, firmy asenizacyjne dzia ł aj ą na podstawie zgody WPWiK na zrzut nieczysto ś ci p ł ynnych pochodz ą cych z osadników przydomowych. Wydana zgoda dotyczy wy łą cznie tych posesji, których w ł a ś ciciele zawarli ze Spó ł k ą umowy i wnosz ą stosowne op ł aty . Wed ł ug danych na grudzie ń 2006 roku, tak ą zgod ę posiada ł o dziesi ęć firm: 1. .„AUTO PLUS”, Waldemar Bobowski, ul. Strzegomska 41a 58-160 Swiebodzice; 2. PPUH „MAXER” Grzmi ą ca ul. Wiejska 14, 58-340 G ł uszyca 3. MZB sp.zo.o., ul. Andersa 48, 58-304 Wa ł brzych; 4. Andrzej Piskorz, u ł . G ł ówna 196, 58-312, Stare Bogaczowice (prawdopodobnie zawiesi ł dzia ł alno ść ); 5. PPHU „ART”, Artur Ry ł , Zagórze 51. ul. G ł ówna 14a, 58-321 Jugowice (zawiesi ł dzia ł alno ść ); 6. WPO, ul. Piasta 16, 58-304 Wa ł brzych; 7. Zak ł ad Bud ż etowy Gospodarki Komunalnej ul. Swierczewskiego 46, 58-370 Boguszów- Gorce; 8. TRANSPORT DROGOWY – Wywóz nieczysto ś ci sta ł ych i p ł ynnych, Pawe ł Kasprzak, ul. D ł uga 3b/7, 58-320 Walim 9. Renata Lewikowska - Sasin ul. Szkolna 20/8, 58-370 Boguszów-Gorce; 10. Zak ł ad Us ł ug Komunalnych sp. z o.o. ul. S ł owia ń ska 16, 58-130 Ż arów. (dowód: karta 50) Wymienione firmy – na podstawie umów zlecenia z w ł a ś cicielami zbiorników przydomowych – przetransportowuj ą nieczysto ś ci ciek ł e nie tylko do oczyszczalni nale żą cej do WPWiK, ale tak ż e do oczyszczalni ś cieków w Nowej Rudzie i Kamiennej Górze. Cena za tego rodzaju us ł ug ę jest ustalana indywidualnie z uwagi na odleg ł o ść miejsca wykonywanej us ł ugi i zag ę szczenie ś cieków. Do materia ł u dowodowego sprawy do łą czono kopie przyk ł adowych faktur za us ł ug ę wywozu nieczysto ś ci ciek ł ych kszta ł tuj ą cych si ę w przedziale od ok. 8 do 15 PLN brutto za 1m 3 wywiezionych nieczysto ś ci. 8. W ramach wskazanego wy ż ej post ę powania wyja ś niaj ą cego zbadano wysoko ść op ł at z tytu ł u odprowadzania ś cieków i zasady rozlicze ń z tytu ł u odprowadzania ś cieków wobec podmiotów nie pod łą czonych do kanalizacji ś ciekowej, obowi ą zuj ą cych w latach 2005-2006 w innych miejscowo ś ciach z województw dolno ś l ą skiego i lubuskiego (rys.2). Ż aden z 17 zbadanych przedsi ę biorstw wodno-kanalizacyjnych nie obci ąż a podmiotów nie pod łą czonych do kanalizacji ś ciekowej op ł atami z tytu ł u odprowadzania ś cieków. Ustalana jest natomiast cena dla podmiotów transportuj ą cych nieczysto ś ci ciek ł e wozami asenizacyjnymi, zgodnie z któr ą nast ę puj ą rozliczenia z tytu ł u przyj ę cia nieczysto ś ci do oczyszczalni mi ę dzy 7 przedsi ę biorstwem wodno-kanalizacyjnym a firm ą transportuj ą c ą ś cieki. Relacja mi ę dzy cen ą z tytu ł u odprowadzania ś cieków sieci ą kanalizacyjn ą a cen ą za odbiór ś cieków od firm transportuj ą cych wozami asenizacyjnymi nieczysto ś ci ciek ł e z osadników przydomowych, jest zró ż nicowana: 1) cena za 1 m 3 odprowadzanych ś cieków sieci ą kanalizacyjn ą jest taka sama jak cena pobierana za 1 m 3 przyjmowanych nieczysto ś ci z wozów asenizacyjnych (Gorzów Wlkp, Wroc ł aw, S ł ubice, Z ą bkowice Ś l.); 2) cena za 1 m 3 odprowadzanych ś cieków sieci ą kanalizacyjn ą jest wy ż sza od ceny pobieranej za 1 m 3 przyjmowanych nieczysto ś ci z wozów asenizacyjnych (G ł ogów); 3) cena za 1 m 3 odprowadzanych ś cieków sieci ą kanalizacyjn ą jest ni ż sza od ceny pobieranej za 1 m 3 przyjmowanych nieczysto ś ci z wozów asenizacyjnych (Ole ś nica, Dzier ż oniów,, Polkowice, Zielona Góra, Zgorzelec, Ż ary, Lubin, Legnica, Nowa Sól, K ł odzko); 4) przedsi ę biorstwo wodno-kanalizacyjne nie prowadzi dzia ł alno ś ci w zakresie oczyszczania ś cieków a tym samym w ogóle nie rozlicza si ę z podmiotami dostarczaj ą cymi nieczysto ś ci ciek ł e pojazdami asenizacyjnymi ( Ś widnica, Jelenia Góra). Dane w omówionym zakresie zestawiono w poni ż szej tabeli (rys.3). Lp. Miejscowo ść Cena netto odbioru 1m 3 ś cieków w 2005/06 - dla gosp. domowych Obci ąż anie op ł atami podmiotów nie pod łą czonych do kanalizacji ś ciekowej 1. Wa ł brzych 2,47 TAK 2. Ole ś nica 2,46 NIE 3. Ś widnica 2,60 NIE 4. Dzier ż oniów 2,12 NIE 5. G ł ogów 3,05 NIE 6. Gorzów Wlkp 3,16 NIE 7. Wroc ł aw 2,08 NIE 8. Polkowice 5,96 NIE 9. Jelenia Góra 2,89 NIE 10. Zgorzelec 2,81 NIE 11. Zielona Góra 2,59 NIE 12. Ż ary 2,68 NIE 13. Lubin 2,74 NIE 8 14. Legnica 2,90 NIE 15. Nowa Sól 3,72 NIE 16. K ł odzko 1,72 NIE 17. S ł ubice 2,39 NIE 18. Z ą bkowice Sl. 2,42 NIE Rys. 2. Stawki op ł at (netto) z tytu ł u odprowadzania ś cieków poprzez sie ć kanalizacyjn ą stosowane przez przedsi ę biorstwa wodno-kanalizacyjne z obszaru woj. dolno ś l ą skiego i lubuskiego. II. Maj ą c powy ż sze na uwadze Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwa ż y ł co nast ę puje. 1. Okre ś lenie zarzutu. Wa ł brzyskiemu Przedsi ę biorstwu Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. z siedzib ą w Wa ł brzychu postawiony zosta ł zarzut nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku odprowadzania ś cieków, polegaj ą cego na narzucaniu przez ww. przedsi ę biorc ę uci ąż liwych warunków umów przynosz ą cych przedsi ę biorcy nieuzasadnione korzy ś ci, poprzez pobieranie op ł at za odprowadzanie ś cieków od odbiorców, którzy nie s ą pod łą czeni do sieci kanalizacji ś ciekowej, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . 