I OSK 1496/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mariola Kowalska po rozpoznaniu w dniu 9 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku M.C. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej M.C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 25 lutego 2025 r., sygn. akt II SA/Bd 429/24 w sprawie ze skargi Centralnego Biura Ochrony Praw Zwierząt w S. i M.C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Włocławku z dnia 3 kwietnia 2024 r. nr KO.411.30.2024 w przedmiocie czasowego odebrania zwierząt postanawia: odmówić wstrzymania wykonania decyzji.

Wyrokiem z dnia 25 lutego 2025 r., sygn. akt II SA/Bd 429/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę M.C. (dalej "skarżąca") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Włocławku z dnia 3 kwietnia 2024 r. nr KO.411.30.2024 w przedmiocie czasowego odebrania zwierząt. Skargę kasacyjną na powyższe rozstrzygnięcie złożyła skarżąca reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. W złożonym środku odwoławczym zawarto wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji Wójta Gminy A. z dnia 28 listopada 2023 r. nr OŚ.6140.13.27.2023.MKM. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podniosła, że zaskarżona decyzja pozbawiła ją źródła dochodu a także została odizolowana od swoich zwierząt, co potęguje nieodwracalne już straty, podczas gdy rośnie prawdopodobieństwo, że na skutek czasu trwania postępowań części zwierząt może nie dać się już odzyskać. W takiej sytuacji, w ocenie skarżącej, zachodzą materialne przesłanki uwzględnienia wniosku w oparciu o art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej "P.p.s.a."). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do art. 61 § 3 P.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1, a zatem aktu bądź czynności, na które wniesiono skargę. Na tej podstawie przedmiotem wniosku o wstrzymanie wykonania może być decyzja zaskarżona. W rozpoznawanym przypadku skarżąca zwróciła się jednak o wstrzymanie wykonania decyzji organu I instancji. W odniesieniu do takiego przypadku należy wziąć pod uwagę przepis art. 61 § 3 zdanie ostatnie, zgodnie z którym możliwość wstrzymania wykonania przez sąd dotyczy również aktów wydanych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Jakkolwiek w literaturze istnieje spór dotyczący rozumienia tak określonego zakresu stosowania instytucji wstrzymania wykonania, Naczelny Sąd Administracyjny uznał za stosowne rozstrzygnąć istniejącą kontrowersję na korzyść skarżącej. Wyrażono bowiem w komentarzu dotyczącym art. 61 § 3 P.p.s.a. tezę, że "użyte w treści art. 61 § 3 P.p.s.a. sformułowanie "w granicach tej samej sprawy" należy interpretować na tle art. 3 § 2 P.p.s.a., który wskazuje na przedmiot sądowej kontroli, a także art. 134 i 135 P.p.s.a., które regulują zakres sądowej kontroli. Ten ostatni przepis stanowi, że sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga. Można więc powiedzieć, że terminy "granice tej samej sprawy" i "granice sprawy, której dotyczy skarga" zakreślają zbliżone ramy prawne. W związku z tym, treścią art. 61 § 3 P.p.s.a. będą objęte zarówno akty wydane w pierwszej instancji, jak i np. akty, w stosunku do których toczy się postępowanie w trybie nadzwyczajnym lub w trybie autokontroli" (zob. B. Dauter [w:] A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, B. Dauter, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021, art. 61, teza 18). Ze względu na uznaną dopuszczalność zgłoszenia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji organu I instancji, wniosek pełnomocnika skarżącej należało uznać za dopuszczalny i podlegający merytorycznemu rozpoznaniu. Zgodnie z brzmieniem art. 61 § 3 P.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Ochrona tymczasowa przewidziana w art. 61 § 3 P.p.s.a. służy zabezpieczeniu strony przed skutkami bezpośrednio związanymi z wykonaniem decyzji, których ponadto nie można byłoby naprawić w razie ewentualnego uwzględnienia skargi. Chodzi więc o szkodę wyrządzoną wykonaniem konkretnej decyzji, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego (wyegzekwowanego) świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Z konstrukcji powołanego przepisu wynika również, że to na skarżącym spoczywa ciężar wykazania przesłanek zawartych w cytowanym przepisie, zaś sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli jest spełniona ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdy akt lub czynność zostanie wykonana. Podkreślenia wymaga, że instytucja wstrzymania wykonania aktu lub czynności jest postrzegana jako tymczasowa ochrona osoby, która wniosek taki składa, przed ewentualnymi skutkami kontrolowanego przez Sąd działania organu administracji publicznej. Objęcie strony ochroną przewidzianą w art. 61 § 3 P.p.s.a. może mieć miejsce wyłącznie w przypadku zaskarżenia decyzji, która nadaje się do wykonania i która ma być w przyszłości wykonana. W przedmiotowej sprawie zaskarżona decyzja dotycząca czasowego odebrania skarżącej zwierząt została już wykonana. Z akt administracyjnych sprawy wynika, iż na mocy decyzji Wójta Gminy A. z dnia 28 listopada 2023 r. zwierzęta zostały odebrane skarżącej kasacyjnie w trybie art. 7 ust. 3 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (Dz. U. z 2023 r. poz. 1580 ze zm.) i przekazane Towarzystwu Ochrony Zwierząt [...] oraz Fundacji [...] w łącznej liczbie 61 sztuk. Decyzji tej nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Od dnia 27 października 2023 r. odebrano skarżącej 27 psów, 1 szynszyla i 1 królika, zaś od dnia 6 listopada 2023 r. – 28 psów oraz 4 kozy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, powyższe prowadzi do wniosku, że w sytuacji, gdy decyzja została już wykonana, wniosek o wstrzymanie jej wykonania staje się bezprzedmiotowy. Skoro bowiem postanowienie sądu ma uchronić stronę przed skutkami wykonania decyzji, to jej wykonanie niweczy cel zastosowania instytucji przewidzianej w art. 61 § 3 P.p.s.a. (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lutego 2019 r., sygn. akt I OSK 77/19, dostępne na cbois.nsa.gov.pl). Skutki kwestionowanej przez skarżącą decyzji o czasowym odebraniu zwierząt będą mogły zostać natomiast zniwelowane poprzez pozytywne dla skarżącej orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uwzględniające jej skargę kasacyjną, a nie przez wydanie postanowienia o wstrzymaniu wykonania decyzji. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 P.p.s.a. postanowił jak w sentencji.