I GSK 1515/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Piszczek (spr.) Sędzia NSA Piotr Pietrasz Sędzia NSA Joanna Salachna Protokolant starszy asystent sędziego Karolina Mamcarz po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej I.M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 8 czerwca 2021 r. sygn. akt I SA/Gl 622/21 w sprawie ze skargi I.M. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z dnia 5 marca 2021 r. nr COF.OUR.6375.36889.2019 ŁD.JJ.ZZ 03863841 w przedmiocie oddalenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (dalej: WSA, Sąd I instancji) wyrokiem z 8 czerwca 2021 r., sygn. I SA/Gl 662/21 oddalił skargę I.M. (dalej: strona, skarżący) na postanowienie poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach (dalej: P.P., organ) z 5 marca 2021 r. w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Skargę kasacyjną – stosownie do treści art. 173 § 1, art. 176 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2024.935 ze zm., dalej: p.p.s.a.) – wniósł skarżący, a zaskarżając wyrok w całości wniósł o jego uchylenie i – alternatywnie – zażądał uchylenia poprzedzających go postanowień oraz umorzenia postępowania egzekucyjnego lub przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji; w każdym z tych rozstrzygnięć postulował zasądzenie od organu na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Wyrokowi zarzucono: I. zgodnie z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego: 1. art. 2 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz.U.2019.1801 ze zm. dalej: ustawa ), 2. § 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiowych i telewizyjnych (Dz.U.187.1342, dalej: Rozporządzenie) przez uznanie, że na skarżącym spoczywa obowiązek wnoszenia opłaty abonamentowej RTV pomimo braku dowodu na przyznanie indywidualnego numeru identyfikacyjnego w wynikającym z powyższych przepisów terminie oraz zawiadomienia skarżącego o tym fakcie w tymże terminie. II. zgodnie z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy: 3. art. 33 § 1 pkt 1 i art. 34 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U.2020.1421, dalej: u.p.e.a.), przez ich błędne zastosowanie uznanie, za zasadną egzekucję administracyjną pomimo jej prowadzenia przy braku obowiązku wnoszenia przez skarżącego opłaty abonamentowej RTV, 4. art. 223 § 1 k.p.c. w związku z art. 106 § 6 i art. 113 p.p.s.a. skutkiem czego doszło do naruszenia 5. art. 121 § 1 oraz art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U.2020.1325 ze zm., dalej: o.p.), jak również reguły dotyczące postępowania dowodowego i oceny dowodów zawarte w art. 180, art. 187 i art. 191 o.p. skutkiem czego doszło do naruszenia 6. art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. w związku z art. u.p.e.a. i art. 107 § 3 k.p.a. przez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i ustaleniu dla potrzeb wydania wyroku stanu faktycznego zgodnego z niepopartym jakimikolwiek dowodami twierdzeniem organy egzekucyjne, przy zaniechaniu przez organy egzekucyjne przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania dowodowego w toku rozpatrywania zarzutów od tytułu egzekucyjnego i przyjęcia za prawdziwe twierdzeń wierzyciela niepopartych żadnymi dowodami co stanowi rażące naruszenie powołanych powyżej przepisów u.p.e.a., k.p.c., o.p. i k.p.a., a także 7. naruszenie art. 6 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, art. 45 Konstytucji RP poprzez wydanie wyroku przez Sąd, który ze względu na sposób powołania członków składu orzekającego nie spełniał warunku niezależności i bezstronności. W motywach wskazano argumenty przemawiające za uwzględnieniem skargi kasacyjnej. Organ nie wniósł odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uzyskał fakultatywne uprawnienie do przedstawienia, zależnie od własnej oceny, wyłącznie motywów zawężonych do aspektów prawnych świadczących o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej albo o zgodnym z prawem wyrokowaniu przez sąd pierwszej instancji mimo nieprawidłowego uzasadnienia. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie: 1) naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Są to dwie odrębne podstawy kasacyjne, które nie podlegają łączeniu, ponieważ odnoszą się do różnego rodzaju uchybień. O ile zarzut naruszenia prawa procesowego ma na celu najczęściej wykazanie, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest nieprawidłowy, o tyle przy ocenie zarzutu naruszenia prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie, ocenie podlega, między innymi proces subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd przepis prawa materialnego. Według art. 176 pkt 2 p.p.s.a, skarga kasacyjna powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, ich niespełnienie skutkuje odrzuceniem skargi kasacyjnej. Przez przytoczenie podstaw kasacyjnych należy rozumieć dokładne wskazanie takiej podstawy oraz określenie tych przepisów prawa, które zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną uległy naruszeniu przez sąd wydający zaskarżone orzeczenie. Uzasadnienie podstaw kasacyjnych polega na wykazaniu przez autora skargi kasacyjnej, że stawiane przez niego zarzuty mają usprawiedliwioną podstawę i zasługują na uwzględnienie. Uzasadnienie skargi kasacyjnej ma za zadanie wykazanie trafności (słuszności) zarzutów postawionych w ramach powołanej podstawy. Uzasadnienie szczątkowe, błędne lub nie na temat podlega ocenie przy merytorycznym rozpoznaniu sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma obowiązku prawidłowego formułowania za stronę zarzutów kasacyjnych na podstawie uzasadnienia skargi kasacyjnej. Na wstępie – w kontekście powyższych uwag – wskazać należy, że redakcja zarzutu I.1 i II.4 petitum skargi kasacyjnej uniemożliwia ich merytoryczną ocenę, gdyż wprawdzie wskazano przepisy, które Sąd I instancji rzekomo naruszył, lecz nie wskazano – stosownie do treści art. 174 pkt 1 p.p.s.a. – na czym ono polegało. Podobnie należy odnieść się do zarzutu II.3 gdyż naruszenie art. 33 § 1 pkt 1 i art. 34 u.p.e.a. "przez ich błędne zastosowanie uznanie za zasadną egzekucję administracyjną pomimo jej prowadzenia przy braku obowiązku wnoszenia przez skarżącego opłaty abonamentowej RTV" gdyż jego treść jest niezrozumiała; Sąd II instancji nie jest władny dokonać takiej korekty aby uzyskać właściwy sens przytoczonego w cudzysłowie zapisu. Wreszcie powołując treść art. 34 u.p.e.a. (który liczy kilkanaście jednostek redakcyjnych) należałoby oczekiwać precyzyjnego określenia tych, które Sąd I instancji naruszył. Poza kognicją NSA pozostaje także zarzut II.5 i II.6 petitum skargi, albowiem – na co trafnie zwrócił uwagę Sąd I instancji – powołane przepisy o.p. nie mają w sprawie zastosowania, a zatem błędna jest sugestia uczyniona in fine zarzutu II.5 "skutkiem czego doszło do naruszenia (...)" przepisów wskazanych w zarzucie II.6, co – z logicznego punktu widzenia jest absolutnie wykluczone. Również i tam wskazuje się, że naruszenie art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 miało miejsce "w zw. z art. u.p.e.a."; Sąd II instancji nie będzie oznaczał za autora skargi kasacyjnej przepisu u.p.e.a., który został pominięty w tak wadliwie sformułowanym zarzucie. Wskazać zatem należy, że merytorycznej ocenie podlegają zarzuty I.2, a także II.7 petitum skargi kasacyjnej. Najdalej idącym jest ten ostatni, w związku z tym wskazać należy, iż art. 6 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (Dz.U.1993.61.284 ze zm., dalej: Konwencja) liczy kilka jednostek redakcyjnych; podobna jest systematyka Konstytucji Rzeczypospolitej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U.1997.78.483 ze zm., dalej: Konstytucja), co obligowało autora skargi kasacyjnej do precyzyjnego oznaczenia norm, które Sąd I instancji naruszył. Braku tego nie sanowano także w uzasadnieniu wniesionego środka zaskarżenia, co oznacza, iż zarzut II.7 petitum skargi kasacyjnej nie zasługuje na uwzględnienie. Przechodząc do zarzutu I.2 petitum skargi kasacyjnej dostrzec wypada, że przedmiot sporu w niniejszej sprawie stanowi kwestia istnienia obowiązku uiszczenia opłaty abonamentowej, objętego tytułem wykonawczym nr 296399E1-14/WA/2020 z 6 sierpnia 2020 r. W toku postępowania strona skarżąca nie negowała, że w roku 2004 dokonała rejestracji odbiorników RTV, nie kwestionowała też faktu otrzymania upomnienia. Braku istnienia obowiązku konsekwentnie upatrywała w tym, że po dacie 13 grudnia 2008 r. nie nadano jej indywidualnego numeru indentyfikacyjnego, a z pewnością nie zawiadomiono jej o nadaniu takiego numeru. W ocenie strony nie może stanowić dowodu zawiadomienia duplikat wygenerowany z systemu informatycznego Poczty Polskiej SA. Natomiast brak wykazania powyższych okoliczności przez Pocztę oznacza – według strony – nieistnienie obowiązku uiszczania opłat abonamentowych. Zgodzić należy się z Sądem I instancji (vide k. 14–15 uzasadnienia), że decydujące znaczenie w kwestii obowiązku uiszczenia opłat mają precyzyjnie oznaczone regulacje ustawowe. Trafna jest więc konstatacja, że "zarejestrowanie odbiornika (...), bez późniejszego wyrejestrowania, stanowi wystarczającą przesłankę