2. Naruszenie interesu publicznego. Podstaw ą do zastosowania przepisów ustawy o ochroniekonkurencji i konsumentów [zw. dalej tak ż e ustaw ą o ochronie …] jest uprzednie stwierdzenie przez Prezesa Urz ę du, czy w niniejszej sprawie mog ł o doj ść do naruszenia interesu publicznoprawnego. W ś wietle art. 1 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie … celem regulacji w niej przyj ę tych jest zapewnienie rozwoju konkurencji, ochrona przedsi ę biorców nara ż onych na stosowanie praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę i ochrona interesów konsumentów. Tak okre ś lony cel ustawy pozwala przyj ąć , i ż ma ona charakter publicznoprawny i s ł u ż y ochronie ogólnospo ł ecznego interesu. Powy ż sze przes ą dza o wy łą czeniu mo ż liwo ś ci podejmowania przez organ antymonopolowy dzia ł a ń w celu ochrony wy łą cznie interesów indywidualnych. Tak ą interpretacj ę potwierdza orzecznictwo S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (patrz wyroki z dnia 28.05.2001, sygn. akt XVII Ama 82/00; z dnia 4.07.2001, sygn. akt XVII Ama 108/00; z dnia 30.05.2001 r., sygn. akt XVII Ama 80/00; z dnia 6.06.2001, sygn. akt XVII Ama 78/00) i S ą du Najwy ż szego (wyrok z dnia 27 sierpnia 2003 r., sygn. akt I CK 184/03). Tak wi ę c nie ka ż de naruszenie prawa w stosunkach cywilno-prawnych kwalifikuje spraw ę do post ę powania w trybie ww. ustawy. Odmiennie ni ż to ma miejsce w post ę powaniu cywilnym ukierunkowanym na ochron ę praw podmiotowych stron, post ę powanie w trybie ustawy antymonopolowej ma za swój przedmiot ochron ę interesu publicznoprawnego, co ma miejsce wtedy, gdy skutkami dzia ł a ń sprzecznych z ustaw ą dotkni ę ty jest szerszy kr ą g 9 uczestników rynku, b ą d ź gdy wywo ł uj ą one inne niekorzystne zjawiska na rynku wymagaj ą ce ingerencji ze strony organów dzia ł aj ą cych w trybie tej ustawy. Ź ród ł em dzia ł a ń podejmowanych przez WPWiK, b ę d ą cych przedmiotem postawionych w niniejszej sprawie zarzutów, jest niew ą tpliwie jego si ł a rynkowa. Dla naruszenia interesu publicznego w takiej sytuacji wystarczaj ą ce jest dowolne nadu ż ycie tej si ł y w relacjach ze s ł abszymi uczestnikami rynku, bowiem ju ż sam fakt nadu ż ycia posiadanej na rynku pozycji dominuj ą cej narusza interes publiczny. W przedmiotowej sprawie, zakwestionowana praktyka stosowana jest w sektorze us ł ug wodno-kanalizacyjnych, w zwi ą zku z czym z istoty rzeczy dotyczy ona szerokiego kr ę gu uczestników rynku, a przede wszystkim odbiorców wody i dostawców ś cieków. Praktyka eksploatacyjna z któr ą mamy tutaj do czynienia urzeczywistnia si ę poprzez stosunki umowne, a konkretnie we wzorcach umownych o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, które zawieraj ą zakwestionowane, pod k ą tem naruszenia art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, postanowienia. W takich okoliczno ś ciach interwencja Prezesa Urz ę du podj ę ta w formie wszcz ę cia post ę powania administracyjnego na gruncie ustawy o ochronie (…), sta ł a si ę zatem konieczna i zgodna z interesem lokalnej spo ł eczno ś ci, mieszka ń ców, którzy swoje ś cieki odprowadzaj ą do przydomowych zbiorników bezodp ł ywowych. 3. Ustalenie rynku w ł a ś ciwego Poniewa ż zachowania podmiotów odbywaj ą si ę w strukturze rynkowej istotne znaczenie w post ę powaniu antymonopolowym ma okre ś lenie rynku w ł a ś ciwego, czyli – zgodnie z art.4 pkt 8 ustawy o ochronie (...) – rynku towarów, który ze wzgl ę du na ich przeznaczenie, cen ę oraz w ł a ś ciwo ś ci, w tym jako ść s ą uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz s ą oferowane na obszarze, na którym ze wzgl ę du na ich rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów (...) panuj ą zbli ż one warunki konkurencji. Mówi ą c o rynku w ł a ś ciwym, okre ś la si ę rynek w uj ę ciu produktowym i geograficznym. Rynek w znaczeniu produktowym odnosi si ę do towarów w rozumieniu art. 4 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (m.in. rzeczy, us ł ugi). Natomiast rynek w uj ę ciu geograficznym odnosi si ę do obszaru, na jakim te towary s ą oferowane. W przedmiotowej sprawie towarem oferowanym nabywcom przez Spó ł k ę s ą us ł ugi odprowadzania ś cieków. Tak wi ę c w uj ę ciu produktowym WPWiK prowadzi dzia ł alno ść na rynku odprowadzania ś cieków. Spó ł ka jest jedynym przedsi ę biorstwem wodoci ą gowo-kanalizacyjnym, oferuj ą cym tego rodzaju us ł ugi na terenie gmin Wa ł brzych, Boguszów - Gorce, Czarny Bór, G ł uszyca, Jedlina-Zdrój, Marciszów, Mieroszów, Stare Bogacice, Szczawno-Zdrój, Ś wiebodzice i Walim. Nale ż y podkre ś li ć , ż e z uwagi na technologi ę dostarczania wody rynek w uj ę ciu geograficznym wyznaczony jest przez znajduj ą c ą si ę na terenie ww. gmin sie ć wodoci ą gowo- kanalizacyjn ą , poprzez któr ą woda jest dostarczana zarówno do odbiorców pod łą czonych do kanalizacji ś ciekowej, jak i odbiorców do niej nie pod łą czonych. Z tego wzgl ę du rynek w uj ę ciu geograficznym dla us ł ug dostawy wody pokrywa si ę z rynkiem us ł ug odprowadzania ś cieków. (dowód: karta 4-7) Rynkiem w ł a ś ciwym w niniejszej sprawie s ą wi ę c us ł ugi odprowadzania ś cieków na obszarze gmin Wa ł brzych, Boguszów - Gorce, Czarny Bór, G ł uszyca, Jedlina-Zdrój, Marciszów, Mieroszów, Stare Bogacice, Szczawno-Zdrój, Ś wiebodzice i Walim. 10 4. Ustalenie pozycji rynkowej uczestnika post ę powania na rynku w ł a ś ciwym Mo ż liwo ść stwierdzenia naruszenia przez przedsi ę biorc ę zakazu stosowania praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę , polegaj ą cych na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej, uzale ż niona jest od uprzedniego stwierdzenia, i ż przedsi ę biorca posiada na tak okre ś lonym rynku pozycj ę dominuj ą c ą . Próbuj ą c ustali ć , czy na rynku w ł a ś ciwym w niniejszej sprawie Spó ł ka posiada pozycj ę dominuj ą c ą , nale ż y mie ć na uwadze definicj ę , zawart ą w art. 4 pkt 9 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . Zgodnie z t ą definicj ą pozycja dominuj ą ca to pozycja przedsi ę biorcy na rynku, która umo ż liwia mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku w ł a ś ciwym przez stworzenie mu mo ż liwo ś ci dzia ł ania w znacznym zakresie niezale ż nie od konkurentów, kontrahentów oraz konsumentów; domniemywa si ę , ż e przedsi ę biorca ma pozycj ę dominuj ą c ą , je ż eli jego udzia ł w rynku przekracza 40%. Okre ś laj ą c pozycj ę rynkow ą Spó ł ki niezb ę dne jest wi ę c przes ą dzenie czy jej si ł a ekonomiczna umo ż liwia prowadzenie dzia ł alno ś ci w znacznym stopniu niezale ż nie od swych konkurentów i kontrahentów. Jak wspomniano, na rynku odprowadzania ś cieków na terenie wymienionych gmin, WPWiK jest dysponentem jedynej wyst ę puj ą cej tam sieci kanalizacyjnej. Z