I GZ 385/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Henryk Wach po rozpoznaniu w dniu 29 października 2025 r na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. E. T. Sp. z o.o. w B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 lipca 2025 r., sygn. akt VIII SA/Wa 149/25 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi A. E. T. Sp. z o.o. w B. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z dnia [...] grudnia 2024 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 23 lipca 2025 r., VIII SA/Wa 149/25 odrzucił skargę A. E. T. Sp. z o.o. w B. (dalej: "skarżący", "Spółka") na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z [...] grudnia 2024 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych. Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy: Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału VIII WSA w Warszawie z 28 lutego 2025 r. skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 926 złotych - w terminie 7 dni, pod rygorem jej odrzucenia. W terminie otwartym do uiszczenia wpisu strona skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W rezultacie jego rozpoznania referendarz sądowy postanowieniem z 3 kwietnia 2025 r., VIII SPP/Wa 58/25 odmówił przyznania Spółce prawa pomocy. W związku z wniesieniem przez Spółkę sprzeciwu, Sąd I instancji postanowieniem z 28 kwietnia 2025 r., VIII SPP/Wa 58/25 utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego z 3 kwietnia 2025 r. Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału VIII WSA w Warszawie z 5 maja 2025 r., pismem z 6 maja 2025 r., wezwano Spółkę do wykonania w terminie 7 dni prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego z 28 lutego 2025 r. poprzez uiszczenie wpisu sądowego od skargi - pod rygorem odrzucenia skargi. Przedmiotowe wezwanie zostało doręczone skarżącej 8 maja 2025 r. Spółka pismem z 10 maja 2025 r., spółka ponownie złożyła wniosek o zwolnienie od wpisu od skargi, uzasadniając go pogorszeniem sytuacji finansowej. Po rozpoznaniu wniosku referendarz sądowy postanowieniem z 5 czerwca 2025 r., VIII SPP/Wa 105/25 odmówił Spółce zmiany postanowienia z 3 kwietnia 2025 r. VIII SPP/Wa 58/25 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy. Po rozpoznaniu sprzeciwu Spółki Sąd I instancji postanowieniem z 11 lipca 2025 r. VIII SPP/Wa 105/25 Sąd I instancji utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego z 5 czerwca 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 23 lipca 2025 r., VIII SA/Wa 149/25 odrzucił skargę Spółki. W uzasadnieniu wskazano, że skarga nie została należycie opłacona. WSA zwrócił uwagę, że przed skutkiem tym nie może ochronić skarżącego kolejny już wniosek o przyznanie prawa pomocy. Sąd I instancji podniósł, że z przymiotu prawomocności wiążącego zarówno stronę, jak i sąd postanowienia odmawiającego zwolnienia z kosztów sądowych wypływa obowiązek uiszczenia wymaganego wpisu, zaś kolejny wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, również ten dokonany w terminie określonym w ponownym wezwaniu, nie może uchylić skutków prawomocności wydanego wcześniej rozstrzygnięcia i pozostaje bez wpływu na bieg wyznaczonego przez Sąd terminu z art. 220 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "p.p.s.a."). Skarżący złożył zażalenie na powyższe orzeczenie wnosząc o jego "uchylenie i o przyznanie zwolnienia zgodnie z wnioskiem strony i dalsze procedowanie skargi". W zażaleniu podniesiono, że wydając postanowienie o odrzuceniu skargi WSA w Warszawie dopuścił się naruszenia fundamentalnych praw, w tym prawa do sądu, zawartego w Konstytucji i Karcie Praw Podstawowych Unii Europejskiej (Dz. Urz. UE C z 2016 r. nr 202 s. 1), w szczególności art. 47 Karty motyw 3 tego przepisu, który ma charakter obligatoryjny. W uzasadnieniu wskazano, że prawo do sądu nie może być iluzoryczne, podmioty nie mogące ponosić kosztów opłat sądowych ze względu na brak środków na ich poniesienie – zgodnie z literalnym brzmieniem przepisu krajowego nie mogą być narażane na skutki niezasadnego stosowania w stosunku do nich rozszerzającej wykładni norm prawnych, które w swej istocie powinny właśnie zapewniać im prawo do Sądu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawidłowo postanowił o odrzuceniu skargi. W świetle art. 230 § 1 p.p.s.a. od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis, przy czym pismami, o których mowa w cytowanym przepisie, są skarga, sprzeciw od decyzji, sprzeciw od postanowienia, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania (art. 230 § 2 p.p.s.a.). Natomiast w myśl art. 220 § 3 p.p.s.a. skarga, od której pomimo wezwania nie został w wyznaczonym terminie uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd. Skarżący pismem z 5 marca 2025 r. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Postępowanie w tym przedmiocie zostało prawomocnie zakończone postanowieniem WSA w Warszawie z 28 kwietnia 2025 r., VIII SPP/Wa 58/25 którym utrzymano w mocy postanowienie referendarza sądowego z 3 kwietnia 2025 r., VIII SPP/Wa 58/25 odmawiające skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W sytuacji prawomocnego zakończenia postępowania w zakresie odmowy przyznania skarżącemu prawa pomocy zasadne było wezwanie jego do wykonania zarządzenia Przewodniczącego Wydziału VIII WSA w Warszawie z 28 lutego 2025 r. o wezwaniu spółki do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Wezwanie do usunięcia ww. braku fiskalnego skargi zostało doręczone skarżącemu 8 maja 2025 r. (vide. k. 23 akt sądowych). W zakreślonym terminie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi skarżący złożył ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Po rozpoznaniu wniosku referendarz sądowy postanowieniem z 5 czerwca 2025 r., VIII SPP/Wa 105/25 odmówił Spółce zmiany postanowienia z 3 kwietnia 2025 r. VIII SPP/Wa 105/25 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy. Po rozpoznaniu sprzeciwu Spółki Sąd I instancji postanowieniem z 11 lipca 2025 r. VIII SPP/Wa 105/25 Sąd I instancji utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego z 5 czerwca 2025 r. Jak wynika z akt sprawy strona nie dokonała wpłaty należnego wpisu sądowego. Natomiast w sytuacji złożenia ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy w terminie otwartym do uiszczenia opłaty, należy stwierdzić, że jeżeli strona skarżąca po doręczeniu jej takiego wezwania, a przed upływem siedmiodniowego terminu do zapłacenia należnych kosztów postępowania, wystąpiła do sądu z ponownym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, to bieg terminu do opłacenia skargi nie został przerwany. W konsekwencji nieuiszczenia wpisu w terminie zakreślonym w prawidłowo doręczonym spółce wezwaniu zasadne było odrzucenie skargi przez Sąd I instancji na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a. Podkreślenia wymaga ponadto, że w postępowaniu zażaleniowym dotyczącym postanowienia o odrzuceniu skargi nie jest możliwe badanie legalności prawomocnego rozstrzygnięcia Sądu I instancji w przedmiocie prawa pomocy – do czego w istocie zmierza argumentacja przedstawiona w uzasadnieniu zażalenia spółki. Sytuacja finansowa spółki była wielokrotnie badana (na gruncie innych spraw tej skarżącej) w kontekście spełnienia przesłanek warunkujących przyznanie jej zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie. W przedmiotowej sprawie jej wynik również jest negatywny. Co za tym idzie spółka winna uiścić wpis sądowy od skargi celem nadania merytorycznego biegu skardze. Powyższego zabrakło. Mając na uwadze wyżej przedstawioną argumentację, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.