istnienia wynikającego z ustawy abonamentowej obowiązku uiszczenia opłat za jego używanie, który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym". Z uwagi na fakt zarejestrowania odbiorników przez skarżącego, uprawnionym było również nadanie mu przez wierzyciela indywidualnego numeru i identyfikacyjnego [...], o czym został on zawiadomiony w piśmie z 18 sierpnia 2008 r. Wskazać należy, iż korespondencja obejmująca zawiadomienie o nadaniu takiego numeru została wysłana abonentowi z dniem jego wystawienia, co stanowiło realizację warunków wyszczególnionych w § 5 ust. 2 Rozporządzenia. Ze znajdującego się w aktach wierzycielskich duplikatu zawiadomienia z 18 sierpnia 2008 r. wynika, że przesłano je na adres skarżącego. Zgodnie z powołanym przepisem Rozporządzenia dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej za używanie odbiorników stanowią dowód zarejestrowania odbiorników nie dłużej niż przez okres dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie Rozporządzenia (§ 5 ust. 1). Operator publiczny w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie Rozporządzenia z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek, o których mowa w ust. 1, indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru operator publiczny powiadamia użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do Rozporządzenia (§ 5 ust. 2). Obowiązek nadania nowego numeru identyfikacyjnego i powiadomienia użytkownika nie miał zatem wpływu na wynikające skutki z faktu uprzedniego zarejestrowania odbiornika RTV. Wbrew twierdzeniom skargi nie można zatem przypisywać nadaniu numeru identyfikacyjnego i powiadomieniu abonenta inne skutki aniżeli te, które wprost określone zostały w Rozporządzeniu, a mianowicie utrata wyłącznie mocy dowodowej dotychczasowych imiennych książeczek opłat abonamentowych. Prawodawca nie wprowadził przy tym obowiązku, aby dla skuteczności nadania użytkownikowi odbiornika RTV takiego numeru konieczne było doręczenie zawiadomienia. Zastosowane w Rozporządzeniu Ministra Transportu pojęcie "przesłania zawiadomienia" posiada odmienne znaczenie semantyczne, gdyż nadaje ono zawiadomieniu charakter wyłącznie informacyjny. Jednocześnie nadanie indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie może być utożsamiane z anulowaniem zgłoszonych przez użytkowników wniosków rejestracyjnych, lecz zawiadomienie o dokonaniu przedmiotowej czynności stanowi obecnie dowód zarejestrowania odbiornika RTV w rozumieniu § 3 pkt 2 Rozporządzenia, a abonenci rejestrujący odbiorniki na podstawie uprzednio obowiązujących przepisów wykonawczych pozostali nimi, co wiąże się z kontynuacją obowiązku uiszczania opłat abonamentowych. Twierdzenia strony skarżącej, upatrujące przyczyn nieistnienia obowiązku w braku doręczenia jej przez Pocztę Polską S.A. zawiadomienia o nadaniu numeru identyfikacyjnego, nie mogły wywrzeć oczekiwanego przez nią skutku w postaci uznania przez organ egzekucyjny zasadności zarzutu nieistnienia obowiązku w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. W tej sytuacji Sąd uznał za prawidłową interpretację wierzyciela, iż przesłanie zawiadomienia nie kreuje i nie wpływa na skuteczność czynności operatora wyznaczonego nadającego z urzędu Indywidualny numer identyfikacyjny dotychczasowym posiadaczom imiennych książeczek radiofonicznych. W związku z powyższym, brak dysponowania przez wierzyciela dowodem doręczenia skarżącemu przedmiotowego zawiadomienia, nie stanowi naruszenia obowiązku określonego w § 5 ust. 2 Rozporządzenia (por. także wyrok WSA w Krakowie z 23 lutego 2021 r. sygn. akt I SA/Kr 1167/20). Jednocześnie zauważenia wymaga, iż w aktach sprawy brak jest dowodu, by zobowiązany dokonał wyrejestrowania odbiornika RTV. Nie było to również podnoszone przez stronę skarżącą. Skarżący nie wykazywał też, że zachodzą po jego stronie przesłanki do zwolnienia od opłat abonamentowych. W konsekwencji dokonana w dniu 24 sierpnia 2004 r. rejestracja odbiornika pozostaje w mocy, a co za tym idzie aktualność zachowuje powiązany z nią obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej. Podsumowując powyższe rozważania, należy stwierdzić, iż skarżący pozostaje osobą zobowiązaną do uiszczania opłaty abonamentowej i obowiązek ten nie wygasł w związku z kwestią nadania zobowiązanemu indywidualnego numeru identyfikacyjnego – o czym zawiadomienie z 18 sierpnia 2008 r. przesłano na adres zameldowania skarżącego w realizacji ciążącego na operatorze pocztowym obowiązku informacyjnego. Mając na uwadze treść art. 184 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.