uwagi na technologi ę dostarczania wody (sieci ą wodoci ą gow ą ) i odprowadzania ś cieków (sieci ą kanalizacyjn ą ) Spó ł ka jest monopolist ą naturalnym, wype ł nia zatem norm ę art. 4 pkt 9 ustawy antymonopolowej. W pi ś mie z dnia 18 grudnia 2006 r. Spó ł ka podnios ł a fakt, i ż nie posiada pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku b ę d ą cym przedmiotem sprawy i wskaza ł a na okoliczno ść , i ż na terenie s ą siednich gmin funkcjonuj ą stacje zlewne (w miastach Kamienna Góra, Ś widnica, Nowa Ruda) do których przewo ż one s ą ś cieki z osadników przydomowych. (dowód: karta 47-51). Okoliczno ść ta nie zas ł uguje jednak na uwzgl ę dnienie, poniewa ż umow ę na dostarczanie wody i odprowadzanie ś cieków musi zawrze ć ze Spó ł k ą ka ż dy w ł a ś ciciel nieruchomo ś ci po ł o ż onej na obszarze dzia ł ania Spó ł ki, niezale ż nie od tego czy jest ona pod łą czona do sieci odprowadzania ś cieków, czy te ż posiada zbiornik bezodp ł ywowy. Jak ju ż wspomniano, na obszarze wymienionych gmin nie ma dla odbiorców alternatywnego ź ród ł a dostawy wody, ni ż na drodze zawarcia przedmiotowej umowy z WPWiK. Tym samym umowa zawierana na dostarczanie wody obejmuje tak ż e odbiór ś cieków, przy czym nie ma znaczenia, czy dany klient jest pod łą czony do kanalizacji ś ciekowej, czy te ż posiada zbiornik przydomowy, bezodp ł ywowy. Zwolnienie si ę przez odbiorc ę od op ł at z tytu ł u odprowadzania ś cieków jest mo ż liwa dopiero po podpisaniu umowy na dostaw ę wody i odprowadzanie ś cieków a nast ę pnie po z ł o ż eniu stosownego o ś wiadczenia przez odbiorc ę – jako strony tej umowy. Poniewa ż na rynku w ł a ś ciwym uczestnik nie spotyka si ę z ż adn ą konkurencj ą , posiada si łę ekonomiczn ą , przy u ż yciu której mo ż e zapobiega ć nie tylko efektywnej konkurencji, ale tak ż e dzia ł a ć w pewnym stopniu niezale ż nie od swoich klientów, a w szczególno ś ci wykorzystywa ć swoj ą pozycj ę rynkow ą do narzucania swoich warunków umownych w zakresie dotycz ą cym zasad rozlicze ń z tytu ł u odprowadzania ś cieków. 11 5. Naruszenie zakazu, o którym mowa w art. 8 ust 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . Zgodnie z art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zakazane jest nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym przez jednego lub kilku przedsi ę biorców. Nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej polega w szczególno ś ci na narzucaniu przez przedsi ę biorc ę uci ąż liwych warunków umów, przynosz ą cych mu nieuzasadnione korzy ś ci. Dla stwierdzenia bytu praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę zdefiniowanej powy ż ej konieczne jest wykazanie kumulatywnego wyst ą pienia czterech przes ł anek: a) posiadanie na rynku w ł a ś ciwym pozycji dominuj ą cej, b) narzucanie okre ś lonych warunków umów, c) uci ąż liwy charakter tych warunków, d) osi ą ganie przez przedsi ę biorc ę narzucaj ą cego warunki nieuzasadnionych korzy ś ci. Ad a) Jak ju ż wskazano wy ż ej, WPWiK posiada pozycj ę dominuj ą c ą na lokalnym rynku odprowadzania ś cieków obejmuj ą cym obszar gmin Wa ł brzych, Boguszów - Gorce, Czarny Bór, G ł uszyca, Jedlina-Zdrój, Marciszów, Mieroszów, Stare Bogacice, Szczawno-Zdrój, Ś wiebodzice i Walim. Tym samym pierwsza przes ł anka praktyki z art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zosta ł a spe ł niona. Ad b) Drug ą przes ł ank ą niezb ę dn ą do udowodnienia stosowania przez WPWiK praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę w rozumieniu art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest narzucanie kontrahentom okre ś lonych warunków umów. Narzucanie warunków umów ma zatem miejsce wtedy, gdy przedsi ę biorca wykorzystuj ą c zajmowan ą na rynku pozycj ę dominuj ą c ą i sytuacj ę przymusow ą kontrahentów wynikaj ą c ą z braku rzeczywistych alternatyw na rynku, wymusza na nich , korzystne dla siebie zachowania lub ś wiadczenia. Jak ju ż wykazano, Spó ł ka jako dostawca us ł ug zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków zajmuje pozycj ę tzw. monopolisty naturalnego. Narzucanie warunków umów w rozpatrywanej sprawie wi ąż e si ę zatem z posiadan ą przez Spó ł k ę si łą rynkow ą i z adhezyjnym charakterem zawieranych umów tj. umów, które s ą zawierane przez przyst ą pienie, i w których nie przewiduje si ę indywidualnego negocjowania warunków umownych. W przypadku takich umów wystarczaj ą c ą przes ł ank ą do uznania, ż e dochodzi do narzucenia warunków umownych, jest oferowanie ich przez dominanta w stosunkach danego rodzaju. Zakwestionowana w toku niniejszego post ę powania zasada rozliczania z tytu ł u odprowadzania ś cieków jest stosowana wobec ok. 1500 odbiorców dostarczanej przez spó ł k ę wody, którzy nie s ą pod łą czeni do sieci kanalizacyjnej. Odbiorca podpisuj ą c umow ę aprobuje warunki umowy z góry jednostronnie ustalone przez przedsi ę biorstwo. Innymi s ł owy, przyst ę puje do umowy bez indywidualnego negocjowania jej postanowie ń . W okoliczno ś ciach niniejszej sprawy uzna ć nale ż y za oczywiste, i ż kwestionowany warunek umowny dotycz ą cy sposobu rozliczania podmiotów nie pod łą czonych do kanalizacji ś ciekowej z tytu ł u odprowadzania ś cieków, zosta ł us ł ugobiorcom przez Spó ł k ę narzucony – odbiorca nie ma alternatywnej mo ż liwo ś ci nabycia wody, st ą d chc ą c korzysta ć z jedynej sieci wodoci ą gowej, jest zmuszony do podpisania umowy ze Spó ł k ą , na mocy której oprócz op ł at za dostarczan ą wod ę , musi tak ż e ponosi ć op ł at ę z tytu ł u odprowadzania ś cieków - niezale ż nie od faktu, czy jest pod łą czony do sieci kanalizacyjnej, czy te ż nie. 12 Tak wi ę c zosta ł a spe ł niona druga przes ł anka niezb ę dna do stwierdzenia naruszenia przez Spó ł k ę art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . Ad c) Rozpatruj ą c uci ąż liwo ść kwestionowanych warunków umów, nale ż y po pierwsze podnie ść , i ż do umów, na podstawie których odbywa si ę dostarczanie wody i odprowadzanie ś cieków zastosowanie znajduj ą nie tylko przepisy ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków , ale tak ż e przepisy prawa cywilnego. Za uci ąż liwy uznaje si ę ka ż dy warunek umowy oznaczaj ą cy dla jednej ze stron ci ęż ar wi ę kszy od powszechnie przyj ę tych w stosunkach danego rodzaju. Definicja ta odwo ł uje si ę do kryteriów obiektywnych – typowych relacji umownych wyst ę puj ą cych na rynku. Dokonuj ą c analizy uci ąż liwo ś ci warunków umownych nale ż y rozwa ż y ć , czy w hipotetycznej sytuacji istnienia konkurencji na danym rynku w ł a ś ciwym, a wi ę c istnienia rzeczywistej swobody zawierania umów i kszta ł towania ich tre ś ci, dominant by ł by w stanie wynegocjowa ć takie postanowienia umowne. W kwestionowanych w niniejszej decyzji warunkach rozlicze ń z odbiorcami, Spó ł ka okre ś li ł a zasad ę pobierania op ł at za odprowadzanie ś cieków od wszystkich odbiorców dostarczanej przez WPWiK wody, niezale ż nie od tego czy s ą pod łą czeni do sieci kanalizacji ś ciekowej, czy te ż nie. Jak ustalono, od odbiorcy wody, który nie jest pod łą czony do sieci kanalizacyjnej WPWiK Sp. z o.o., a ś cieki s ą dowo ż one przez wóz asenizacyjny do systemu kanalizacyjnego na koszt zlecaj ą cego i na podstawie odr ę bnej umowy z firm ą transportuj ą c ą odpady ciek ł e, Spó ł ka pobiera op ł at ę z tytu ł u odprowadzania ś cieków wed ł ug okre ś lonych zasad, tj. z osadników przydomowych w ilo ś ci odpowiadaj ą cej 60% pobranej wody, a z suchych ust ę pów w ilo ś ci l m 3 na 1 osob ę miesi ę cznie. Równolegle, na podstawie odr ę bnej umowy, klient pokrywa koszty us ł ugi opró ż nienia zbiornika bezodp ł ywowego przez firm ę opró ż niaj ą ca osadniki oraz przewo żą c ą ś cieki od odbiorcy do punktu zlewnego. S ą to stawki ustalane indywidualnie za l m 3 wywiezionych nieczysto ś ci - od 8 do 15 PLN. Tak wi ę c dodatkowym kosztem klienta z grupy odbiorców nie pod łą czonych do kanalizacji ś ciekowej (rys.2), w stosunku do klienta z grupy 1 (rys.1), jest konieczno ść ponoszenia obci ąż e ń finansowych wynikaj ą cych z transportu nieczysto ś ci mi ę dzy jego posesj ą a punktem zrzutu ś cieków. Wskazany wy ż ej system rozlicze ń jest niew ą tpliwie uci ąż liwy dla podmiotów nie pod łą czonych do sieci kanalizacji ś ciekowej, którzy musz ą ponosi ć op ł aty zarówno za odbiór nieczysto ś ci przez firm ę asenizacyjn ą , jak i z tytu ł u odprowadzania ś cieków na rzecz WPWiK. Nale ż y zwróci ć uwag ę , ż e dla wszystkich tych ok. 1500 podmiotów ustalono jednakowe zasady rozliczania za odprowadzane ś cieki, nie uwzgl ę dniaj ą c miejsca zrzutu odbieranych od nich nieczysto ś ci przez wóz asenizacyjny (miejscami tymi mog ą by ć albo zlewnie do których zrzucane s ą ś cieki, znajduj ą ce si ę w ró ż nych odleg ł o ś ciach od oczyszczalni ś cieków lub te ż punkty zlewne nie nale żą ce do sieci kanalizacyjnej WPWiK). Tak wi ę c podmioty te w jednakowym stopniu s ą obci ąż ane kosztami utrzymania sieci kanalizacji ś ciekowej, mimo ż e stopie ń korzystania przez nich z tej sieci jest zró ż nicowany, a co wi ę cej – cz ęść z tej grupy kontrahentów Spó ł ki mo ż e w ogóle nie korzysta ć z sieci kanalizacyjnej WPWiK, co potwierdza sama Spó ł ka wskazuj ą c na inne oczyszczalnie ś cieków do których wywo ż one s ą nieczysto ś ci z obszaru dzia ł alno ś ci WPWiK (dowód: karta 47 – 48). Niew ą tpliwie wskazana grupa kontrahentów Spó ł ki jest w niekorzystnym po ł o ż eniu zarówno w odniesieniu do kontrahentów z grupy 1, pod łą czonych do sieci kanalizacyjnej Spó ł ki, którzy nie ponosz ą dodatkowych kosztów z tytu ł u zlecania opró ż niania i wywozu zawarto ś ci zbiornika przydomowego, jak równie ż w odniesieniu do odbiorców z innych miast 13 i gmin (zestawionych w tabeli – rys.3) nie pod łą czonych do kanalizacji ś ciekowej, którzy pokrywaj ą tylko koszty us ł ugi ś wiadczonej przez firm ę asenizacyjn ą i zwolnieni s ą z op ł at z tytu ł u odprowadzania ś cieków przez przedsi ę biorstwo wodno-kanalizacyjne. Nie ma w ą tpliwo ś ci, i ż w hipotetycznej sytuacji istnienia konkurencji na analizowanym rynku w ł a ś ciwym, a wi ę c istnienia rzeczywistej swobody zawierania umów i kszta ł towania ich tre ś ci, Spó ł ka nie by ł aby w stanie narzuci ć takich postanowie ń umownych, zgodnie z którymi odbiorca nie pod łą czony do sieci kanalizacji ś ciekowej, ponosi ł by koszty zarówno us ł ugi opró ż niania zbiornika bezodp ł ywowego, jak i koszty odprowadzania ś cieków poprzez sie ć kanalizacyjn ą . Skar żą cy Jan Mile ń ski z Wa ł brzycha odnosz ą c si ę do uci ąż liwo ś ci przedmiotowego systemu rozlicze ń s ł usznie zauwa ż y ł , ż e WPWiK „ pobiera op ł aty za co ś , czego nie robi ” (dowód: karta 1 i 4 akt RWR 400-21/05/ZR). Stosowanie przedmiotowego systemu rozlicze ń Spó ł ka argumentuje faktem, i ż poprzez stacje zlewne nieczysto ś ci ciek ł e odbierane przez firmy asenizacyjne tak ż e s ą wprowadzane do systemu sieci kanalizacyjnej i t ą drog ą transportowane do oczyszczalni ś cieków. Tak wi ę c koszty przesy ł u tych nieczysto ś ci ciek ł ych oraz ich oczyszczenia powinien ponosi ć klient. W opinii Spó ł ki, nie ma zatem powodu, dla którego odbiorca WPWiK mia ł aby nie pobiera ć op ł at za nieczysto ś ci ciek ł e wprowadzane do systemu kanalizacyjnego w oparciu o umow ę zawart ą z klientem oraz w oparciu o „Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ś cieków na terenie dzia ł ania Wa ł brzyskiego Zwi ą zku Wodoci ą gów i Kanalizacji”. Jak zaznaczy ł a Spó ł ka, umowa nie wskazuje konkretnego miejsca, w którym ma nast ą pi ć odbiór ś cieków a w ł a ś ciciel zbiornika przydomowego, zgodnie z ustaw ą o utrzymaniu czysto ś ci i porz ą dku w gminach , ma obowi ą zek dostarczy ć je do punktu zlewnego, w którym WPWiK przyjmuje je do swojego systemu kanalizacyjnego a nast ę pnie transportuje sieci ą kanalizacyjn ą do oczyszczalni ś cieków oraz je oczyszcza — pobieraj ą c za t ę us ł ug ę stosown ą op ł at ę . Spó ł ka podkre ś li ł a, ż e pobiera t ę op ł at ę tylko jeden raz — tylko od osoby, która „wyprodukowa ł a” ś cieki. Op ł aty nie s ą za ś pobierane od firmy przewo żą cej nieczysto ś ci ciekle od osadnika klienta do punktu zlewnego. Powy ż sza argumentacja nie zas ł uguje na uwzgl ę dnienie. Brak jest podstaw prawnych do stosowania zakwestionowanego przez Prezesa Urz ę du rycza ł towego (tj. nie uwzgl ę dniaj ą cego rzeczywistych kosztów) systemu rozlicze ń z odbiorcami wody nie pod łą czonymi do kanalizacji ś ciekowej a podane przez Spó ł k ę interpretacje zakresu poj ę ciowego us ł ugi opró ż nienia zbiornika bezodp ł ywowego i transportu nieczysto ś ci ciek ł ych w rozumieniu ustawy z dnia 13 wrze ś nia 1996 r. o utrzymaniu czysto ś ci i porz ą dku w gminach (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 236, poz. 2008 ze zm.) nie maj ą znaczenia z punktu widzenia przepisów antymonopolowych. Tak ż e argumentacja Spó ł ki wskazuj ą ca, ż e „podobne zasady odbioru nieczysto ś ci ciek ł ych z osadników przydomowych obowi ą zuj ą równie ż w gminach s ą siednich, po ł o ż onych poza terenem dzia ł ania WPWiK” nie znajduje potwierdzenia w ś wietle wyników bada ń przeprowadzonych przez Prezesa Urz ę du i przedstawionych w zestawieniu ( tabela - rys.3 na str. 8-9). Z kolei przywo ł uj ą c argumenty natury ekologicznej i wskazuj ą c, ż e stosowany przez Spó ł k ę system rozlicze ń pozwala na lepsz ą kontrol ę obrotu nieczysto ś ciami ciek ł ymi, nie wskazano przyczyn z powodu których powszechnie stosowany system rozlicze ń nie zabezpiecza nale ż ycie kontroli w tym zakresie. Spó ł ka nie wskaza ł a tak ż e ż adnych przepisów z zakresu ochrony ś rodowiska, uprawniaj ą cych WPWiK do wprowadzenia systemu op ł at z tytu ł u odprowadzania ś cieków, zakwestionowanego przez Prezesa Urz ę du. Nale ż y podkre ś li ć , i ż przepisy ustawy z dnia 13 wrze ś nia 1996 r. o utrzymaniu czysto ś ci i porz ą dku w gminach (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 236, poz. 2008 ze zm.) w sposób bardzo precyzyjny okre ś laj ą obowi ą zki w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci (art.5 – 6b ustawy) oraz przedsi ę biorców prowadz ą cych dzia ł alno ść w zakresie odbierania odpadów komunalnych od w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci oraz 14 w zakresie opró ż niania zbiorników bezodp ł ywowych i transportu nieczysto ś ci ciek ł ych (art.7 – 9a ustawy). Zgodnie z art.5 ust.1 ustawy o utrzymaniu czysto ś ci i porz ą dku w gminach: „W ł a ś ciciele nieruchomo ś ci zapewniaj ą utrzymanie czysto ś ci i porz ą dku przez: 1) wyposa ż enie nieruchomo ś ci w urz ą dzenia s ł u żą ce do zbierania odpadów komunalnych oraz utrzymywanie tych urz ą dze ń w odpowiednim stanie sanitarnym, porz ą dkowym i technicznym; 2) przy łą czenie nieruchomo ś ci do istniej ą cej sieci kanalizacyjnej lub, w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposa ż enie nieruchomo ś ci w zbiornik bezodp ł ywowy nieczysto ś ci ciek ł ych lub w przydomow ą oczyszczalni ę ś cieków bytowych, spe ł niaj ą ce wymagania okre ś lone w przepisach odr ę bnych; przy łą czenie nieruchomo ś ci do sieci kanalizacyjnej nie jest obowi ą zkowe, je ż eli nieruchomo ść jest wyposa ż ona w przydomow ą oczyszczalni ę ś cieków spe ł niaj ą c ą wymagania okre ś lone w przepisach odr ę bnych (…) 3a) gromadzenie nieczysto ś ci ciek ł ych w zbiornikach bezodp ł ywowych; 3b) pozbywanie si ę zebranych na terenie nieruchomo ś ci odpadów komunalnych oraz nieczysto ś ci ciek ł ych w sposób zgodny z przepisami ustawy i przepisami odr ę bnymi (…); 6. Nadzór nad realizacj ą obowi ą zków okre ś lonych w ust. 1-4 sprawuje wójt, burmistrz lub prezydent miasta (…)”. Ponadto, stosownie do art. 6 ust.1 ustawy o utrzymaniu czysto ś ci i porz ą dku w gminach: „W ł a ś ciciele nieruchomo ś ci przy wykonywaniu obowi ą zku okre ś lonego w art. 5 ust. 1 pkt 3b obowi ą zani s ą do udokumentowania, w formie umowy korzystania z us ł ug wykonywanych przez zak ł ad b ę d ą cy gminn ą jednostk ą organizacyjn ą lub przedsi ę biorc ę posiadaj ą cego zezwolenie na prowadzenie dzia ł alno ś ci w zakresie odbierania odpadów komunalnych od w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci lub w zakresie opró ż niania zbiorników bezodp ł ywowych i transportu nieczysto ś ci ciek ł ych, przez okazanie takiej umowy i dowodów p ł acenia za takie us ł ugi”. Z kolei, zgodnie z art.7 ust.1 ustawy o utrzymaniu czysto ś ci i porz ą dku w gminach ustalono zasad ę , i ż prowadzenie przez podmioty inne ni ż gminne jednostki organizacyjne dzia ł alno ś ci w zakresie m.in. usuwania odpadów komunalnych - wymagane jest uzyskanie zezwolenia i spe ł nienia wymaga ń w postaci dysponowania odpowiednimi ś rodkami do wykonania us ł ug oraz zapewnienia nale ż ytego ich poziomu, co wynika z art. 7 ust. 2 omawianej ustawy. Udzielenie zezwolenia podmiotowi w ww. zakresie dzia ł ania nast ę puje w formie decyzji wójta (burmistrza, prezydenta miasta). Ubiegaj ą cy si ę o zezwolenie powinien uprzednio z ł o ż y ć wniosek w tej sprawie. O zezwolenie mo ż e ubiega ć si ę ka ż dy podmiot, który dysponuje odpowiednimi ś rodkami do wykonania us ł ug oraz zapewnia nale ż yty ich poziom. Podmiot ubiegaj ą cy si ę o zezwolenie na usuwanie odpadów komunalnych powinien udokumentowa ć gotowo ść ich odbioru przez zak ł ad prowadz ą cy dzia ł alno ść w zakresie wykorzystywania lub unieszkodliwiania odpadów (art. 8 ust. 2). Zak ł adem tym mo ż e by ć specjalistyczna jednostka, prowadzona przez osob ę fizyczn ą lub prawn ą , która specjalizuje si ę w wykorzystywaniu lub unieszkodliwianiu odpadów. Mo ż e te ż nim by ć prowadz ą cy sk ł adowisko odpadów komunalnych. Podmiot ubiegaj ą cy si ę o zezwolenie na wykorzystywanie lub unieszkodliwianie odpadów komunalnych powinien natomiast do łą czy ć do wniosku informacj ę o miejscu i stosowanej technologii wykorzystywania lub unieszkodliwiania odpadów oraz udokumentowania prawa do terenu, na którym ma by ć prowadzona dzia ł alno ść . Zezwolenie to mo ż e by ć cofni ę te, je ż eli podmiot nie b ę dzie wype ł nia ł warunków okre ś lonych w zezwoleniu. 15 Tak wi ę c lokalne samorz ą dy mog ą wprowadza ć okre ś lone mechanizmy kontrolne dotycz ą ce realizacji za ł o ż e ń dotycz ą cych gospodarki odpadami, nie mo ż e to jednak odbywa ć si ę z naruszeniem przepisów antymonopolowych. Z materia ł u dowodowego wynika, ż e równie ż sama Spó ł ka ma w ą tpliwo ś ci co do zasadno ś ci naliczania op ł at z tytu ł u odprowadzania ś cieków, w zakresie kwestionowanym przez Prezesa Urz ę du. W za łą czniku do pisma Prezesa Zarz ą du Spó ł ki do Przewodnicz ą cego Zarz ą du Wa ł brzyskiego Zwi ą zku Wodoci ą gów i Kanalizacji z dnia 18 pa ź dziernika 2005 r., stwierdzono m.in., ż e: „ Zarz ą d WPWiK Sp. z o.o. zwraca si ę z pro ś b ą o uchylenie przed ł o ż onej uchwa ł y. Przedmiotowa uchwa ł a zobowi ą zuje WPWiK do obci ąż ania za nieczysto ś ci p ł ynne wszystkich u ż ytkowników szamb w ilo ś ci 100% dostarczonej wody i szamb odp ł ywowych w ilo ś ci 60% dostarczonej wody. Takie obci ąż anie u ż ytkowników szamb budzi ł o w ą tpliwo ś ci, co do prawid ł owo ś ci sposobu pokrycia kosztów transportu ś cieków mi ę dzy szambem a sieci ą kanalizacyjn ą WPWiK. Przedmiotowe uchwa ł y przenosz ą te koszty na u ż ytkownika szamb, co jest powodem cz ę stych i nie bez zasadnych ze strony odbiorców sporów ze Spó ł k ą ”. Z powy ż szego wynika tak ż e, i ż skargi odbiorców w tym zakresie nie mia ł y charakteru incydentalnego. (dowód: karta 103-105 akt RWR 400-21/05/ZR). Zdaniem organu antymonopolowego, op ł ata za odprowadzanie ś cieków dla tej grupy kontrahentów Spó ł ki by ł aby zasadna, gdyby WPWiK na w ł asny koszt przej ął transport nieczysto ś ci ciek ł ych z szamb do punktów zrzutu. W zwi ą zku z powy ż szym zosta ł a spe ł niona trzecia przes ł anka niezb ę dna do stwierdzenia naruszenia przez Spó ł k ę art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Ad d) Czwart ą i ostatni ą przes ł ank ą niezb ę dn ą do stwierdzenia naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , jest wykazanie, ż e kwestionowany warunek umowny przynosi przedsi ę biorcy nieuzasadnione korzy ś ci. Osi ą gane przez podmiot gospodarczy stosuj ą cy praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę okre ś lon ą w ww. przepisie nieuzasadnione korzy ś ci s ą odpowiednikiem uci ąż liwych warunków umów w warunkach ekwiwalentno ś ci wzajemnych ś wiadcze ń stron umowy i oznaczaj ą sytuacj ę korzystniejsz ą od powszechnie przyj ę tych w stosunkach danego rodzaju. Nieuzasadnione korzy ś ci powinny pozostawa ć w logicznym zwi ą zku przyczynowym z narzuconymi kontrahentowi uci ąż liwymi warunkami umowy. Nieuzasadnione korzy ś ci mog ą pojawi ć si ę po stronie przedsi ę biorcy narzucaj ą cego uci ąż liwe warunki umów ju ż w chwili zawarcia umowy lub te ż w okresie pó ź niejszym, gdy zaistniej ą okoliczno ś ci przewidziane w umowie pozwalaj ą ce na wykorzystanie uci ąż liwego zapisu. Nale ż y podkre ś li ć , ż e ju ż hipotetyczna mo ż liwo ść wyst ą pienia na rynku skutków praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę (w tym przypadku faktycznego osi ą gni ę cia przez uczestnika nieuzasadnionych korzy ś ci z tytu ł u realizacji uci ąż liwego warunku umowy) wystarczaj ą ca jest dla stwierdzenia naruszenia art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy antymonopolowej. Dla bytu praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę okre ś lonej w tym przepisie nie jest bowiem konieczne wyst ą pienie negatywnego skutku w postaci eksploatacji pozycji rynkowej w warunkach ograniczonej konkurencji. Wystarczy, ż e zaistnia ł o zagro ż enie wyst ą pienia takiego skutku. Praktyk ą ograniczaj ą c ą konkurencj ę jest ju ż bowiem sama próba osi ą gni ę cia przez przedsi ę biorc ę zajmuj ą cego pozycj ę dominuj ą c ą na rynku okre ś lonego skutku (por. E. Modzelewska – W ą chal Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz, Wyd. Twigger, Warszawa 2002, s. 97). Stanowisko takie znajduje odzwierciedlenie równie ż w orzecznictwie, zgodnie z którym dla zaistnienia praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę istotne jest, aby skutki praktyki 16 ograniczaj ą cej konkurencj ę mog ł y wyst ą pi ć na rynku . W wyroku z dnia 7 lipca 2004 r. sygn. akt XVII Ama 65/03 S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów orzek ł , i ż nie jest konieczne udowodnienie faktycznego stosowania przez przedsi ę biorc ę praktyki monopolistycznej, ani te ż osi ą gni ę cia z tego tytu ł u nieuzasadnionych korzy ś ci. Z tre ś ci art. 1 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wynika bowiem, ż e jej re ż imowi podlegaj ą nie tylko praktyki ograniczaj ą ce konkurencj ę , które wywo ł a ł y b ą d ź aktualnie wywo ł uj ą skutki na terenie Polski, ale równie ż praktyki, które cho ć by tylko hipotetycznie, mog ą wywo ł ywa ć takie skutki. Podobne stanowisko wyrazi ł wcze ś niej S ą d Najwy ż szy, który w wyroku z dnia 12 maja 1997 r. (sygn. akt I CKN 114/97) wskaza ł , ż e istota rozpoznawanej sprawy nie sprowadza si ę do tego, czy przedsi ę biorca, któremu postawiono zarzut naruszenia ustawy antymonopolowej odnosi korzy ś ci z ca ł o ś ci prowadzonej dzia ł alno ś ci gospodarczej, lecz do tego, czy w zawieranych umowach zastrzega sobie nieuzasadnione korzy ś ci. Organ antymonopolowy ma zatem obowi ą zek ocenia ć zachowania przedsi ę biorcy od strony skutków, jakie zachowania te mog ą nawet hipotetycznie wywo ł a ć na rynku. Nieuzasadnione korzy ś ci osi ą gane przez Spó ł k ę w analizowanej sytuacji polegaj ą na obci ąż eniu kontrahentów kosztami us ł ugi, w wysoko ś ci op ł aty 2,47 PLN netto za 1 m 3 odprowadzanych ś cieków (wg zasad okre ś lonych w Uchwale Zgromadzenia Wa ł brzyskiego Zwi ą zku Wodoci ą gów i Kanalizacji z dnia 28 grudnia 2005), która nie zosta ł a na ich rzecz wykonana i co jest bezpo ś redni ą konsekwencj ą narzucenia w tre ś ci umowy i regulaminu przyj ę tej zasady obci ąż ania op ł atami za odprowadzanie ś cieków odbiorców, którzy nie s ą pod łą czeni do sieci kanalizacji ś ciekowej. Co wi ę cej, mo ż liwa jest tak ż e sytuacja, ż e odbiorca zawrze umow ę na opró ż nianie zbiornika bezodp ł ywowego z firm ą asenizacyjn ą , która nie b ę dzie wywozi ć nieczysto ś ci do oczyszczalni ś cieków prowadzonej przez Spó ł k ę . WPWiK przedstawi ł a co prawda dokumenty, od cz ęś ci z tej grupy odbiorców (obecnie ok. 60 odbiorców), z którymi przedsi ę biorstwo zawar ł o umowy na dostaw ę wody a którzy odprowadzaj ą ś cieki z osadników przydomowych do innych zlewni ni ż zlewnie WPWiK oraz na w ł asne grunty - nie s ą pobierane op ł aty z tytu ł u odprowadzania ś cieków. Jednak zwi ą zane jest to z konieczno ś ci ą z ł o ż enia przez klienta o ś wiadczenia, i ż nie dowozi ś cieków z osadnika przydomowego do zlewni Spó ł ki. Jak zaznaczy ł a Spó ł ka, ka ż dy z klientów WPWiK Sp. z o.o. ma mo ż liwo ść z ł o ż enia takiego o ś wiadczenia i przedsi ę biorstwo na jego podstawie nie pobiera wówczas op ł at za odprowadzenie ś cieków. Analizuj ą c powy ż sze fakty, Prezes Urz ę du zwróci ł uwag ę na nast ę puj ą ce kwestie: - po pierwsze – o mo ż liwo ś ci wy łą czenia si ę z op ł aty za odprowadzanie ś cieków w sytuacji zrzutu ś cieków poza zlewni ą Spó ł ki poprzez z ł o ż enie stosownego o ś wiadczenia, nie ma informacji dla klienta w umowie o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie (dowód: karta 15- 17); - po drugie – przedstawione przez Spó ł k ę o ś wiadczenia klientów wskazuj ą ce miejsce zrzutu nieczysto ś ci (inne ni ż zlewnia WPWiK) nie zosta ł y z ł o ż one z inicjatywy tych odbiorców, ale na wyra ź ne wezwanie Spó ł ki, w którym informowano klienta o stwierdzeniu na terenie jego posesji osadnika (bezodp ł ywowego lub przelewowego). W wezwaniu tym Spó ł ka zamie ś ci ł a pouczenie, i ż w razie nie przes ł ania przedmiotowej informacji w okre ś lonym terminie, op ł aty za odbiór ś cieków b ę d ą pobierane (dowód: karta 75, 76, 82, 89, 215, 220, 224). Ponadto, wbrew temu co twierdzi Spó ł ka – samo z ł o ż enie takiego o ś wiadczenia przez odbiorc ę nie jest wystarczaj ą ce do zwolnienia op ł at z tytu ł u odprowadzania ś cieków, o czym ś wiadczy za łą czone do materia ł u dowodowego pismo odbiorców Leona Pi ń ka, Ireny Jankowskiej i Janiny Kowalskiej kwestionuj ą cej decyzj ę WPWiK o naliczaniu op ł at za odprowadzanie ś cieków. (dowód: karta 193-194) - po trzecie – nale ż y mie ć na wzgl ę dzie, ż e indywidualny klient nie kontroluje na bie żą co miejsc zrzutu nieczysto ś ci przez firm ę asenizacyjn ą , które mog ą ulega ć zmianie w trakcie 17 trwania umowy. Umowa zlecenia mi ę dzy firm ą asenizacyjn ą a w ł a ś cicielem zbiornika bezodp ł ywowego nie przewiduje obowi ą zku informacji o zmianie miejsca zrzutu nieczysto ś ci, a nawet nie zawsze wskazuje miejsce zrzutu ś cieków (dowód: karta 99, 102, 105, 111, 114, 117, 120, 123, 129). Nale ż y w tym miejscu zaznaczy ć , ż e w ś wietle przepisów przywo ł anej wy ż ej ustawy o utrzymaniu czysto ś ci i porz ą dku w gminach zagadnienia zwi ą zane z lokalizacj ą zrzutu odbieranych nieczysto ś ci ci ążą w ca ł o ś ci na przedsi ę biorcy prowadz ą cym dzia ł alno ść gospodarcz ą w tym zakresie i który w zwi ą zku z tym wybiera miejsce zrzutu odbieranych nieczysto ś ci bez jakiejkolwiek ingerencji klientów od których odbierane s ą nieczysto ś ci. Przede wszystkim jednak oko ł o 96% podmiotów nie pod łą czonych do sieci kanalizacyjnej uiszcza op ł aty za odprowadzanie ś cieków wed ł ug stawki ustalonej w taryfie, chocia ż ze strony Spó ł ki nie wyst ę puje ekwiwalentne ś wiadczenie uzasadniaj ą ce ich pobieranie w takiej wysoko ś ci. Jak wykazano wy ż ej, op ł aty te s ą ustalone rycza ł towo wobec wszystkich podmiotów, bez uwzgl ę dnienia rzeczywistych kosztów odprowadzania ś cieków od tej grupy odbiorców. Stanowi ą wi ę c nieuzasadnione korzy ś ci w rozumieniu art. 8 ust.1 pkt 6 ustawy o ochronie (…). W opinii Prezesa Urz ę du, stosuj ą c opisany system rozlicze ń z tytu ł u op ł at za odprowadzanie ś cieków z grup ą odbiorców nie pod łą czonych do kanalizacji ś ciekowej, Spó ł ka zwolni ł a si ę tak ż e z obci ąż e ń organizacyjnych, zwi ą zanych z konieczno ś ci ą rozliczania si ę z firmami przywo żą cymi nieczysto ś ci p ł ynne do oczyszczalni. Nie ma tak ż e w ą tpliwo ś ci, i ż odbiorca dostarczanej przez Spó ł k ę wody, nie maj ą cy alternatywnego ź ród ł a zaopatrzenia w wod ę , jest znacznie wygodniejszym kontrahentem dla Spó ł ki, ni ż firma asenizacyjna – niezale ż ny podmiot gospodarczy. Chodzi tutaj o kwestie zwi ą zane na przyk ł ad z negocjowaniem cen, czy ś ci ą ganiem nale ż no ś ci. Tak wi ę c stosowanie kwestionowanych przez Prezesa Urz ę du zasad rozlicze ń wi ąż e si ę z mo ż liwo ś ci ą uzyskania przez WPWiK nieuzasadnionych korzy ś ci . Tym samym wykazano wyst ą pienie czwartej przes ł anki niezb ę dnej do stwierdzenia naruszenia przez Spó ł k ę art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Zgodnie z art.9 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes Urz ę du wydaje decyzj ę o uznaniu praktyki za ograniczaj ą c ą konkurencj ę i nakazuje zaniechanie jej stosowania, je ż eli stwierdzi naruszenie zakazu okre ś lonego w art. 5 lub art. 8 tej ustawy. W zwi ą zku z wykazaniem łą cznego zaistnienia czterech przes ł anek koniecznych do uznania zachowa ń przedsi ę biorcy za praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę w rozumieniu art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , orzeczono jak w punkcie I sentencji niniejszej decyzji. 6. Rygor natychmiastowej wykonalno ś ci Zgodnie z art. 90 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów mo ż e decyzji nada ć rygor natychmiastowej wykonalno ś ci w ca ł o ś ci lub w cz ęś ci, je ż eli wymaga tego ochrona konkurencji lub wa ż ny interes konsumentów. Wykorzystanie tej instytucji winno by ć traktowane jako wyj ą tek. Mo ż e ono bowiem wywo ł a ć nieodwracalne b ą d ź trudno odwracalne skutki dla przedsi ę biorcy b ę d ą cego adresatem decyzji. „ Przyjmuj ą c wi ę c za punkt wyj ś cia powy ż sz ą interpretacj ę uzasadnione jest uznanie, ż e klauzula natychmiastowej wykonalno ś ci dopuszczalna jest w szczególno ś ci wówczas, gdy niewykonanie niezw ł ocznie decyzji mo ż e spowodowa ć nieodwracalne lub trudno odwracalne negatywne skutki dla konkurencji lub interesów konsumentów, lub natychmiastowe wykonanie decyzji jest niezb ę dne do ochrony interesów 18 chronionych ustaw ą o ochronie konkurencji i konsumentów” (Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów - komentarz, E. Modzelewska-W ą chal, Warszawa 2002, s. 302-303). Zdaniem Prezesa Urz ę du, sytuacja wskazanej grupy ok. 1500 kontrahentów Spó ł ki, którym narzucono uci ąż liwe warunki rozlicze ń z tytu ł u odprowadzania ś cieków, w zwi ą zku z praktyk ą ograniczaj ą c ą konkurencj ę wymienion ą w pkt. I. sentencji decyzji, stosowan ą przez WPWiK, upowa ż nia do nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalno ś ci. Przyj ę cie odmiennego pogl ą du mog ł oby prowadzi ć do sytuacji, kiedy w toku trwaj ą cego wiele miesi ę cy post ę powania mi ę dzyinstancyjnego Spó ł ka stosuj ą c nielegaln ą praktyk ę godzi ł aby w dalszym ci ą gu w interesy ekonomiczne znacznej grupy swoich kontrahentów. W tym stanie orzeczono jak w punkcie II sentencji niniejszej decyzji. 7. Kara pieni ęż na Zgodnie z art. 101 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie ..., Prezes Urz ę du mo ż e na ł o ż y ć na przedsi ę biorc ę w drodze decyzji kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci nie wi ę kszej ni ż 10 % przychodu okre ś lonego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary, je ż eli przedsi ę biorca ten, cho ć by nieumy ś lnie dopu ś ci ł si ę mi ę dzy innymi naruszenia zakazu okre ś lonego w art. 8 (co ma miejsce w niniejszej sprawie). Tak okre ś lone kary pieni ęż ne maj ą charakter fakultatywny. W ramach uznania administracyjnego to Prezes Urz ę du decyduje, czy w ł a ś ciwe jest ukaranie przedsi ę biorcy dopuszczaj ą cego si ę praktyk. W punkcie I sentencji niniejszej decyzji uznano za ograniczaj ą ce konkurencj ę i naruszaj ą ce zakaz, o którym mowa w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów praktyki WPWiK polegaj ą ce na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków poprzez narzucanie uci ąż liwych i przynosz ą cych nieuzasadnione korzy ś ci warunków umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków. Suma przychodów uzyskanych przez Spó ł k ę w 2006 r. wynios ł a (…) PLN (dowód: karta 227-228) - 10% tej kwoty, czyli maksymalna kara, jaka mo ż e zosta ć na ł o ż ona na przedsi ę biorc ę zgodnie z art. 101 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wynosi (…) PLN. Kryteria brane pod uwag ę przy ustalaniu kary pieni ęż nej na podstawie art. 101 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ustalone zosta ł y w art. 104 w/w ustawy. Zgodnie z tym przepisem przy ustalaniu kary nale ż y bra ć pod uwag ę okres, stopie ń i okoliczno ś ci uprzedniego naruszenia przepisów ustawy antymonopolowej. Wysoko ść na ł o ż onej kary powinna spe ł nia ć funkcj ę prewencyjn ą , tj. zapobiega ć w przysz ł o ś ci naruszeniom przepisów ustawy antymonopolowej, a tak ż e represyjn ą , tzn. stanowi ć reperkusj ę ich naruszenia. W zale ż no ś ci od stopnia naruszenia przepisów ustawy, ustala si ę funkcj ę prewencyjn ą lub represyjn ą za wiod ą c ą . Ustalaj ą c wymiar kary pieni ęż nej Prezes Urz ę du zwa ż y ł , i ż stosowane przez WPWiK praktyki ograniczaj ą ce konkurencj ę maj ą charakter eksploatacyjny i polegaj ą na wykorzystaniu posiadanej silnej pozycji rynkowej kosztem s ł abszych uczestników rynku, w efekcie czego naruszono interes publicznoprawny. Niedozwolone zachowania przedsi ę biorcy wymierzone s ą we wszystkich odbiorców us ł ug, niepod łą czonych do sieci kanalizacji ś ciekowej, z którymi zawarto umowy w ramach których ustala si ę pobieranie op ł at za odprowadzanie ś cieków. Znaczenie ma tak ż e d ł ugotrwa ł o ść stwierdzonych narusze ń , tj. ponad 11-letni (co najmniej od 1995 r.) okres stosowania negatywnych praktyk oraz to, ż e nie zosta ł a ona zaniechana w trakcie prowadzonego post ę powania antymonopolowego. 19 Szacuj ą c kar ę organ antymonopolowy postanowi ł wzi ąć tak ż e pod uwag ę pewne okoliczno ś ci ł agodz ą ce, w tym wyja ś nienia przedsi ę biorcy wskazuj ą ce na to, i ż naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie by ł o z jego strony dzia ł aniem nakierowanym na osi ą gni ę cie korzy ś ci finansowych a tak ż e w ą ski zakres przedmiotowy tej praktyki. Uwzgl ę dniono te ż , i ż praktyki mia ł y ograniczony wp ł yw na rynek oraz ograniczony zasi ę g podmiotowy (ok. 1 500 odbiorców na obszarze dzia ł alno ś ci WPWiK, tj. ok. 8% ogó ł u odbiorców wody). W zwi ą zku z powy ż szym ustalono wysoko ść kary na kwot ę 35 130, 12 PLN (s ł ownie z ł otych: trzydzie ś ci pi ęć tysi ę cy sto trzydzie ś ci, 12/100). W ocenie Prezesa Urz ę du wymierzona kara w wysoko ś ci (…) % przychodu WPWiK w 2006 r. i stanowi ą ca (…) % maksymalnego wymiaru kary przewidzianego w art. 101 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest adekwatna do stopnia naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Organ antymonopolowy, kieruj ą c si ę potrzeb ą przeciwdzia ł ania stosowaniu praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę na rynku uzna ł , ż e orzeczona kara powinna spe ł nia ć przede wszystkim funkcj ę prewencyjn ą i dyscyplinuj ą c ą , tak aby zapobiec w przysz ł o ś ci naruszeniom przez WPWiK przepisów ustawy antymonopolowej. Wobec powy ż szego orzeczono jak w punkcie III sentencji niniejszej decyzji. Zgodnie z art. 105 ust. 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów kar ę pieni ęż n ą nale ż y ui ś ci ć w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od daty jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów we Wroc ł awiu. Z up. Prezesa UOKiK Dyrektor Delegatury UOKiK we Wroc ł awiu Zbigniew Jurczyk Otrzymuje: Wa ł brzyskie Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów i Kanalizacji Spó ł ka z o.o. al. Wyzwolenia 39 58-300 Wa ł brzych 20